CZYNNIKI 

CZYNNIKI 

TERATOGENNE

TERATOGENNE

Czynniki teratogenne

Czynniki teratogenne



Są to związki wywołujące wady wrodzone

Są to związki wywołujące wady wrodzone



Obecnie znanych jest około 1200 związków 

Obecnie znanych jest około 1200 związków 

(czynników) u zwierząt

(czynników) u zwierząt



U człowieka znanych jest 30 czynników (są one 

U człowieka znanych jest 30 czynników (są one 

jeszcze słabo poznane)

jeszcze słabo poznane)



Trudno jednoznacznie i przejrzyście podzielić je na 

Trudno jednoznacznie i przejrzyście podzielić je na 

grupy 

grupy 

Podział czynników ze względu 

Podział czynników ze względu 

na rodzaj:

na rodzaj:



chemiczne (hormony, leki itd.)

chemiczne (hormony, leki itd.)



infekcyjne (wirusy)

infekcyjne (wirusy)



fizyczne (promieniowanie jonizujące, 

fizyczne (promieniowanie jonizujące, 

hałas)

hałas)



odżywcze

odżywcze



środowiskowe

środowiskowe



inne

inne

Podział czynników według 

Podział czynników według 

Sheparda:

Sheparda:



o potwierdzonym działaniu teratogennym 

o potwierdzonym działaniu teratogennym 

(AIDS, rtęć, wirus różyczki, alkohol)

(AIDS, rtęć, wirus różyczki, alkohol)



o możliwym działaniu teratogennym 

o możliwym działaniu teratogennym 

(kofeina, ołów, Valium)

(kofeina, ołów, Valium)



o mało prawdopodobnym efekcie 

o mało prawdopodobnym efekcie 

teratogennym (aspiryna, narkotyki, 

teratogennym (aspiryna, narkotyki, 

tabletki antykoncepcyjne)

tabletki antykoncepcyjne)

MECHANIZM TERATOGENEZY

MECHANIZM TERATOGENEZY

Przyczyny:

Przyczyny:



napromieniowanie

napromieniowanie



przegrzanie

przegrzanie



oziębienie

oziębienie



zw. chemiczne

zw. chemiczne



urazy fizyczne

urazy fizyczne



nadmiar CO

nadmiar CO

2

2



zakażenia

zakażenia



niedobory pokarmowe

niedobory pokarmowe



niedobory hormonalne

niedobory hormonalne



bloki metaboliczne

bloki metaboliczne



niewydolność łożyska

niewydolność łożyska



niedotlenienie

niedotlenienie



inne

inne



komórki rozrodcze

komórki rozrodcze



zarodek

zarodek



płód

płód

WPŁYWA TO NA:

WPŁYWA TO NA:

POWODUJĄ:

POWODUJĄ:



mutacje

mutacje



non-disjunctio

non-disjunctio



zaburzenia mitozy

zaburzenia mitozy



zaburzenia struktury i 

zaburzenia struktury i 

funkcji kwasów 

funkcji kwasów 

nukleinowych

nukleinowych



Brak lub niedobór 

Brak lub niedobór 

prekursorów, 

prekursorów, 

substratów i innych 

substratów i innych 

czynników

czynników



zaburzenia 

zaburzenia 

energetyczne

energetyczne



zaburzenia 

zaburzenia 

osmotyczne

osmotyczne



zahamowanie syntezy 

zahamowanie syntezy 

i działania enzymów

i działania enzymów

PROWADZI TO DO:

PROWADZI TO DO:



śmierci komórki

śmierci komórki



zaburzeń interakcji komórkowych

zaburzeń interakcji komórkowych



osłabienia biosyntezy białek i innych 

osłabienia biosyntezy białek i innych 

związków

związków

W EFEKCIE KOŃCOWYM DOCHODZI 

W EFEKCIE KOŃCOWYM DOCHODZI 

DO:

DO:



śmierci wewnątrzmacicznej

śmierci wewnątrzmacicznej



wady wrodzonej

wady wrodzonej



opóźnienia wzrostu

opóźnienia wzrostu



zakłócenia funkcji

zakłócenia funkcji