Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
ODLEWNICTWO
OPRACOWANIE
KONCEPCJI TECHNOLOGICZNEJ ODLEWANIA
Zajęcia projektowe
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
1. ANALIZA TECHNOLOGICZNOŚCI - PRZYKŁAD
2. WPROWADZENIE DO DOKUMENTACJI
3. DOKUMENTACJA TECHNOLOGICZNA
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
1. ANALIZA TECHNOLOGICZNOŚCI - PRZYKŁAD
2. WPROWADZENIE DO DOKUMENTACJI
3. DOKUMENTACJA TECHNOLOGICZNA
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Zagadnienia rozpatrywane podczas analizy kształtu
odlewu:
1. Możliwość powstawania naprężeń i pękania
2. Możliwość powstania wad skurczowych
3. Poprawność i łatwość wykonania
oprzyrządowania modelowego
4. Bezbłędne zapełnienia formy metalem
5. Łatwość i niski koszt oczyszczenia odlewu
6. Ekonomiczność i łatwość obróbki mechanicznej
odlewu
7. Oszczędność materiału
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
1. Za punkt wyjścia
przy analizie
konstrukcji
odlewu należy
brać nie kształt
odlewu w stanie
obrobionym,
lecz surowego
odlewu z
naddatkami
(zmiany
grubości
przekrojów)
Jedna z wersji
na rys. b –
płaszczyzna
podziału +
pochylenie
ścianek
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
2. Zastosowanie
ujemnych
pochyleń na
wewnętrznej
powierzchni
ścianki – rys. c
Rozważenie czy
krzepnięcie
kierunkowe czy
jednoczesne?
Niewielki skurcz
żeliwa szarego
dlatego
krzepnięcie
jednoczesne.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
3. Przyjęcie zasady
krzepnięcia
jednoczesnego
narzuca
zachowanie
jednorodności
grubości ścian
bez zgrubień –
spełnione.
Odlanie górnego
kołnierza na
gotowo z
rdzeniem.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
4. Położenie odlewu
podczas
zalewania –
zalecane
odwrócenie
jednak nie
dopuszczalne ze
względu na
wiszący rdzeń
5. Naprężenia –
zast. podatnej
masy rdzeniowej
i form. oraz
wprowadzenie
zaokragleń
krawędzi i
połączeń ścianek
– d,e,f
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
6. Odlew z żeliwa
szarego – mała
możliwość
powstania wad
skurczowych.
7. Dla uproszczenia
omodelowania i
formy
przeniesiono
kołnierz na
zewnątrz oraz
wprowadzono
zmianę wokół
bocznego
kołnierza
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
8. Na poprawne
wypełnianie ma
wpływ m.in.
Grubości
ścianek oraz ich
położenie.
Dla uniknięcia
występowania
dużych
poziomych ścian
pochylamy
poszczególne
ścianki w
konstrukcji
odlewu lub całą
formę podczas
odlewania.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
1. ANALIZA TECHNOLOGICZNOŚCI - PRZYKŁAD
2.
WPROWADZENIE DO DOKUMENTACJI
3. DOKUMENTACJA TECHNOLOGICZNA
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Opracowanie koncepcji technologicznej zawiera
następująca dokumentację
1. Rysunek konstrukcyjny części odlewanej
2. Rysunek surowego odlewu
3. Rysunek koncepcji technologicznej
4. Rysunek formy piaskowej
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Podstawę do opracowania rysunku odlewniczego jako
części dokumentacji technologicznej stanowią
1. Rysunek konstrukcyjny
2. Podane na rysunku wymagania
3. Przyjęta technologia wytworzenia odlewu
4. Szczegółowe wymagania odlewnicze
charakterystyczne dla danej technologii: naddatki
na obróbkę skrawaniem, naddatki technologiczne,
promienie zaokrągleń, pochylenia odlewnicze,
wymiary znaków rdzeniowych.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wyróżnia się dwie wersje rysunku odlewniczego
1. Rysunek odlewniczy pełny – dla produkcji masowej
i seryjnej
2. Rysunek odlewniczy uproszczony
– dla produkcji
jednostkowej i małoseryjnej
W dokumentacji rysunki sporządzane są na odbitkach
rysunku konstrukcyjnego części odlewanej z
użyciem kolorów czerwonego, niebieskiego i
zielonego
Charakterystyczne jest że pozostawia się wiele decyzji
co do szczegółów bezpośredniemu wykonawcy –
doświadczony modelarz
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
1. ANALIZA TECHNOLOGICZNOŚCI - PRZYKŁAD
2. WPROWADZENIE DO DOKUMENTACJI
3.
