LEKI 
PRZECIWWYMIOTN
E



Najbardziej właściwe i skuteczne jest 
usuwanie bodźców wyzwalających 
odruch wymiotny - np. podawanie leków 
spazmolitycznych w kolkach, podawanie 
środków adsorpcyjnych, osłaniających i 
znieczulających miejscowo w wymiotach 
żołądkowych spowodowanych np. 
zapaleniem błony śluzowej żołądka.



Prawdziwym problemem ze względu na 
częstość występowania są wymioty 
podczas choroby morskiej czy lotniczej, 
czyli w tzw. kinetozach. 



Staramy się wówczas przerwać odruch 
wymiotny, głównie przez zahamowanie 
ośrodka wymiotnego. 



Według dzisiejszej oceny wątpliwą 
wartość mają stosowane dawniej jako 
leki przeciwwymiotne leki nasenne 
(pochodne kwasu barbiturowego, 
wodzian chloralu), leki narkotyczne czy 
leki cholinolityczne. 



Znaczenie praktyczne w zwalczaniu 
wymiotów mają niektóre leki 
przeciwhistaminowe, jak 
dimenhydrynat, difenhydramina czy 
prometazyna, przy czym ich działanie 
przeciwwymiotne wynika głównie z ich 
depresyjnego działania na ośrodkowy 
układ nerwowy. 



Niektóre leki neuroleptyczne, jak. 
chlorpromazyna czy perfenazyna, mają 
również właściwości przeciwwymiotne. 



W wymiotach u ciężarnych podaje się witaminę 
C z glukozą, chlorpromazynę oraz witaminę B

6

. 



W wymiotach występujących w tzw. zespole 
Meniere'a skuteczne okazały się leki obniżające 
ciśnienie śródchłonki w błędniku, np. 
acetazolamid, czy leki przeciwhistaminowe: 
betahistyna.



W zapobieganiu wymiotom po 
chemioterapii i prześwietleniach stosuje 
się preparaty swoistych 
antagonistów receptorów 
serotoninowych.

Metoklopramid



Pochodna metoksybenzamidu o 
nieznacznych właściwościach 
neuroleptycznych, głównie dzięki 
antagonistycznemu działaniu na 
ośrodkowe receptory dopaminergiczne.



Posiada również właściwości uwalniania 
ACh z zakończeń nerwowych.

Metoklopramid



Metoklopramid działa silnie 
przeciwwymiotnie poprzez hamowanie 
chemoreceptywnej okolicy ośrodka 
wymiotnego (trigger zone) oraz poprzez 
wzmożenie napięcia zwieracza wpustu. 

Metoklopramid



Wzmaga również perystaltykę przewodu 
pokarmowego, chociaż jego działanie 
zależy od stanu czynnościowego 
przewodu pokarmowego - jest zatem 
również środkiem normalizującym 
czynność motoryczną przewodu 
pokarmowego.

Metoklopramid – działania 
niepożądane



Może wywoływać zaburzenia napięcia 
mięśni, objawy pozapiramidowe, 
dyskinezy, senność i drżenia. 



U kobiet może pojawić się laktacja, a u 
mężczyzn ginekomastia i impotencja.

Metoklopramid - 
wskazania



Wymioty, zwłaszcza pooperacyjne.



Zaburzenia motoryki przewodu 
pokarmowego (atonia pooperacyjna, 
choroba wrzodowa).



Zabiegi diagnostyczne (gastroskopia i 
in.).

Metoklopramid - 
przeciwwskazania



Metoklopramid jest przeciwwskazany w 
krwawieniach z przewodu pokarmowego, 
niedrożności mechanicznej jelit, 
padaczce, nadciśnieniu tętniczym, 
niewydolności nerek oraz w guzie 
chromochłonnym nadnerczy. 



Nie powinien być stosowany u dzieci!

Metoklopramid - 
preparat



Metoclopramidum (Cerucal) - stosuje 
się doustnie w tabletkach 0,01 w 
ampułkach 0,01g/2 ml i.m. lub i.v. 
dożylnie 1 amp.

Domperydon 



Związek o silnym działaniu blokującym 
obwodowe receptory dopaminergiczne.



Wzmaga napięcie wpustu i perystaltykę 
żołądka. 



Zwiększa perystaltykę dwunastnicy, nie 
oddziałując na dalsze odcinki przewodu 
pokarmowego i nie wpływając na jego 
czynność wydzielniczą.

Domperydon - wskazania



Jest on stosowany w leczeniu wymiotów i 
nudności po cytostatykach i 
hemodializie.

Domperydon – działanie 
niepożądane



Może powodować objawy 
pozapiramidowe, ginekomastię i 
zaburzenia miesiączkowania.

Domperydon - 
przeciwwskazania



Domperydonu nie wolno stosować w 
perforacji lub krwawieniach z przewodu 
pokarmowego, w niedrożności 
mechanicznej jelit, w ciąży, laktacji oraz 
jatrogennych dyskinezach.

Domperydon – preparat



Motilium - tabletki powlekane 0,01 g; 
stosuje się .doustnie 0,01-0,02 g.

Nowe leki 
przeciwwymiotne



W praktyce onkologicznej poważnym 

problemem są wymioty spowodowane radio- i 

chemioterapią. Nie tylko są one bardzo 

uciążliwe dla leczonych pacjentów, ale 

również mogą być przyczyną niebezpiecznych 

zachłyśnięć (np. w czasie zabiegów). 



Dlatego do leczenia wprowadzono nowe 

środki przeciwwymiotne, stosowane w 

leczeniu wymiotów tego pochodzenia. Należą 

do nich antagoniści receptorów 

serotoninowych 5HT

3

.

Antagoniści receptorów 
serotoninowych



Są to specyficzni antagoniści receptorów 
serotoninowych typu B (ośrodkowych i 
obwodowych). Poprzez blokowanie tych receptorów 
hamują odruch wynikający z ich pobudzenia przez 
uwalnianą pod wpływem promieniowania 
jonizującego i cytostatyków serotoninę.



Nie wpływają na stężenie prolaktyny we krwi, nie 
działają uspokajająco i nie wywołują objawów 
pozapiramidowych. 



Należą do nich ondansetron, tropisetron i 
granisetron.

Antagoniści receptorów 
serotoninowych - 
zastosowanie



Stosowane w leczeniu i zapobieganiu 
nudności i wymiotów spowodowanych 
radio- i chemioterapią.

Antagoniści receptorów 
serotoninowych - działanie 
niepożądane



Mogą powodować bóle i zawroty głowy, 
zaparcia lub biegunki oraz uczucie 
zmęczenia.

Antagoniści receptorów 
serotoninowych - 
przeciwwskazania



Są one przeciwwskazane w okręcie ciąży 
i laktacji oraz w przypadku 
nadwrażliwości.

Preparaty



Zofran - ondansetron, tabletki 0,004 i 0,008 g 

oraz ampułki 0,004 g/2 ml i 0,008 g/4 ml; stosuje 

się doustnie 0,008 g co 12 godz. lub i.v. przed 

radio- i chemioterapią 0,008 g.



Navoban - tropisetron, kapsułki 0,005 g oraz 

ampułki 0,005 g/5 ml; stosuje się go w 6-

dniowych cyklach, pierwszego dnia przed 

rozpoczęciem chemioterapii i.v. 0,005 g, 

następnie doustnie 0,005 g.



Kytril - granisetron, ampułki 0,003 g/3 ml; 

stosuje się i.v. bezpośrednio przed chemioterapią 

0,003 g (maksymalnie do 0,009 g/dobę).