ZMIANA WIERZYCIELA LUB
DŁUŻNIKA
ZMIANA WIERZYCIELA MOŻLIWA JEST W
WYNIKU:
-
PRZELEWU (CESJI) WIERZYTELNOŚCI;
-
WSTĄPIENIA OSOBY TRZECIEJ W PRAWA
ZASPOKOJONEGO WIERZYCIELA;
ZMIANA DŁUŻNIKA MOŻLIWA JEST W
WYNIKU:
-
PRZEJĘCIA DŁUGU;
-
KUMULATYWNEGO PRZYSTĄPIENIA DO
DŁUGU;
ZMIANA WIERZYCIELA –
przelew wierzytelności
Przelew (inaczej cesja) wierzytelności jest
umową zawieraną pomiędzy dotychczasowym
wierzycielem (zwanym cedentem) a osobą
trzecią (tzw. cesjonariuszem), na mocy której
cesjonariusz
nabywa
od
cedenta
przysługującą temu ostatniemu wierzytelność.
ZMIANA WIERZYCIELA –
przelew wierzytelności
Art. 510. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany,
darowizny lub inna umowa zobowiązująca do
przeniesienia
wierzytelności
przenosi
wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis
szczególny stanowi inaczej albo że strony
inaczej postanowiły.
[Art. 155. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny
lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia
własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi
własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny
stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.]
ZMIANA WIERZYCIELA –
przelew wierzytelności
Wierzycielowi wolno przenieść każdą przysługująca mu
wierzytelność z wyjątkiem sytuacji, gdy:
przelewu zakazują szczególne przepisy prawne (niezbywalne są
np. prawo odkupu, prawo pierwokupu i prawo dożywocia);
przelew jest sprzeczny z właściwością zobowiązania (np.
wierzytelności wynikające z umowy poręczenia lub renty);
możliwość przeniesienia wierzytelności w drodze przelewu
została wyłączona przez strony poprzez zawarcie
odpowiedniego postanowienia w umowie (tzw. pactum de non
cedendo);
wierzytelność jest związana z dokumentem na okaziciela (do
przeniesienia takiej wierzytelności potrzebne jest przeniesienie
własności dokumentu).
ZMIANA WIERZYCIELA –
przelew wierzytelności
Skutki przelewu wobec wierzyciela:
- w wyniku cesji wierzytelności na cesjonariusza
przechodzi wierzytelność w takim stanie, w jakim
znajdowała się w chwili dokonania cesji (obowiązuje
więc zasada nemo in alium plus iuris transfere potest
quam ipse habet);
- wraz z wierzytelnością na cesjonariusza przechodzą
wszelkie związane z nią prawa (np. dotyczące odsetek,
zabezpieczenia wierzytelności, możliwości dokonania
wypowiedzenia itp.);
- cedent nie ponosi względem cesjonariusza
odpowiedzialności za niewypłacalność dłużnika (chyba,
że w umowie cesji wyraźnie się do tego zobowiązał).
ZMIANA WIERZYCIELA –
przelew wierzytelności
Skutki przelewu wobec dłużnika:
- w wyniku dokonania cesji wierzytelności sytuacja
dłużnika nie może ulec zmianie (w szczególności
pogorszeniu);
- prawo chroni dobrą wiarę dłużnika, który nie
wiedział o dokonanym przelewie: dopóki cedent
(zbywca) nie powiadomi dłużnika o dokonanej cesji,
spełnienie przez dłużnika świadczenia na rzecz
cedenta zwalnia go z zobowiązania;
- dłużnikowi przysługują względem cesjonariusza
wszelkie zarzuty, które miał przeciwko cedentowi (np.
zarzut przedawnienia roszczenia, potrącenie itp.).
