background image

XLV. Antybiotyki peptydowe, ansamycynowe oraz o 

XLV. Antybiotyki peptydowe, ansamycynowe oraz o 

budowie różnej

budowie różnej

● 

● 

antybiotyki zbudowane wyłącznie z 

antybiotyki zbudowane wyłącznie z 

aminokwasów o 

aminokwasów o 

        

        

budowie 

budowie 

●● 

●● 

pierścieniowej (gramicydyna S) 

pierścieniowej (gramicydyna S) 

●● 

●● 

łańcuchowej (gramicydyna A)

łańcuchowej (gramicydyna A)

● 

● 

antybiotyki (peptolidy)

antybiotyki (peptolidy)

●● 

●● 

oprócz aminokwasów zawierają dodatkowe 

oprócz aminokwasów zawierają dodatkowe 

               

               

składniki

składniki

●●● 

●●● 

kwas α,γ-diaminomasłowy

kwas α,γ-diaminomasłowy

        

        

kwas L( + )-6-metylooktanowy 

kwas L( + )-6-metylooktanowy 

                            

                            

(polimyksyna)

(polimyksyna)

●●● 

●●● 

układy heterocykliczne (wiomycyna,

układy heterocykliczne (wiomycyna,

                            

                            

bacytracyna) 

bacytracyna) 

background image

● 

● 

depsypeptydy – streptograminy

depsypeptydy – streptograminy

        

        

●● 

●● 

oprócz wiązań peptydowych zawierają

oprócz wiązań peptydowych zawierają

                 

                 

ugrupowania laktonowe lub estrowe 

ugrupowania laktonowe lub estrowe 

                 

                 

(pristynamycyna)

(pristynamycyna)

● 

● 

antybiotyki glikopeptydowe 

antybiotyki glikopeptydowe 

●● 

●● 

zbudowane z aminokwasów i 

zbudowane z aminokwasów i 

sacharydów lub

sacharydów lub

                

                

aminosacharydów (np. wankomycyna)

aminosacharydów (np. wankomycyna)

● 

● 

antybiotyki lipopeptydowe (np. 

antybiotyki lipopeptydowe (np. 

daptomycyna)

daptomycyna)

background image

Gramicydyny

Gramicydyny

● 

● 

symetrycznie 5 aminokwasów

symetrycznie 5 aminokwasów

            

            

Gramicydyna A

Gramicydyna A

background image

● 

● 

wytwarzane przez 

wytwarzane przez 

Bacillus i Actinomycetales

Bacillus i Actinomycetales

● 

● 

charakter zasadowy

charakter zasadowy

 

 

●● 

●● 

w lecznictwie stosowane są przeważnie 

w lecznictwie stosowane są przeważnie 

w postaci 

w postaci 

                

                

chemicznie trwalszych chlorowodorków

chemicznie trwalszych chlorowodorków

● 

● 

działają na 

działają na 

 

 

●● 

●● 

bakterie Gram-dodatnie

bakterie Gram-dodatnie

 

 

●● 

●● 

niektóre grzyby 

niektóre grzyby 

 

 

●● 

●● 

pierwotniaki

pierwotniaki

● 

● 

silne działanie niepożądane 

silne działanie niepożądane 

 

 

●● 

●● 

gramicydyna stosowana jest wyłącznie 

gramicydyna stosowana jest wyłącznie 

                

                

zewnętrznie

zewnętrznie

 

 

●●● 

●●● 

maści 

maści 

 

 

●●● 

●●● 

roztwory

roztwory

background image

Polimyksyny

Polimyksyny

background image

● 

● 

zasadowe peptydy 

zasadowe peptydy 

● 

● 

wytwarzane przez 

wytwarzane przez 

Bacillus polymyxa

Bacillus polymyxa

● 

● 

stosowane są głównie 

stosowane są głównie 

●● 

●● 

polimyksyna B (D-fenyloalanina)

polimyksyna B (D-fenyloalanina)

 

 

●● 

●● 

kolistyna - polimyksyna E

kolistyna - polimyksyna E

(D-leucyna)

(D-leucyna)

● 

● 

stosowane 

stosowane 

 

 

●● 

●● 

w postaci siarczanów 

w postaci siarczanów 

 

 

●● 

●● 

w postaci mniej toksycznych 

w postaci mniej toksycznych 

metanosulfonianów

metanosulfonianów

● 

● 

działają na bakterie Gram-ujemne

działają na bakterie Gram-ujemne

● 

● 

hamują wzrost 

hamują wzrost 

Pseudomonas aeruginosa

Pseudomonas aeruginosa

 

 

● 

● 

rzadko stosuje się je pozajelitowo

rzadko stosuje się je pozajelitowo

background image

Bacytracyna 

Bacytracyna 

background image

 

