Żywność pochodzenia zwierzęcego Aktualne przepisy prawa materialnego określające wymagania weterynaryjne w zakładach produkcyjnych

Przepisy prawne U.E.



ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADYz dnia 29 kwietnia 2004 r.w sprawie

higieny środków spożywczych



ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 853/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w

odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego



ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 854/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące organizacji

urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia

zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi



ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 882/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADYz dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie

kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia

zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami

dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt

Przepisy prawne U.E.



ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2073/200 z dnia 15 listopada 2005 r. w

sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych.



ROZPORZĄDZENIE KOMISJI WE NR 2074/2005 z dnia 5 grudnia 2005 r.

ustanawiające środki wykonawcze w odniesieniu do niektórych produktów

objętych rozporządzeniem (WE) nr 853/2004 i do organizacji urzędowych

kontroli na mocy rozporządzeń (WE) nr 854/2004 oraz (WE) nr 882/2004,

ustanawiające odstępstwa od rozporządzenia (WE) nr 852/2004 zmieniające

rozporządzenia (WE) nr 853/2004 oraz (WE

)

nr 854/2004



ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2075/2005 z dnia 5 grudnia 2005 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące urzędowych kontroli w

odniesieniu do włosieni (Trichinella) w mięsie



ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR. 2076/2005 z dnia 5 grudnia 2005 r.

ustanawiające środki przejściowe do celów wdrożenia rozporządzeń (WE) nr

853/2004, (WE) nr 854/2004 oraz (WE) nr 882/2004 Parlamentu

Europejskiego i Rady oraz zmieniające rozporządzenia (WE) nr 853/2004

oraz (WE) nr 854/2004

Przepisy prawne krajowe



USTAWA

z dnia 29 stycznia 2004 r.

o wymaganiach

weterynaryjnych dla produktów pochodzenia

zwierzęcego1)

(Dz. U. z dnia 2 marca 2004 r.)



USTAWA

z dnia 29 stycznia 2004 r.

o Inspekcji

Weterynaryjnej1)

(Dz. U. z dnia 2 marca 2004 r.)



USTAWA

z dnia 11 maja 2001 r.

o warunkach

zdrowotnych żywności i żywienia.

(Dz. U. z dnia

22 czerwca 2001 r.)



Ustawa

z dnia 16 grudnia 2005 r.

o produktach

pochodzenia zwierzęcego

Grupa II



Listy przedsiębiorstw sektora spożywczego podlegających wymaganiom

rozporządzenia (WE) 852/2004 oraz wymaganiom prawa krajowego

podlegające

rejestracji

Przedsiębiorstwa sektora spożywczego prowadzące:

produkcję podstawową oraz działania powiązane,

dostawy bezpośrednie, dokonywane przez producenta małych ilości

surowców konsumentowi ostatecznemu lub lokalnemu zakładowi

detalicznemu,

- dostawy bezpośrednie, dokonywane przez producenta małych ilości mięsa

drobiu lub zajęczaków,

- dostawy żywności poch. zwierz. z zakładu detalicznego do innych zakładów

detalicznych w ramach MLO

- konfekcjonowanie miodu i przetwarzanie miodu

produkujące żywność zawierającą jednocześnie produkty pochodzenia

roślinnego i przetworzone produkty poch. zwierz.

- składy logistyczne i magazyny przechowujące produkty nie wymagające

warunków chłodniczych

Grupa III



Listy zakładów posiadające

okresy przejściowe:

Listy przedsiębiorstw sektora spożywczego

zakwalifikowane

na rynek krajowy

zgodnie z dyrektywą Rady 64/433, 71/118

i 77/99 oczekujące na zatwierdzenie zgodnie z art. 4

rozporządzenia (WE) 2076/2005

Po stwierdzeniu przez właściwe władze, że dany zakład

spełnia wymagania w/w rozporządzenia, zostanie on skreślony

z listy w grupie III i wpisany na odpowiednie listy w grupie I.

Listy przedsiębiorstw sektora spożywczego które

otrzymały

okres przejściowy z Traktatu Akcesyjnego

Po stwierdzeniu przez właściwe władze, że dany zakład

spełnia wymagania dla zakładów zatwierdzonych, zostanie on

skreślony z listy w grupie III decyzją Komisji Europejskiej i

wpisany na odpowiednie listy w grupie I.

Grupa IV

Podmioty, których działalność

nie będzie

ejestrowana

(dostęp do rejestrów ARiMR)

Podmioty prowadzące

działalność:

gospodarstwa hodujące krowy od których pozyskiwane jest

mleko

KATEGORIE ZAKŁADÓW



SEKCJA

Ogólny zakres działalności zakładu



SEKCJA

Mięso kopytnych udomowionych



SEKCJA

Mięso drobiowe i zajęczaki



SEKCJA

III

Mięso zwierząt dzikich utrzymywanych w

warunkach ferm.



SEKCJA

Dziczyzna



SEKCJA

Mięso mielone, preparaty mięsne i MOM.



SEKCJA

Produkty mięsne



SEKCJA

VII

Żywe mięczaki dwuskorupowe



SEKCJA

VIII

Produkty rybołówstwa



SEKCJA

Surowe mleko i produkty mleczne



SEKCJA

Jajka i produkty jajeczne



SEKCJA

Żabie udka i ślimaki



SEKCJA

XII

Tłuszcze zwierzęce i skwarki



SEKCJA

XIII

Przetworzone żołądki, pęcherze i jelita



SEKCJA

XIV

Żelatyna



SEKCJA

Kolagen

KATEGORIE ZAKŁADÓW



Sekcja 0

Ogólny zakres działalności zakładu



Chłodnia składowa ( niezależny budynek wolno stojący)



Zakład przepakowywania ( niezależny budynek wolno



stojący)



Rynek hurtowy



Sekcja I

Mięso kopytnych udomowionych



Rzeźnia



Zakład rozbioru



Sekcja II

Mięso drobiowe i zajęczaki



Rzeźnia



Zakład rozbioru



Sekcja III

Mięso zwierząt dzikich utrzymywanych w

warunkach fermowych



Rzeźnia



Zakład rozbioru

KATEGORIE ZAKŁADÓW



Sekcja IV

Dziczyzna.



Zakład obrotu dziczyzną



Zakład rozbioru



Sekcja V

Mięso mielone, preparaty mięsne i mięso odkostnione



mechanicznie.



Zakłady mielenia mięsa



Zakłady produkujące preparaty mięsne



Zakłady mechanicznego odkostniania mięsa



Sekcja VI

Produkty mięsne (rodzaje produktów powinny być



określone w kolumnie „Uwagi”)



Zakład przetwórstwa



Sekcja VII

Żyjące mięczaki dwuskorupowe



Zakład wysyłkowy



Zakład oczyszczania



Sekcja VIII

Produkty rybołówstwa



Statek przetwórnia



Statek mroźnia



Zakłady zajmujące się świeżymi rybami



Zakład przetwórstwa



Rynek hurtowy



Aukcje rybne

KATEGORIE ZAKŁADÓW



Sekcja IX

Surowe mleko i produkty mleczne



Punkt odbioru mleka ( punkt skupu)



Zakład przetwórstwa



Sekcja X

Jajka i produkty jajeczne



Zakład pakowania jaj



Zakład produkcji jaj płynnych



Zakład przetwórstwa



Sekcja XI

Żabie udka i ślimaki



Zakład przetwórstwa



Sekcja XII

Tłuszcze zwierzęce i skwarki



Punkt odbioru (punkt skupu)



Zakład przetwórstwa



Sekcja XIII

Przetworzone żołądki, pęcherze i jelita



Zakład przetwórstwa



Sekcja XIV

Żelatyna



Punkt odbioru (punkt skupu)



Zakład przetwórstwa



Sekcja XV

Kolagen



Punkt odbioru (punkt skupu)



Zakład przetwórstwa

LISTA DZIAŁALNOŚCI W GŁÓWNYCH SEKTORACH

ŻYWNOŚCIOWYCH

GŁÓWNE SEKTORY

MIĘSO

MLEKO

JAJA

PRODUKTY RYBOŁÓWSTWA/

ŻYWE MAŁŻE

DWUSKORUPOWE

KODY DZIAŁALNOŚCI

CC, CP, CS, GHE, MM,

MP, MSM, PP, RW, SH

CC, CS, PP, RW

CC, CS, EPC, LEP, PP, RW

AH, CS, DC, FV, PC, PP,

RW, WM, ZV

KODY I SKRÓTY

DZIAŁALNOŚĆ

AH =

Aukcja rybna

= punkt odbioru (skupu)

