Traumatologia narządu ruchu

Uraz (trauma)



Zadziałanie na organizm zewnętrznego czynnika wywołującego

anatomiczne i czynnościowe zmiany miejscowe i ogólne



Urazy mechaniczne- na skutek zadziałania czynnika mechanicznego



Następstwa : od lekkiego stłuczenia tkanek i narządów , do ich

rozerwania czy zmiażdżenia



Uraz bezpośredni- gdy uszkodzenie powstaje w miejscu zadziałania



Uraz pośredni – z dala od miejsca urazu, na skutek przeniesienia siły



Rodzaje uszkodzeń powstałych na skutek urazu:

-Otarcie naskórka (excoriatio)

-Rany cięte (vulnus caesum)

-Rany kłute (v. ictum)

-Rany miażdżone (v. contusium)

-Rany darte (v. lzceratum)

Rany postrzałowe (v. sclopetarium)

Jeśli ranie towarzyszy złamanie to mówimy o otwartym złamaniu

Uraz (trauma)



Urazy chemiczne i fizyczne:

oparzenia i odmrożenia



Przyczyny oparzeń: wysoka

temperatura, prąd elektryczny,

działanie stężonych kwasów i zasad

Mechanizm i następstwa

urazów



Złamanie

– przerwanie ciągłości nie zmienionej patologicznie kości

powstaje na skutek działania dużych sił (masy i przyśpieszenia)



W zależności od mechanizmu urazu złamania powstają z urazu

pośredniego i bezpośredniego



Bardzo silne urazy powodują zmiażdżenie i rozkawałkowanie kości



Dla urazów pośrednich charakterystyczne są złamania : skośne ,

spiralne oraz z trójkątnym odłamem pośrednim (z wygięcia)



Złamania z wygięcia: najczęstszy mechanizm złamań kości długich,

sytuacje działania dźwigni



Złamania z oderwaniem (awulsyjne)- w wyniku gwałtownego napięcia

mięśni (oderwanie wyr. Łokciowego, rzepki, guza kulszowego itp..)



Złamanie ze skręcenia- gdy jeden z końców jest ustalony, zaś na drugi

działa siła łamiąca. Linia złamania jest spiralna, rzadziej skośna.



Uraz bezpośredni- najczęściej powoduje złamania wieloodłamowe. Do

tego typu należy złamanie nasad z osiowego działania siły i załamanie

postrzałowe, u osób starszych kości osteopporetyczne kruszą się na

kawałki. U dzieci elastyczne kości często łamią się podokostnowo z

przemieszczeniem kątowym.

Złamania kości



Do złamania kości u zdrowego człowieka

konieczne jest nagłe zadziałanie dużej siły



Energia przenoszona jest na kość , mięśnie

i otaczające tkanki miękkie



Rozproszenie działającej siły powoduje

znaczną strefę krwotoku i obrzęk

pourazowy



Urazy pośrednie jaki i bezpośrednie mogą

wywołać złamania zamknięte – przerwanie

ciągłości kości bez uszkodzenia powłok,

oraz złamania otwarte- gdy odłam

komunikuje się ze światłem zewnętrznym

Podział kliniczny złamań



Pęknięcia



Złamania jedno i wieloodłamowe, bez

przemieszczenia (np.zaklinowane)



Złamania z przemieszczeniem odłamów:

-Z przemieszczeniem do boku

-Z przemieszczeniem osiowym

-Ze skróceniem

-Z rozejściem odłamów

-Z przemieszczeniem kątowym odłamów

Podział złamań z uwagi na

przebieg szpary przełomu



Złamania poprzeczne



Skośne



Spiralne

Praktyczny podział złamań ( z

punktu widzenia klinicznego)



Złamania proste ( nie powikłane)



Złamania powikłane- pierwotne

(natychmiastowe- uszkodzenia

mięśni, nerwów lub naczyń) oraz

wtórne (wczesne i późne- zrost

rzekomy, brak zrostu)

Uszkodzenia stawów



Stłuczenie stawu (contusio)

– ograniczone uszkodzenie spowodowane

urazem bezpośrednim. Ograniczona bolesność lub wylew krwawy.



Skręcenie (distorsio)

– lekkiego stopnia naderwanie więzadeł i torebki

stawowej bez przerwania ciągłości. Leczenie polega na krótkotrwałym

unieruchomieniu , a następnie na fizykoterapii i usprawnianiu.

