WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE
CZŁOWIEKA
Justyna Polak
Katarzyna Marchewczyk
Praca Socjalna
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE
CZŁOWIEKA
Justyna Polak
Katarzyna Marchewczyk
Praca Socjalna
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
BIBLIOGRAFIA
1) MATERIAŁY POMOCNICZE DO WYKŁADÓW Z PODSTAW BIOFIZYKI,
IIIr. Biotechnologii, cześć VIII, zmysły, prof. dr hab. inż. Jan Mazerski
2) Wykowska M., Ergonomia w
http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergonomia-M.Wykowska
3) Człowiek – układ nerwowy, zmysły, odruchy Paweł Strumiłło w
http://pstrumil.eletel.p.lodz.pl/pstrumil/swosin/w2b.pdf
4) Wróblewska M., Ergonomia Skrypt dla Studentów, Politechnika
Opolska, Opole 2004
PROCES SŁYSZENIA
Narząd słuchu ma bardzo duży wpływ na proces mówienia. Komunikowanie się
człowieka z otoczeniem zachodzi właśnie poprzez narząd słuchu i mowy. Słuch
dostarcza informacji o otoczeniu i o orientacji przestrzennej (wraz ze wzrokiem),
np. ocena odległości.
Narząd słuchu można podzielić pod względem:
anatomicznym (funkcjonalnym) na 3 odrębne części: zewnętrzną, środkową i
wewnętrzną
sposobu obróbki dopływających informacji na: transmisyjną i percepcyjną
transmisja - sposób przewodzenia energii akustycznej do nerwu słuchowego,
które może dokonywać się dwiema drogami: drogą powietrzną poprzez:
małżowinę, zewnętrzny przewód słuchowy, jamę ucha środkowego, okienko
okrągłe i owalne, błony i płyny ucha wewnętrznego, aż do narządu spiralnego i
drogą kostną.
percepcja - odbiór dźwięków
ŚLIMAK UCHA WEWNĘTRZNEGO
W strukturze anatomicznej zwanej ślimakiem ucha wykrywane są fale
dźwiękowe Pierwotny odbiór bodźców zachodzi za pomocą komórek
receptorowych zwanych komórkami włoskowatymi, które wyścielają
wewnętrzną powierzchnię ślimaka (ok. 16 000)
Ślimak jest także analizatorem częstotliwości.
Źródło: MATERIAŁY POMOCNICZE DO WYKŁADÓW Z PODSTAW BIOFIZYKI,IIIr. Biotechnologii, cześć VIII, zmysły,
prof. dr hab. inż. Jan Mazerski, VIII.4.1 Ślimak ucha wewnętrznego
NARZĄD SŁUCHU - WŁAŚCIWOŚCI
System słuchowy człowieka jest wielopłaszczyznowym, hierarchicznym
systemem percepcji, analizy, rozpoznawania i zrozumienia informacji
akustycznych. Droga nerwu słuchowego wiedzie przez poszczególne piętra
systemu nerwowego aż do kory mózgowej. Na każdym piętrze dokonuje się
złożona struktura analizy wrażeń akustycznych
Słyszenie obu uszne jest realizowane w ośrodkowym systemie nerwowym, gdzie
następuje synteza impulsów przesyłanych z każdego ucha oddzielnie. Zdolność
do lokalizacji źródła dźwięku jest jedną z najważniejszych funkcji słuchu.
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Proces słyszenia w
http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergonomia-M.Wykowska
Charakterystyczną cechą narządu słuchu jest szybkość jego działania. Słyszymy
dźwięki o częstotliwości od 20 do 20 000 Hz co odpowiada okresowi fali od 5 do
0, 05 s.
