Polityka jako zjawisko społeczne

Spis treści:

1. Różne rozumienie pojęcia polityki

2. Podmiotowość polityczna

3. Przedmiotowe ujęcie polityki

4. Konflikt i kompromis w polityce

5. Kultura polityczna

Różne rozumienie pojęcia

polityki.



Termin „polityka” jest używany

powszechnie. Potocznie mówi się o polityce

rządu, partii, związku zawodowego,

stowarzyszenia, czy szkoły- mając na myśli

kierowanie sprawami państwowymi,

partyjnymi, związkowymi itd. W koncepcji

polityki rozumianej jako działania

podejmowane dla wspólnego dobra polityka

jest sferą działalności państwa. Istnieje

wiele różnych koncepcji politycznych, a

zatem i wiele różnych jej definicji- m.in.



Ogólne znaczenie- samodzielna działalność

kierownicza

- Koncepcja politologiczna- zorganizowana
działalność mająca na celu zdobycie i
utrzymanie władzy
- Koncepcja socjologiczna- strefa realizacji
potrzeb i interesów społecznych
- Koncepcja konsensualna- sztuka
rozstrzygania - konfliktów drodze
kompromisu
- Koncepcja konfliktowa- sposób
rozstrzygania konfliktów drodze walki
- Koncepcja regulacyjno- represyjna- strefa
legalnego stosowania przymusu

Różnorodność definiowania terminu
„polityki” świadczy o złożoności samej
rzeczywistości określanej przez to pojęcie.
Definicje to mają charakter uzupełniający.

Podmiotowość polityczna.



Podmiotowość polityczna- jest to zdolność

jednostek, grup społecznych i organizacji do

tworzenia polityki. Wyraża się ona w

samodzielnym uczestnictwie w życiu

politycznym, zgodnym z własnymi interesami, w

wywieraniu wpływu na zachowanie i położenie

innych oraz w wywoływaniu zmian w stosunkach

politycznych.



Grupy społeczne, aby osiągnąć podmiotowość

muszą przekształcić się w trwałe wspólnoty,

zespolone silną więzią wewnętrzną, o jednolitej

świadomości własnego położenia i wspólnych

interesów, posiadające ośrodek kierowniczy,

zorganizowanie i przystosowanie do osiągnięcia

wytyczonych celów.

Wyróżnia się podmioty ostateczne i

bezpośrednie:



Podmiotami ostatecznymi polityki są wielkie

grupy zespolone wspólnotą interesów i dążeń,

tworzące zorganizowane wspólnoty.



Do ostatecznych podmiotów polityki należą:

wspólnoty narodowe i państwowe, klasy,

warstwy, masowe ruchy społeczne, wspólnoty

etniczne, grupy pokoleniowe, demograficzne,

regionalne itd.



Podmiotami bezpośrednimi polityki są organizacje

i instytucje polityczne organizujące i prowadzące

działalność polityczną oraz uczestniczące w

sprawowaniu władzy i rządzeniu.



Bezpośrednimi podmiotami polityki są:

przywódcy, grupy interesów, organizacje

społeczne, partie polityczne, grupy rządzące,

władze państwowe, administracja państwowa.

Przedmiotowe ujęcie polityki



Kształtowanie się życia politycznego zależy

od:



Czynników ekonomicznych- mechanizmów

handlu światowego, wspólnot gospodarczych



Czynników społecznych- ogromnej

liczebności poszczególnych społeczeństw,

kultury masowej,



Czynników politycznych- układu sił

politycznych, powiązań sojuszniczych,

zagrożeń wojną nuklearną etc.



Polityka ujmowana podmiotowo dotyczy sfer,

które obejmuje i w których jest realizowana.

Przedmiotem polityki może być działalność

państwowa obejmująca wszystkie dziedziny

życia, a także może obejmować poszczególne

sfery. Podstawowym przedmiotem polityki jest

władza. Przez władzę rozumie się możność

podejmowania i realizowania decyzji,

niezależnie od woli ludzi, których ona dotyczy.



Współczesne teorie polityki odróżniają władzę

polityczną od ekonomicznej.



Władza polityczna- jej podstawowym

przejawem jest władza państwowa.