= Zakład rozbioru

= Chłodnia składowa

= Zakład wysyłkowy

EPC

= Zakład pakowania jaj

FFPP

= Zakłady zajmujące się

świeżymi rybami

= Statek przetwórnia

GHE

= Zakład obrotu dziczyzną

LEP

= Zakłady produkcji jaj

płynnych

= Zakłady mielenia mięsa

= Zakłady produkujące

preparaty mięsne

MSM

= Zakłady mechanicznego

odkostnienia mięsa

= Zakłady oczyszczania

= Zakłady przetwórstwa

= Zakład przepakowywania

= Rzeźnia

= Rynek hurtowy

= Statek mroźnia

KODY I SKRÓTY

GATUNKI ZWIERZĄT

= Drób

= Bydło

= Kozy

= Zajęczaki

= Owce

= Trzoda chlewna

= Nieparzystokopytne

= hodowlane ssaki lądowe

inne niż domowe

parzystokopytne

= Ptaki bezgrzebieniowe

= Dzikie ptactwo

= dzikie zajęczaki

= dzikie parzystokopytne

= dzikie ssaki lądowe inne

niż dzikie parzystokopytne

i dzikie zajęczaki

F- Ryby

KODY I SKRÓTY

UWAGI

= produkty z krwi

= produkty mięsne

pap

= ekstrakty mięsne i jakiekolwiek proszkowane produkty

otrzymane zmięsa

= poddane obróbce żołądki, pęcherze i jelita

żabie udka

= ślimaki

ap – produktu akwakultury

ps – osłonki białkowe

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 853/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w

odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego



Artykuł 1



Zakres



Niniejsze rozporządzenie ustanawia szczególne przepisy dla

przedsiębiorstw sektora spożywczego w zakresie higieny

żywności pochodzenia zwierzęcego. Przepisy te stanowią

uzupełnienie przepisów ustanowionych w rozporządzeniu

(WE) nr 852/2004. Stosuje się je w odniesieniu do

nieprzetworzonych i przetworzonych produktów

pochodzenia zwierzęcego.



W przypadku braku wyraźnych sprzecznych wskazań,

niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do żywności

zawierającej jednocześnie produkty pochodzenia roślinnego

i zwierzęcego. Jednakże otrzymywanie przetworzonych

produktów pochodzenia zwierzęcego wykorzystywanych do

wyrobu takiej żywności oraz wszelkie czynności związane z

ich przygotowaniem podlegają wymogom

niniejszegorozporządzenia.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 853/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w

odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego



. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:



produkcji podstawowej na własny domowy użytek;



domowego przygotowywania, przetwarzania lub składowania żywności na

własny domowy użytek;



bezpośrednich dostaw, dokonywanych przez producenta, małych ilości

surowców do konsumenta końcowego lub lokalnego zakładu detalicznego

bezpośrednio zaopatrującego konsumenta końcowego;



bezpośrednich dostaw, dokonywanych przez producenta, małych ilości

mięsa z drobiu lub zajęczaków poddanych ubojowi w gospodarstwie

rolnym, do konsumenta końcowego lub lokalnego zakładu detalicznego,

bezpośrednio dostarczającego przedmiotowe mięso w formie mięsa

świeżego konsumentowi końcowemu;



myśliwych, którzy dostarczają małe ilości zwierzyny łownej lub mięsa

zwierząt łownych bezpośrednio do konsumenta końcowego lub lokalnego

zakładu detalicznego bezpośrednio zaopatrującego konsumenta

końcowego.



4. Państwa Członkowskie ustanawiają, zgodnie z ich prawem krajowym,

przepisy regulujące kwestie działalności oraz osób określonych w ust. 3 lit.

c), d) i e). Przedmiotowe przepisy krajowe mają zapewniać osiągnięcie

celów niniejszego rozporządzenia.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 853/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w

odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego



W przypadku braku sprzecznych wskazań, niniejsze rozporządzenie nie ma

zastosowania do handlu detalicznego.



Niemniej jednak, niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do handlu

detalicznego, jeżeli wykonywane czynności mają na celu dostawę żywności

pochodzenia zwierzęcego do innego zakładu, chyba że:



przedmiotowe czynności polegają wyłącznie na składowaniu i transporcie, w

którym to przypadku mają jednak zastosowanie szczególne wymogi dotyczące

temperatury ustanowione w załączniku III;



lub



dostawa żywności pochodzenia zwierzęcego z zakładu detalicznego realizowana

jest wyłącznie do innych zakładów detalicznych oraz, zgodnie z prawem

krajowym, stanowi działalność marginalną, lokalną i ograniczoną.



Państwa Członkowskie mogą przyjąć środki krajowe w celu stosowania wymogów

niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do zakładów detalicznych znajdujących

się na ich terytoriach, do których nie miałyby one zastosowania na mocy lit. a) lub

b).



6. Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla:



właściwych przepisów dotyczących zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego, w tym

przepisów bardziej rygorystycznych, ustanowionych w celu zapobiegania, kontroli

i zwalczania niektórych pasażowalnych encefalopatii gąbczastych;



wymogów w zakresie dobrostanu zwierząt;

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 853/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w

odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego



Rejestracja i zatwierdzanie zakładów



Przedsiębiorstwa sektora spożywczego wprowadzają do obrotu produkty

pochodzenia zwierzęcego wytwarzane we Wspólnocie wyłącznie w przypadku, gdy

zostały one przygotowane oraz poddane obróbce w zakładach:



spełniających odpowiednie wymogi rozporządzenia (WE) nr 852/2004, wymogi

określone w załącznikach II i III do niniejszego rozporządzenia oraz stosowne

wymogi prawa żywnościowego;



oraz



zarejestrowanych przez właściwy organ lub, w przypadku gdy jest to wymagane

zgodnie z ust. 2, zatwierdzonych.

–

Bez uszczerbku dla art. 6 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 852/2004, zakłady

poddające obróbce produkty pochodzenia zwierzęcego, dla których wymogi

ustanawia załącznik III niniejszego rozporządzenia, nie mogą podejmować

działalności do czasu uzyskania zatwierdzenia właściwego organu zgodnie z ust.

3 niniejszego artykułu, z wyjątkiem zakładów zajmujących się wyłącznie:



produkcją podstawową;

–

transportem;



składowaniem produktów, które nie muszą być przechowywane w pomieszczeniach

o kontrolowanej temperaturze;



lub



działalnością związaną z handlem detalicznym, inną niż ta podlegająca zakresowi

niniejszego rozporządzenia na mocy art. 1 ust. 5 lit. b).

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 853/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 29 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w

odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego

–

Zakład podlegający zatwierdzeniu zgodnie z ust.

2 nie podejmuje działalności, chyba że, zgodnie

z rozporządzeniem (WE) nr 854/2004

Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29

kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczególne

przepisy dotyczące organizacji urzędowych

kontroli produktów pochodzenia zwierzęcego

przeznaczonych do spożycia przez ludzi

[1]

właściwy organ:

udzielił zakładowi zgody na działalność w

następstwie wizyty w miejscu;

lub

udzielił zakładowi zatwierdzenia warunkowego

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 854/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

ustanawiające szczególne przepisy dotyczące

organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do

produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych

do spożycia przez ludzi



Zatwierdzanie zakładów



W przypadku, gdy prawodawstwo wspólnotowe wymaga zatwierdzenia

zakładów właściwy organ przeprowadza wizję lokalną. Organ zatwierdza

zakład w zakresie przedmiotowej działalności jedynie wówczas, gdy podmiot

działający na rynku

spożywczym wykazał, że spełnia wymogi

rozporządzenia (WE) nr 852/2004 oraz

(WE) nr 853/2004, jak również

pozostałe wymagania prawa żywnościowego.



Właściwy organ może dokonać zatwierdzenia warunkowego, o ile z

wizji lokalnej wynika, że zakład ten spełnia wszystkie wymagania w zakresie

infrastruktury i wyposażenia. Właściwy organ dokonuje zatwierdzenia

ostatecznego jedynie w przypadku stwierdzenia w czasie nowej wizji lokalnej

przeprowadzonej w ciągu trzech miesięcy od dokonania zatwierdzenia

warunkowego, że zakład ten spełnia pozostałe wymogi określone w lit. a).

