Psychologia (od
. ψυχή psyche =
, i
λόγος logos =
,
, rozumowanie) –
nauka empiryczna, zajmująca się badaniem
mechanizmów i praw rządzących zjawiskami
psychicznymi oraz zachowaniami człowieka.
PSYCHOLOGIA – nauka o zachowaniu, bada
zachowania ludzi, to naukowe badania
zachowania ludzi, które pozwala ustalić co
porusza ludźmi i jak funkcjonuje ich psychika;
to nauka o człowieku, jego zachowaniu się
oraz mechanizmach, które regulują to
zachowanie; zatem psychologia to sposób
myślenia o tym jak ludzie radzą sobie ze
swoim środowiskiem i względem siebie.
Psychologia bada wpływ zjawisk
psychicznych na interakcje międzyludzkie
oraz interakcję z otoczeniem.
1. Opisywanie zachowania.
2. Wyjaśnianie zachowania.
3. Przewidywanie zachowań.
4. Kierowanie zachowaniem.
5. Rozwiązywanie ludzkich problemów.
interesowała ludzi we wszystkich kulturach,
ale systematyczne gromadzenie wiedzy empirycznej
na ten temat rozpoczyna się dopiero w
.
Wcześniej psychologia była traktowana jako
dziedzina
. Filozofów najbardziej interesowała
specyfika procesów psychicznych: czy mają
charakter materialny, czy też są funkcją odrębnej
substancji (duszy). Filozofowie, którzy wnieśli
największy wkład w rozwój psychologii to
(jako
pierwszy opisał konflikty wewnętrzne),
(systematyczna klasyfikacja procesów psychicznych,
prawa kojarzenia), św.
,
…
Za datę ukonstytuowania się psychologii
jako samodzielnej nauki empirycznej uważa
się utworzenie w 1879 pierwszego
laboratorium psychologicznego na
Uniwersytecie Lipskim przez Wilhelma
Wundta.
Nauki, z których czerpie psychologia, to głównie
,
,
i
, ale
dzięki wypracowaniu własnych metod
eksperymentalnych psychologia jest nauką
samodzielną.
Psychologia zaliczana jest do nauk społecznych,
także do nauk humanistycznych. Ostatnio jest
także zaliczana do nauk behawioralnych (nauk
o zachowaniu) razem z socjologią, etologią,
antropologią kulturową, kryminologią,
niektórymi działami medycyny (psychiatrią,
medycyną behawioralną).
1.
Psychologia teoretyczna /AKADMICKA/
a) Psychologia ogólna
- Psychologia procesów poznawczych
b) Psychologia rozwojowa
c) Psychologia społeczna
2. Psychologia stosowana
a) Psychologia wychowania i nauczania
b) Psychologia kliniczna
c) Psychologia pracy
Psychologia akademicka zajmuje się m.in.
–
,
, wyobrażaniem,
pamięcią (
);
nabywaniem
i powiązaniem jej z pozostałymi procesami
psychicznymi (
);
rozwojem i zmianami mechanizmów psychicznych (
);
,
, stałymi cechami psychicznymi (
);
postrzeganiem osób i psychicznymi aspektami interakcji między
ludźmi (
) oraz komunikacją między nimi (
,
);
związkiem procesów psychicznych i funkcjonowaniem
(
), fizjologicznym
podłożem procesów psychicznych (
), ewolucyjnymi
aspektami mechanizmów psychicznych (
);
psychologicznymi aspektami religii, twórczości naukowej i artystycznej
oraz innych obszarów funkcjonowania człowieka;
zaburzeniami osobowości (
).
PSYCHOLOGIA TEORETYCZNA ( akademicka)
stawia sobie za cel poznanie, zbadanie i
wyjaśnienie ogólnych prawidłowości
związanych z przebiegiem procesów
psychicznych, występujących u człowieka i
znajdujących swój wyraz w jego zachowaniu
(procesy psychiczne – myślenie, wrażenie,
wyobrażenie, pamięć, kochanie, smutek,
radość, wesołość, gniew, złość, szczęście,
zadowolenie, miłość itp.); są to wytwory
czynności.
zajmuje się zastosowaniem wiedzy
psychologicznej w:
zaburzeniach procesów psychicznych (
), ich
diagnozowaniu i leczeniu (
) – pokrewną dziedziną
jest
,
diagnozie i rehabilitacji osób z uszkodzeniami
(
),
korygowaniu zaburzeń
społecznych oraz w związkach
partnerskich i rodzinie (
, psychologia małżeństwa i
rodziny),
psychicznych uwarunkowaniach chorób somatycznych, promocji zdrowia
i działań praktycznych na terenie medycyny (psychologia zdrowia)
wymiarze sprawiedliwości (psychologia sądowa),
problemach szkolno-wychowawczych, funkcjonowaniu instytucji
szkolnych i wychowawczych (psychologia wychowawcza),
organizacjach (psychologia organizacji) i przedsiębiorstwach
(psychologia pracy),
zachowaniach ekonomicznymi ludzi (psychologia ekonomiczna),
w wojsku, sporcie, wyznaniach i w wielu innych obszarach.
PSYCHOLOGIA STOSOWANA – celem jest
praktyczna aplikacja (przykładanie)
prawidłowości wykrytych przez psychologię
teoretyczną do rozumienia zagadnień
należących w zasadzie do wszystkich dziedzin
ludzkiego życia.
Wśród praktycznych zastosowań wiedzy
psychologicznej jest wykorzystanie jej do
podniesienia jakości ludzkiego życia,
przygotowania podstaw do opracowania
sposobów kształtowania ludzkiego postępowania
lub sposobu zmian już ukształtowanego.
Wyobrażając sobie chemika przy pracy, prawdopodobnie mamy przed
oczami badacza w białym fartuchu wśród szkła laboratoryjnego i
skomplikowanej aparatury.
Wyobrażając sobie psychologa, nie pomylimy się, jeśli przyjdzie nam
do głowy:
• naukowiec w białym fartuchu analizujący mózg szczura,
• badacz inteligencji sprawdzający, jak szybko dziecko nudzi się
znanym obrazkiem (odwraca od niego wzrok),
• menedżer proponujący nowy program „zdrowego stylu życia" w
zakładzie pracy,
• ktoś przy klawiaturze komputera porównujący dane dotyczące
podobieństwa temperamentu adoptowanych nastolatków do
temperamentu rodziców biologicznych i adopcyjnych,
• podróżnik, który po drodze zbiera dane o zachowaniach i
uznawanych wartościach w różnych kulturach,
• terapeuta, który uważnie wysłuchuje zwierzeń pacjentów będących
w stanie depresji.
Podaj etymologiczne znacznie nazwy
przedmiotu „psychologia”
Co to jest psychologia?
Określi przedmiot badań psychologii
Wymień rodzaje psychologii i krótko
przedstaw ich istotę
Wymień 3 obszary zainteresowania
psychologii „ akademickiej”
Wymień 3 obszary zainteresowania
psychologii stosowanej
Hock R.R. (2005). 40 prac badawczych, które
zmieniły oblicze psychologii. Gdańsk: GWP.
Shaugnessy J.J. i in.(2002). Metody badawcze
w psychologii. Gdańsk: GWP.
Tavris C. Wade C. (1999). Psychologia.
Podejścia oraz koncepcje. Poznań: Zysk i S –
ka.
Psychologia. Podręcznik akademicki. (2002).
J. Strelau [red.], Gdańsk: GWP.
Zimbardo P.G. (1999). Psychologia i życie.
Warszawa: PWN.