JAK 

ZBUDOWAĆ 

PLAN 

WYNIKOWY ?

Plan wynikowy jest 
dokumentem 
nauczycielskim, który 
powinien zastąpić dawne 
rozkłady materiału.

Czym jest planowanie 
wynikowe?



Planowanie wynikowe jest 

pojęciem ściśle związanym 
z ewaluacją osiągnięć 
uczniów oraz standardami 
wymagań. Istotą 
planowanie wynikowego 
jest pomoc przy ocenianiu 
ucznia

 

. 

Planowanie wynikowe jest 
częścią
trzyetapowego planowania 
pracy nauczyciela:
- planowanie kierunkowe - 
obejmuje planowanie roczne 
lub semestralne
- planowanie wynikowe - 
obejmuje dział/większą 
jednostkę tematyczną
- planowanie metodyczne - 
dotyczy konkretnej jednostki 
lekcyjnej

 

Opiera się na jasno 

i realistycznie określonych 

wymaganiach 

programowych.

Jest nastawiony na wynik 

rozumiany jako nabycie 

umiejętności.

Działanie to przynieść 
może wiele korzyści:

wspomaga efektywność procesu 

kształcenia,

pozwala lepiej wykorzystać 

potencjał zarówno ucznia jak  i 
nauczyciela,

zapewnia rytmiczność osiągania 

założonych celów.

Miejsce planu wynikowego 

w strukturze dokumentów 

szkolnych.

Plan wynikowy jest 
najniższym 
w całej strukturze 
dokumentów szkolnych, 
dotyczących dydaktyki, 
wchodzących w skład 
szkolnego systemu 
zapewnienia jakości. Musi 
on powstać jako część tego 
systemu i być powiązany z 
dokumentami wyższego 
rzędu.

 



Ponieważ plan wynikowy jest 

podrzędny w stosunku do 
innych dokumentów, takich 
jak podstawa programowa, 
program nauczania, 
wewnątrzszkolny oraz 
przedmiotowy system 
oceniania musi być zgodny 
z ich założeniami. 

Cechy dobrego planu:



CELOWY- jego wykonanie powinno 

prowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu,



WYKONALNY- cechujący się dużym 

prawdopodobieństwem realizacji,



SPÓJNY, ZGODNY WEWNĘTRZNIE- bez 

wewnętrznych sprzeczności utrudniających 

jego realizację,



OPERATYWNY- łatwy w stosowaniu, 

przejrzysty, czytelny,



GIĘTKI, ELASTYCZNY, PODATNY NA 

ZMIANY- wrażliwy na konieczne zmiany i 

modyfikacje, plastyczny, zwrotny,



SZCZEGÓŁOWY- należycie ograniczony w 

detalach,



 DŁUGODYSTANSOWY, DŁUGOFALOWY-             

     z właściwym zasięgiem czasowym,



CAŁOŚCIOWY, ZUPEŁNY- obejmujący całość 

zadania,



TERMINOWY- zawierający termin osiągnięcia celu,



RACJONALNY- ugruntowany poznawczo, zgłębiony,



PROSTY W BUDOWIE - nieskomplikowany,



ZROZUMIAŁY DLA WSZYSTKICH 

ZAINTERESOWANYCH - napisany prostym, 

zrozumiałym, klarownym językiem; o przejrzystej 

strukturze wewnętrznej.

Po co planować:

Nowoczesne planowanie pracy dydaktycznej 

powinno zapewniać nauczycielowi:

 



zwiększenie skuteczności nauczania         
           
 i wychowania,



lepsze wykorzystanie zasobów (wiedzy, 
motywacji, środków własnych i uczniów),



świadomą kontrolę nad przebiegiem i 
wynikami kształcenia,



ochronę przed przypadkowością                
          
 i chaotycznością działań i decyzji,



upodmiotowienie ucznia w procesie 
kształcenia, większa jego aktywność i 
partnerstwo, 



rytmiczność osiągania celów i zadań

,

 



racjonalność i profesjonalizm 
pedagogiczny, 



zdolność do modyfikowania i 
unowocześniania kształcenia,



koordynację i integrację kształcenia w 
szkole, 



ochronę przed rutyną i monotonią 
dydaktyczną, 



samoocenę pracy dydaktycznej.

