Slajd 1

Błąd

medyczny

nie

jest

pojęciem kodeksowym

Stwierdzenie błędu medycznego nie
jest równoznaczne z sankcjami
karnymi

(błędy

skutkowe

bezskutkowe).

Dawne definicje błędu
medycznego

Prof. Leon Wachholz

(1867-1942)

„[…] nieumyślne uszkodzenie ciała lub pozbawienie

życia  chorego,  dokonane  przez  lekarza  lub  inną
osobę  do  działalności  leczniczej  upoważnioną,  a
to  wskutek  nieświadomości  zasad  sztuki  lub
zaniedbania […]”.

Prof. Bolesław Popielski

(1907-1997)

„[…]

jest

postępowanie

(działanie

bądź

zaniechanie) wbrew podstawowym, powszechnie
uznawanym zasadom współczesnej (aktualnej)
wiedzy lekarskiej […]”.

Rodzaje błędów medycznych

Błąd medyczny decyzyjny (diagnostyczny,

leczniczy)

np. brak badania, niewłaściwe badania, niewłaściwa

interpretacja wyników badań, brak zastosowania
leczenia, błędne leczenie

Błąd medyczny wykonawczy (techniczny)

np. nieprawidłowy sposób wykonania prawidłowo zaleconej

procedury medycznej

Błąd medyczny organizacyjny

np. nieprawidłowa organizacja pracy placówki medycznej,

użytkowanie wadliwie działającej aparatury

Błąd medyczny opiniodawczy

np. wadliwa opinia sądowo-lekarska

Podstawą odpowiedzialności karnej jest
Kodeks karny

Art. 155. Kk nieumyślne spowodowanie śmierci
Art. 156. Kk spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
Art. 157. Kk spowodowanie naruszenia czynności narządu ciała
bądź rozstroju zdrowia
Art.

160.

narażenie

człowieka

bezpośrednie

niebezpieczeństwo  utraty  życia  lub  ciężkiego  uszczerbku  na
zdrowiu
Art.  162.  Kk  nieudzielenie  pomocy  człowiekowi  narażonemu  na
bezpośrednie  niebezpieczeństwo  utraty  życia  lub  ciężkiego
uszczerbku na zdrowiu
Art. 192. Kk wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta

Odpowiedzialności karnej podlega każda osoba
fizyczna,
w tym również ratownik medyczny

Ustawa z 6 czerwca 1997 roku

Kodeks karny

Istota odpowiedzialności karnej

Art. 1. Kk
§ 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto

popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez
ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.

§ 2. Nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony,

którego społeczna szkodliwość jest znikoma.

§ 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu

zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy
w czasie czynu.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA – KODEKS
KARNY

Art. 32. Kk - Karami są:
•grzywna,
•ograniczenie wolności,
•pozbawienie wolności,
•25 lat pozbawienia wolności,
•dożywotnie pozbawienie wolności.
Art. 39. Kk - Środkami karnymi są:
1.pozbawienie praw publicznych,
2.zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego
zawodu
lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej,
3.zakaz prowadzenia pojazdów,
4.przepadek,
5.obowiązek naprawienia szkody,
6.nawiązka,
7.świadczenie pieniężne,
8.podanie wyroku do publicznej wiadomości.

Postępowanie wyjaśniające karne

prokurator – ratownik medyczny –
pokrzywdzony

•świadek (ratownik medyczny) – w sprawie – zeznania
•podejrzany (ratownik medyczny) – przeciwko –
wyjaśnienia
•oskarżony (ratownik medyczny) – akt oskarżenia –
wyjaśnienia

Jeżeli świadek uzyskał status oskarżonego nie
bierzemy pod uwagę jego zeznań, a tylko
wyjaśnienia.

Przedawnienie w postępowaniu karnym

Art. 101. Kk § 1. Karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego

popełnienia upłynęło lat:

• 30 – gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa;
• 20 – gdy czyn stanowi inną zbrodnię;
• 10 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia

wolności przekraczającą 3 lata;

• 5 – gdy czyn jest zagrożony karą pozbawienia wolności nie

przekraczającą 3 lat […].

§ 2. Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego

ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się

o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3

lat od czasu jego popełnienia.

§ 3. W wypadkach przewidzianych w § 1 lub 2, jeżeli dokonanie

przestępstwa zależy od nastąpienia określonego w ustawie skutku,

bieg przedawnienia rozpoczyna się od czasu, gdy skutek nastąpił.

