1

Zapalenie  osierdzia - 

podział  kliniczny

Ostre (< 6 tygodni)
Podostre (<6 tygodni  do 6 
miesięcy)
Przewlekłe       

                                                        
        

 

 

2

Zapalenie osierdzia 

podział  etiologiczny

Zakaźne

• wirusowe
• ropne
• gruźlicze
• grzybicze
• inne (kiła , pasożyty)

 

 

3

Zapalenie osierdzia - 

podział etiologiczny

Niezakaźne

• zawał serca ostry okres
• mocznica
• nowotwory (pierwotne i przerzutowe)
• obrzęk śluzowaty
• uraz klatki piersiowej
• po radioterapii
• ostre idiopatyczne

 

 

4

Zapalenie osierdzia 

podział etiologiczny

Zwiazane prawdopodonie z 

nadwrażliwością i autoimmunizacją

• gorączka reumatyczna
• kolagenozy (SLE, rzs, sklerodermia)
• polekowe (prokainamid, hydralazyna)
• Zespół Dresslera
• zespół po perikardiektomii

 

 

5

Objawy -ostre zapalenie 

osierdzia

• Ból w klp ( ostry, zamostkowy lub w 

okolicy przedsercowej, niekiedy o 
charakterze opłucnowym, 
zmniejsza się w pozycji siedzącej i 
pochyleniu do przodu)

• szmer tarcia osierdzia (zmienne 

nasielnie)

• rozlane uniesienie ST w ekg

 

 

6

Płyn w osierdziu

• ściszenie  tonów serca oraz 

zniknięcie uderzenia koniuszkowego

• powiększenie sylwetki serca w  rtg  

klp

• zmniejszenie woltażu zespołów QRS 

w ekg oraz zmienność osi 
elektrycznej zespołów QRS

• badanie rozstrzygające - echo serca

 

 

7

Tamponada

• zależy od szybkości narastania 

płynu w osierdziu (200-2000 ml)

• wzrost ciśnienia 

wewnątrzosierdziowego 

• ograniczenie napełniania komór 

serca

• spadek rzutu serca

 

 

8

Tamponada

• Duszność
• tachykardia
• poszerzenie żył szyjnych i 

powiększenie wątroby

• niskie ciśnienie tętnicze
• puls paradoksalny (spadek o ponad 

10 mmhg ciśnienia skurczowego 
podczas wdechu)

• leczenie - nakłucie  osierdzia pod 

kontrolą echokardiograficzną 

 

 

9

Przewlekłe zaciskające 

zapalenie osierdzia 

• Objawy
• osłabienie i zła tolerancja wysiłku
• chudnięcie i utrata apetytu
• poszerzenie żył szyjnych, 

powiększenie wątroby, wodobrzusze

• objaw Kussmaula (brak zapadania 

się żył na wdechu)

• stuk osierdziowy
• słabe uderzenie koniuszkowe

 

 

10

Przewlekłe zapalenie 

osierdzia

• EKG-niski woltaż QRS, spłaszczenie 

lub odwrócenie  załamka T.

• RTG klp - brak powiększenia jam 

serca zastoju w krążeniu małym , 
możliwe zwapnienia w osierdziu

• Leczenie chirurgiczne - usunięcie 

osierdzia