Układ kostny człowieka

 

POŁĄCZENIA KOŚCI

Zaoczna Policealna Szkoła „Cosinus 

III”

ELŻBIETA GARWACKA-CZACHOR

POŁĄCZENIA KOŚCI - STAWY



Stawy (połączenia ruchome), zwane też połączeniami 

maziowymi

 umożliwiają zmianę położenia kości względem 

siebie. Rodzaj połączeń kości zależy od tego, jaką funkcję mają 

one do spełnienia w organizmie.



Mogą też być 

połączenia ścisłe

, czyli takie, które stanowią 

sztywne spojenie kości bez możliwości ich ruchu względem 

siebie. W zależności od rodzaju tkanki, która je tworzy wyróżnia 

się: 



Więzozrosty 

(włókniste, elastynowe) – np. sposób osadzenia 

zęba w zębodole czy połączenia kości czaszki (szwy),



Chrząstkozrosty 

(włókniste, szkliste) – połączenia tworzone 

przez chrząstkę, np. chrząstkozrost żebrowo-mostkowy.



Kościozrosty 

– występują najczęściej,

 

powstają przez 

zwapnienie więzozrostów i chrząstkozrostów, np. zrośnięcie 

się kręgów krzyżowych w kość krzyżową.

   STAW

 



Ruchome połączenie między składnikami 
szkieletu. Stawy występują u stawonogów 
oraz kręgowców.   U tych ostatnich stawy są 
określane, ze względu na specyficzną 
budowę, jako połączenia maziowe.    



W stawach (tak jak w łożyskach wielu 
maszyn) 

największym problemem jest 

tarcie i dlatego powierzchnie stawowe 
pokryte są bardzo odporną na ścieranie 
chrząstką szklistą. 

BUDOWA STAWU

BUDOWA STAWU



Składa się z 

powierzchni stawowych

 tworzących 

je kości otoczonych osłonką łącznotkankową czyli 

torebką stawową

.



Torebka stawowa

 zbudowana jest z dwóch błon  - 

zewnętrznej i wewnętrznej, zwanej 

błoną 

maziową

, która wytwarza 

maź 

(zmniejsza tarcie w 

stawach).



Powierzchnie stawowe są pokryte 

chrząstką 

stawową

, utworzoną przez 

chrząstkę szklistą 

(zmniejsza tarcie ).

Rodzaje stawów

1 – kulisty    2 – eliptyczny    3 – siodełkowaty    4 – 
zawiasowy    5 – obrotowy 

Kryterium podziału: 

1. Liczba kości łączących w stawie: 



staw prosty – w budowie biorą udział tylko dwie kości.



złożony – w budowie bierze udział więcej niż dwie kości, np. 
staw łokciowy.

2. Liczba osi: 



stawy jednoosiowe 



stawy dwuosiowe 



stawy wieloosiowe

 

Staw może również 
zawierać: 



więzadła stawowe



obrąbek stawowy



łąkotki



kaletki maziowe



kosmki maziowe



fałdy maziowe

Więzadła 



Pasma wytrzymałej tkanki łącznej, które zwykle łączą kości 
między sobą, wzmacniając ruchome połączenia między 
kośćmi (stawy). Mogą również łączyć kości poza stawami 
stabilizując układ szkieletowy. Więzadła podtrzymują 
również narządy wewnętrzne, np. wątrobę, mocują też zęby 
w szczęce. W przypadku więzadeł stawowych wyróżniamy 

więzadła torebkowe

, przebiegające w ścianie torebki 

stawowej, 

zewnątrztorebkowe

 oraz 

wewnątrztorebkowe

. 

Obrąbek stawowy



struktura chrząstki włóknistej, która jest przedłużeniem 
panewki stawu biodrowego. Pogłębia panewkę dzięki czemu 
przyczynia się do ochrony głowy kości udowej przed 
uderzeniami o kostny brzeg panewki oraz zabezpieczenia 
pełnego ruchu w stawie. Jest strukturą wewnątrzstawową, 
która jest bogato unaczyniona i unerwiona, co determinuje 
dolegliwości bólowe w przypadku jego uszkodzenia.

 

Łąkotki 



Dwa elastyczne twory, zbudowane z tkanki chrzęstnej 

włóknistej, leżące pomiędzy kością udową a 

piszczelową, będące elementami dodatkowymi stawu 

kolanowego. Wyróżniamy 

łąkotkę boczną i łąkotkę 

przyśrodkową

. 

Ich zadanie polega na:



pogłębieniu i dopasowaniu do siebie powierzchni 

stawowych stawu kolanowego (pomiędzy kością udową 

a piszczelą)



umożliwieniu ruchów obrotowych w zgiętym stawie 

kolanowym, poprzez przesuwanie się ich na 

powierzchni stawowej górnej kości piszczelowej.

Kaletka maziowa



rodzaj wytworu błony maziowej, mający postać 
zbudowanego z tkanki łącznej worka o 
pęcherzykowatym kształcie, zwykle komunikującą 
się z jamą stawową i wytwarzającą maź stawową. 
Dzięki temu posiadają one gładką i wilgotną 
powierzchnię. 