Jeżeli nastąpił wyraźny postęp, lecz zakład nadal nie spełnia wszystkich tych

wymagań, właściwy organ może przedłużyć termin ważności zatwierdzenia

warunkowego. Zatwierdzenie warunkowe nie przekracza jednak łącznie

okresu sześciu miesięcy.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 854/2004

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.



Właściwy organ nadaje każdemu zatwierdzonemu zakładowi, w

tym zakładom posiadającym zatwierdzenie warunkowe, numer

identyfikacyjny, do którego można włączyć kody wskazujące rodzaj

wytwarzanych produktów pochodzenia zwierzęcego. W przypadku

rynków hurtowych, do numeru identyfikacyjnego można włączyć

dodatkowe numery wskazujące jednostki organizacyjnych lub grupy

jednostek organizacyjnych sprzedających lub wytwarzających

produkty pochodzenia zwierzęcego.



a) Właściwy organ poddaje zatwierdzenie zakładów ciągłej ocenie

podczas przeprowadzania urzędowych kontroli zgodnie z art. 4 - 8.



b) Jeżeli właściwy organ stwierdza uchybienia lub jest zmuszony

wielokrotnie wstrzymywać produkcję w zakładzie, a podmiot działający

na rynku spożywczym nie jest w stanie zapewnić należytych gwarancji

co do przyszłej produkcji, właściwy organ uruchamia procedury

zmierzające do cofnięcia zatwierdzenia posiadanego przez dany

zakład. Właściwy organ może jednak zawiesić to zatwierdzenie, jeżeli

podmiot działający na rynku spożywczym może udzielić gwarancji, że

usunie uchybienia w odpowiednim czasie.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 854/2004

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

W przypadku rynków

hurtowych, właściwy organ może

cofnąć lub zawiesić

zatwierdzenie w odniesieniu do

niektórych jednostek

organizacyjnych lub grup tych

jednostek

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 854/2004

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.



Ust.1, 2 i 3 stosuje się zarówno:



do zakładów rozpoczynających

wprowadzanie produktów pochodzenia

zwierzęcego do obrotu w dniu lub po dniu

wprowadzenia niniejszego rozporządzenia; jak i



do zakładów już wprowadzających produkty

pochodzenia zwierzęcego do obrotu, lecz w

odniesieniu do których zatwierdzenie nie było

uprzednio wymagane. W tym ostatnim

przypadku, wizja lokalna przeprowadzana przez

właściwy organ, wymagana na podstawie ust.

1, następuje jak najszybciej.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 854/2004

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.



Ust. 4 stosuje się również w odniesieniu do

zatwierdzonych zakładów, które wprowadzały

produkty pochodzenia zwierzęcego do obrotu zgodnie

z prawodawstwem wspólnotowym bezpośrednio

przed wprowadzeniem niniejszego rozporządzenia.



Państwa Członkowskie prowadzą aktualne wykazy

zatwierdzonych zakładów, wraz z ich odpowiednimi

numerami identyfikacyjnymi i innymi istotnymi

informacjami, oraz udostępniają wykazy innym

Państwom Członkowskim i podają je do wiadomości

publicznej w sposób, który może zostać określony

zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 19 ust. 2.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR. 2076/2005 z dnia 5 grudnia

2005 r.

ustanawiające środki przejściowe do celów wdrożenia rozporządzeń

(WE) nr 853/2004, (WE)

nr 854/2004 oraz (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady

oraz zmieniające

rozporządzenia (WE) nr 853/2004 oraz (WE) nr 854/2004

W określonych przypadkach stosowanie niektórych

spośród tych środków ze skutkiem

natychmiastowym, począwszy od dnia 1 stycznia

2006 r., spowodowałoby trudności natury

praktycznej.

Aby pełne wprowadzenie w życie nowych zasad

i procedur odbyło się w sposób łagodny, należy

zastosować okres przejściowy

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR. 2076/2005

z dnia 5 grudnia 2005 r.

Cd.

1. Właściwe jest, aby czas trwania

okresu przejściowego został ustalony

z uwzględnieniem pierwszego

przeglądu

nowych ram prawnych w sprawie

higieny, planowanego w ciągu

pierwszych czterech lat.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR. 2076/2005

z dnia 5 grudnia 2005 r.

Cd.

2. Należy zatem wprowadzić przepisy dotyczące okresu

przejściowego, podczas którego można będzie

stopniowo wdrażać niektóre z wymogów ustanowionych

w wyżej wymienionych rozporządzeniach. Dla uzyskania

zharmonizowanego podejścia okres przejściowy powinien

z zasady trwać cztery lata, lecz w uzasadnionych

przypadkach może być krótszy.

Należy również wprowadzić przepisy dotyczące możliwości

dokonania przeglądu każdego ze wspomnianych

środków w oparciu o nabyte doświadczenia

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR. 2076/2005

z dnia 5 grudnia 2005 r.

Cd.

3.Nadal powinno być możliwe wprowadzanie na

rynek

produktów wytworzonych przed wprowadzeniem

w życie nowych zasad, co stanowi standardowy

środek

przejściowy. Środek ten powinien mieć zastosowanie

w odniesieniu do całego okresu przejściowego,

chyba że

dopuszczalny okres przechowywania danego

produktu

jest krótszy.

Wymagania dla zakładów ubój zatwierdzanie

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1)

z dnia 22 czerwca

2004 r.

w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji świeżego mięsa z bydła,

świń owiec, kóz i domowych zwierząt jednokopytnych

umieszczanego na rynku

Wymagania dla zakładów o małej zdolności produkcyjnej

–

Ogólne wymagania weterynaryjne dla zakładów o małej

zdolności produkcyjnej

–

1. Pomieszczenia zakładów o małej zdolności produkcyjnej, w których

świeże mięso jest pozyskiwane i poddawane obróbce, wyposaża się

–

1) nienasiąkliwe podłogi, łatwe do czyszczenia i dezynfekcji,

zabezpieczone przed gniciem, położone w sposób ułatwiający odpływ

wody, z odpowiednim spadkiem w kierunku urządzeń ściekowych,

wyposażonych w urządzenia zabezpieczające przed cofaniem się

wody, w szczególności w syfony;

–

2) gładkie, trwałe i nieprzepuszczalne ściany, pomalowane na

jasny kolor, ze zmywalną warstwą - do wysokości 2 m, a w

pomieszczeniach, w których dokonuje się uboju - do wysokości 3 m;

–

3) drzwi wykonane z łatwego do zmywania, bezwonnego i

nieulegającego rozkładowi materiału;

–

4) materiały izolacyjne, nieulegające rozkładowi i bezwonne;

–

5) wentylację oraz, jeżeli to niezbędne, urządzenia do

odprowadzania pary;

Porównanie wymagań



Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu

Europejskiego i Rady

[1]

ustanawia przepisy

ogólne mające zastosowanie do wszystkich

środków spożywczych, a rozporządzenie (WE)

nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady

[2]

ustanawia szczególne przepisy w

odniesieniu do produktów pochodzenia

zwierzęcego.



[

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE



Artykuł 1

Zakres



Niniejsze rozporządzenie ustanawia ogólne zasady dla

przedsiębiorstw sektora spożywczego w zakresie higieny

środków spożywczych, uwzględniając w szczególności

następujące zasady:



(d) ogólne zastosowanie procedur opartych na zasadach

HACCP, wraz z zastosowaniem dobrej praktyki higieny,

powinno wzmocnić odpowiedzialność przedsiębiorstw

sektora spożywczego;



(e)

wytyczne do dobrej praktyki są ważnym

instrumentem mającym na celu pomoc

przedsiębiorstwom sektora spożywczego na wszystkich

szczeblach łańcucha produkcji żywności w zakresie

zachowania zgodności z zasadami higieny żywności oraz

ze stosowaniem zasad HACCP;

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ZAŁĄCZNIK II



OGÓLNE WYMOGI HIGIENY DLA WSZYSTKICH PRZEDSIĘBIORSTW

SEKTORA SPOŻYWCZEGO



(Z WYJĄTKIEM PRZYPADKÓW GDY MA ZASTOSOWANIE ZAŁĄCZNIK I)



WPROWADZENIE



Rozdziały V - XII mają zastosowanie do wszystkich etapów

produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności a pozostałe

rozdziały stosuje się jak następuje:



rozdział I stosuje się do wszystkich pomieszczeń żywnościowych, z

wyjątkiem tych, do których stosuje się rozdział III;



rozdział II stosuje się do wszystkich pomieszczeń, gdzie

przygotowuje się, poddaje obróbce lub przetwarza żywność, z

wyjątkiem miejsc spożywania i pomieszczeń, do których stosuje się

rozdział III;



rozdział III stosuje się do tych pomieszczeń, które wyszczególnione

są w nagłówku rozdziału;



rozdział IV stosuje się do wszelkiego transportu.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ I



OGÓLNE WYMAGANIA DOTYCZĄCE POMIESZCZEŃ ŻYWNOŚCIOWYCH (INNYCH

NIŻ WYMIENIONE W ROZDZIALE III)



Pomieszczenia żywnościowe muszą być utrzymywane w czystości i

zachowane w dobrym stanie i kondycji technicznej.



