Ochrona środowiska naturalnego

Globalne źródła zagrożeń środowiska i ich

skutki



Źródła zagrożeń środowiska:



Kilkakrotny wzrost liczby ludności w XX wieku, jako czynnik powodujący
wzrost zapotrzebowania na zasoby naturalne rozwój, tereny osadnicze,
obszary produkcji żywności



Rozwój miast – zajmowanie terenów pod osadnictwo, infrastrukturę
techniczną, komunikację i inne



Nieumiarkowane użytkowanie zasobów (np. w wyniku rozwoju
przemysłu i energetyki, górnictwa, intensywnego rolnictwa,
rybołówstwa, gwałtownego rozwoju turystyki i in)



Nadmierna produkcja odpadów w wyniku stosowania przestarzałych
technologii i braku świadomości ekologicznej



Przemysł, energetyka, gospodarka komunalna, rolnictwo jako źródła
znieczyszczenia wód, gleb, atmosfery



Główne skutki:



Zmiany klimatu, wywołane ocieplaniem się atmosfery ziemskiej w
wyniku nadmiernej ilości „gazów cieplarnianych”



Zubożenie powłoki ozonowej Ziemi (czyli „dziura ozonowa”),



„Kwaśne deszcze” - zjawisko zakwaszanie opadów atmosferycznych, a
za ich pośrednictwem gleb i uszkadzanie szaty roślinnej



Zagrożenie różnorodności biologicznej - wylesienie, niszczenie
naturalnych pokryw roślinnych ziemi, niszczenie systemów
przyrodniczych

Konsekwencje przyrostu
ludności



Wzrost gęstości zaludnienia



Wzrost zapotrzebowania na wodę,
żywność, energię, surowce



Wzrost ilości odpadów i ścieków



Rozwój sieci komunikacyjnych



Rozwój miast, wzrost powierzchni
zurbanizowanych



Kurczenie się obszarów przyrodniczo
czynnych

Tempo przyrostu ludności
świata

1 miliard osiągnięto w 1804

* ok.1,5 miliarda w 1900 (96 lat później)

* 2 miliard w 1927

(123 lat później)

* 3 miliard w 1960

(33 lat później)

* 4 miliard w 1974

(14 lat później)

* 5 miliard w 1987

(13 lat później)

* 6 miliard w 1999

(12 lat później)

* 7 miliard w 2011 (12 lat później)

Rozwój miast



Gwałtowny wzrost liczby wielkich miast w

wyniku migracji ludności (zjawisko obecnie

charakterystyczne dla krajów rozwijających się)



Przyrost liczby mieszkańców miast , w 2009

roku 50% ludności świata żyje w miastach



Urbanizacja terenów otwartych –

rozprzestrzenianie się miast („urban sprawl”) –

zjawisko charakterystyczne dla krajów

rozwiniętych – zajmowanie terenów otwartych

dla celów ekstensywnej urbanizacji



Problemy z zaopatrzeniem w wodę, energię,

gospodarką odpadami i ściekami



Problemy nienadążania za potrzebami

budownictwa mieszkaniowego, zaopatrzenia w

energię, transportu miejskiego

Największe miasta Świata-rok 2004

1. Tokio, Japonia - 28,025,000

2. Mexico City, Meksyk - 18,131,000

3. Bombaj, Indie - 18,042,000

4. Sáo Paulo, Brazylia - 17, 711,000

5. Nowy Jork, USA - 16,626,000

6. Szanghaj, Chiny - 14,173,000

7. Lagos, Nigeria - 13,488,000

8. Los Angeles, USA - 13,129,000

9. Kalkuta, Indie - 12,900,000

10. Buenos Aires, Argentyna - 12,431,000
11. Seul, Płd. Korea - 12,215,000

12. Pekin, Chiny - 12,033,000

13. Karaczi, Pakistan - 11,774,000

14. Delhi, Indie - 11,680,000

15. Dhaka, Bangladesz - 10,979,000

16. Manila, Filipiny - 10,818,000

17.Kair, Egipt - 10,772,000

18. Osaka, Japonia - 10,609,000

19. Rio de Janeiro, Brazylia - 10,556,000

20. Tianjin, Chiny - 10,239,000

Zmiany zagospodarowania rejonu Shenzhen (Chiny)

w latach 1988-1996 na podstawie zdjęć w podczerwieni

wykonanych z satelity USA Landsat

(

ubytek powierzchni czerwony oznacza ubytek pokrywy roślinnej

)