 

● 

● 

mieszanina kilku peptydów o podobnej 

mieszanina kilku peptydów o podobnej 

budowie 

budowie 

● 

● 

działa na 

działa na 

●● 

●● 

bakterie Gram-dodatnie 

bakterie Gram-dodatnie 

●● 

●● 

niektóre Gram-ujemne

niektóre Gram-ujemne

 

 

● 

● 

silne działanie nefrotoksyczne 

silne działanie nefrotoksyczne 

●● 

●● 

stosowana jest wyłącznie miejscowo 

stosowana jest wyłącznie miejscowo 

●● 

●● 

w zakażeniach 

w zakażeniach 

●●● 

●●● 

skóry

skóry

●●● 

●●● 

błon śluzowych

błon śluzowych

background image

Wiomycyna

Wiomycyna

background image

 

 

● 

● 

pierścieniowy peptyd

pierścieniowy peptyd

● 

● 

zawiera

zawiera

●● 

●● 

silnie zasadowe aminokwasy

silnie zasadowe aminokwasy

●● 

●● 

lizynę 

lizynę 

●● 

●● 

kwas 

kwas 

α,β

α,β

-diaminopropionowy

-diaminopropionowy

●● 

●● 

chromoforowy układ heterocykliczny -

chromoforowy układ heterocykliczny -

                

                

wiomycydyna

wiomycydyna

●●● 

●●● 

pochodna  pirymidyny

pochodna  pirymidyny

● 

● 

wchłania się bardzo słabo z przewodu 

wchłania się bardzo słabo z przewodu 

pokarmowego

pokarmowego

● 

● 

stosowana pomocniczo w leczeniu gruźlicy

stosowana pomocniczo w leczeniu gruźlicy

background image

antybiotyki o budowie depsypeptydów

antybiotyki o budowie depsypeptydów

Sterptograminy

Sterptograminy

background image

● 

● 

stosowane w zakażeniach spowodowanych 

stosowane w zakażeniach spowodowanych 

przez 

przez 

       

       

oporne gronkowce

oporne gronkowce

● 

● 

półsyntetyczne streptograminy

półsyntetyczne streptograminy

●● 

●● 

aktywne  wobec opornych szczepów 

aktywne  wobec opornych szczepów 

bakterii 

bakterii 

                

                

z rodzajów 

z rodzajów 

●●● 

●●● 

Staphylococcus

Staphylococcus

●●● 

●●● 

Streptococcus 

Streptococcus 

●●● 

●●● 

Enterococcus

Enterococcus

 

 

 

 

●● 

●● 

pochodne wirginiamycyny 

pochodne wirginiamycyny 

●●● 

●●● 

kinuprystyna (quinupristinum, 

kinuprystyna (quinupristinum, 

                             

                             

Quinupristirin) 

Quinupristirin) 

●●● 

●●● 

dalfoprystyna (dalfopristinum)

dalfoprystyna (dalfopristinum)

●●●●

●●●●

mieszanina, pod nazwą 

mieszanina, pod nazwą 

Synercid

Synercid

 

 

background image

antybiotyki glikopeptydowe

antybiotyki glikopeptydowe

background image

Wankomycyna

Wankomycyna

● 

● 

wyizolowana ze 

wyizolowana ze 

Streptomyces orientalis

Streptomyces orientalis

● ● 

● ● 

trójpierścieniowy  heptapeptyd + 

trójpierścieniowy  heptapeptyd + 

glukoza +

glukoza +

      wankozamina

      wankozamina

Teikoplanina 

Teikoplanina 

● 

● 

wyizolowana z 

wyizolowana z 

Actinoplanes teichomyceticus 

Actinoplanes teichomyceticus 

●● 

●● 

mieszanin

mieszanin

a

a

 6 substancji o zbliżonej 

 6 substancji o zbliżonej 

budowie

budowie

●●● 

●●● 

r

r

óżnią

óżnią

 

 

się jedynie w części 

się jedynie w części 

acylowej 

acylowej 

                             

                             

glukozaminy

glukozaminy

● 

● 

czteropierścieniowy heptapeptyd + 3 cukry

czteropierścieniowy heptapeptyd + 3 cukry

background image

● 

● 

glikoproteiny 

glikoproteiny 

●● 

●● 

wiążą się silnie z białkami

wiążą się silnie z białkami

●● 

●● 

nie są metabolizowane

nie są metabolizowane

●● 

●● 

wydalane są bardzo długo z moczem

wydalane są bardzo długo z moczem

●● 

●● 

działają głównie na bakterie Gram-dodatnie

działają głównie na bakterie Gram-dodatnie

 

 

● 

● 

wankomycyna stosowana jest głównie 

wankomycyna stosowana jest głównie 

●● 

●● 

w zakażeniach gronkowcowych opornych na 

w zakażeniach gronkowcowych opornych na 

inne 

inne 

   

   

                

                

antybiotyki 

antybiotyki 

●● 

●● 

 rzekomobłoniastym zapaleniu jelit. 

 rzekomobłoniastym zapaleniu jelit. 