Bezpośrednimi podmiotami władzy są instytucje

polityczne

Konflikt i kompromis w

polityce.



Władza ekonomiczna- jest to władza

wynikająca z posiadania środków produkcji,

sprawowana wobec tych, którzy tych środków

nie posiadają i musza wynajmować swoją

pracę w celu uzyskania środków do życia.



U podstaw władzy mogą leżeć różne czynniki.

Władza może się opierać na jej dobrowolnej

akceptacji, może być także skutkiem

stosowania przymusu, przemocy i sankcji

prawnych. Władza może być też uznawana ze

względu na praktyczne korzyści, jakie daje

obywatelom.



Z polityką nieuchronnie związane są konflikty i

kompromisy, Konflikty między grupami

powstają na tle ich dążeń do wykluczających

się celów. Sposób rozwiązania konfliktów

zależy od samego ich charakteru i podłoża, a

także od stron uczestniczących w konflikcie.

Bardziej podatne na rozstrzygnięcia w drodze

walki są konflikty rodzące się na tle dążeń

niepodległościowych, sporów terytorialnych,

różnic etnicznych, religijnych, ideologicznych.



Zaostrzenie się i przekształcenie konfliktów

społecznych w otwartą walkę może

spowodować destabilizację życia politycznego

i rozpad państwa. W celu zabezpieczenia się

przed tym władze państwowe mogą uzyskać

konstytucyjne uprawnienie do wprowadzenia

stanu wyjątkowego w warunkach zagrożenia

bezpieczeństwa państwa



Konflikty mogą być rozstrzygane na drodze

porozumienia.



Kompromis zakłada wzajemne ustępstwa tych

grup, umożliwiające osiąganie wspólnych celów.

Zadaniem polityki jest więc osiągnięcie

konsensusu, czyli zgody społecznej. Z reguły

ma ona kształt umowy zawierającej zgodne

oświadczenie woli społecznej wszystkich

umawiających się stron.



Taki sposób uprawiania polityki wymaga

spełnienia określonych warunków. Przede

wszystkim uzgadniania woli społecznej musza

być wolne od przymusu. Musza być ustalone i

stworzone takie reguły, które zapewniają

wszystkim podmiotom politycznym równe

szanse udziału w dialogu i określeniu tej woli.

Podejmowane zbiorowo decyzje muszą być

uznawane za wiążące przez wszystkie strony.

Kultura polityczna.



Kultura polityczna jest zbiorem praw, wartości i

wzorów zachowań uczestników życia

politycznego. Reguluje ona wzajemne stosunki

władzy i obywateli.



Do kultury politycznej zalicza się elementy:



Poznawcze- obejmujące zainteresowania polityką

i władzę



Emocjonalne- wyrażające się w sposobie

odnoszenia i oceniania zjawisk politycznych



Wartościujące- przejawiające się w przypisywaniu

znaczenia i nadawaniu właściwej rangi

poszczególnym sferą polityki



Normatywne- zawierające normy dotyczące

działań politycznych



Wzory określające standardy i modele uprawianej

polityki



Cele, które powinna realizować polityka



Motywy uczestnictwa w polityce.



Nauka o polityce wyróżnia dwa typy kultury politycznej



Tradycyjna kultura polityczna- opiera się na zasadach

regulujących sposób całościowy i sztywny życie

polityczne społeczeństwa. Występuje w państwach

totalitarnych



Pragmatyczna kultura polityczna- charakteryzuje się

praktycznym, elastycznym podejściem do polityki. Tego

typu kulturę polityczną reprezentują wyspecjalizowane

instytucje i grupy zajmujące się polityką.



Kultura polityczna pełni ważną funkcję wobec życia

politycznego:



Daje poczucie tożsamości i przynależności do

określonej wspólnoty politycznej



Zapewnia orientację w sferze polityki



Integruje społeczeństwo na gruncie uznawanych

wartości i celów politycznych



Kulturę polityczną zdobywa się poprzez uczestnictwo w

życiu politycznym i edukację polityczną

K. A. Wojtaszczyk, „Wiedza o Społeczeństwie”,Wa-wa 1995r

Document Outline