CHIRURGICZNE
LECZENIE CHOROBY
WRZODOWEJ,
RAK ŻOŁĄDKA
CHIRURGICZNE
LECZENIE CHOROBY
WRZODOWEJ,
RAK ŻOŁĄDKA
CHIRURGICZNE
LECZENIE CHOROBY
WRZODOWEJ,
RAK ŻOŁĄDKA
CHIRURGICZNE
LECZENIE CHOROBY
WRZODOWEJ,
RAK ŻOŁĄDKA
PODZIAŁ ANATOMICZNY
ŻOŁĄDKA
PODZIAŁ ANATOMICZNY
ŻOŁĄDKA
Wpust
Wpust
Dno
Dno
Trzon
Trzon
Część odźwiernikowa
Część odźwiernikowa
wraz z
wraz z
odźwiernikiem
odźwiernikiem
GRUCZOŁY
ŻOŁĄDKA
GRUCZOŁY
ŻOŁĄDKA
Gruczoły wpustowe wytwarzające śluz
Gruczoły wpustowe wytwarzające śluz
Gruczoły właściwe żołądka w obrębie dna i
Gruczoły właściwe żołądka w obrębie dna i
trzonu, biorące udział w wytwarzaniu soku
trzonu, biorące udział w wytwarzaniu soku
żołądkowego
żołądkowego
Gruczoły odźwiernikowe produkujące
Gruczoły odźwiernikowe produkujące
głównie śluz
głównie śluz
KOMÓRKI WYTWARZAJĄCE SOK
ŻOŁĄDKOWY
KOMÓRKI WYTWARZAJĄCE SOK
ŻOŁĄDKOWY
Główne (pepsynogen)
Główne (pepsynogen)
Okładzinowe (kwas
Okładzinowe (kwas
solny)
solny)
Szyjkowe (śluz)
Szyjkowe (śluz)
PRZYWSPÓŁCZULNE
UNERWIENIE ŻOŁĄDKA
PRZYWSPÓŁCZULNE
UNERWIENIE ŻOŁĄDKA
Przedni (lewy) nerw błędny
Przedni (lewy) nerw błędny
Gałąź żołądkowa przednia
Gałąź żołądkowa przednia
–
unerwia dno i trzon żołądka, zakończona „kurzą
unerwia dno i trzon żołądka, zakończona „kurzą
stopką” biegnącą do części odźwiernikowej
stopką” biegnącą do części odźwiernikowej
Gałąź wątrobowa
Gałąź wątrobowa
–
unerwiająca drogi żółciowe i wątrobę
unerwiająca drogi żółciowe i wątrobę
PRZYWSPÓŁCZULNE
UNERWIENIE ŻOŁĄDKA cd.
PRZYWSPÓŁCZULNE
UNERWIENIE ŻOŁĄDKA cd.
Tylny (prawy) nerw błędny
Tylny (prawy) nerw błędny
Gałąź żołądkowa tylka
Gałąź żołądkowa tylka
–
unerwia dno i trzon żołądka, zakończona
unerwia dno i trzon żołądka, zakończona
„kurzą stopką” biegnącą do części
„kurzą stopką” biegnącą do części
odźwiernikowej
odźwiernikowej
Gałąź trzewna
Gałąź trzewna
–
unerwiająca trzustkę, jelito cienkie i prawą
unerwiająca trzustkę, jelito cienkie i prawą
część okrężnicy
część okrężnicy
CZYNNOŚĆ RUCHOWA
ŻOŁĄDKA
CZYNNOŚĆ RUCHOWA
ŻOŁĄDKA
Odpowiedzialna jest za
Odpowiedzialna jest za
rozdrobnienie
rozdrobnienie
i wymieszanie pokarmu z enzymami
i wymieszanie pokarmu z enzymami
trawiennymi oraz przemieszczanie
trawiennymi oraz przemieszczanie
papki pokarmowej do dwunastnicy
papki pokarmowej do dwunastnicy
Automatyzm żołądka
Automatyzm żołądka
Rytm napięcia ściany żołądka
Rytm napięcia ściany żołądka
Ruchy perystaltyczne
Ruchy perystaltyczne
CZYNNOŚĆ WYDZIELNICZA
ŻOŁĄDKA
CZYNNOŚĆ WYDZIELNICZA
ŻOŁĄDKA
Wydzielanie podstawowe
Wydzielanie podstawowe
w warunkach spoczynku, w
w warunkach spoczynku, w
okresie między-trawiennym (np. w
okresie między-trawiennym (np. w
nocy) – od 500 do 1500 ml
nocy) – od 500 do 1500 ml
w ciągu doby
w ciągu doby
Wydzielanie trawienne
Wydzielanie trawienne
po każdym posiłku wydziela się