 

 

● 

● 

zaburzają transport substancji potrzebnych 

zaburzają transport substancji potrzebnych 

do 

do 

       

       

budowy ściany komórki bakteryjnej

budowy ściany komórki bakteryjnej

background image

antybiotyki lipopeptydowe

antybiotyki lipopeptydowe

D

D

aptomycyna (daptomycinum, 

aptomycyna (daptomycinum, 

Dapci

Dapci

n

n

)

)

● 

● 

d

d

aptomycyna ma strukturę pierścieniowo-

aptomycyna ma strukturę pierścieniowo-

łańcuchową

łańcuchową

●● 

●● 

w tworzeniu łańcucha bocznego bierze 

w tworzeniu łańcucha bocznego bierze 

udział 

udział 

10

10

-

-

                

                

węglowy kwas kaprynowy

węglowy kwas kaprynowy

●● 

●● 

z

z

amknięcie pierścienia następuje 

amknięcie pierścienia następuje 

poprzez 

poprzez 

                

                

wiązanie laktonowe

wiązanie laktonowe

●● 

●● 

czter

czter

y

y

 grup

 grup

y

y

 

 

-

-

COOH

COOH

 

 

background image

● 

● 

d

d

aptomycyna działa na 

aptomycyna działa na 

●● 

●● 

niektóre enterokoki

niektóre enterokoki

●● 

●● 

gronkowce oporne na wankomycynę

gronkowce oporne na wankomycynę

● 

● 

ramoplanina (ramoplaninum)

ramoplanina (ramoplaninum)

●● 

●● 

antybiotyk lipidowo-sacharydowo-

antybiotyk lipidowo-sacharydowo-

peptydowy 

peptydowy 

●● biosyntetyzowany przez 

●● biosyntetyzowany przez 

Actinoplanes species

Actinoplanes species

●●

●●

 

 

działa na bakterie Gram-dodatnie

działa na bakterie Gram-dodatnie

●● 

●● 

stosowany miejscowo

stosowany miejscowo

background image

Antybiotyki ansamycynowe

Antybiotyki ansamycynowe

background image

Rifamycyny

Rifamycyny

● 

● 

wyodrębnione ze 

wyodrębnione ze 

Streptomyces mediterranei

Streptomyces mediterranei

● 

● 

n

n

ajaktywniej

ajaktywniej

a

a

 z tych antybiotyków jest 

 z tych antybiotyków jest 

rifamycyna

rifamycyna

 B 

 B 

       

       

(rifamycinum B

(rifamycinum B

)

)

● 

● 

i

i

stotnym fragmentem jest układ 

stotnym fragmentem jest układ 

chromoforowy 

chromoforowy 

       

       

naftochinonu

naftochinonu

●● 

●● 

h

h

ydrochin

ydrochin

on-

on-

chino

chino

n

n

background image
background image
background image

Rifampicyna

Rifampicyna

● 

● 

aktywna w stosunku do bakterii 

aktywna w stosunku do bakterii 

●● 

●● 

Gram-dodatnich (szczególnie gronkowców)

Gram-dodatnich (szczególnie gronkowców)

●● 

●● 

Gram-ujemnych

Gram-ujemnych

●● 

●● 

działa silnie na 

działa silnie na 

Mycobacterium tuberculosis

Mycobacterium tuberculosis

Rifamycyna

Rifamycyna

● 

● 

hamuje syntezę białka bakteryjnego

hamuje syntezę białka bakteryjnego

● 

● 

wiąże się z polipeptydowym łańcuchem 

wiąże się z polipeptydowym łańcuchem 

polimerazy 

polimerazy 

● 

● 

uniemożliwia biosyntezę mRNA

uniemożliwia biosyntezę mRNA

● 

● 

hepatotoksyczna 

hepatotoksyczna 

●● 

●● 

w komórkach wątroby jest ona 

w komórkach wątroby jest ona 

metabolizowana

metabolizowana

                

                

deacetylorifampicyny

deacetylorifampicyny

background image

● 

● 

otrzymano nowe związki o charakterze 

otrzymano nowe związki o charakterze 

estrów, amidów i hydrazydów 

estrów, amidów i hydrazydów 

Rifabutyna 

Rifabutyna 

● 

● 

duża lipofilność

duża lipofilność

● 

● 

w przypadkach zakażeń wywołanych przez   

w przypadkach zakażeń wywołanych przez   

       

       