Wyposażenie, wystrój, konstrukcja, rozmieszczenie i wielkość

pomieszczeń żywnościowych:



pozwala na odpowiednie utrzymanie, czyszczenie i/lub dezynfekcję,

zapobieganie lub minimalizowanie dostawania się zanieczyszczeń

pochodzących z powietrza, oraz zapewnia odpowiednią przestrzeń roboczą

pozwalającą na higieniczne przeprowadzanie wszelkich działań;



ma chronić przed gromadzeniem się brudu, kontaktem z materiałami

toksycznymi, strząsaniem cząstek brudu do żywności i tworzeniem się

kondensacji niepożądanej pleśni na powierzchni;



umożliwia dobrą praktykę higieny, włącznie z ochroną przed

zanieczyszczeniem oraz, w szczególności, ze zwalczaniem szkodników; oraz



w miarę potrzeby, zapewnia warunki przetwarzania i składowania o

odpowiednich warunkach termicznych wystarczające do odpowiedniego

utrzymywania środków spożywczych we właściwej temperaturze oraz

zaprojektowane w ten sposób, aby temperatura ta mogła być monitorowana

i, w razie potrzeby, zapisywana.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



Musi być dostępna odpowiednia ilość ubikacji spłukiwanych wodą,

podłączonych do sprawnego systemu kanalizacyjnego. Ubikacje nie

mogą łączyć się bezpośrednio z pomieszczeniami, w których pracuje

się z żywnością.



Musi być dostępna odpowiednia liczba umywalek, właściwie

usytuowanych i przeznaczonych do mycia rąk. Umywalki do mycia

rąk muszą mieć ciepłą i zimną bieżącą wodę, muszą być zaopatrzone

w środki do mycia rąk i do higienicznego ich suszenia. W miarę

potrzeby należy stworzyć takie warunki, aby stanowiska do mycia

żywności były oddzielone od umywalek.



Muszą istnieć odpowiednie i wystarczające systemy naturalnej lub

mechanicznej wentylacji. Trzeba unikać mechanicznego przepływu

powietrza z obszarów skażonych do obszarów czystych. Systemy

wentylacyjne muszą być tak skonstruowane, aby umożliwić łatwy

dostęp do filtrów i innych części wymagających czyszczenia lub

wymiany.



Wszelkie węzły sanitarne powinny być zaopatrzone w odpowiednią

naturalną bądź mechaniczną wentylację.



Pomieszczenia żywnościowe muszą posiadać odpowiednie naturalne

i/lub sztuczne oświetlenie.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



Urządzenia kanalizacyjne muszą odpowiadać

zamierzonym celom. Muszą być zaprojektowane i

skonstruowane tak, aby unikać ryzyka

zanieczyszczenia. W przypadku gdy kanały kanalizacji

są częściowo lub całkowicie otwarte, muszą być tak

zaprojektowane, aby zapewnić, że odpady nie

przedostają się z obszarów skażonych do obszarów

czystych, w szczególności do obszarów, gdzie pracuje

się z żywnością, która może stanowić wysokie ryzyko

dla konsumenta końcowego.



W miarę potrzeby, muszą być zapewnione odpowiednie

warunki do przebierania się przez personel.



Środki czyszczące i odkażające nie mogą być

przechowywane w obszarach, gdzie pracuje się z

żywnością.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ II



SZCZEGÓLNE WYMAGANIA DLA POMIESZCZEŃ, W KTÓRYCH SIĘ

PRZYGOTOWUJE, PODDAJE OBRÓBCE LUB PRZETWARZA ŚRODKI

SPOŻYWCZE (ZA WYJĄTKIEM MIEJSC SPOŻYWANIA POSIŁKÓW ORAZ

OBIEKTÓW WYMIENIONYCH W ROZDZIALE III)



W pomieszczeniach, w których się przygotowuje, poddaje obróbce

lub przetwarza środki spożywcze (z wyjątkiem miejsc spożywania

posiłków oraz pomieszczeń wymienionych w rozdziale III, ale włączając

pomieszczenia zawarte w środkach transportu), projekt i wystrój

muszą umożliwiać dobrą praktykę higienyżywności, w tym ochronę

przed zanieczyszczeniem między oraz podczas działań. W

szczególności:



powierzchnie podłóg muszą być utrzymane w dobrym stanie i muszą

być łatwe do czyszczenia, oraz w miarę potrzeby, do dezynfekcji.

Wymaga to stosowania nieprzepuszczalnych, niepochłaniających,

zmywalnych oraz nietoksycznych materiałów, chyba że

przedsiębiorstwa sektora spożywczego mogą zapewnić właściwe

organy, że inne użyte materiały są odpowiednie. Gdzie sytuacja tego

wymaga, podłogi muszą zapewniać odpowiednie odwadnianie

podłogowe;

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



powierzchnie ścian muszą być utrzymane w dobrym

stanie i muszą być łatwe do czyszczenia, oraz tam

gdzie jest to konieczne, do dezynfekcji. Wymaga to

stosowania nieprzepuszczalnych, niepochłaniających,

zmywalnych oraz nietoksycznych materiałów oraz

gładkiej powierzchni aż do wysokości niezbędnej do

działania, chyba że przedsiębiorstwa sektora

spożywczego mogą zapewnić właściwe organy, że inne

użyte materiały są odpowiednie;



sufity (lub, w przypadku gdy nie ma sufitu,

wewnętrzna powierzchnia dachu) i osprzęt

napowietrzny muszą być zaprojektowane i wykończone

w sposób uniemożliwiających gromadzenie się

zanieczyszczeń oraz redukujący kondensację, wzrost

niepożądanych pleśni oraz strząsanie cząstek;

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



okna i inne otwory muszą być skonstruowane w sposób

uniemożliwiający gromadzenie się zanieczyszczeń. Te, które mogą

być otwierane na zewnątrz muszą, tam gdzie jest to niezbędne, być

wyposażone w ekrany zatrzymujące owady, które mogą być łatwo

demontowane do czyszczenia. W miejscach gdzie otwarte okna

mogą spowodować zanieczyszczenie, okna muszą być zamknięte i

unieruchomione podczas produkcji;



drzwi muszą być łatwe do czyszczenia oraz, w miarę potrzeby, do

dezynfekcji. Wymaga to wykorzystania gładkich i

niepochłaniających powierzchni, chyba że przedsiębiorstwa sektora

spożywczego mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte

materiały są odpowiednie; oraz



powierzchnie (wraz z powierzchniami wyposażenia) w obszarach, w

których pracuje się z żywnością, a w szczególności te pozostające w

kontakcie z żywnością muszą być w dobrym stanie i muszą być

łatwe do czyszczenia, w miarę potrzeby, do dezynfekcji. Wymaga to

stosowania gładkich, zmywalnych, odpornych na korozję oraz

nietoksycznych materiałów, chyba że przedsiębiorstwa sektora

spożywczego mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte

materiały są odpowiednie

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



W miarę potrzeby, muszą być stosowane

odpowiednie urządzenia do czyszczenia oraz

dezynfekcji narzędzi roboczych oraz wyposażenia.

Urządzenia te muszą być skonstruowane z

materiałów odpornych na korozję i muszą być łatwe

do czyszczenia oraz muszą posiadać odpowiednie

doprowadzenie ciepłej i zimnej wody.