W jaki sposób 
planować?



Planujący stawia sobie lub zakłada jakiś cel i 

obmyśla środki do tego celu - mawiał „spec 

od dobrej roboty”, prakseolog Tadeusz 

Kotarbiński. 



Celem jest wysoka jakość kształcenia. 



Cel zostanie osiągnięty, kiedy na koniec 

semestru (roku, etapu edukacji)  uczeń 

okaże się człowiekiem dobrze wykształconym 

osiągającym pozytywne, oczekiwane zarówno 

przez niego, jak i przez nauczyciela wyniki 

kształcenia; mającym sukcesy.



Aby to osiągnąć trzeba postawić temu 

uczniowi wymagania, spełniwszy które, 

wykaże się owymi osiągnięciami.

Wymagania edukacyjne



Są one opisem pożądanych przez nauczyciela 
zmian w wiedzy, umiejętnościach i postawach 
ucznia.



 Precyzyjnie zarysowują zakres opanowanej 
przez niego treści kształcenia, ukazując, 
czego powinien się nauczyć. 



Wymagania edukacyjne to zmiany w uczniach 
opisywane z punktu widzenia nauczyciela, 
natomiast osiągnięcia szkolne to te same 
zmiany opisane z punktu widzenia ucznia. 



Tym samym należy przyjąć, że spełnione 
wymaganie jest osiągnięciem.

ETAPY ANALIZY WYMAGAŃ:

B. Niemierko „Między oceną szkolną a dydaktyką”



dobór zakresu treści nauczania, 



sformułowanie czynności uczniów - celów 
operacyjnych, 



określenie kategorii celów według taksonomii, 



ocena czynności (celów operacyjnych) według 
kryteriów wymagań, 



podjęcie decyzji i wyodrębnienie wymagań: np. 
P PP lub P R D. 



sprawdzenie zupełności i hierarchii wymagań, 



sprawdzenie wymagań - weryfikacja 
praktyczna.

Kryteria wyznaczania 

wymagań 

programowych

Co jest podstawą 
konstrukcji planu 
wynikowego?



podstawą konstrukcji planu wynikowego jest 

czynnościowy model treści nauczania:



- cele nauczania opisują zamierzone 

osiągnięcia ucznia - są precyzyjnym opisem 

umiejętności ucznia (sklasyfikowane m.in. 

przez B. Blooma i 

B Niemierko), nazywane TAKSONOMIĄ ABC



- wymagania programowe, które formułujemy 

na podstawie programu nauczania, 

różnicujemy zakładając,  że nie uda się 

utrzymać dostatecznie wysokiego poziomu 

wobec wszystkich uczniów.

Cele kształcenia

Bolesław Niemierko (Między oceną szkolną..., s. 80) 
wyróżnia dwa rodzaje celów



cele ogólne, formułowane jako 

kierunki dążeń pedagogicznych, 



cele operacyjne, formułowane jako 

zamierzone osiągnięcia.

Należy pamiętać, iż wszystkie cele 
operacyjne są celami szczegółowymi, 
ale nie wszystkie cele szczegółowe są 
celami operacyjnymi. By się nimi 
stać, muszą bowiem spełniać 
odpowiednia kryteria, tj. powinny 
być: odpowiednie, jednoznaczne, 
wykonalne, obserwowalne, 
mierzalne, upodmiotowione, 
komunikatywne, określone czasowo.
Operacjonalizacja celów to zamiana 
celów ogólnych na operacyjne.