Mycobacterm avium

Mycobacterm avium

● 

● 

infekcje gruźlicze występują przede 

infekcje gruźlicze występują przede 

wszystkim u osób 

wszystkim u osób 

      

      

o obniżonej odporności immunologicznej (w 

o obniżonej odporności immunologicznej (w 

AIDS)

AIDS)

background image

Antybiotyki o różnej budowie

Antybiotyki o różnej budowie

Nowobiocyna

Nowobiocyna

● 

● 

wprowadzona do lecznictwa w latach 1955-1956

wprowadzona do lecznictwa w latach 1955-1956

 

 

● 

● 

skuteczna w zakażeniach gronkowcami 

skuteczna w zakażeniach gronkowcami 

       

       

penicylinoopornymi

penicylinoopornymi

 

 

● 

● 

glikozyd

glikozyd

 

 

● 

● 

część cukrową stanowi sacharyd nowioza 

część cukrową stanowi sacharyd nowioza 

● 

● 

aglikonem natomiast jest kwas nowobiocynowy 

aglikonem natomiast jest kwas nowobiocynowy 

background image

● 

● 

związek ma charakter kwasowy 

związek ma charakter kwasowy 

●● 

●● 

tworzy stosunkowo mało trwałą sól 

tworzy stosunkowo mało trwałą sól 

jednosodową

jednosodową

 

 

● 

● 

wrażliwana działanie światła

wrażliwana działanie światła

 

 

● 

● 

stosowana jest przeważnie doustnie

stosowana jest przeważnie doustnie

● 

● 

działa bakteriostatycznie głównie na 

działa bakteriostatycznie głównie na 

bakterie Gram-

bakterie Gram-

   

   

dodatnie

dodatnie

●● 

●● 

w wyższych stężeniach także 

w wyższych stężeniach także 

bakteriobójczo

bakteriobójczo

● 

● 

zaburza replikację DNA poprzez wpływ na 

zaburza replikację DNA poprzez wpływ na 

       

       

podjednostkę gyrazę bakteryjną 

podjednostkę gyrazę bakteryjną 

background image

Kwas fusydowy

Kwas fusydowy

background image

● 

● 

układ steroidowy wśród antybiotyków jest 

układ steroidowy wśród antybiotyków jest 

rzadko

rzadko

       

       

spotykany

spotykany

● 

● 

wyodrębniony przez badaczy duńskich z grzyba 

wyodrębniony przez badaczy duńskich z grzyba 

       

       

Fusidium coccineum

Fusidium coccineum

● 

● 

działa bakteriostatycznie głównie na bakterie 

działa bakteriostatycznie głównie na bakterie 

Gram- 

Gram- 

       

       

dodatnie 

dodatnie 

● 

● 

stosowany 

stosowany 

●● 

●● 

w zakażeniach gronkowcowych opornych na 

w zakażeniach gronkowcowych opornych na 

inne 

inne 

      

      

antybiotyki

antybiotyki

●● 

●● 

przeważnie doustnie

przeważnie doustnie

●● 

●● 

miejscowo

miejscowo

●● 

●● 

rzadziej dożylnie 

rzadziej dożylnie 

background image

Mupirocyna

Mupirocyna

background image

● 

● 

biosyntetyzowana przez  

biosyntetyzowana przez  

Pseudomonas 

Pseudomonas 

fluorescens

fluorescens

● 

● 

hamuje biosyntezę białka bakteryjnego

hamuje biosyntezę białka bakteryjnego

● 

● 

działa bakteriostatycznie

działa bakteriostatycznie

●●  

●●  

w wyższych stężeniach także 

w wyższych stężeniach także 

bakteriobójczo

bakteriobójczo

 

 

● 

● 

wąski zakres działania

wąski zakres działania

●● 

●● 

głównie na gronkowce i paciorkowce

głównie na gronkowce i paciorkowce

 

 

●● 

●● 

stosowana jest wyłącznie miejscowo

stosowana jest wyłącznie miejscowo

●● 

●● 

w surowicy krwi ulega rozkładowi 

w surowicy krwi ulega rozkładowi 

wpływem

wpływem

                

                

esteraz

esteraz

background image

Fosfomycyna

Fosfomycyna

              

              

Kwas 1,2-epoksypropylofosfonowy

Kwas 1,2-epoksypropylofosfonowy

● 

● 

stosowana infuzyjnie w postaci soli 

stosowana infuzyjnie w postaci soli 

dwusodowej

dwusodowej

 

 

● 

● 

hamuje proces budowy ściany bakteryjnej

hamuje proces budowy ściany bakteryjnej

● 

● 

działa bakteriobójczo 

działa bakteriobójczo 

● 

● 

wykazuje szeroki zakres działania

wykazuje szeroki zakres działania


Document Outline