Rok 1988



Rok 1996

Rok1996

Zagrożenia środowiska

w wyniku rozwoju cywilizacji

działalności gospodarczej

a. Zanieczyszczenie środowiska
b. Kurczenie się zasobów

naturalnych na Ziemi

c. Zjawiska globalne

•

Zmiany klimatu

•

„Dziura ozonowa”

•

„Kwaśne” deszcze

Zmiany klimatu

•

wywołane ocieplaniem się atmosfery
ziemskiej w wyniku nadmiernej ilości
„gazów cieplarnianych” (dwutlenek
węgla, metan podtlenek azotu) w
atmosferze

•

spowodowane jest czynnikami
naturalnymi oraz działalnością
człowieka (głównie energetyka,
transport oraz rolnictwo);

Kwiecień, 2006

Możliwe konsekwencje
zmian klimatu

•

podniesienie się poziomu mórz w
wyniku topnienia lodowców;

•

zanikanie lodowców górskich

•

zmiana klimatu,

•

susza

•

zmiany okresów wegetacji

•

zmiany zasięgów występowania
zwierząt i roślin

•

I inne

Brak wody jako problem
globalny

Braki wody na ziemi – przyczyny:

•przyczyny naturalne (stepy, pustynie),

•Zmiany klimatu, rozszerzanie się stref
klimatycznych suchych,

•Zła gospodarka wodna , nadmierna
eksploatacja zasobów wodnych, ich
zanieczyszczenie,

•Wojny , załamania gospodarki.

Konsekwencje:

•Trudności w zaopatrzeniu ludności

•Spadek produkcji rolnej,

•Utrudnienia w produkcji przemysłowej,
transporcie

itp.

•Migracje ludności w poszukiwaniu
wody, wojny

Zagrożenia warstwy

ozonowej

poprzez jej zubożenie

Zubożenie warstwy ozonowej znajdującej

się w najwyższych warstwach stratosfery
(osłania ona powierzchnię Ziemi przed
nadmiernym promieniowaniem
kosmicznym) poprzez związki chloru i
fluoru i węgla takie jak halony, freony
przejawia się w postaci zjawisko zwane
„dziurą ozonowa”. Substancje te były
używane w chłodnictwie oraz do
produkcji aerozoli

Porozumienia międzynarodowe

w sprawie zubożenia warstwy

międzynarodowe



Konwencja wiedeńska w sprawie
ochrony warstwy ozonowej z 1985 r.
jest kluczowym dokumentem
nakładającym zobowiązania w tym
zakresie dla wszystkich państw – jej
uczestników



Konwencja wprowadza nakaz ścisłej
kontroli substancji szkodliwych, a w
konsekwencji poprzez prawo krajowe
zakaz produkowania, handlu i
używania tych substancji

Zjawisko kwaśnych deszczy



„

Kwaśne deszcze” to zjawisko zakwaszanie

opadów atmosferycznych, w wyniku emisji do

atmosfery związków siarki (pochodzącej ze

spalania zasiarczonego węgla czy ropy),

stosowania przestarzałych technik ich spalania

dla celów energetycznych;



Konsekwencje: zakwaszanie gleb i uszkadzanie

szaty roślinnej,(aż do jej zamierania, głównie

lasów iglastych) uszkodzenia urządzeń

technicznych i budowli, negatywny wpływ dla

zdrowia ludzi



Zjawisko to występuje w sąsiedztwie obszarów

przemysłowych i miejskich

Zagrożenie przyrody
żywej

•

Wylesienie, niszczenie naturalnych

pokryw roślinnych ziemi, szczególnie

– degradacja lasów tropikalnych

(konsekwencje – m.in. ograniczenie

możliwości pochłaniania nadmiernej

ilości węgla w atmosferze)

•

Zagrożenie różnorodności

biologicznej nadmierna eksploatacja

zasobów żywych, promocja pewnych

gatunków mogą prowadzić do

bezpowrotnego zniszczenia

niektórych gatunków

Polityka a ochrona środowiska
Współpraca w ramach systemu ONZ
(1)P



Raport Sekretarza Generalnego
ONZ U Thanta (1968)



Konferencja Narodów
Zjednoczonych w Sztokholmie
„Człowiek i Środowisko” (1972
r):



Plan działań dla środowiska człowieka



Powstanie Programu Środowiskowego
Narodów Zjednoczonych – United
Nations Environment Programme

Kryzys środowiskowy lat
siedemdziesiątych



Prognozy przewidujące katastrofę

ekologiczną wskutek przeludnienia,

zużycia zasobów, zanieczyszczeń;



Konflikt „Bogata Północ – Biedne

Południe”



Wojna na Bliskim Wschodzie i „Kryzys

Naftowy”



Propozycje rozwiązań: Raporty Klubu

Rzymskiego, powstawanie narodowych

systemów ochrony środowiska

Współpraca w ramach
systemu ONZ (2)

Powstanie Światowej Komisji ds.