DOKUMENTACJA TECHNOLOGICZNA
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
1. rysunek konstrukcyjny detalu
2. rysunek surowego odlewu (uproszczony – na czerwono)
3. rysunek koncepcji technologicznej (uproszczony – na kolorowo)
4. dobór naddatków: na obróbkę skrawaniem, technologicznych,
promieni odlewniczych
5. obliczenie nadlewów
6. obliczenie układu wlewowego:
masa i objętość odlewu i układu wlewowego
optymalny czas zalewania
prędkość podnoszenia się lustra metalu
przekrój układu wlewowego
7. dobór rdzenia: rdzenniki, znaki, zamki i luzy rdzeniowe
8. rozplanowanie i dobór elementów układu wlewowego : zbiornik,
wlew główny, wlew rozprowadzający, wlew doprowadzający
9. ustalenie odległości między modelami i od skrzynki oraz dobór
skrzynki formierskiej
10. obliczenie obciążenie formy
11. rysunek formy
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wybór optymalnego wariantu technologicznego
W produkcji przyjmuje się że formowanie odbywa się
na maszynach formierskich w gniazdach lub
liniach zautomatyzowanych.
Stąd przyjmuje się następujące założenia:
1. Możliwa jest tylko jedna powierzchnia podziału
2. Formowanie odbywa się w dwóch skrzynkach
równej wysokości
3. Nie można stosować odejmowanych części
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wybór optymalnego wariantu technologicznego
Wybór optymalnej koncepcji odlewania polega na
dobraniu odpowiedniej powierzchni podziału
formy oraz ustaleniu najkorzystniejszego jego
położenia w stosunku do tej powierzchni w
konfiguracji góra-dół.
Dla prostych odlewów analiza jest łatwa, przy
odlewach o skomplikowanych staje się
trudniejsza.
Należy wówczas ustalić kilka możliwych wariantów
stosując dzielenie odlewu po największych
obrysach i na różnych wysokościach, oraz przez
zamianę części dolnej i górnej, ewentualnie
ustalenie kształtowej powierzchni podziału.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Rysunek surowego odlewu pełny (do wykonania)
Rysunek powstaje na podstawie rysunku
konstrukcyjnego części odlewanej
Przedstawia część gotową odlewu uzyskanego po
zakończeniu procesu odlewniczego, tzn. po
wybiciu z formy i wstępnym oczyszczeniu.
Powstaje przez uzupełnienie rysunku konstrukcyjnego
naddatkami na obróbkę skrawaniem i
naddatkami technologicznymi.
Na rysunku surowego odlewu zostaje przedstawiony
obrys części odlewanej powiększony o w.w.
naddatki.
Dawne linie konstrukcyjne zastąpione zostają cienkimi
liniami kropkowanymi (kreska, dwie kropki).
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Rysunek surowego odlewu pełny (do wykonania)
Pierwszą czynnością przy jego wykonaniu jest
ustalenie powierzchni podziału. Podział formy
oznaczany jest linią osiową wyprowadzoną poza
obrys odlewu. Końcówki linii zostają pogrubione i
opisane X oraz G i D.
Po naniesieniu konturów wszystkich części
naddatków i dwukrotnie gęstszym
zakreskowaniu ich powierzchni na przekrojach,
surowy odlew musi zostać na nowo
zwymiarowany, tak by wstawiane wymiary były do
zmierzenia przez kontrolera (odbiorcę). Części po
obróbce oznaczone są linią kropkowaną.
Jeśli nie wszystkie pochylenia i promienie
odlewnicze zostały wprowadzone na rysunku to
można wprowadzić odpowiednie uwagi – nie
zwymiarowane promienie odlewnicze R3, nie
zwymiarowane pochylenia odlewnicze 1 30
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Rysunek surowego odlewu uproszczony
(koncepcji techn.)
Rysunek powstaje na podstawie rysunku
konstrukcyjnego – na kopii.
Przy nanoszeniu informacji technologicznych stosuje
się kolor
czerwony
, którym wrysowuje się naddatki
na obróbkę, technologiczne. Również na
czerwono
wrysowuje się nowe
krawędzie przedmiotu z
naddatkami, kreskuje podwójnie gęsto przekroje
tych naddatków, rysuje linie wymiarowe i wpisuje
wymiary, układ wlewowy
.