Czego dotyczą 
poszczególne cele 
nauczania ABC



Cele poszczególnych kategorii 

dotyczą:
A - zapamiętywania wiadomości
B - rozumienia wiadomości
C - stosowania wiadomości 
w sytuacjach typowych
D - stosowania wiadomości 
w sytuacjach problemowych

Lista popularnych 
czasowników operacyjnych:



w zakresie zapamiętywania 

wiadomości:



nazwać



zdefiniować



wymienić



zidentyfikować, wyliczyć ...



w zakresie zrozumienia wiadomości:



wiedzieć



wyjaśnić



zilustrować, rozróżnić ...



w zakresie stosowania wiadomości     

              

  w sytuacjach typowych:



rozwiązać



skonstruować



zastosować



porównać



sklasyfikować, scharakteryzować



zmierzyć, zaprojektować ...



w zakresie stosowania wiadomości     
              
  w sytuacjach problemowych:



dowieść, przewidzieć



ocenić, zaproponować

 Co oznaczają 
standardy osiągnięć 
poziomu P i PP? 



Plany wynikowe zostały podzielone 

na dwa poziomy - podstawowy P 

i ponadpodstawowy PP, które 

zawierają poszczególne cele 

operacyjne (czyli to, co uczeń musi 

opanować) oznaczone wg taksonomii 

ABC prof. B. Niemierki. 

Uczeń spełniający standardy poziomu 

P może otrzymać najwyżej ocenę 

dostateczną, a standardy poziomu PP 

od oceny dobrej wzwyż. 

 

Czy plany wynikowe zawsze 
mają taką sama formę?



Nie, plany wynikowe nie muszą 

mieć zawsze takiej samej formy. 
Zależą od indywidualnych 
możliwości uczniów, specyfiki 
zespołu klasowego, ilości godzin 
zajęć dydaktycznych, określających 
zakres realizowanego materiału 
i innych czynników, warunkujących 
realizację programu nauczania. 

Planowanie metodyczne 



dotyczy jednostki lekcyjnej lub 
metodycznej 



powinno być wynikiem wcześniej 
podjętych decyzji dydaktycznych. Na 
tym etapie planowania, nie jest już 
trudne wyobrażenie sobie, jakie 
zmiany w wyniku tej lekcji powinny 
wystąpić w uczniu (w jego wiedzy — 
rozumowaniu, umiejętnościach oraz 
zachowaniach i postawach), co 
wyrażone jest w celach operacyjnych, 

Planowanie 
metodyczne



jest projektowaniem przebiegu 

zajęć dydaktycznych 
umożliwiających uczniom 
uzyskanie przewidywanych 
osiągnięć. Czynności nauczyciela 
są w nim podporządkowane 
czynnościom uczniów 
zmierzającym do tych osiągnięć

. 

Planowanie 
metodyczne

obejmuje więc następujące punkty: 

-

temat lekcji- zgodny z podstawa 

programową i programem nauczania, 

-

cele ogólne 

 -  cele operacyjne 
 -  metody i techniki- dzięki, którym 

nauczyciel     osiągnie zaplanowane 

cele, 

-   formy organizacyjne- muszą być 

dostosowane do zadań 

dydaktycznych, wieku i możliwości 

uczniów, 

-  środki dydaktyczne, które mają być 

zastosowane przy realizacji 

przewidzianych treści w 

poszczególnych etapach lekcji

 -  porządek (tok) lekcji wraz z 

rozbiciem na poszczególne części: 

wstępną, główną i końcową, 

-   układ czynności dydaktycznych 

charakteryzujący to, co robi 

nauczyciel w trakcie nauczania i co 

robią uczniowie ucząc się, 



Po zakończeniu lekcji 

wpisujemy:

-  mocne strony- sukcesy
-  słabe strony- porażki
-  wnioski do dalszej pracy

Bibliografia:



„Między ocena szkolną a dydaktyką”     

        B. Niemierko



„Ocenianie szkolne bez tajemnic”          

      B. Niemierko



„Planowanie pracy dydaktycznej 

nauczyciela” - J. Ochenduszko 



Jak zbudować plan wynikowy - Zofia 

Lisiecka



Więcej informacji na temat 

planu wynikowego na stronie 
internetowej:

http://www.wszpwn.com.pl

Opracowanie: Elżbieta Marchwacka, Maria Woźniak, 

ODN Kalisz