po każdym posiłku wydziela się
ok. 1000 ml soku żołądkowego
ok. 1000 ml soku żołądkowego
WYDZIELANIE
TRAWIENNE
WYDZIELANIE
TRAWIENNE
Faza nerwowa
Faza nerwowa
bodźce psychiczne związane z przyjmowanym
bodźce psychiczne związane z przyjmowanym
pokarmem oraz różnorodne stany psychiczno-
pokarmem oraz różnorodne stany psychiczno-
emocjonalne np. stres
emocjonalne np. stres
Faza żołądkowa
Faza żołądkowa
pobudzana przez sam pokarm bezpośrednio w
pobudzana przez sam pokarm bezpośrednio w
żołądku
żołądku
Faza jelitowa
Faza jelitowa
po przejściu pokarmu do dwunastnicy
po przejściu pokarmu do dwunastnicy
CHOROBA WRZODOWA
ŻOŁĄDKA
I DWUNASTNICY
CHOROBA WRZODOWA
ŻOŁĄDKA
I DWUNASTNICY
Zaburzenie równowagi pomiędzy
Zaburzenie równowagi pomiędzy
wytwarzaniem
wytwarzaniem
i aktywnością trawienną kwaśnego soku
i aktywnością trawienną kwaśnego soku
żołądkowego a czynnikami ochronnymi
żołądkowego a czynnikami ochronnymi
błony śluzowej żołądka (śluz, pokarm,
błony śluzowej żołądka (śluz, pokarm,
ślina, zasadowa treść dwunastnicy,
ślina, zasadowa treść dwunastnicy,
bariera śluzówkowa żołądka oraz
bariera śluzówkowa żołądka oraz
hormonalne czynniki hamujące
hormonalne czynniki hamujące
wydzielanie żołądkowe)
wydzielanie żołądkowe)
CHOROBA
WRZODOWA
CHOROBA
WRZODOWA
Żołądka
Żołądka
osłabienie
osłabienie
odporności błony
odporności błony
śluzowej
śluzowej
związane z jej
związane z jej
toksycznym
toksycznym
uszkodzeniem
uszkodzeniem
i przewlekłym
i przewlekłym
stanem zapalnym
stanem zapalnym
Dwunastnicy
Dwunastnicy
wzmożone napięcie
wzmożone napięcie
nerwu błędnego
nerwu błędnego
(pobudzenie
(pobudzenie
motoryki przewodu
motoryki przewodu
pokarmowego
pokarmowego
i zwiększone
i zwiększone
wydzielanie
wydzielanie
kwaśnego soku
kwaśnego soku
żołądkowego)
żołądkowego)
PRZYCZYNY CHOROBY
WRZODOWEJ
PRZYCZYNY CHOROBY
WRZODOWEJ
Bodźce psychiczne (stres)
Bodźce psychiczne (stres)
Nieregularny sposób odżywiania się
Nieregularny sposób odżywiania się
Toksyczne uszkodzenie lub przewlekłe stany
Toksyczne uszkodzenie lub przewlekłe stany
zapalne błony śluzowej na skutek
zapalne błony śluzowej na skutek
nadużywania alkoholu, kawy, herbaty,
nadużywania alkoholu, kawy, herbaty,
palenia papierosów, stosowania
palenia papierosów, stosowania
niesterydowych i sterydowych leków
niesterydowych i sterydowych leków
przeciwzapalnych
przeciwzapalnych
Zaburzenia hormonalne (np. nadczynność
Zaburzenia hormonalne (np. nadczynność
kory nadnerczy, zespół Zollinger-Edisona,
kory nadnerczy, zespół Zollinger-Edisona,
gruczolak wysp trzustkowych –
gruczolak wysp trzustkowych –
gastrinoma
gastrinoma
)
)
OBJAWY CHOROBY
WRZODOWEJ
OBJAWY CHOROBY
WRZODOWEJ
Tępe bóle w nadbrzuszu
Tępe bóle w nadbrzuszu
związane z nadkwaśnością soku żołądkowego
związane z nadkwaśnością soku żołądkowego
(2-3 godziny po posiłku) lub przy pustym