W stosownych przypadkach, należy przyjąć

odpowiednie przepisy dla wszelkich czynności

związanych z myciem żywności. Każdy zlewozmywak

lub inne takie urządzenie przeznaczone do mycia

żywności musi posiadać odpowiednie doprowadzenie

ciepłej i/lub zimnej wody pitnej zgodnie z wymogami

rozdziału VII oraz musi być utrzymane w czystości

oraz, w miarę potrzeby, dezynfekowane

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ IV



TRANSPORT



Transportery i/lub kontenery używane do przewozu środków

spożywczych muszą być utrzymywane w czystości i w

dobrym stanie i kondycji technicznej, aby chronić środki

spożywcze przed zanieczyszczeniem i muszą, w miarę

potrzeby, być tak zaprojektowane i skonstruowane, by

umożliwić właściwe czyszczenie i/lub dezynfekcję.



Pojemniki w pojazdach i/lub kontenerach nie mogą być

używane do transportowania niczego poza środkami

spożywczymi, jeśli mogłoby to prowadzić do

zanieczyszczenia.



W przypadku gdy transportery i/lub kontenery są

wykorzystywane do przewożenia czegokolwiek poza

środkami spożywczymi lub do przewożenia różnych środków

spożywczych jednocześnie, musi być zapewnione skuteczne

rozdzielenie produktów.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



Duże ilości środków spożywczych w postaci płynu, granulatu lub

proszku muszą być transportowane w pojemnikach i/lub

kontenerach/zbiornikach przeznaczonych do transportu środków

spożywczych. Takie kontenery muszą być oznaczone w wyraźnie

widoczny i nieścieralny sposób, w jednym lub w kilku językach

Wspólnoty, aby wskazać, że są one używane do transportu żywności,

lub muszą być oznaczone „tylko dla środków spożywczych”.



5. W przypadku gdy transportery i/lub kontenery zostały użyte do

przewożenia czegokolwiek innego poza środkami spożywczymi lub

do przewożenia różnych środków spożywczych, konieczne jest

skuteczne czyszczenie między przewożeniem ładunków, aby uniknąć

ryzyka zanieczyszczenia.



6. Środki spożywcze w transporterach i/lub kontenerach muszą być

tak rozmieszczone i zabezpieczone, aby zminimalizować ryzyko

zanieczyszczenia.



7. W miarę potrzeby, transportery i/lub kontenery wykorzystywane

do przewożenia środków spożywczych muszą być przystosowane do

utrzymania ich właściwej temperatury i, tam gdzie to koniecz ne,

zaprojektowane tak, aby umożliwić kontrolowanie tych temperatur.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ V



WYMAGANIA DLA SPRZĘTU



Wszelkie przedmioty, instalacje i sprzęt, pozostające w kontakcie z

żywnością muszą:



A. być skutecznie czyszczone, oraz, w miarę potrzeby, dezynfekowane.

Czyszczenie i dezynfekowanie musi odbywać się z częstotliwością zapewniającą

zapobieganie jakiemukolwiek ryzyku zanieczyszczenia;



B. być tak skonstruowane, z takich materiałów i utrzymywane w tak dobrym

porządku, stanie i kondycji technicznej, aby zminimalizować jakiekolwiek ryzyko

zanieczyszczenia;



C. z wyjątkiem jednorazowych kontenerów i opakowań zbiorczych, być tak

skonstruowane, z takich materiałów i w tak dobrym porządku, stanie i kondycji

technicznej, aby mogły być starannie czyszczone i, w miarę potrzeby,

dezynfekowane; oraz



D. być instalowane w taki sposób, aby pozwolić na odpowiednie czyszczenie

sprzętu i otaczającego obszaru.



2. W miarę potrzeby, sprzęt musi być wyposażony w jakiekolwiek właściwe

urządzenia kontrolne w celu gwarancji wypełniania celów niniejszego

rozporządzenia.



3. W przypadku gdy niezbędne jest używanie chemicznych dodatków w celu

zapobieżenia korozji sprzętu i kontenerów, muszą one być używane zgodnie z

dobrą praktyką.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ VI



ODPADY ŻYWNOŚCIOWE



Odpady żywnościowe, niejadalne produkty uboczne i inne śmieci muszą

być jak najszybciej usuwane z pomieszczeń, gdzie znajduje się żywność,

aby zapobiec ich gromadzeniu.



Odpady żywnościowe, niejadalne produkty uboczne i inne śmieci muszą

być składowane w zamykanych pojemnikach, chyba że przedsiębiorstwa

sektora spożywczego mogą wykazać właściwemu organowi, że inne typy

używanych pojemników lub systemy usuwania są właściwe. Takie pojemniki

muszą być odpowiednio skonstruowane, utrzymywane w dobrym stanie i

łatwe do czyszczenia i, w miarę potrzeby, dezynfekcji.



Należy przyjąć odpowiednie przepisy, dotyczące gromadzenia i usuwania

odpadów żywnościowych, niejadalnych produktów ubocznych i innych

śmieci. Śmietniska muszą być zaprojektowane i użytkowane w taki sposób,

aby można było utrzymywać je w czystości oraz, w miarę potrzeby, chronić

przed dostępem zwierząt i szkodników.



Wszystkie odpady muszą zostać usunięte w sposób higieniczny i przyjazny

dla środowiska zgodnie z mającym zastosowanie do tego celu

prawodawstwem wspólnotowym, i nie mogą stanowić bezpośredniego lub

pośredniego źródła zanieczyszczenia.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



Rozdział VII



ZAOPATRZENIE W WODĘ



(a)

Należy zapewnić odpowiednie zaopatrzenie w wodę

pitną, która powinna być używana w każdym przypadku gdy jest

to niezbędne w celu zapewnienia, że środki spożywcze nie są

zanieczyszczone;



(b)

Czysta woda może być używana do całych produktów

rybołówstwa. Czysta woda morska może być używana do żywych

małż, szkarłupni, osłonic oraz ślimaków morskich; czysta woda

może być również używana do mycia zewnętrznego. Jeżeli taka

woda jest używana, powinny być zapewnione właściwe urządzenia

do jej dostawy.



2. W przypadku gdy używana jest woda niezdatna do picia, na

przykład do celów przeciwpożarowych, pozyskiwania pary,

chłodzenia i innych podobnych celów, musi być prowadzona w

oddzielnych systemach, łatwo rozpoznawalnych i nie mających

połączeń ani jakichkolwiek możliwości powrotu do systemów wody

pitnej.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



3.Woda z odzysku używana do przetwarzania lub jako składnik nie

może powodować ryzyka zanieczyszczenia. Musi być o tym samym

standardzie co woda pitna, chyba że zostanie wykazane właściwemu

organowi, że jakość wody nie może mieć negatywnego wpływu na

wartość zdrowotną produktów żywnościowych ze środków

spożywczych w końcowej postaci.



4. Lód pozostający w kontakcie z żywnością lub który mógłby

zanieczyścić żywność musi być wytworzony z wody pitnej, lub, jeżeli

ma być używany do chłodzenia całych produktów rybołówstwa, z

czystej wody. Musi on być wytwarzany, używany i składowany w

warunkach, które zabezpieczają go przed wszelkimi

zanieczyszczeniami.



5. Para używana bezpośrednio w styczności z żywnością nie może

zawierać jakichkolwiek substancji stwarzających ryzyko dla zdrowia lub

mogących zanieczyścić żywność.



6. W przypadku gdy stosuje się obróbkę cieplną w odniesieniu do

środków spożywczych w hermetycznie zamkniętych pojemnikach,

należy zapewnić, aby woda używana do chłodzenia pojemników po

obróbce cieplnej nie była źródłem zanieczyszczenia dla środków

spożywczych.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ VIII



HIGIENA OSOBISTA



1. Każda osoba pracująca w styczności z żywnością powinna

utrzymywać wysoki stopień czystości osobistej i nosić

odpowiednie, czyste i, gdzie stosowne, ochronne okrycie

wierzchnie.