Źródło: Źródło: MATERIAŁY POMOCNICZE DO WYKŁADÓW Z PODSTAW BIOFIZYKI,IIIr. Biotechnologii, cześć VIII,
zmysły, prof. dr hab. inż. Jan Mazerski, VIII.4.1 Ślimak ucha wewnętrznego
ZMYSŁ ORIENTACJI (RÓWNOWAGI)
Narząd równowagi wspólnie ze zmysłami wzroku i czucia utrzymuje
odpowiednią postawa ciała w stosunku do siły ciążenia. Zjawisko to
jest odruchem bezwarunkowy,, odbywającym się zwykle bez udziału
naszej świadomości. Rozróżnia się 2 rodzaje równowagi:
Statyczną - ustaloną głównie przez ułożenie głowy w trakcie
przyjętej pozycji przez ciało, w której pozostaje przez dłuższy czas
Kinetyczną - zachowywaną podczas wykonywania różnych
czynności, polegająca na reakcji na ruch i wykonywanie pewnych
jego korekcji
ZMYSŁ ORIENTACJI (RÓWNOWAGI)
Znajduje się w błędniku (ucho wewnętrze). Tworzą go wypełnione
płynem kanały półkoliste, które są położone względem siebie jako
przestrzenny układ współrzędnych, co umożliwia im mierzenie dowolnej
zmiany położenia ciała w przestrzeni. Każda zmiana położenia, a
zwłaszcza przyspieszenie, powoduje ruch płynu wypełniającego te
kanały. To z kolei oddziałuje na zakończenia nerwów przekazujących
informację do mózgu, a stamtąd do innych współdziałających ośrodków,
dzięki którym np. zmiana położenia głowy w stosunku do tułowia
wywołuje natychmiastową korekcję napięcia mięśni kończyn i tułowia
wraz z odpowiednim ustawieniem gałek ocznych.
Zmysł orientacji wpływa na mięśnie gałek ocznych, powodując
ustalenie takiego ich położenia, by zapewnić rozpoznawanie obrazu w
sposób ciągły, a nie fragmentaryczny, mimo zmiany pozycji ciała.
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Zmysł orientacji w
ZMYSŁ ORIENTACJI (RÓWNOWAGI)
Zmysł równowagi przekazuje wrażenia o:
- położeniu poszczególnych części ciała względem siebie
- wykonywanym ruchu całego ciała i jego części
- stanie układu kostno - stawowego
-
pozycji ciała względem pola sił przyciągania ziemskiego
ZMYSŁ DOTYKU
Wrażenie dotyku jest kombinacją kombinacja bodźców z komórek
reagujących na temperaturę, ucisk, substancję drażniące,
uszkodzenie skóry (mechanizm obronny).
Zmysł dotyku jest umiejscowiony w skórze, receptory dotyku są
rozmieszczone nierównomiernie na powierzchni całego ciała.
Receptory dotyku:
- receptory czucia powierzchniowego (w skórze)
-
receptory czucia głębokiego (mięsnie, stawy)
Źródło: MATERIAŁY POMOCNICZE DO WYKŁADÓW Z PODSTAW BIOFIZYKI,IIIr. Biotechnologii, cześć
VIII, zmysły, prof. dr hab. inż. Jan Mazerski, VIII.5 Zmysł dotyku
PROCES WIDZENIA
Proces widzenia realizowany
jest u człowieka przez jeden z
głównych zmysłów, za
pośrednictwem którego odbiera
on około 90% ogółu
napływających informacji. W
zmyśle tym można wyróżnić
część wykonawczą - układ
optyczny oraz część
percepcyjną, która wchodzi
w skład systemu nerwowego.
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Proces widzenia w
PROCES WIDZENIA
Elementy składowe układu optycznego
rogówka wraz z soczewką - zdolność załamywania promieni świetlnych
Źrenica - regulacja ilość przedostającego się do oka światła
tęczówka - kierowanie źrenicą
soczewka – wpływ na ostrość widzenia
mięśnie rzęskowe - odpowiadanie za zbieżność oczu
siatkówka - stanowi zbiór elementów rejestrujących i częściowo
przetwarzających bodźce świetlne
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Proces widzenia w http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergonomia-
M.Wykowska
RECEPTORY ZMYSŁY WZROKU
Receptory zmysłu wzroku wchodzą w skład systemu percepcyjnego,
znajdują się w siatkówce oka.
Pręciki - reagują na natężenie światła i rozlokowane są na obrzeżu
siatkówki.
Czopki - zapewniają widzenie barw (tzw. dzienne), reagują na
długość fali świetlnej i charakterystyczne niejednorodności obrazu
(węzły, kontury itd.).