Kosmki maziowe i fałdy 
maziowe

 



Kosmki maziowe

 to małe wypustki, które 

pokrywają błonę maziową, biorą udział w 
wydzielaniu mazi stawowej. 



W niektórych stawach (np. kolanowym) warstwa 
maziowa może wpuklać się do jamy stawowej, 
wytwarzając 

fałdy maziowe

 wypełnione tkanką 

tłuszczową.

 

Połączenia kręgosłupa i 
czaszki



Staw szczytowo-potyliczny

 – umożliwia ruchy pochylania i 

prostowania głowy oraz ruchy boczne



Staw szczytowo-obrotowy pośrodkowy

 – jest stawem obrotowym



Połączenia między trzonami kręgów

 – łączą trzony kręgów za 

pomocą krążków międzykręgowych



Połączenia wyrostków stawowych kręgów

 – ruchomość 

poszczególnych odcinków kręgosłupa jest różna, np. w lędźwiowym 

możliwe są ruchy pochylania, a piersiowym ruchy boczne



Stawy żebrowo-kręgowe

 – łączą żebra z odpowiadającymi im 

kręgami piersiowymi



Stawy mostkowo-żebrowe

 – chrząstkozrosty łączące żebra z 

mostkiem



Połączenia między kośćmi czaszki

 – chrząstkozrosty, kościozrosty, 

szwy, ciemiączka



Wklinowanie

 – więzozrost osadzający ząb w zębodole



Staw skroniowo-żuchwowy

 – zachodzą w nim ruchy wysuwania, 

cofania, unoszenia i obniżania żuchwy oraz przesuwania na boki

Połączenia obręczy kończyny 
górnej



Staw mostkowo-obojczykowy

 – łączy mostek z 

obojczykiem, unoszenie oraz opuszczanie barku i 
obojczyka, wysuwanie i cofanie oraz ruch 
obrotowy obojczyka



Staw barkowo-obojczykowy

 - łączy łopatkę z 

obojczykiem, unoszenie oraz opuszczanie łopatki, 
wysuwanie jej do przodu oraz cofanie, ruchy 
obrotowe

Połączenia kończyny górnej 
wolnej



Staw ramienny

 – łączy łopatkę z kością ramienną, jest 

najbardziej ruchomych stawów (zginanie, prostowanie, 

odwodzenie, przywodzenie, obrotowe i obwodzenie)



Staw łokciowy

 – łączy kość ramienną z kośćmi promieniową 

i łokciową, ruchy zgięcia i prostowania oraz nawracania i 

odwracania



Staw promieniowo-nadgarstkowy

 – łączy kość promieniową 

z licznymi kośćmi nadgarstka szeregu bliższego.



Stawy nadgarstkowe

 – występują między szeregiem 

bliższym a dalszym kości nadgarstka



Stawy śródręczno-paliczkowe

 – utworzone przez kości 

śródręcza i paliczki bliższe



Stawy międzypaliczkowe ręki

 – między sąsiednimi 

paliczkami palców ręki

Połączenia obręczy kończyny 
dolnej



Staw krzyżowo-biodrowy

 – utworzony przez kość 

biodrową i krzyżową



Spojenie łonowe

 – chrząstkozrost łączący ze sobą 

kości łonowe

Połączenia kończyny dolnej 
wolnej



Staw biodrowy

 – łączy kość miedniczną z kością udową, jest 

odpowiednikiem stawu ramiennego, w którym liczba 

zachodzących ruchów jest taka sama, ale zakres ich jest 

mniejszy. Może w nim dojść do zaburzeń rozwojowych, które 

prowadzą do wrodzonego zwichnięcia biodra.



Staw kolanowy

 – jest największym stawem, tworzą go kość  

udowa, piszczelowa i rzepka, ruchy zginania i prostowania oraz 

przy zgiętym kolanie niewielkie ruchy obrotowe



Staw skokowo-goleniowy

 – łączy piszczel z kością skokową, ruchy 

zginania i prostowania



Staw skokowo-piętowy

 – ruch odwracania i nawracania stopy



Stawy międzystępowe

 – znajdują się pomiędzy kośćmi stępu, 

udział w obracaniu stopy



Stawy stępowo-śródstopne

 – łączą kości stępu z kośćmi 

śródstopia, ruchy w nich są bardzo ograniczone



Stawy śródstopno-paliczkowe

 – pomiędzy kośćmi śródstopia i 

bliższych paliczków palców stopy, ruchy ograniczone



Stawy międzypaliczkowe stopy

 – są między sąsiadującymi 

paliczkami.

          Źródła:



Magdalena Kaniewska: Podstawy anatomiczno-dermatologiczne w 

kosmetyce. WSIP 2013.



Bogusław K. Gołąb: Podstawy anatomii człowieka, Wydawnictwo 

Lekarskie PZWL, 2008.



Ryszard Aleksandrowicz: Mały atlas anatomiczny, Wydawnictwo 

Lekarskie PZWL, 2006.



http://pl.wikipedia.org/wiki/Staw_%28anatomia%29