2. Żadna osoba cierpiąca na chorobę, lub będąca jej nosicielką,

która może być przenoszona poprzez żywność, bądź też

stwierdza się u niej np. zainfekowane rany, zakażenia skóry,

owrzodzenia lub biegunkę nie może uzyskać pozwolenia na

pracę z żywnością ani na wejście do obszaru, w którym pracuje

się z żywnością w jakimkolwiek charakterze, jeśli występuje

jakiekolwiek prawdopodobieństwo bezpośredniego lub

pośredniego zanieczyszczenia. Każda osoba tak dotknięta i

zatrudniona w przedsiębiorstwie sektora spożywczego i która

prawdopodobnie będzie miała kontakt z żywnością musi

niezwłocznie zgłosić chorobę lub symptomy, a jeżeli to możliwe,

również ich powody, przedsiębiorstwu sektora spożywczego.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ IX



PRZEPISY ODNOSZĄCE SIĘ DO ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH



Żaden z surowców lub składników, inny niż żywe zwierzęta,

albo jakikolwiek inny materiał używany w przetwarzaniu

produktów, nie będzie zaakceptowany przez przedsiębiorstwa

sektora spożywczego, jeśli wiadomo, że jest, lub można by

oczekiwać, że może być zanieczyszczony pasożytami,

patogennymi mikroorganizmami lub toksyczny, zepsuty lub

niewiadomego pochodzenia w takim zakresie, że nawet po

normalnym sortowaniu i/lub procedurach przygotowawczych

lub przetwórczych, zastosowanych zgodnie z zasadami higieny

przez przedsiębiorstwa sektora spożywczego, produkt końcowy

nie będzie się nadawać do spożycia przez ludzi.



Surowce i składniki magazynowane, będą przechowywane w

odpowiednich warunkach, ustalonych tak, aby zapobiegać ich

zepsuciu i chronić je przed zanieczyszczeniem.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



Na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i

dystrybucji, żywność musi być chroniona przed

zanieczyszczeniem, które może spowodować, iż stanie się

niezdatna do spożycia przez ludzi, szkodliwa dla zdrowia lub

zanieczyszczona w taki sposób, że byłoby nierozsądnie

oczekiwać, iż zostanie w tym stanie skonsumowana.



Muszą istnieć odpowiednie procedury, aby zapewnić

kontrole obecności szkodników. Muszą również istnieć

odpowiednie procedury, aby zapobiec dostępowi zwierząt

domowych do miejsc, gdzie żywność jest przygotowywana,

przetwarzana lub składowana (lub, w przypadku gdy w

szczególnych wypadkach właściwy organ dopuszcza taką

możliwość, aby zapobiec możliwości spowodowania

zanieczyszczenia w wyniku takiego dostępu).

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



Surowce, składniki, półprodukty i wyroby gotowe, które mogłyby

sprzyjać wzrostowi chorobotwórczych mikroorganizmów lub

tworzeniu się toksyn, muszą być przechowywane w

temperaturach, które nie powodowałyby ryzyka dla zdrowia. Nie

można naruszać zimnego łańcucha. Jednakże, ograniczone okresy,

kiedy temperatura nie jest kontrolowana, są dopuszczalne, aby

przystosować się do zasad postępowania przyjętych w trakcie

przygotowywania, transportu, magazynowania, wystawiania na

sprzedaż i dostarczania żywności, pod warunkiem, że nie

powoduje to ryzyka dla zdrowia. Przedsiębiorstwa sektora

spożywczego produkujące, dokonujące obróbki lub pakujące

przetworzone środki spożywcze muszą posiadać właściwe

pomieszczenia, odpowiednio duże aby oddzielnie przechowywać

surowce, oddzielnie przetworzony materiał oraz posiadać

odpowiednią, oddzielną chłodnię.



Jeśli środki spożywcze mają być przechowywane bądź podawane w

niskich temperaturach muszą być schłodzone tak szybko, jak to

możliwe, po ostatnim etapie obróbki cieplnej, lub ostatniej fazie

przygotowawczej, jeśli nie stosuje się procesu cieplnego, do

temperatury, która nie będzie stwarzać ryzyka dla zdrowia.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



Rozmrażanie środków spożywczych odbywa się w taki

sposób, aby zminimalizować ryzyko powstania

patogennych drobnoustrojów lub tworzenia się toksyn w

żywności. Podczas rozmrażania, żywność musi znajdować

się w temperaturze, która nie będzie powodować ryzyka

dla zdrowia. W przypadku gdy odciek powstały w wyniku

rozmrażania może stanowić ryzyko dla zdrowia, musi on

zostać odpowiednio wysuszony. Po rozmrożeniu, z

żywnością należy obchodzić się w taki sposób, aby

zminimalizować ryzyko powstania patogennych

drobnoustrojów lub tworzenia się toksyn.



Niebezpieczne i/lub niejadalne substancje, w tym pasza dla

zwierząt, są odpowiednio oznaczone i magazynowane w

oddzielnych i zabezpieczonych kontenerach.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ X



PRZEPISY ODNOSZĄCE SIĘ DO OPAKOWAŃ JEDNOSTKOWYCH I

OPAKOWAŃ ZBIORCZYCH ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH



Materiał używany do produkcji opakowań jednostkowych i

opakowań zbiorczych nie może być źródłem zanieczyszczenia.



Materiały do produkcji opakowań jednostkowych musi być

skłądowany w taki sposób, aby nie był wystawiony na ryzyko

zanieczyszczenia.



Prace związane z opakowaniami jednostkowymi i opakowaniami

zbiorczymi muszą być prowadzone w taki sposób, aby zapobiec

zanieczyszczeniu produktów. Gdzie właściwe, oraz w szczególności

w przypadku puszek i szklanych słojów, musi być zapewniona

integralność konstrukcji pojemników oraz ich czystość.



Materiał ponownego użytku używany do produkcji opakowań

jednostkowych i opakowań zbiorczych dla środków spożywczych

musi być łatwy do czyszczenia oraz, w miarę potrzeby, do

dezynfekcji.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 852/2004 PARLAMENTU

EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie higieny środków spożywczych



ROZDZIAŁ XII



SZKOLENIE



Przedsiębiorstwa sektora spożywczego zapewniają:



że personel pracujący z żywnością jest nadzorowany i/lub

szkolony w sprawach higieny żywności odpowiednio do jego

charakteru pracy;



że osoby odpowiedzialne za opracowywanie i stosowanie

procedury określonej w art. 5 ust. 1 niniejszego

rozporządzenia lub za funkcjonowanie właściwych

wytycznych, przeszły odpowiednie szkolenie ze stosowania

zasad HACCP; oraz



zgodność ze wszelkimi wymogami prawa krajowego

dotyczącymi programów szkoleniowych dla osób

pracujących w poszczególnych sektorach spożywczych.

Wymagania dla zakładów

ubój zatwierdzanie cd



6) naturalne lub sztuczne oświetlenie, które nie zmienia barwy oświetlanego

obiektu;

7) urządzenia do mycia i dezynfekcji rąk oraz mycia narzędzi, z dostarczaną

bieżącą ciepłą i zimną wodą lub wodą zmieszaną do odpowiedniej

temperatury, tak blisko jak to jest możliwe stanowisk pracy; urządzenia do

mycia rąk wyposaża się w środki do czyszczenia i odkażania rąk oraz ręczniki

jednorazowego użytku i pojemniki na zużyte ręczniki;



8) urządzenia do dezynfekcji narzędzi z doprowadzoną gorącą wodą o

temperaturze powyżej 82 °C; urządzenie to może być zainstalowane w

pomieszczeniu przyległym do pomieszczenia, w którym świeże mięso jest

pozyskiwane i poddawane obróbce;



9) urządzenia i wyposażenie, w szczególności stoły do rozbioru, stoły z

odłączanymi blatami do rozbioru mięsa, pojemniki, pasy transmisyjne i piły

wykonane z nierdzewnego metalu, nie powodujące zanieczyszczenia

świeżego mięsa oraz łatwe do oczyszczania i dezynfekcji; używanie drewna

jest niedopuszczalne;



10) nieulegające korozji urządzenia i sprzęt zapewniające:



a) higieniczną obróbkę świeżego mięsa,



b) higieniczne przechowywanie pojemników na świeże mięso w taki sposób,

aby mięso i pojemniki nie stykały się bezpośrednio z podłogami czy ścianami;

Wymagania dla zakładów

ubój zatwierdzanie cd.