Art. 102. Kk Jeżeli w okresie przewidzianym w Art. 101. wszczęto

postępowanie przeciwko osobie, karalność popełnionego przez nią

przestępstwa

ustaje

upływem

5 lat od zakończenia tego okresu.

Uprawnienia

podejrzanego

lub

oskarżonego
w postępowaniu karnym

•składanie wyjaśnień

•odmowa składania wyjaśnień

•składanie wniosków o dokonanie czynności
i obecność przy tych czynnościach

•korzystanie z pomocy obrońcy

Odpowiedzialność karna za błąd

medyczny

• stwierdzenie błędu medycznego (opinie

biegłych)

• związek przyczynowy pomiędzy błędem

medycznym
a skutkiem (materialnym), przy czym
skutek musi się zawierać w treści
artykułów Kodeksu karnego

• ustalenie winy (prawnik)

Opinie sądowo-lekarskie wydają

Katedry i Zakłady Medycyny Sądowej – opinie
zespołowe

Biegli indywidualni – opinie indywidualne

Biegły – posiadający wiadomości
specjalne (specjalista)

Biegły z listy Prezesa Sądu Okręgowego (lekarz
specjalista)

Biegły do sprawy (w miarę możliwości lekarz
specjalista)

Opiniowania z pozycji ex ante

Ocena  postępowania  medycznego  jest
prowadzona  wyłącznie  z  pozycji  ex  ante,
czyli  z  pozycji  jedynie  tych  informacji,
którymi  dysponował  personel  medyczny  w
chwili podejmowania czynności medycznych.

Wyniki późniejszych badań przyżyciowych
lub badań pośmiertnych, znane ex post,
mogą być jedynie potwierdzeniem słuszności
wniosków

opinii

sądowo-lekarskiej

(markerem biologicznym).

Wina może być umyślna lub nieumyślna

Art. 9. Kk:
§ 1. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli

sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go

popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to

się godzi.
§ 2. Czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, jeżeli

sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go

jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w

danych okolicznościach, mimo, że możliwość popełnienia

tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć.
§ 3. Sprawca ponosi surowszą odpowiedzialność, którą

ustawa uzależnia od określonego następstwa czynu

zabronionego, jeżeli następstwo to przewidywał albo mógł

przewidzieć.

W praktyce błędy medyczne są nieumyślne.

Zaniechanie

działania

medycznego

Art. 2. Kk
Odpowiedzialności  karnej  za  przestępstwo
skutkowe  popełnione  przez  zaniechanie
podlega  ten  tylko,  na  kim  ciążył  prawny,
szczególny

obowiązek

zapobiegnięcia

skutkowi.

Nieumyślne spowodowanie śmierci

Art. 155. Kk
Kto nieumyślnie powoduje śmierć człowieka,

podlega karze pozbawienia wolności od 3
miesięcy do lat 5.

Najcięższy

zarzut

możliwy

postawienia

personelowi medycznemu. W praktyce jest
udowadniany

wyjątkowych

sytuacjach.

Wymaga  wykazania  związku  przyczynowo-
skutkowego  pomiędzy  błędnym  postępowaniem
medycznym  a  zgonem,  czyli  wykazania,  że
zastosowanie

prawidłowego

postępowania

medycznego uchroniłoby (niemal z pewnością)
chorego od zgonu.

Przypadek
Chłopiec 6 lat, dotychczas nie leczony

25.02.2005 r. wizyta u pediatry,
wywiad: wymioty, gorączka od dnia wieczoru poprzedniego dnia
badanie: oglądanie gardła i osłuchiwanie klatki piersiowej
zalecenia: Fenactil, Ibufen, Gastrolit, Duomox

27.02.2005 r. wizyta pogotowia ratunkowego
podczas badania zatrzymanie krążenia
resuscytacja i transport do szpitala

27.02.2005 r. szpitalny oddział ratunkowy
resuscytacja nie skuteczna

Sekcja zwłok wykazała:
perforację wyrostka robaczkowego, ograniczone ropne zapalenie
otrzewnej

Opinia sądowo-lekarska
przyjęcie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy błędem
medycznym a zgonem (Art. 155. Kk).