Powierzchnię podziału wrysowuję się kolorem
niebieskim
.
Kolorowe oznaczenia nie mogą zaciemniać rysunku
bazowego konstrukcyjnego.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Na powierzchniach górnych zwiększyć wartość
naddatku o 50%
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Pochylenia odlewnicze: dodatnie, ujemne i mieszane.
Dla tolerowanych w odlewach nie obrabianych
należy przyjąć takie pochylenia aby mieściły się w
założonych granicach tolerancji.
Dla odlewów obrabianych stosuje się pochylenia
dodatnie.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Pochylenia odlewnicze
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Promienie wyokrągleń
Promienie wyokrągleń wynikają z mechanizmu
zagęszczania masy w formie i są niezależne od
tworzywa odlewu.
Wartość promieni wyokrągleń jest zależna od sumy
grubości zbiegających się ścian i wartości kąta
zawartego między nimi.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Promienie wyokrągleń
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Oznaczenia na rysunku surowego odlewu
(pełny/uproszczony)
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Oznaczenia na rysunku surowego odlewu
(pełny/uproszczony)
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczenie układu wlewowego
Po sporządzeniu rysunku surowego odlewu należy
ustalić miejsce doprowadzenia ciekłego stopu
do wnęki formy, dobrać rodzaj układu wlewowego
oraz obliczyć przekroje kanałów.
Przy określeniu miejsca doprowadzenia metalu
decydujący jest sposób krzepnięcia odlewu.
Dla odlewów krzepnących jednocześnie czyli w
których krystalizacja przebiega praktycznie równo
w całej objętości odlewu, a ich skurcz jest
niewielki (żeliwo szare, brązy), ciekły stop powinno
doprowadzać się do cienkich ścian.
Odlewy krzepnące kierunkowo gdzie krystalizacja
zachodzi od powierzchni w głąb materiału,
wymagają doprowadzania ciekłego stopu do
przekrojów najgrubszych (staliwo, żeliwo
sferoidalne, siluminy, etc. – duży skurcz, dodatkowe
zasilanie)
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczenie układu wlewowego
Wlew doprowadzający należy sytuować tak by
strumień wpływający do formy nie powodował
erozji elementów formy, a wlew dał się bez
kłopotów odciąć (odłamać) od gotowego odlewu
(łatwość szlifowania).
Zadania układu wlewowy:
1. Doprowadzenie ciekłego metalu do wnęki formy
oraz prawidłowe jej zapełnienie
2. Zatrzymanie zanieczyszczeń
3. Regulacja temperatury oraz procesów krzepnięcia
4. Zasilanie odlewu podczas krzepnięcia
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczenie układu wlewowego
Zdecydowaną większość stanowią układy wlewowe
zamknięte, czyli układy wlewowe w których
przekroje kanałów stopniowo zmniejszają się w
kierunku odlewu. Zapewnia to całkowite
zapełnienie układu i zabezpiecza przed zasysanie
powietrza.
Do obliczania przekrojów układu wlewowego stosuje
się m in. Metodę obliczeniowa oparta na
1. Określeniu optymalnego czasu zalewania danej
formy t
2. Obliczeniu przekrojów kanałów układu
wlewowego przy wykorzystaniu obliczonego czasu t
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczenie optymalnego czasu zalewania
Q – masa surowego odlewu z układem wlewowym [kg]
g - przeważająca/średnia grubość ścianek odlewu
[mm]
S –współczynnik
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Sprawdzenie prędkości liniowej podnoszenia się
stopu w formie.
Prędkość V podnoszenia się lustra stopu w formie
powinna zawierać się w określonych
doświadczalnie granicach. Nie może być zbyt
mała ze względu na niebezpieczeństwo
„przymarzania” stopu do ścian formy, zbierania
się na jego powierzchni tlenków oraz powstawania
tzw. „strupów”.
Zbyt duża prędkość V grozi erozja formy.
Jeżeli prędkość V nie mieści się w określonych
granicach dla określonego typu odlewu w formie,
należy przyjąć skorygowany czas zalewania
odlewu lub zmienić położenie odlewu w formie,
aby wartość prędkości V odpowiadała zaleceniom.
Jeśli prędkość V mieści się w zalecanych granicach
przyjmuje się czas t za optymalny.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczenie średniego ciśnienia
metalostatycznego.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczenie średniego ciśnienia
metalostatycznego.
Wysokość górnej skrzynki ustala się tak aby
uzyskać odpowiednie ciśnienie metalostatyczne
w najwyższych partiach wnęki.