Środowiska i Rozwoju ONZ („Komisja

pani Gro Harlem Brundtland”):



Raport „Nasza Wspólna Przyszłość”

(1987)



Idea zrównoważonego i trwałego

rozwoju (sustainable development,

sustainability)



Komisja Trwałego Rozwoju ONZ

( Zgromadzenie przedstawicieli

państw- członków ONZ zajmujące się

relacjami pomiędzy rozwojem

gospodarczym a środowiskiem)

Rozwój zrównoważony -
definicja

Wg ustawy z 2001 r prawo ochrony

środowiska

rozwój zrównoważony to taki rozwój

społeczno-gospodarczy, w którym

następuje proces integrowania działań

politycznych, gospodarczych i społecznych,

z zachowaniem równowagi przyrodniczej

oraz trwałości podstawowych procesów

przyrodniczych, w celu zagwarantowania

możliwości zaspokajania podstawowych

potrzeb poszczególnych społeczności lub

obywateli zarówno współczesnego

pokolenia, jak i przyszłych pokoleń

Rozwój zrównoważony -
zasady



niezbywalne prawo człowieka do

korzystania ze środowiska i jego zasobów;



ochrona środowiska dla przyszłych

pokoleń;



obowiązek ochrony ekosystemów i

różnorodności biologicznej przez każde

państwo;



obowiązek wprowadzania krajowych i

międzynarodowych norm środowiskowych

oraz monitoringu środowiska;



obowiązek prowadzenia ocen

konsekwencji dla środowiska

zamierzonych działań gospodarczych

(oceny oddziaływania na środowisko) ;



udzielanie pomocy w rozwiązywaniu

problemów środowiskowych innym

państwom ;



wymienianie informacji w zakresie

ochrony środowiska i racjonalnego

korzystania z jego zasobów

Konferencja w Rio de Janeiro

Szczyt Ziemi - Konferencja ONZ „Środowisko

i rozwój” w Rio de Janeiro (1992 przyjęła
dokumenty:



Deklaracja z Rio (zasady jakimi powinny

kierować się państwa w ochronie

środowiska)



Agenda 21 - zbiór zaleceń i wytycznych

dla poprawy stanu środowiska



Deklaracja o ochronie lasów



Konwencja o ochronie różnorodności

biologicznej



Konwencja o ochronie klimatu

Konferencja w
Johannesburgu

2002 r Światowy Szczyt równoważonego

Rozwoju (World Summit of Sustainable

Development –WSSD)w Johannesburgu:



Kluczowe ustalenia Szczytu:

zwalczania ubóstwa, zapewnienie

dostępu do wody, energii, kontrola

chemikaliów, program działań na

rzecz ochrony rybostanu



Deklaracja z Johannesburga w

sprawie zrównoważonego rozwoju



Program wdrażania ustaleń WSSD

Główne międzynarodowe

konwencje

Polska jest uczestnikiem wszystkich porozumień:



Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie

międzynarodowe, zwłaszcza jako środowisko życiowe ptactwa

wodnego z 1971 r. (Konwencja Ramsarska)



Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i

roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (Konwencja

Waszyngtońska -CITES) z 1973 r..



Konwencja w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza

na dalekie odległości z 1979 r. (Konwencja Genewska)



Konwencja wiedeńska w sprawie ochrony warstwy ozonowej z 1985 r.



Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian

klimatu z 1992 r.



Konwencja o różnorodności biologicznej z 1992r.



Konwencja o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt z 1979

r. (Konwencja Bońska)



Konwencja o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście

transgranicznym z 1991r. (Konwencja z Espoo)



Konwencja o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania

odpadów niebezpiecznych z 1992 r (Konwencja Bazylejska)



Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w

podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach

dotyczących środowiska (Konwencja z Aarhus z 1998 r)



Konwencja

Protokół z Kioto do Ramowej Konwencji ONZ w sprawie

zmian klimatu z 1997 r

Document Outline