(2-3 godziny po posiłku) lub przy pustym
żołądku
żołądku
(bóle nocne, głodowe – dwunastnica)
(bóle nocne, głodowe – dwunastnica)
ustępują zwykle po spożyciu pokarmu,
ustępują zwykle po spożyciu pokarmu,
wypiciu mleka lub zażyciu srodków
wypiciu mleka lub zażyciu srodków
alkalizujących, zaś nasilają się
alkalizujących, zaś nasilają się
po spożyciu pokarmów i leków wzmagających
po spożyciu pokarmów i leków wzmagających
wydzielanie soku żołądkowego (napoje
wydzielanie soku żołądkowego (napoje
alkoholowe, mocna kawa i herbata, soki
alkoholowe, mocna kawa i herbata, soki
owocowe, ciastka, przyprawy kuchenne,
owocowe, ciastka, przyprawy kuchenne,
NLPZ, kortykosteroidy – dwunastnica)
NLPZ, kortykosteroidy – dwunastnica)
OBJAWY CHOROBY
WRZODOWEJ cd.
OBJAWY CHOROBY
WRZODOWEJ cd.
Okresowość sezonowa bólu (wiosna,
Okresowość sezonowa bólu (wiosna,
jesień – dwunastnica)
jesień – dwunastnica)
Ból 15-30 minut po posiłku i ma raczej
Ból 15-30 minut po posiłku i ma raczej
charakter stały (brak sezonowości bólu –
charakter stały (brak sezonowości bólu –
żołądek)
żołądek)
Palenie za mostkiem (zgaga)
Palenie za mostkiem (zgaga)
Kwaśne odbijania
Kwaśne odbijania
BADANIE
PRZEDMIOTOWE
BADANIE
PRZEDMIOTOWE
W niepowikłanej chorobie wrzodowej
W niepowikłanej chorobie wrzodowej
ma
ma
niewielkie znaczenie
niewielkie znaczenie
BADANIA
DIAGNOSTYCZNE
BADANIA
DIAGNOSTYCZNE
Badanie gastroskopowe
Badanie gastroskopowe
– ma największe
– ma największe
znaczenie (można pobrać wycinek do
znaczenie (można pobrać wycinek do
badania histopatologicznego)
badania histopatologicznego)
Badanie radiologiczne
Badanie radiologiczne
z użyciem
z użyciem
kontrastu
kontrastu
OSTRY WRZÓD
ŻOŁĄDKA
I DWUNASTNICY
OSTRY WRZÓD
ŻOŁĄDKA
I DWUNASTNICY
Charakteryzuje się nagłym powstaniem
Charakteryzuje się nagłym powstaniem
i szybkim przebiegiem klinicznym
i szybkim przebiegiem klinicznym
POSTACIE OSTREGO
WRZODU
POSTACIE OSTREGO
WRZODU
Wrzód stresowy (wrzód Curlinga)
Wrzód stresowy (wrzód Curlinga)
na skutek niedokrwienia w przebiegu
na skutek niedokrwienia w przebiegu
wstrząsu, posocznicy lub rozległego
wstrząsu, posocznicy lub rozległego
oparzenia
oparzenia
Wrzód Cushinga
Wrzód Cushinga
u chorych z guzami mózgu, po urazach OUN
u chorych z guzami mózgu, po urazach OUN
Wrzód polekowy
Wrzód polekowy
na skutek uszkodzenia bariery śluzówkowej
na skutek uszkodzenia bariery śluzówkowej
przez NLPZ
przez NLPZ
Spowodowany obecnością guza wysp
Spowodowany obecnością guza wysp
trzustkowych wydzielającego znaczne ilości
trzustkowych wydzielającego znaczne ilości
gastryny (
gastryny (
gastrinoma
gastrinoma
)
)
Charakteryzuje się ciężkim przebiegiem,
Charakteryzuje się ciężkim przebiegiem,
szybkimi nawrotami i rozległością zmian
szybkimi nawrotami i rozległością zmian
(owrzodzenia)
(owrzodzenia)