W przypadku odlewów z pionowymi rdzennikami
położonymi powyżej górnej powierzchni odlewu
należy przewidzieć dodatkowo pewna grubość
masy formierskiej niezbędną dla prawidłowego
wykonania form (wg. Tablic)
W warunkach przemysłowych o wysokości formy
decydują możliwości urządzeń formujących.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczenie przekroju wlewu doprowadzającego
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczenie przekroju wlewu doprowadzającego
Współczynnik oporu formy
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wytyczne do obliczania pozostałych elementów
układu wlewowego:
1. Dla zmniejszenia erozyjnego działaniu metalu i
uniknięcia zasysania gazów należy dążyć do
uzyskania w kanałach ruchu zbliżonego do
laminarnego
2. Stop wpływający do wnęki nie powinien
napotykać przeszkód w postaci występów formy
czy rdzeni. Kierunek strumienia powinien pokrywać
(styczny) się z kierunkiem jednej lub kilku ścian
lub żeber.
3. Układ powinien być zamknięty – zmniejszające się
przekroje
4. Dla odlewów zastosować odpowiednią zasadę
krzepnięcia: np. żeliwo szare krzepnięcie
jednoczesne,
staliwo – krzepnięcie kierunkowe.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wytyczne do projektowania kształtu i wymiarów
elementów układu wlewowego
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wytyczne do projektowania kształtu i wymiarów
elementów układu wlewowego
A - Tradycyjny układ wlewowy z wlewem
rozprowadzającym w górnej i wlewami
doprowadzającymi w dolnej części formy – nie
zapewnia dostatecznego oczyszczania metalu –
stosowany w formowaniu ręcznym.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wytyczne do projektowania kształtu i wymiarów
elementów układu wlewowego
B – Dolna powierzchnia wlewów doprowadzających
znajduje się na tej samej płaszczyźnie co dolna
powierzchnia wlewów rozprowadzających –
zanieczyszczone czoło przepływa obok wlewów
doprowadzających.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wytyczne do projektowania kształtu i wymiarów
elementów układu wlewowego
C – dolna część wlewu rozprowadzającego
umieszczona w dolnej połówce formy, a wlewy
doprowadzające w górnej
– ograniczono możliwość przedostania się
zanieczyszczeń do wnęki formy
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wytyczne do projektowania kształtu i wymiarów
elementów układu wlewowego – wlew
rozprowadzający
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Dla prawidłowego odżużlania pozostawia się 100 mm
odległości między wlewem głównym a pierwszym
wlewem doprowadzającym.
Między sąsiedni wlewami pozostawia się 25 mm.
Koniec wlewu rozprowadzającego min 100 mm - małe
formy 50 mm
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
KSZTAŁTY I WYMIARY ELEMENETÓW UKŁADU
WLEWOWEGO
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
W przypadku małych średnich form zalewanych na
liniach odlewniczych zaleca się zbiorniki stożkowe
i lejkowe.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
W produkcji jednostkowej i małoseryjnej formy
zalewane są ręcznie – stosuje się zbiorniki
czaszowe.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wlewy główne.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wlewy rozprowadzające mają kształt trapezowy i
różnią się stosunkiem wysokości h do szerokości
podstawy – zwykle h=1.25a lub h=1.5a.
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wlewy doprowadzające mają kształt niskiego
trapezu – ułatwienie odłamania/usuwania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
RYSUNEK KONCEPCJI TECHOLOGICZNEJ
Zawiera następujące elementy:
1. Układ wlewowy: wlewy główny, rozprowadzając,
doprowadzający, zbiornik wlewowy – kolor
czerwony
2. Nadlewy (zasilacze) –
czerwony
3. Ochładzalniki zewnętrzne i wewnętrzne –
zielony
4. Rdzenie – wewnątrz odlewu oraz rdzenniki –
niebieski
– kratkowane całkowicie lub po obrysie
5. Wymiary znaków rdzeniowych wraz z luzami –
niebieski
6. Informacje odnośnie materiału i budowy formy
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
RYSUNEK KONCEPCJI TECHOLOGICZNEJ -
oznaczenia
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
RYSUNEK KONCEPCJI TECHOLOGICZNEJ -
oznaczenia
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
RYSUNEK KONCEPCJI TECHOLOGICZNEJ
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
RYSUNEK KONCEPCJI TECHOLOGICZNEJ
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
RYSUNEK KONCEPCJI TECHOLOGICZNEJ
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
DOBÓR RDZENNIKÓW, ZNAKÓW, ZAMKÓW, LUZÓW
Rdzennik – część rdzenia dla zamocowania w formie
Gniazdo rdzennika – element formy w który
wstawiamy rdzennik
Znak rdzeniowy – część modelu dla odtworzenia
gniazda rdzennika
Znak rdzennika – część rdzennicy odtwarzająca
rdzennik
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
O kształcie przekroju rdzennika decyduje kształt
części odlewane (z uwzględnieniem naddatków) –
możliwie najprostsze.