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Proces widzenia w http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergonomia-
M.Wykowska
PROCES WIDZENIA
Właściwości procesu widzenia:
-
widzenie nie jest procesem natychmiastowym, potrzebny jest pewien
czas, by nastąpiła reakcja na obraz, a kiedy on zniknie wrażenie
utrzymuje się jeszcze przez chwilę
-podczas zbieżności oczu, czyli kierowania obojga oczu na jeden punkt
powstają dwa obrazy, które nakładają się na siebie i zostają skojarzone
jako pojedynczy obraz
-stereoskopowość, czyli poczucie głębi polega na trójwymiarowym
postrzeganiu przedmiotów i ich przestrzennym rozmieszczeniu. Zdolność
ta wynika z faktu patrzenia na obraz każdym okiem pod nieco innym
kątem
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Proces widzenia w http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergonomia-
M.Wykowska
ZMYSŁ SMAKU
Smak jest jednym z podstawowych zmysłów służących do
chemicznej analizy składu pokarmu. Odczuwany skład pokarmów
zależy od receptorów smakowych, jak i węchowych. U ludzi
występują 4 rodzaje receptorów smakowych odpowiadającym
najważniejszym grupom substancji chemicznych znajdujących się
w pożywieniu:
-smak słodki( węglowodany)
-smak słony( sole sodu i potasu)
-smak kwaśny( kwasy organiczne i nieorganiczne)
-smak gorzki( sole nieorganiczne)
Zasadniczo smak słodki i lekko słony są sygnałami zachęcającymi
do jedzenia, zaś kwaśny i gorzki mocno zniechęcają.
Źródło: MATERIAŁY POMOCNICZE DO WYKŁADÓW Z PODSTAW BIOFIZYKI,IIIr. Biotechnologii, cześć VIII,
zmysły, prof. dr hab. inż. Jan Mazerski, VIII.2 Zmysł smaku
ROZMIESZCZENIE NA POWIERZCHNI
JĘZYKA KOMÓREK ZMYSŁOWYCH
A – słodki
B – słony
C – kwaśny
D- gorzki
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Zmysł smaku w
http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergono
mia-M.Wykowska
ZMYSŁ POWONIENIA
Zmysł węchu jest osadzony w górnej części jamy nosowej. Jest to część błony
śluzowej, zwanej błoną węchową.
Nos- wewnątrz nosa znajdują się miliony czuciowych komórek węchowych
odróżniających zapachy. Rolą nosa jest oddychanie, wąchanie, zmienia on
tonację głosu, oraz ogrzewa i oczyszcza wdychane powietrze.
Przeciętny człowiek odróżnia około 4 000 zapachów, natomiast osoba o bardzo
wyczulonym węchu może rozpoznać nawet do 10 000 zapachów
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Zmysł powonienia w http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergonomia-M.Wykowska
LOKALIZACJA RECEPTORÓW
WĘCHU
1- opuszka węchowa
2 - nabłonek węchowy
3 - jama nosowa
Źródło: Wykowska M., Ergonomia, Zmysł
powonienia w
http://www.ergonomia.agh.edu.pl/Skrypt_Ergono
mia-M.Wykowska
PAMIĘĆ
Istnieją dwa rodzaje pamięci:
-pamięć świeża (operacyjna) dotyczy wydarzeń odbywający się na krótko
przed rozpoczęciem czynności roboczych, lub w ich trakcie
-pamięć trwała( gromadzone są w niej wiadomości nabywane w procesie
edukacji szkolnej, doświadczenia zawodowego i życiowego)
Pamięć jest przykładem czystej pracy umysłowej, której towarzyszą
reakcje fizjologiczne, takie jak np. zmiana mimiki twarzy, czy postawy
ciała. Mózg sam określa nie tylko to, co mamy zapamiętać, ale także to,
co należy zapomnieć.
Dzieje się tak dlatego ,że w trakcie wykonywania różnorodnych czynności
bierze udział uwaga, np. wiadomości z nieinteresującego wykładu trzeba
notować i powtarzać, aby je zapamiętać, podczas gdy kibice sportowi
znają i pamiętają wyniki meczów piłkarskich, czy nazwiska piłkarzy,
chociaż nikt tego nie uczy.
Źródło: Wróblewska M., Ergonomia Skrypt dla Studentów, rozdział VII. 3.1, Politechnika Opolska, Opole 2004,