Przypadek
Kobieta 25 lat zgłasza się do Ambulatorium Pogotowia
Ratunkowego z powodu silnych dolegliwości bólowych
podbrzusza związanych z miesiączką

W wywiadzie podaje uczulenie na Pyralginę
badanie: GSC 15 pkt, ciśnienie tętnicze 120/80 mmHg, tętno 70/min., w
badaniu brzucha brak objawów otrzewnowych, skarży się na tępy ból
podbrzusza nie wzmagający się przy ucisku
zalecono: Pyralginę + Papawerynę + NoSpę
Po krótkiej chwili dochodzi do przyspieszenia tętna do 160/min., spadku
ciśnienia tętniczego krwi do 60/40 mmHg, utraty przytomności,
wystąpienia sinicy centralnej i zatrzymania krążenia. Podjęta akcja
resuscytacyjna była nieskuteczna

Sekcja zwłok nie wykazała uchwytnej przyczyny śmierci
Pośmiertne badanie toksykologiczne wykazało stężenie terapeutyczne
Pyralginy we krwi
Jako przyczynę zgonu uznano wstrząs anafilaktyczny

Opinia sądowo-lekarska
przyjęcie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy błędem
medycznym a zgonem (Art. 155. Kk), ponieważ gdyby nie błędne
podanie Pyralginy pacjentka z pewnością przeżyłaby

Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu

Art. 156. Kk
§ 1. Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci:
pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności
płodzenia, innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby
nieuleczalnej

lub

długotrwałej,

choroby

realnie

zagrażającej  życiu,  trwałej  choroby  psychicznej,  całkowitej
lub znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub
trwałego,  istotnego  zeszpecenia  lub  zniekształcenia  ciała,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§  2.  Jeżeli  sprawca  działa  nieumyślnie  podlega  karze
pozbawienia wolności do lat 3.
§  3.  Jeżeli  następstwem  czynu  określonego  w  §  1.  jest
śmierć  człowieka,  sprawca  podlega  karze  pozbawienia
wolności od lat 2 do 12.

Ciężkie skutki w rozumieniu art. 156 Kk

Długotrwałe leczenie Gentamycyną powodujące
obustronną głuchotę u młodego mężczyzny –
pozbawienie słuchu

Brak rozpoznania ciała obcego po urazie w jamie
brzusznej
i brak jego usunięcia, co doprowadziło do zapalenia
otrzewnej – choroba realnie zagrażająca życiu

Usunięcie macicy u młodej kobiety bez wskazań
medycznych

–

pozbawienie

zdolności

płodzenia

Naruszenie czynności narządu ciała lub
rozstroju zdrowia

Art. 157. Kk
§ 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała
lub rozstrój zdrowia inny niż określony w Art. 156.

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat
5.

§ 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała
lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, podlega
grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do lat 2.

§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w par. 1 lub 2
działa

nieumyślnie,

podlega

grzywnie,

karze

ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do
roku.

Narażenie życia i zdrowia

Art. 160. Kk
§

Kto

naraża

człowieka

bezpośrednie

niebezpieczeństwo

utraty

życia

albo

ciężkiego

uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia

wolności do lat 3.
§ 2. Jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą

narażoną

niebezpieczeństwo,

podlega

karze

pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa

nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia

wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1-3

sprawca,

który

dobrowolnie

uchylił

grożące

niebezpieczeństwo.
§ 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 3. następuje

na wniosek pokrzywdzonego.

Narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo

utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na

zdrowiu

Najczęstsze  przestępstwo  przypisywane  personelowi  medycznemu
za  popełnienie  zawinionego  błędu  medycznego.  Jest  to
przestępstwo  skutkowe  (materialne),  przy  czym  skutkiem  staje  się
samo  narażenie  życia  i  zdrowia.  Narażenie  to  nie  musi  się
zrealizować  (przy  realizacji  spełnione  są  kryteria  innej  kwalifikacji
karnej  Art.  155  i  156  Kk),  musi  jednak  z  punktu  widzenia
medycznego nastąpić lub spotęgować się stan niebezpieczeństwa.

Pacjent był w stanie bezpiecznym, a błędne postępowanie
medyczne spowodowało powstanie stanu niebezpiecznego.

Pacjent był w stanie niebezpiecznym, a błędne postępowanie
medyczne spowodowało powstanie stanu bardziej niebezpiecznego.

Istnieją sytuacje kliniczne, gdy stan jest na tyle niebezpieczny, że
nawet błędne postępowanie medyczne nie może zwiększyć już tego
niebezpieczeństwa. Wówczas błędne postępowanie medyczne nie
powoduje skutku.