Wyróżnia się pod katem konfiguracji rdzenie poziome
i pionowe.
Występują jako zwykłe lub z zamkami (elementami
ustalającymi).
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Powierzchnia czołowa rdzenników (dla poziomych )
jest płaska – w znakach rdzeniowych są dwie
płaszczyzny pochylone ku powierzchni podziału
(górna 5 i dolna 10) – ponadto występuje luz
między rdzennikiem a gniazdem.
Rdzenniki pionowe przyjmują kształt stożka lub
ostrosłupa ściętego o nachyleniu dolnych
powierzchni 5 i górnych 10
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wielkości rdzenników dobiera się wg normy:
1. Rdzenniki poziome mocowane w jednym
gnieździe powinny być powiększone
2. W przypadku rdzenników mocowanych w więcej
niż dwóch gniazdach można zmniejszyć ich
długość 30-50%
3. W przypadku rdzenia pionowego, mocowanego
tylko w jednym części formy, dolny rdzennik
powiększyć o 50%
4. Dopuszcza się wykonanie dolnego i górnego
rdzennika równej wysokości
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Wymiarem znamionowym znaku rdzennika jest
wymiar w miejscu przejścia w rdzeń – dla przyjęcia
luzów.
Gniazda rdzeniowe powinny ponadto posiadać
zabezpieczenia w postaci:
1. Pierścieni zbierających zanieczyszczenia
2. Zaokrąglenia krawędzi
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odległości między modelami i elementami formy
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odległości między modelami i elementami formy
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Dobór wymiarów skrzynek formierskich
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Rysunek piaskowej formy odlewniczej:dla
produkcji masowej, średnioseryjne,
jednostkowej.
Rysunek powinien zawierać 2 rzuty:widok na dolną
połowę otwartej formy oraz przekrój poprzeczny
prowadzony przez największe elementy formy
(ewentualnie dodatkowe lokalne przekroje)
Widok można zastąpić przekrojem tuż poniżej
płaszczyzny podziału
Rysunek formy służy jako rysunek złożeniowy
kontroli i montażu – nie wymiaruje się wnęki.
Podaje się na rysunku: wymiary układu wlewowego,
odpowietrzenia, skrzynek formierskich i luzy
gniazdowe
Informacja o kolejności montażu (skomplikowane
formy)
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obliczanie obciążenia formy
W czasie zalewania forma powinna być obciążona w
celu zapobieżenia ewentualnemu uniesieniu górnej
połówki formy wskutek wyporu ciekłego stopu
(wyciek stopu poza formę).
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
Obciążenie oblicza się według wzorów:
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
1. rysunek konstrukcyjny detalu
2. rysunek surowego odlewu (uproszczony – na czerwono)
3. rysunek koncepcji technologicznej (uproszczony – na kolorowo)
4. dobór naddatków: na obróbkę skrawaniem, technologicznych,
promieni odlewniczych
5. obliczenie nadlewów
6. obliczenie układu wlewowego:
masa i objętość odlewu i układu wlewowego
optymalny czas zalewania
prędkość podnoszenia się lustra metalu
przekrój układu wlewowego
7. dobór rdzenia: rdzenniki, znaki, zamki i luzy rdzeniowe
8. rozplanowanie i dobór elementów układu wlewowego : zbiornik,
wlew główny, wlew rozprowadzający, wlew doprowadzający
9. ustalenie odległości między modelami i od skrzynki oraz dobór
skrzynki formierskiej
10. obliczenie obciążenie formy
11. rysunek formy
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Odlewnictwo – Opracowanie Koncepcji Odlewania
Piotr MIKOŁAJCZAK, Zenon IGNASZAK – Politechnika Poznańska, Laboratorium CAD/CAE Technologii Materiałowych, www.mat.put.poznan.pl
ODLEWNICTWO
OPRACOWANIE
KONCEPCJI TECHNOLOGICZNEJ ODLEWANIA
Zajęcia projektowe