11) wodoszczelne pojemniki wykonane z niepodlegającego korozji

materiału do przetrzymywania mięsa niezdatnego do spożycia

przez ludzi (konfiskatory), z pokrywami i zamknięciami

uniemożliwiającymi osobom nieupoważnionym usuwanie z nich

zawartości; mięso niezdatne do spożycia powinno być usuwane z

zakładu lub niszczone pod koniec każdego dnia pracy;



12) urządzenia chłodnicze do utrzymywania wewnętrznej

temperatury świeżego mięsa na poziomie określonym w

rozporządzeniu, wyposażone w system odpływu wody pochodzącej

ze skraplania, uniemożliwiający zanieczyszczenie mięsa;



13) wystarczającą ilość gorącej wody przeznaczonej do spożycia

przez ludzi; dostarczanie wody nieprzeznaczonej do spożycia przez

ludzi jest dozwolone w celu zużycia jej do wytworzenia pary

wodnej, do celów przeciwpożarowych oraz w urządzeniach

chłodniczych, jeżeli instalacja do jej doprowadzenia wyklucza jej

wykorzystanie do innych celów i nie stanowi ryzyka skażenia

świeżego mięsa oraz jest oznakowana w sposób wyraźnie

odróżniający ją od instalacji doprowadzających wodę przeznaczoną

do spożycia przez ludzi;

Wymagania dla zakładów

ubój zatwierdzanie cd.



15) co najmniej jedną umywalkę, która powinna:



a) mieć doprowadzoną bieżącą ciepłą i zimną wodę lub

wodę zmieszaną do odpowiedniej temperatury,



b) być zaopatrzona w środki do mycia i dezynfekcji rąk

oraz ręczniki jednorazowego użytku i pojemniki na zużyte

ręczniki,



c) być umiejscowiona blisko ubikacji;



16) spłukiwane ubikacje, które nie mogą mieć drzwi

otwieranych bezpośrednio do pomieszczeń produkcyjnych.



2. Pomieszczenia zakładów, w których świeże mięso jest

składowane, powinny spełniać wymagania określone w ust.

1 pkt 1-3.



3. Zakłady zabezpiecza się przed szkodnikami, w

szczególności owadami i gryzoniami.



Rozporządzenie 853/2004



Ad.15



Załącznik III Rozdział II



3.Muszą być wyposażone w urządzenia do

środków dezynfekujących, z dopływem

gorącej wody o temperaturze nie niższej niż

82 oC, lub w alternatywny system o

równoważnym skutku.



4.Urządzenia do mycia rąk dla pracowników

mających styczność z mięsem

niepakowanym muszą być wyposażone w

kurki zaprojektowane w sposób

uniemożliwiający rozprzestrzenianie się

zanieczyszczeń

Wymagania dla zakładów

ubój zatwierdzanie cd



Szczegółowe wymagania weterynaryjne dla rzeźni o

małej zdolności produkcyjnej



4. Rzeźnie o małej zdolności produkcyjnej, oprócz spełnienia

ogólnych wymagań weterynaryjnych określonych w ust. 1-3,

powinny posiadać dodatkowo:



1) pomieszczenia umożliwiające leżenie zwierzętom

przeznaczonym do uboju następnego dnia;



2) pomieszczenie lub pomieszczenia do przeprowadzenia, w

higieniczny sposób, uboju i obróbki poubojowej w zależności

od ilości czynności dokonywanych w rzeźni;



3) w pomieszczeniu ubojowym, wydzielone miejsce,

przeznaczone do oszałamiania i wykrwawiania zwierząt;



4) w pomieszczeniu ubojowym zmywalne ściany do

wysokości co najmniej 3 m; podczas uboju para wodna

powinna być usuwana tak, aby nie dochodziło do jej

skraplania;

Rozporządzenie 853/2004

AD.4.1

–

Ubojnie muszą być wyposażone w higieniczne miejsca

postoju lub, jeśli pozwala na to klimat, w zagrody dla

zwierząt, łatwe do czyszczenia i dezynfekcji. Obiekty te

muszą być wyposażone w urządzenia do pojenia zwierząt

oraz, w razie konieczności, do ich żywienia. System

odprowadzania ścieków nie może zagrażać

bezpieczeństwu żywności.

–

Muszą być wyposażone także w oddzielne pomieszczenia

zamykane na klucz lub, jeśli pozwala na to klimat, zagrody

dla chorych zwierząt lub zwierząt podejrzewanych o

chorobę, z oddzielnym systemem odprowadzania ścieków i

zlokalizowane w sposób uniemożliwiający zakażenie

innych zwierząt, chyba że właściwe władze uznają takie

pomieszczenia za niekonieczne.

- Wielkość miejsc postoju musi zapewniać dobre warunki

utrzymania zwierząt. Ich rozplanowanie musi ułatwiać

przeprowadzanie badań przedubojowych, w tym

identyfikację zwierząt lub grup zwierząt.

Rozporządzenie 853/2004

cd.



Ad.4.2



Aby zapobiec zanieczyszczeniu mięsa, muszą one:



posiadać wystarczającą liczbę pomieszczeń właściwych

do przeprowadzania poszczególnych czynności;



posiadać oddzielne pomieszczenie do opróżniania i

oczyszczania żołądków i jelit, chyba że właściwe władze

wydadzą dla określonego zakładu zezwolenie na

oddzielenie tych czynności w czasie, na zasadzie

jednostkowych przypadków;

Rozporządzenie 853/2004



zapewnić odrębne miejsca oraz oddzielenie w czasie

następujących czynności:



ogłuszanie i odkrwawianie;



w przypadku świń, sparzanie, odszczecinianie, oparzanie

i opalanie;



wytrzewianie i dalsze czyszczenie;



obróbka czystych wnętrzności i flaków;



wstępna obróbka i czyszczenie innych podrobów,

zwłaszcza obróbka oskórowanych głów, jeżeli nie jest

wykonywana na linii uboju;



pakowanie zbiorcze podrobów;



oraz



wysyłka mięsa;

Rozporządzenie 853/2004



Ad.4.3



zapewnić odrębne miejsca oraz

oddzielenie w czasie następujących

czynności:



ogłuszanie i odkrwawianie;



w przypadku świń, sparzanie,

odszczecinianie, oparzanie i

opalanie;

Wymagania dla zakładów

ubój zatwierdzanie cd



5) wyposażenie umożliwiające przeprowadzenie obróbki

poubojowej na zawieszonym zwierzęciu; podczas

przeprowadzania obróbki poubojowej, zawieszone zwierzę

nie może dotykać podłogi;



6) pomieszczenie chłodnicze o wielkości odpowiedniej do

rodzaju i wielkości przechowywanych tusz lub ich części, z

wydzieloną częścią do przechowywania tusz tymczasowo

zajętych, z wyjątkiem przypadków gdy powiatowy lekarz

weterynarii wyrazi zgodę na ich przechowywanie w innym

zakładzie na czas przeprowadzenia dodatkowych badań.



5. W pomieszczeniu ubojowym nie może być dokonywane

opróżnianie z treści żołądków i jelit lub przechowywanie

skór, rogów, kopyt i szczeciny.



6. W pomieszczeniu ubojowym żołądki i jelita mogą być

czyszczone wyłącznie w czasie, gdy nie dokonuje się uboju.

Rozporządzenie 853/2004

Ad.4.5

posiadać instalacje zapobiegające styczności mięsa z

podłogami, ścianami i osprzętem;

oraz

posiadać linie uboju (w przypadku, gdy są

uruchomione) zaprojektowane w sposób umożliwiający

stały postęp procesu uboju i uniemożliwiający

zanieczyszczenie krzyżowe różnych części linii uboju.

W przypadku, gdy w tych samych pomieszczeniach

uruchomionych jest więcej linii uboju, muszą one być

od siebie odpowiednio oddzielone, aby zapobiec

zanieczyszczeniu krzyżowemu

Rozporządzenie 853/2004

Ad.4.6

Muszą być wyposażone w urządzenia

zamykane na klucz, z chłodniami do

składowania zatrzymanego mięsa, a

także w oddzielne urządzenia,

również zamykane na klucz, do

celów składowania mięsa

zgłoszonego jako niezdatne do

spożycia przez ludzi.