Przypadek

62 letni mężczyzna, palacz nikotyny, z dusznością, z podejrzeniem

POChP

1 wizyta 16.05.2006 r. pogotowia ratunkowego

badanie osłuchowe płuc i serca

rozpoznanie POChP

podanie Aminophilliny

2 wizyta pomocy doraźnej 17.05.2006 r.

badanie osłuchowe płuc i serca

rozpoznanie podejrzenia astmy oskrzelowej

zalecenie konsultacji pulmonologicznej

3 wizyta pogotowia ratunkowego 17.05.2006 r.

badanie osłuchowe płuc i serca

określono stan pacjenta jako dobry bez konieczności leczenia

W dniu 18.05.2006 r. pacjent zawieziony prywatnym transportem do

szpitala, gdzie rozpoznano w EKG zawał mięśnia serca, a w badaniach

laboratoryjnych wysokie wartości enzymów wskaźnikowych. Wdrożono

leczenie inwazyjne i farmakologiczne zakończone sukcesem.

Wnioski opinii sądowo-lekarskiej
Biegli wskazali w opinii na narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo

utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (Art. 160. Kk).

W sytuacji, gdyby nie wystąpił zawał serca, postępowanie medyczne

byłoby błędne, ale nie powodowałoby skutku opisanego w Art. 160. Kk.

Przypadek

55 letnia kobieta, zatrzymanie krążenia w miejscu publicznym

Przypadkowo przechodząca lekarka stwierdza brak tętna i oddechu. Na

tej podstawie stwierdza zgon i nie podejmuje czynności
resuscytacyjnych.

Przybyłe na miejsce pogotowie ratunkowe stwierdza elektryczną

czynność serca. Podjęta resuscytacja okresowo przywraca krążenie.
Po przybyciu do szpitala następuje zgon.

Sekcja zwłok wykazała tamponadę osierdzia oraz pełnościenny zawał

mięśnia serca z rozerwaniem ściany lewej komory serca.

Wnioski opinii sądowo-lekarskiej

Biegli nie wskazali narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo

utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (Art. 160. Kk),
ponieważ stan wyjściowy był na tyle niebezpieczny, że nie można
było już istotnie zwiększyć niebezpieczeństwa.

W sytuacji, gdyby nie wystąpił zawał serca z rozerwaniem ściany lewej

komory serca i następową tamponadą byłoby możliwe wykazanie
skutku opisanego w Art. 160. Kk.

Przypadek

40 letni nieprzytomny mężczyzna, z zachowanym krążeniem

leżał na wysepce oddalonej o około 20 m, oddzielonej od
brzegu zbiornika wodnego płytkim brodem o głębokości
około 50 cm

Lekarz pogotowia ratunkowego odmawia przejścia przez bród do

pacjenta z uwagi na swoją niepełnosprawność związaną z
upośledzoną ruchomością kończyn dolnych.

Po upływie kilkudziesięciu minut pacjent został przeniesiony na brzeg

przez wezwaną Straż Pożarną. Przeprowadzone badania wykazało
brak akcji serca, brak oddechu oraz obecność plam opadowych.

Sekcja zwłok wykazała, że przyczyną śmierci był zawał serca.

Wnioski opinii sądowo-lekarskiej

Wykazano narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty

życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (Art. 160. Kk), ponieważ
udzielona wcześniej pomoc medyczna stwarzała szansę na
uratowanie chorego, choć nie dawała pewności co do przeżycia.

Przypadek

50 letni mężczyzna znaleziony śpiący na ławce w parku
Wezwane pogotowie ratunkowe stwierdza:
• utrudniony kontakt
• bełkotliwą mowę,
• wyczuwalną woń alkoholu
Lekarz decyduje o skierowaniu mężczyzny do Izby Wytrzeźwień.
Po 3 godzinach do mężczyzny w Izbie Wytrzeźwień wezwano Pogotowie

Ratunkowe z powodu braku oznak życia – stwierdzono zgon (wczesne

znamiona śmierci)

Sekcja zwłok początkowo nie ustaliła przyczyny zgonu, a wykonane

badanie toksykologiczne wykazało 4,9 promille alkoholu etylowego we

krwi, jako przyczynę śmierci uznano ostre zatrucie alkoholem

etylowym.

Wnioski opinii sądowo-lekarskiej
Wykazano narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub

ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (Art. 160. Kk), ponieważ leczenie

toksykologiczne stwarzało szansę na uratowanie życia pacjenta.