WSTĄPIENIE OSOBY TRZECIEJ W
PRAWA ZASPOKOJONEGO
WIERZYCIELA
Art. 518. § 1. Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela,
nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej
zapłaty:
1) jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna
osobiście (np. poręczyciel) albo pewnymi przedmiotami
majątkowymi (zastaw, hipoteka);
2) jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona
wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia (hipotek z
wyższym
pierwszeństwem
wpisanym
do
księgi
wieczystej);
3) jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w
prawa wierzyciela; zgoda dłużnika powinna być pod
nieważnością wyrażona na piśmie;
4) jeżeli to przewidują przepisy szczególne.
WSTĄPIENIE OSOBY TRZECIEJ W
PRAWA ZASPOKOJONEGO
WIERZYCIELA
§ 2. W wypadkach powyższych wierzyciel nie
może odmówić przyjęcia świadczenia, które jest
już wymagalne.
§ 3. Jeżeli wierzyciel został spłacony przez
osobę trzecią tylko w części, przysługuje mu co
do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia
przed wierzytelnością, która przeszła na osobę
trzecią wskutek zapłaty częściowej.
ZMIANA DŁUŻNIKA - PRZEJĘCIE
DŁUGU
W wyniku zawarcia umowy o przejęcie długu następuje:
a)
nabycie długu przez osobę trzecią (tzw.
przejemcę) jako jej własnego zobowiązania;
b)
zwolnienie z długu dotychczasowego dłużnika;
c)
zachowanie tożsamości przejmowanego
zobowiązania.
Nie mogą zostać przejęte długi ścisłe związane z
osobą dłużnika (takie, w których wykonać
świadczenie może dłużnik tylko osobiście – np.
namalowanie obrazu).
PRZEJĘCIE DŁUGU
Przejęcie długu jest umową dwustronną zawieraną
pomiędzy:
a) wierzycielem a przejemcą długu za zgodą dłużnika;
b) dłużnikiem a przejemcą długu za zgodą wierzyciela.
Umowa o przejęcie długu powinna być zawarta w
formie pisemnej pod rygorem nieważności.
[w odróżnieniu od cesji wierzytelności przejęcie długu
wymaga zawsze udziału wierzyciela i dłużnika – dla
wierzyciela istotny jest stan majątkowy (wypłacalność)
przejemcy długu, zaś dla dłużnika możliwość podniesienia
niektórych roszczeń, np. potrącenia swojej wierzytelności z
wierzytelnością wierzyciela]
ZMIANAN DŁUŻNIKA -
KUMULATYWNE PRZYSTĄPIENIE
DO DŁUGU
W wyniku kumulatywnego przystąpienia do długu:
- dotychczasowy dłużnik (inaczej niż to miało
miejsce w przypadku przejęcia długu) nie
zostaje zwolniony z zobowiązania (pozostaje
nadal dłużnikiem);
- obok dotychczasowego dłużnika pojawia się
przystępujący do długu, jako dłużnik solidarny;
- w konsekwencji przystąpienia do długu
następuje pomnożenie podmiotów po stronie
długu;
KUMULATYWNE PRZYSTĄPIENIE
DO DŁUGU
Kumulatywne przystąpienie do długu może wynikać:
- z umowy;
- z ustawy (ex lege).
Umowne przystąpienie do długu nie zostało
uregulowane
w
kodeksie cywilnym, ale jest
dopuszczalne na mocy swobody umów. Dochodzi do
skutku w wyniku umowy pomiędzy dłużnikiem a
przystępującym do długu albo pomiędzy wierzycielem
a przystępującym do długu.
Ustawowe
przystąpienie
do
długu
zostało
uregulowane w art. 55
4
k.c.
KUMULATYWNE PRZYSTĄPIENIE
DO DŁUGU
Art. 55
4
.
Nabywca
przedsiębiorstwa
lub
gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie
ze
zbywcą
za
jego
zobowiązania
związane
z
prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba
że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach,
mimo
zachowania
należytej
staranności.
Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości
nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według
stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili
zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można
bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.