ZESPÓŁ ZOLLINGER-
ELLISONA
ZESPÓŁ ZOLLINGER-
ELLISONA
LECZENIE CHOROBY
WRZODOWEJ
LECZENIE CHOROBY
WRZODOWEJ
Zachowawcze
Zachowawcze
Operacyjne
Operacyjne
LECZENIE
ZACHOWAWCZE
NIEFARMAKOLOGICZNE
LECZENIE
ZACHOWAWCZE
NIEFARMAKOLOGICZNE
Zastosowanie odpowiedniej diety
Zastosowanie odpowiedniej diety
Bezwzględny zakaz spożywania
Bezwzględny zakaz spożywania
alkoholu i palenia papierosów
alkoholu i palenia papierosów
Unikanie leków przeciwzapalnych
Unikanie leków przeciwzapalnych
Wypoczynek psychiczny i fizyczny
Wypoczynek psychiczny i fizyczny
LECZENIE
ZACHOWAWCZE
FARMAKOLOGICZNE
LECZENIE
ZACHOWAWCZE
FARMAKOLOGICZNE
Leki zobojętniające sok żołądkowy
Leki zobojętniające sok żołądkowy
(Alugel, Alugastrin, Maalox)
(Alugel, Alugastrin, Maalox)
Leki hamujące wydzielanie histaminy
Leki hamujące wydzielanie histaminy
(Ranigast)
(Ranigast)
Leki działające ochronnie na błonę
Leki działające ochronnie na błonę
śluzową żołądka (Sukralfat)
śluzową żołądka (Sukralfat)
Leki hamujące czynność pompy
Leki hamujące czynność pompy
protonowej (Omeprazol)
protonowej (Omeprazol)
WSKAZANIA DO
ZABIEGU
WSKAZANIA DO
ZABIEGU
Bezwzględne
Bezwzględne
przedziurawienie wrzodu, krwotok,
przedziurawienie wrzodu, krwotok,
bliznowate zwężenie odźwiernika
bliznowate zwężenie odźwiernika
lub podejrzanej zmiany złośliwej
lub podejrzanej zmiany złośliwej
Względne
Względne
długotrwały, przewlekły wrzód
długotrwały, przewlekły wrzód
trawienny oporny na leczenie
trawienny oporny na leczenie
zachowawcze
zachowawcze
WAGOTOMIA
(ODNERWIENIE ŻOŁĄDKA)
WAGOTOMIA
(ODNERWIENIE ŻOŁĄDKA)
Całkowita
Całkowita
całkowite przecięcie pni obu nerwów
całkowite przecięcie pni obu nerwów
błędnych
błędnych
Wybiórcza
Wybiórcza
polega na przecięciu tylko gałęzi żołądkowych
polega na przecięciu tylko gałęzi żołądkowych
nerwu błędnego bez przecięcia gałęzi
nerwu błędnego bez przecięcia gałęzi
wątrobowej i trzewnej
wątrobowej i trzewnej
Wysoce wybiórcza
Wysoce wybiórcza
odnerwienie wpustu i dna żołądka z
odnerwienie wpustu i dna żołądka z
pozostawieniem gałązek unerwiających część
pozostawieniem gałązek unerwiających część
odźwiernikową („gęsia stópka”)
odźwiernikową („gęsia stópka”)
ZABIEGI RESEKCYJNE
CZĘŚCIOWE
ZABIEGI RESEKCYJNE
CZĘŚCIOWE
Rydygiera (B-I)
Rydygiera (B-I)
częściowe wycięcie żołądka z zespoleniem
częściowe wycięcie żołądka z zespoleniem
kikuta żołądka z dwunastnicą koniec do
kikuta żołądka z dwunastnicą koniec do
końca
końca
Billrotha (B-II)
Billrotha (B-II)
częściowe wycięcie żołądka, zamknięcie
częściowe wycięcie żołądka, zamknięcie
dwunastnicy na głucho, zespolenie żołądka
dwunastnicy na głucho, zespolenie żołądka
koniec do boku z pierwszą pętlą jelita
koniec do boku z pierwszą pętlą jelita
czczego
czczego
SPOSOBEM
SPOSOBEM
RYDYGIERA
RYDYGIERA
SPOSOB
SPOSOB
EM
EM
BILLROT
BILLROT
HA
HA