Poważnym uszkodzeniem jest zupełne przerwanie lub oderwanie

więzadeł od kości. Przejawia się to wylewem krwi, dużą bolesnością i

wystąpieniem ruchów patologicznych. Leczenie polega na poprawnym

ustawieniu i unieruchomieniu na okres co najmniej 6 tyg.



Zwichnięcie stawu (luxatio articulationis)

–całkowite przemieszczenie

względem siebie powierzchni stawowych. Zwichnięcie urazowe to

bardzo ciężkie uszkodzenia narządu ruchu z powodu rozległości

uszkodzeń więzadeł, torebek, towarzyszących obrażeń tkanek

miękkich okołostawowych jak i z powodu poważnych następstw dla

funkcji stawu. W dużych urazach bezpośrednich w okolicy stawu

złamanie może być powikłane uszkodzeniem naczyń i nerwów.

Zwichnięcia wymagają nastawienia, a niekiedy chirurgicznego

opracowania torebki stawowej i więzadeł.

Uszkodzenia stawów



Złamania stawowe i śródstawowe

(fractura articularis)

– uszkodzenia, w

których złamaniom ulegają końce

stawowe. Przemieszczenia odłamów

powodują zniekształcenie i

niezborność stawu.

Uszkodzenia mięśni , nerwów i

naczyń



Uszkodzenia mięśni-

najczęściej mamy do czynienia ze

stłuczeniami. Na podłożu wynaczynionej krwi może się

wytworzyć tkanka bliznowata ograniczająca funkcję mięśnia.

W rzadkich przypadkach dochodzi do wytworzenia się tkanki

chrzęstnej i kostnej. Następstwem poważnych urazów są

zmiażdżenia oraz rozerwania i przerwania brzuśców

mięśniowych oraz ścięgien. W każdym przypadku obowiązuje

unieruchomienie.



Uszkodzenie nerwów

obwodowych

– stłuczenie, uciśnięcie,

rozciągnięcie nerwu, przerwanie jego włókien osiowych lub

przecięcie .W zranieniach i złamaniach otwartych obowiązuje

rewizja i pierwotny lub odroczony szew uszkodzonego nerwu.



Uszkodzenia naczyń-

tętnica może ulec stłuczeniu i

następowemu obkurczeniu lub zaczopowaniu zakrzepem,

częściowemu rozerwaniu lub całkowitemu przecięciu. Do

uszkodzeń naczyń dochodzi najczęściej w złamaniach kości,

rzadziej w zwichnięciu

Zaburzenia metaboliczne po

urazie



Obrzęk pourazowy

– energia kinetyczna uderzenia uszkadza nie

tylko kość , ale mięśnie i otaczające tkanki miękkie, w wyniku

czego powstaje o wiele większe uszkodzenie



W sąsiedztwie uszkodzenia dochodzi do powstania krwiaka i

ubytku płynu ,a na skutek obrzęku pourazowego , do martwicy

pourazowej mięsni , powięzi, naczyń i nerwów



Ubytek płynu

pociąga za sobą zmniejszenie objętości krwi co

może doprowadzić do

spadku ciśnienia i wstrząsu



Ubytek azotu i spadek wagi ciała- po złamaniu trzonów kości

długich dochodzi do ujemnego bilansu azotowego , trwa on od

10 dni do 3 tyg. Ubytek azotu po złamaniach jest spowodowany

wydalaniem z moczem produktów rozpadu krwi i uszkodzonych

tkanek.



Przemiana wapnia

– w większości złamań nie dochodzi do

wydalania dużych ilości wapnia i fosforu. Nie ma żadnych

dowodów na to, że duże ilości wapnia przynoszą korzyść w

gojeniu złamań (Zbyt duża podaż wapnia może spowodować

kamicę nerkową).

Zaburzenia metaboliczne po

urazie



Skutki uszkodzenia mięśni- mięsień

szkieletowy jest tkanką bogatokomórkową



Zranienie dużej masy mięśni

prążkowanych jest niebezpieczne

(szczególnie w okolicy pośladków i ud)