Przypadek

25 letni mężczyzna znaleziony w parku z raną powłok

brzucha

Lekarz pogotowia ratunkowego stwierdza brak akcji serca, brak

oddechu i stwierdza zgon

Świadkowie zdarzenia zeznają, że pierwsze plamy opadowe zaczęły

się pojawiać po około 20 minutach od stwierdzenia zgonu, a

stężenie pośmiertne nie występowało

Sekcja zwłok wykazała:
• ranę brzucha dotycząca jedynie powłok, bez uszkodzenia dużych

naczyń i narządów wewnętrznych

• krwiak podtwardówkowy nad lewą półkulą mózgu
Wnioski opinii sądowo-lekarskiej
Wykazano narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty

życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (Art. 160. Kk), ponieważ

podjęcie akcji resuscytacyjnej i przewiezienie mężczyzny do

szpitala, w celu podjęcia leczenia neurochirurgicznego stwarzało

szansę na uratowanie życia.

Przypadek

33 letni mężczyzna znaleziony na ulicy przez straż miejską
Wezwane pogotowie ratunkowe stwierdza:
• utrudniony kontakt – GCS 9,
• bełkotliwą mowę,
• ranę tłuczoną głowy,
• wyczuwalną woń alkoholu
Lekarz decyduje o skierowaniu mężczyzny do Izby Wytrzeźwień
Po 5 godzinach do mężczyzny w Izbie Wytrzeźwień wezwano Pogotowie

Ratunkowe z powodu braku oznak życia – stwierdzono zgon (wczesne

znamiona śmierci)

Sekcja zwłok wykazała:
• krwiak podtwardówkowy w okolicy prawego płata potylicznego mózgu
• badanie toksykologiczne 2,4 promille alkoholu etylowego we krwi
Wnioski opinii sądowo-lekarskiej
Wykazano narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub

ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (Art. 160. Kk), ponieważ podjęcie

diagnostyki szpitalnej stwarzało szansę na uratowanie życia pacjenta.

Nie

udzielenie

pomocy

(również

lekarskiej)

Art. 162. Kk
§ 1. Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu
grożącym

bezpośrednim

niebezpieczeństwem

utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
nie  udziela  pomocy,  mogąc  jej  udzielić  bez
narażenia  siebie  lub  innej  osoby  na  utratę  życia
albo  ciężkiego  uszczerbku  na  zdrowiu,  podlega
karze pozbawienia wolności do lat 3.
§  2.  Nie  popełnia  przestępstwa,  kto  nie  udziela
pomocy,  do  której  jest  konieczne  poddanie  się
zabiegowi  lekarskiemu  albo  w  warunkach,  którym
możliwa  jest  niezwłoczna  pomoc  ze  strony
instytucji lub osoby do tego powołanej.

Art. 304. Kodeksu postępowania

karnego

§ 1. Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa

ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym
prokuratora lub Policję. Przepis art. 191 § 3 stosuje się
odpowiednio.

§ 2. Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą

działalnością  dowiedziały  się  o  popełnieniu  przestępstwa
ściganego  z  urzędu,  są  obowiązane  niezwłocznie  zawiadomić  o
tym  prokuratora  lub  Policję  oraz  przedsięwziąć  niezbędne
czynności  do  czasu  przybycia  organu  powołanego  do  ścigania
przestępstw  lub  do  czasu  wydania  przez  ten  organ  stosownego
zarządzenia,  aby  nie  dopuścić  do  zatarcia  śladów  i  dowodów
przestępstwa.

§ 3. Zawiadomienie o przestępstwie, co do którego prowadzenie

śledztwa  przez  prokuratora  jest  obowiązkowe,  lub  własne  dane
świadczące  o  popełnieniu  takiego  przestępstwa  Policja
przekazuje  wraz  z  zebranymi  materiałami  niezwłocznie
prokuratorowi.

art. 415 Kodeksu cywilnego

„Kto z winy swej wyrządził
drugiemu szkodę, obowiązany jest
do jej naprawienia”

Obowiązek udowodnienia zaistnienia i
zakresu

szkody

spoczywa

poszkodowanym

Proces cywilny

rozpoczyna pozew wniesiony do sądu z żądaniem
odszkodowania lub zadośćuczynienia od sprawcy strat
materialnych lub spowodowania uszczerbku na
zdrowiu, prowadzącego do strat materialnych

Uczestnicy postępowania

powód – poszkodowany
pozwany – sprawca (osoba fizyczna lub prawna)

Zasada konstytucyjna – Art. 45

Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego
rozpatrzenia sprawy bez uzasadnionej zwłoki przez
właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd

Odpowiedzialność

cywilna

jest

niezależna od odpowiedzialności
karnej,

administracyjnej

służbowej

Celem tej odpowiedzialności jest
naprawienie szkody pacjenta

Szkodą jest każdy uszczerbek na
dobrach prawnie chronionych

Wyróżnia się dwa rodzaje
szkody

szkodę

majątkową

–

uszczerbek

materialny na osobie lub mieniu

szkodę niemajątkową – doznaną krzywdę,
czyli cierpienie fizyczne i kalectwo

Niewykonanie

lub

nienależyte

wykonanie

zobowiązania

powoduje

odpowiedzialność

kontraktową w rozumieniu art. 471 Kodeksu

cywilnego

(pomiędzy sprawcą a poszkodowanym istniał stosunek

prawny w chwili powstania szkody)

Wyrządzenie

szkody

spowodowane

czynem

niedozwolonym

powoduje

odpowiedzialność

deliktową w rozumieniu art. 415 Kodeksu cywilnego

(pomiędzy sprawcą a poszkodowanym nie musiał występować

jakikolwiek związek prawny)

Jeżeli niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez

dłużnika (sprawcę) istniejącego zobowiązania jest

jednoczenie czynem niedozwolonym np. wyrządzeniem

szkody pacjentowi, uszkodzeniem ciała lub powstaniem

rozstroju

zdrowia,

może

odpowiadać

odpowiedzialności kontraktowej bądź deliktowej. W tej

sytuacji zachodzi zbieg odpowiedzialności w rozumieniu

art. 443 Kodeksu cywilnego

Odpowiedzialność

cywilna

jest

odpowiedzialnością majątkową dłużnika

W zasadzie jest to odpowiedzialność nieograniczona, a
ograniczenia występują przy egzekucji
Dłużnik (sprawca) odpowiada za dług całym swoim
majątkiem obecnym i posiadanym w przyszłości

Przesłanki odpowiedzialności cywilnej

•Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania,
•Powstanie szkody o charakterze majątkowym (na osobie
lub mieniu) lub niemajątkowym (krzywda)
•Związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy działaniem i
powstałą szkodą

Jeżeli  poszkodowany  na  skutek  szkody  stał
się  inwalidą  i  zachodzi  ew.  konieczność
przyuczenia  poszkodowanego  do  innego
zawodu,  sprawca  zobowiązany  jest  do
pokrycia  kosztów  kursów  zawodowych,
praktyk  oraz  np.  zakupu  odpowiednich
podręczników

Poszkodowany ma prawo do czasowej lub
stałej

renty

wyrównawczej

tytułu

utraconych zarobków do wysokości jak przed
szkodą

Jeżeli wskutek

uszkodzenia ciała

lub

doznania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć
poszkodowanego, z tytułu art. 446 Kodeksu
cywilnego

rodzinie

poszkodowanego

przysługuje zwrot kosztów leczenia i
pochówku.

Dzieciom osoby zmarłej (i innym osobom
będącym

jej

utrzymaniu,

np.

współmałżonkowi) wypłacana jest również
renta do czasu uzyskania zdolności do pracy
zarobkowej. Na sprawcę przechodzą również
ew. obowiązki alimentacyjne.

Zakład leczniczy ponosi odpowiedzialność za
następujące uchybienia w stosunku do
pacjenta:

•odmowę udzielenia pomocy medycznej
•nie skierowanie pacjenta do specjalisty
•brak odpowiednich kwalifikacji (decyzji) personelu
•zaniedbania dotyczące bezpieczeństwa oraz higieny pacjenta
•zarażenie pacjenta chorobą zakaźną
•złe warunki sanitarne i złe warunki leczenia
•pozostawienie narzędzi lub materiałów w polu operacyjnym
•postępowanie niezgodne z zasadami aseptyki
•działanie bez zgody pacjenta lub jego opiekunów prawnych (w
przypadku, gdy uzyskanie takiej zgody było konieczne i możliwe)
•przepisanie lub podanie niewłaściwego leku
•nie poinformowanie pacjenta o grożącym mu, a możliwym do
przewidzenia ryzyku wykonywanych zabiegów operacyjnych lub
inwazyjnych metod diagnostycznych

Kategorie uszczerbku

Stały – upośledzenie sprawności organizmu nie
rokujące

poprawy

nigdy

(np.

amputowana

kończyna)

Długotrwały – upośledzenie sprawności organizmu
na okres dłuższy niż 6 miesięcy, rokujący poprawę.

Document Outline