ZABIEGI RESEKCYJNE
CZĘŚCIOWE
ZABIEGI RESEKCYJNE
CZĘŚCIOWE
Hendleya-Monoreya
Hendleya-Monoreya
z wstawką z jelita cienkiego lub
z wstawką z jelita cienkiego lub
grubego
grubego
w miejsce resekowanej części żołądka
w miejsce resekowanej części żołądka
Nissena
Nissena
wycięcie wpustu, dna i części trzonu
wycięcie wpustu, dna i części trzonu
żołądka z zespoleniem przełykowo-
żołądka z zespoleniem przełykowo-
jelitowym
jelitowym
i żołądkowo-jelitowym
i żołądkowo-jelitowym
RESEKCJ
A
CAŁKOWI
TA
ŻOŁĄDK
A
RESEKCJ
A
CAŁKOWI
TA
ŻOŁĄDK
A
POWIKŁANIA CHOROBY
WRZODOWEJ
POWIKŁANIA CHOROBY
WRZODOWEJ
Przedziurawienie ściany żołądka lub
Przedziurawienie ściany żołądka lub
dwunastnicy
dwunastnicy
Krwawienie z niszy wrzodowej
Krwawienie z niszy wrzodowej
Zwężenie światła przewodu
Zwężenie światła przewodu
pokarmowego
pokarmowego
Zezłośliwienie przewlekłego wrzodu
Zezłośliwienie przewlekłego wrzodu
żołądka (gruczolakorak żołądka)
żołądka (gruczolakorak żołądka)
SPOSOBY
ENDOSKOPOWEGO
TAMOWANIA
KRWAWIENIA
SPOSOBY
ENDOSKOPOWEGO
TAMOWANIA
KRWAWIENIA
Elektrokoagulacja, koagulacja
Elektrokoagulacja, koagulacja
argonowa
argonowa
Założenie klipsów naczyniowych
Założenie klipsów naczyniowych
Miejscowe ostrzyknięcie miejsca
Miejscowe ostrzyknięcie miejsca
krwawienia środkami obkurczającymi
krwawienia środkami obkurczającymi
naczynia
naczynia
RAK ŻOŁĄDKA
CHARAKTERYSTYKA
RAK ŻOŁĄDKA
CHARAKTERYSTYKA
Jeden z najczęściej występujących
Jeden z najczęściej występujących
nowotworów złośliwych w Polsce
nowotworów złośliwych w Polsce
Zachorowalność w Polsce ok. 30-
Zachorowalność w Polsce ok. 30-
40 przypadków rocznie na
40 przypadków rocznie na
100.000 ludności
100.000 ludności
Rozwija się dwukrotnie częściej u
Rozwija się dwukrotnie częściej u
mężczyzn niż u kobiet
mężczyzn niż u kobiet
STANY
PRZEDRAKOWE
STANY
PRZEDRAKOWE
Niektóre polipy żołądka (brodawczaki)
Niektóre polipy żołądka (brodawczaki)
Zanikowe zapalenie błony śluzowej
Zanikowe zapalenie błony śluzowej
żołądka
żołądka
Przewlekły wrzód żołądka
Przewlekły wrzód żołądka
POSTAĆ
MAKROSKOPOWA
POSTAĆ
MAKROSKOPOWA
Egzofityczna
Egzofityczna
kalafiorowata, wrastająca do
kalafiorowata, wrastająca do
światła żołądka
światła żołądka
Mezofityczna
Mezofityczna
naciek żołądka z owrzodzeniem
naciek żołądka z owrzodzeniem
Endofityczna
Endofityczna
rozległy naciek śródścienny
rozległy naciek śródścienny
Pod względem
Pod względem
histopatologicznym najczęstszą
histopatologicznym najczęstszą
postacią raka żołądka jest
postacią raka żołądka jest
rak
rak
gruczołowy (gruczolakorak)
gruczołowy (gruczolakorak)
PRZERZUTY RAKA
ŻOŁĄDKA
PRZERZUTY RAKA
ŻOŁĄDKA
Poprzez układ chłonny
Poprzez układ chłonny
w okolicznych węzłach
w okolicznych węzłach
chłonnych
chłonnych
Drogą naczyń krwionośnych
Drogą naczyń krwionośnych
w wątrobie
w wątrobie
Przez ciągłość