Rozporządzenie 853/2004



Ad. 5 i 6



Aby zapobiec zanieczyszczeniu mięsa, muszą one:

a. posiadać oddzielne pomieszczenie do

opróżniania i oczyszczania żołądków i jelit, chyba

że właściwe władze wydadzą dla określonego

zakładu zezwolenie na oddzielenie tych czynności

w czasie, na zasadzie jednostkowych przypadków;

c. zapewnić odrębne miejsca oraz oddzielenie w

czasie następujących czynności:



(iii) wytrzewianie i dalsze czyszczenie;



(iv) obróbka czystych wnętrzności i flaków;

Wymagania dla zakładów

ubój zatwierdzanie cd.



7. W przypadku gdy nawóz nie jest codziennie usuwany z

terenów rzeźni, składuje się go w wydzielonym miejscu.



8. Zwierzęta wprowadzone do pomieszczeń ubojowych

powinny być natychmiast oszołomione i poddane ubojowi.



9. Chore lub podejrzane o zakażenie zwierzęta nie mogą być

poddawane ubojowi w rzeźni, chyba że urzędowy lekarz

weterynarii wyrazi na to zgodę.



10. W przypadku wyrażenia zgody, o której mowa w ust. 9,

ubój powinien być dokonany pod nadzorem urzędowego

lekarza weterynarii, z zachowaniem środków ostrożności

zabezpieczających przed skażeniem rzeźni; pomieszczenia,

w których dokonywany jest ubój chorych lub podejrzanych o

zakażenie zwierząt, powinny być oczyszczone i

zdezynfekowane, pod nadzorem urzędowego lekarza

weterynarii, przed ich ponownym użyciem.



11. W rzeźniach powinien znajdować się pokój z zamykaną

szafką do dyspozycji urzędowego lekarza weterynarii.

Rozporządzenie 853/2004



Ad.7



8. Jeżeli w ubojni przechowuje się obornik lub treść

przewodu pokarmowego, do tego celu musi zostać

wyznaczony specjalny obszar lub miejsce.



Ad.8



ROZDZIAŁ IV:

HIGIENA UBOJU



Przedsiębiorstwa sektora spożywczego prowadzące

ubojnie, w których dokonuje się uboju hodowlanych

zwierząt kopytnych, zobowiązane są zapewnić zgodność z

poniższymi wymogami.



Po przybyciu zwierząt do ubojni, nie można bezzasadnie

opóźniać ich uboju. Niemniej jednak, przed ubojem

zwierzętom należy dać czas na odpoczynek, jeżeli

zachodzi taka konieczność ze względu na ich dobrostan.

Rozporządzenie 853/2004



Ad.9 i 10

–

Mięso zwierząt innych niż te określone w pkt. (b) i (c) nie może być

wykorzystywane w celu spożycia przez ludzi, jeżeli zwierzęta te nie zostały

poddane ubojowi w ubojni.

–

Do ubojni można wprowadzać wyłącznie żywe zwierzęta przeznaczone do

uboju, z wykluczeniem:



zwierząt poddanych ubojowi z konieczności poza ubojnią, zgodnie z rozdziałem VI;



(ii) zwierząt poddanych ubojowi w miejscu produkcji, zgodnie z sekcją III;



oraz



(iii) zwierzyny łownej, zgodnie z sekcją IV, rozdział II.



Mięso zwierząt poddanych ubojowi wskutek wypadku w ubojni można

wykorzystywać do celów spożycia przez ludzi, jeżeli badanie nie wykaże

poważnych uszkodzeń, innych niż te powstałe w wyniku wypadku.



Zwierzęta lub, w miarę potrzeb, każda partia zwierząt, wysyłane do uboju

muszą zostać zidentyfikowane w sposób umożliwiający oznaczenie ich

pochodzenia.



Zwierzęta muszą być czyste.



Podmioty prowadzące ubojnie zobowiązane są przestrzegać wskazówek

udzielonych przez lekarza weterynarii, wyznaczonego przez właściwe

władze zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 854/2004, w celu zapewnienia

odpowiednich warunków do badania przedubojowego każdego zwierzęcia.

Rozporządzenie 853/2004



Ad.11



Rozdział II



9.W zakładzie musi znajdować się

odpowiednio wyposażone,

zamykane na klucz miejsce lub

pomieszczenie, w razie

konieczności, do wyłącznego użytku

służb weterynaryjnych.

Rozporządzenie 853/2004



Ad.20 Rozdział IV



Jeżeli ubojnia nie posiada zamykanych na

klucz urządzeń zarezerwowanych do

uboju zwierząt chorych lub podejrzanych

o chorobę, urządzenia wykorzystywane

do uboju takich zwierząt, przed

przystąpieniem do uboju innych zwierząt

muszą zostać oczyszczone, umyte i

zdezynfekowane pod nadzorem

urzędowym.

Wymagania dla zakładów

ubój zatwierdzanie cd.



§ 14.

1. Podmiot prowadzący zakład mięsny lub zakład o małej zdolności

produkcyjnej, zwany dalej "podmiotem prowadzącym zakład",

przeprowadza regularne kontrole w zakładzie w zakresie spełniania

wymagań weterynaryjnych oraz warunków produkcji, w sposób określony

w przepisach Unii Europejskiej12).



2. Podmiot prowadzący zakład informuje powiatowego lekarza weterynarii

o rodzaju, częstotliwości i wynikach przeprowadzanych w zakładzie

kontroli w zakresie, o którym mowa w ust. 1, oraz podaje nazwę

laboratorium, w którym zostały przeprowadzone badania

mikrobiologiczne.



3. Podmiot prowadzący zakład ustali, w uzgodnieniu z urzędowym

lekarzem weterynarii, program szkolenia osób zatrudnionych w zakładzie

w zakresie wymagań weterynaryjnych oraz warunków produkcji w

zakładzie.



4. Urzędowy lekarz weterynarii analizuje wyniki kontroli przeprowadzonej

w zakładzie przez podmiot prowadzący zakład oraz sporządza protokół, w

którym wskazuje uchybienia w zakresie spełnienia przez zakład wymagań

weterynaryjnych i w razie potrzeby zleca przeprowadzenie dodatkowych

badań laboratoryjnych na wszystkich etapach produkcji lub badanie

produktów. Protokół jest przekazywany podmiotowi prowadzącemu zakład

mięsny lub zakład o małej zdolności produkcyjnej.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 854/2004

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.



Artykuł 5



Mięso świeże



Państwa Członkowskie zapewniają, że urzędowe kontrole w

odniesieniu do mięsa świeżego odbywają się zgodnie z załącznikiem I.



Urzędowy lekarz weterynarii wykonuje zadania w zakresie inspekcji

w ubojniach, w zakładach przetwórstwa dziczyzny oraz w zakładach

rozbioru mięsa, wprowadzających mięso świeże do obrotu, zgodnie z

wymogami ogólnymi w załączniku I sekcja I rozdział II oraz z

wymogami szczególnymi w sekcji IV, w szczególności w odniesieniu

do:



informacji dotyczących łańcucha pokarmowego;



badania przedubojowego;



dobrostanu zwierząt;



badania poubojowego;



materiału szczególnego ryzyka i innych produktów ubocznych

pochodzenia zwierzęcego;



oraz



badań laboratoryjnych.

ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 854/2004

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z dnia 29 kwietnia 2004 r.



Znakowanie zdrowotne tuszy ze zwierząt domowych kopytnych,

zwierząt dzikich - ssaków utrzymywanych przez człowieka innych niż

zajęczaki oraz grubej zwierzyny łownej, jak również półtuszy, ćwierci i

kawałków powstających w wyniku rozbioru półtuszy na trzy kawałki

hurtowe, wykonuje się w ubojniach oraz w zakładach przetwórstwa

dziczyzny zgodnie z załącznikiem I sekcja I rozdział III. Znak jakości

zdrowotnej jest stosowany przez urzędowego lekarz weterynarii lub z

jego upoważnienia, w przypadku, gdy urzędowe kontrole nie stwierdziły

żadnych uchybień powodujących nieprzydatność mięsa do spożycia

przez ludzi.



Po przeprowadzeniu kontroli wymienionych w pkt 1 i 2, urzędowy

lekarz weterynarii podejmuje odpowiednie działania, podane w

załączniku I sekcja II, w szczególności co do:



powiadomienia o wynikach inspekcji;



decyzji w sprawie informacji dotyczących łańcucha pokarmowego;



decyzji dotyczących zwierząt żywych;



decyzji dotyczących dobrostanu zwierząt;



oraz



decyzji dotyczących mięsa.

Document Outline