PSYCHOLOGIA 

ZDROWIA

CAŁOKSZTAŁT SPECYFICZNEGO 

OŚWIATOWEGO, NAUKOWEGO I  
PROFESJONALNEGO WKŁADU PSYCHOLOGII 
 DO PROMOCJI I UTRZYMYWANIA 
ZDROWIA, ZAPOBIEGANIA I LECZENIA 
CHORÓB, ROZPOZNAWANIA 
ETIOLOGICZNYCH I DIAGNOSTYCZNYCH 
KORELATÓW ZDROWIA, CHOROBY, A 
TAKŻE DO OPTYMALIZACJI SYSTEMU OPIEKI 
ZDROWOTNEJ I POLITYKI ZDROWOTNEJ.

 

 

MODEL BIOMEDYCZNY 

ZDROWIA

• CIAŁO – MASZYNA, W KTÓREJ 

NIESPRAWNE „CZĘŚCI” NALEŻY 
„NAPRAWIĆ”, USUNĄĆ

• ZDROWIE – BRAK CHOROBY
• CHOROBA: SPECJALISTA – LEKARZ 

„NAPRAWIA” ORGANIZM

• EFEKTY NIEPOŻĄDANE: DEHUMANIZACJA, 

WĄSKIE SPECJALIZACJE

 

 

BIOPSYCHOSPOŁECZNY 

MODEL CHOROBY

• ORGANIZM TO INTEGRALNA CAŁOŚĆ, 

FUNKCJONALNY UKŁAD DYNAMICZNY

• ZDROWIE PROCES POSZUKIWANIA I 

UTRZYMYWANIA DYNAMICZNEJ 
RÓWNOWAGI MIĘDZY SYSTEMAMI

• CZŁOWIEK MOŻE AKTYWNIE I 

ŚWIADOMIE DZIAŁAĆ NA RZECZ 
POPRAWY I OCHRONY ZDROWIA

 

 

ZASOBY ZDROWIA – DANE Z 

BADAŃ

• EMOCJE POZYTYWNE (OPTYMIZM, 

NADZIEJA)

• POCZUCIE KONTROLI (VS POCZUCIE 

BEZRADNOŚCI)

• POCZUCIE WŁSNEJ SKUTECZNOŚCI
• ZDROWY STYL ŻYCIA
• WSPARCIE SPOŁECZNE

 

 

PSYCHOLOGIA 

PROKREACYJNA

ZAJMUJE SIĘ PROCESAMI 

PSYCHICZNYMI I 
ZACHOWANIEM LUDZI 
UJAWNIAJĄCYMI SIĘ W ZWIĄZKU 
Z REALIZOWANIEM PRZEZ NICH 
FUNKCJI PROKREACYJNYCH

 

 

• PSYCHOLOGIA PRENATALNA – 

ROZWÓJ PSYCHOFIZYCZNY 
DZIECKA W WEWNĄTZRMACICZNEJ 
FAZIE ŻYCIA

• PSYCHOLOGIA PERINATALNA – 

ROZWÓJ NOWORODKA I 
DOŚWIADCZENIA MATKI I INNYCH 
OSÓB MAJĄCYCH KONTAKT Z 
NOWORODKIEM

 

 

NURTY ROZUMIENIA 

STRESU

• STRESOR

•REAKCJA STRESOWA

•RELACJA STRESOWA

 

 

WALTER CANNON

REAKCJA: „WALCZ LUB UCIEKAJ

”

 

 

HANS SELYE

OGÓLNY ZESPÓŁ ADAPTACYJNY 

(GAS) – NIESPECYFICZNA 
REAKCJA ORGANIZMU W 
ODPOWIEDZI NA DZIAŁANIE 
BODŹCÓW SZKODLIWYCH

 

 

STADIA REAKCJI 

STRESOWEJ

•STADIUM ALARMU
•STADIUM ODPORNOŚCI
•STADIUM WYCZERPANIA

 

 

STRES

   

określona relacja między 

osobą a otoczeniem, która 
oceniana jest jako 
obciążająca lub 
przekraczająca jej zasoby i 
zagrażająca jej dobrostanowi

   (Lazarus i Folkman)

 

 

PROCES OCENY 

PIERWOTNEJ

JAKO STRESUJĄCE OCENIANE 

SĄ:

•STRATA
•ZAGROŻENIE
•WYZWANIE

 

 

KONCEPCJA ZACHOWANIA 

ZASOBÓW HOBFOLLA

• GŁÓWNYM CELEM AKTYWNOŚCI JEST 

UZYSKIWANIE, UTRZYMYWANIE I 
OCHRONA ZASOBÓW

• ŹRÓDŁEM STRESU JEST ZAKŁÓCENIE 

RÓWNOWAGI W WYMIANIE 
ZASOBÓW MIĘDZY JEDNOSTKĄ A 
OTOCZENIEM

 

 