Przez ciągłość
poprzecznica i trzustka
poprzecznica i trzustka
Umiejscowienie i zakres
Umiejscowienie i zakres
przerzutów określają
przerzutów określają
radykalność zabiegu
radykalność zabiegu
operacyjnego
operacyjnego
WCZESNY RAK
ŻOŁĄDKA
WCZESNY RAK
ŻOŁĄDKA
jest niewielką zmianą
jest niewielką zmianą
egzofityczną, endofityczną lub
egzofityczną, endofityczną lub
płaską, obejmującą jedynie błonę
płaską, obejmującą jedynie błonę
śluzową i podśluzową żołądka
śluzową i podśluzową żołądka
niezależnie od obecności
niezależnie od obecności
przerzutów do węzłów chłonnych
przerzutów do węzłów chłonnych
Wyniosły
Wyniosły
Powierzchown
Powierzchown
y
y
Drążący
Drążący
TYPY WCZESNEGO RAKA
ŻOŁĄDKA
TYPY WCZESNEGO RAKA
ŻOŁĄDKA
ROZPOZNANIE RAKA
ŻOŁĄDKA
ROZPOZNANIE RAKA
ŻOŁĄDKA
Objawy choroby wrzodowej żołądka
Objawy choroby wrzodowej żołądka
u człowieka po 40. roku życia
u człowieka po 40. roku życia
z towarzyszącym spadkiem masy
z towarzyszącym spadkiem masy
ciała są bezwzględnym wskazaniem
ciała są bezwzględnym wskazaniem
do dalszej diagnostyki w kierunku
do dalszej diagnostyki w kierunku
choroby nowotworowej
choroby nowotworowej
Badaniem podstawowym
Badaniem podstawowym
przy
przy
podejrzeniu raka żołądka
podejrzeniu raka żołądka
,
,
tak jak w przypadku choroby
tak jak w przypadku choroby
wrzodowej,
wrzodowej,
jest
jest
badanie gastroskopowe
badanie gastroskopowe
z pobraniem wycinków do
z pobraniem wycinków do
badania histopatologicznego
badania histopatologicznego
Badaniem podstawowym
Badaniem podstawowym
przy
przy
podejrzeniu raka żołądka
podejrzeniu raka żołądka
,
,
tak jak w przypadku choroby
tak jak w przypadku choroby
wrzodowej,
wrzodowej,
jest
jest
badanie gastroskopowe
badanie gastroskopowe
z pobraniem wycinków do
z pobraniem wycinków do
badania histopatologicznego
badania histopatologicznego
LECZENIE RAKA
ŻOŁĄDKA
LECZENIE RAKA
ŻOŁĄDKA
Radykalny zabieg operacyjny
Radykalny zabieg operacyjny
polegający na całkowitej
polegający na całkowitej
resekcji żołądka wraz z
resekcji żołądka wraz z
usunięciem regionalnych
usunięciem regionalnych
węzłów chłonnych, czasem
węzłów chłonnych, czasem
także z usunięciem śledziony
także z usunięciem śledziony
ZABIEGI
PALIATYWNE
ZABIEGI
PALIATYWNE
Omijające zespolenie żołądkowo-jelitowe
Omijające zespolenie żołądkowo-jelitowe
Założenie endoprotezy przełykowej
Założenie endoprotezy przełykowej
Założenie przetoki odżywczej
Założenie przetoki odżywczej
(gastrostomia)
(gastrostomia)
WYNIKI ODLEGŁE
PRZEŻYCIA 5-LETNIE
WYNIKI ODLEGŁE
PRZEŻYCIA 5-LETNIE
W przypadkach bez przerzutów
W przypadkach bez przerzutów
przeżycia
przeżycia
5-letnie wynoszą ok. 50%
5-letnie wynoszą ok. 50%
W przypadkach z przerzutami
W przypadkach z przerzutami
wynoszą
wynoszą
ok. 20%
ok. 20%
Wczesny rak żołądka – 95%
Wczesny rak żołądka – 95%