wskutek ubytku krwi i płynu, możliwości

beztlenowcowego zakażenia oraz

wchłaniania substancji komórkowych

obumierających mięśni

Fizjologia gojenia się złamania

kości



Gojenie się złamania

czyli odtworzenie się ciągłości

uszkodzonej kości, jest złożonym procesem

biologicznym i biochemicznym



Proces ten przebiega w różnym czasie, w zależności od

stopnia ukrwienia kości, wieku chorego oraz stanu całego

organizmu, a także zastosowanego leczenia



Złamanie

- to nie tylko przerwanie ciągłości tkanki kostnej,

lecz także uszkodzenie naczyń krwionośnych, okostnej , a

niekiedy nawet przerwanie głównej tętnicy odżywczej kości

długiej



Zakłócenie w dopływie krwi do odłamów kostnych wpływa

niekorzystnie na procesy gojenia



W przypadku całkowitego przerwania dopływu krwi do

jednego odłamu (np.. Podgłowowe złamanie szyjki kości

udowej) okres gojenia się złamania ulega znacznemu

wydłużeniu. Często

nawet nie

dochodzi do zrostu

Fizjologia gojenia się złamania

kości



Nie bez wpływu na gojenie jest wiek

chorego



Złamanie trzonu kości udowej u

kilkuletniego dziecka może zrosnąć się już

w ciągu miesiąca



U 15 latka zrasta się dopiero po 4-5

miesiącach



W gojeniu się złamania decydujące

znaczenie ma anatomiczne ustawienia i

prawidłowe unieruchomienie odłamów

Przebieg gojenia się

złamania



Tworzenie się wokół złamania krwiaka

, który krzepnie w ciągu 6-8

godzin



Skrzep łączy odłamy i stanowi podłoże, w którym rozrastają się

młode komórki tkanki łącznej, tworzące zaczątek przyszłej

macierzy



Po upływie około 6 dni do krwiaka zaczynają wrastać młode

naczynia krwionośne



Rozrastanie się niezróżnicowanej tkanki łącznej, dającej początek

młodej kostninie



Młoda kostnina jest niezwykle bogato ukrwiona. Rozwój jej trwa 2-

3 tygodnie, po której kostnina łącznotkankowa przekształca się w

kość włóknistą



Stopniowa mineralizacja kostniny łącznotkankowej i przebudowa

jej

struktury w dojrzałą tkankę kostną



W przypadku złego nastawienia odłamów i lub braku

prawidłowego unieruchomienia zaburza proces powstawania

kostniny, opóźnia go

lub prowadzi do powstania stawu rzekomego

Objawy zrostu kości



W ni powikłanych złamaniach kości długich do

połączenia odłamów ziarniną dochodzi w ciągu 3

tygodni



Do zrostu przez pierwotną tkankę kostną w ciągu 2-3

miesięcy



Do ostatecznej konsolidacji w 4-5 miesięcy



Tkanka gąbczasta zrasta się z reguły szybcjej



Złamania tego samego typu w tym samy wieku i

identycznym stanie zdrowia mogą się różnie szybko

goić



Brak jest sztywnych reguł w leczeniu złamań i dlatego

lekarz musi polegać na swoim doświadczeniu i swej

wiedzy

Cechy dostatecznego zrostu

kości (objawy klinicznego

zrostu)



Brak elastyczności i sprężynowania

miejsca złamania



Brak miejscowej bolesności



Na radiogramie odłamy połączone są

tkanką kostną słabo wysyconą solami

Złamania kości u dzieci



Duża dynamika gojenia



Młoda i znajdująca się w okresie rośnięcia kość

ma duże zdolności regeneracyjne



Gojenie kości u dzieci następuje 2-3 razy szybciej



Złamania nawet niecałkowicie nastawione leczy

się zachowawczo



Problem stanowi sposób unieruchomienia. Skóra

dziecka jest bardzo wrażliwa i delikatna, skłonna

do pocenia, wyprysków i świądu itp. Niezwykła

ruchliwość i gruba

tkanka tłuszczowa sprzyjają do

„wychodzenia” dziecka z opatrunków.

Złamania w wieku starszym



Ze względu na kruchość kości dochodzi do częstych złamań



Najczęstsze są złamania szyjki kości udowej, złamania

przezkrętarzowe, złamania kompresyjne trzonów kręgów

oraz dalszej nasady kości promieniowej.



Leczenie w tym wieku jest utrudnione z przyczyn ogólnych

(choroby układu krążenia, mniejsza wydolność organizmu,

niedobory pokarmowe, niewielkie zdolności regeneracyjne)

i miejscowych (upośledzenie ukrwienia kości i skóry)



Podtrzymanie krążenia jest głównym zadaniem

przypadku złamań u ludzi starszych (przetaczanie krwi, aby

doprowadzić wartości hematokrytu do wartości

przekraczających 40)



Chorzy źle znoszą unieruchomienie w łóżku, gipsie czy

wyciągu dlatego wykonanie wczesnego zabiegu

operacyjnego i szybkie uruchamianie pacjenta ma

zasadnicze znaczenie

Document Outline