RADZENIE SOBIE

•CAŁOŚĆ AKTYWNOŚCI 

CZŁOWIEKA PODEJMOWANEJ 

W OBLICZU STRESU

•FUNKCJE RADZENIA SOBIE: 

INSTRUMENTALNA I 

SKONCENTROWANA NA 

EMOCJACH

 

 

ZASOBY ODPORNOŚCI NA 

STRES

•materialne
•fizyczne
•intrapersonalne
•informacyjne i edukacyjne
•kulturowe

 

 

WSPARCIE SPOŁECZNE

    

zaspokojenie potrzeb w 

trudnych sytuacjach 
gwarantowane przez osoby 
znaczące i grupy odniesienia

   (Caplan, Sarason)

 

 

RODZAJE WSPARCIA 

SPOŁECZNEGO

•emocjonalne
•informacyjne
•instrumentalne
•rzeczowe
•duchowe

 

 

WIĘŹ EMOCJONALNA Z 

DZIECKIEM W CIĄŻY

4 zadania rodziców w czasie ciąży:
• Zapewnienie sobie i dziecku 

bezpieczeństwa

• Uzyskanie akceptacji ze strony 

najważniejszych osób w rodzinie

• Nawiązanie więzi z mającym się 

urodzić dzieckiem

• Przystosowanie do nowych zadań

 

 

ELEMENTY WIĘZI Z 

DZIECKIEM

•Traktowanie płodu jako 

odrębnej istoty

•Przypisywanie dziecku cech i 

właściwości

•Podejmowanie interakcji z 

dzieckiem

 

 

Koncepcja więzi w okresie 

prenatalnym  (M.S. Cranley)

Więź – poziom zaangażowania 

rodzica w zachowania, które 
wskazują na przywiązanie do 
nienarodzonego dziecka i 
interakcje z nim

 

 

Koncepcja więzi w okresie 

prenatalnym (J.T. Condona)

Więź – uczucie miłości do 

nienarodzonego dziecka 
przejawiające się w zachowaniu 
rodziców poprzez potrzeby: poznania 
obiektu uczuć, nawiązania  z nim 
kontaktu, unikania rozłąki, chronienia 
go, zaspokajania jego potrzeb bez 
oczekiwania wzajemności.

 

 

CZYNNIKI MODYFIKUJĄCE 

NAWIĄZYWANIE WIĘZI Z 

DZIECKIEM

 

• zmienne demograficzne
• ciąża nieplanowana
• osobowość, emocje i relacje społeczne
• dotychczasowe doświadczenia 

prokreacyjne  (natężenie więzi w pierwszej i 
kolejnych ciążach, 

    powikłania w przebiegu ciąży, samoistne 

poronienia, problemy z płodnością).

 

 

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA 

ROZWÓJ PRENATALNY 

• Zagrożenia fizyczne
• Zagrożenia psychologiczne: stan 

emocjonalny matki, nastawienie 
do ciąży, relacja rodziców, 
wsparcie dalszej rodziny

 

 

Rozwój psychiczny dziecka 

w pierwszym trymestrze 

ciąży

• 13-ty dzień: zawiązki układu nerwowego
• 20-ty dzień: zawiązki mózgu
• Drugi miesiąc: spontaniczne ruchy 

dziecka, oznaki fal mózgowych, okolice 

warg stają się wrażliwe na dotyk, 

powstają kubki smakowe w jamie ustnej

• Trzeci miesiąc: ruchy rąk i nóg, dłoni, 

stóp, palców, głowy, bioder, ust, gałek 

ocznych, grymasy twarzy

 

 

Rozwój psychiczny dziecka w 

drugim trymestrze ciąży

• Czwarty miesiąc: ruchy z nieregularnych stają 

się płynne,  prawie cała powierzchnia ciała 
jest wrażliwa na dotyk, odruchy błędnikowe

• Piąty miesiąc: obroty ciała, umiejętność snu i 

czuwania, ruchy nabierają indywidualnego 
charakteru, ćwiczenie ruchów ssących, 
rozpoznawanie smaków, reakcja na zmiany 
temperatury i oświetlenia, silne dźwięki i 
wibracje

 

 

Rozwój psychiczny dziecka w 

drugim trymestrze ciąży, c.d.

• Szósty miesiąc: energiczne ruchy, 

ruchliwość cykliczna i regularna, 
otwarcie powiek, reakcja na silny 
strumień światła, tworzenie odruchów 
bezwarunkowych

 

 

Rozwój psychiczny dziecka w 

trzecim trymestrze ciąży

• Ujawnia się indywidualny styl reagowania na 

sytuacje trudne apetytem lub jego brakiem

• Odbieranie „zapachów” wód płodowych
• Odczuwanie bólu
• Odbieranie dźwięków i zdolność do 

adaptowania się do powtarzających się 
dźwięków

• Emocje dziecka są związane z emocjami 

matki