zrozumiec_nowa

KLUCZ DO ZROZUMIENIA 'NOWEJ ERY'

L'Osservatore Romano 3/1999

Kto próbuje przyjrze

bli

ej ró

nym formom kultury, religijno

ci, technik terapeutycznych i twórczo

artystycznej, odwołuj

cym si

do symbolu „Nowej Ery” lub „Ery Wodnika", i stara si

dostrzec w nich jakie

wspólne elementy, mo

e dozna

uczucia zagubienia, jak gdyby wchodził do labiryntu. Nie maj

one

adnej

struktury jednocz

cej ani wspólnego

ródła inspiracji, a mimo to wydaj

w jaki

sposób spokrewnione

i posługuj

wspólnymi

rodkami propagandy, poł

czonymi w rozbudowan

„sie

” o zasi

gu planetarnym.

Jako punkt wyj

cia mo

emy przyj

ąć

definicj

, wedle której „Nowa Era” (po angielsku New Age) to pewien

nurt kulturowy, zakorzeniony w XIX-wiecznym ezoteryzmie zachodnim i rozpowszechniony w drugiej połowie
XX w., odwołuj

cy si

do astralnego mitu Wodnika. Jak pisze Jean Yernette, idea centralna polega na tym,

u progu roku 2000 ludzko

ść

wkracza w now

- er

nowej

wiadomo

ci duchowej, ogarniaj

cej cał

planet

, er

harmonii i

wiatło

ci. Niektórzy twierdz

e zbli

a si

drugie przyj

cie Chrystusa, którego

energie ju

rzekomo działaj

ród nas, ujawniaj

c si

w ró

nych formach poszukiwa

duchowych

i w licznych ruchach religijnych (J. Vernette, Le Nouvel Age, Téqui, Paris 1990, s. 7).

Korzenie

Okre

lenia „Nowa Era” i „Era Wodnika” zrodziły si

na przełomie XIX i XX wieku w

rodowiskach

europejskich i ameryka

skich praktykuj

cych ezoteryzm, które posługiwały si

naukowymi kategoriami

ewolucjonizmu do opisu psychologicznej i duchowej historii ludzko

ci oraz głosiły,

e nale

y oczekiwa

jakiej

radykalnej przemiany. Oczekiwanie to uzasadniano tak

e spekulacjami astrologicznymi.

Jedn

z podstawowych publikacji jest ksi

ąŜ

ka L'Ere du Verseau, wydana w 1937 r. przez francuskiego

ezoteryst

Paula Le Coura. Opieraj

c si

na staro

ytnych teoriach astrologicznych, wedle których sło

zmienia znak zodiaku mniej wi

cej co 2169 lat, Le Cour twierdził,

e zbli

a si

ku ko

cowi Era Ryb,

rozpocz

ta 21 marca pierwszego roku ery chrze

cija

skiej, i sło

ce wejdzie wkrótce w znak Wodnika. Co

cej, podczas gdy era Ryb była okresem wielkiej n

dzy i niezliczonych wojen, era Wodnika b

dzie czasem

obfito

ci, czego symbolem jest wła

nie mityczna posta

Wodnika - młodego Ganimedesa, który wylewa

z dzbana strumie

wody.

Aby zrozumie

nurt kulturowy ukształtowany nieco pó

niej, w latach 1960-1980, trzeba zatem przyjrze

jego pierwotnej matrycy, któr

znajdujemy w tradycji ezoteryczno-teozoficznej, rozpowszechnionej

w europejskich

rodowiskach intelektualnych w XVIII i XIX w., a zwłaszcza w kr

gach kulturowych

zwi

zanych z masoneri

, spirytyzmem, okultyzmem i teozofi

. Kr

gi te ł

czyła pewna forma kultury

ezoterycznej, w której mo

na wyró

(według francuskiego badacza Antoine'a Faivre'a, Access to Western

Esotericism, Sunny Press, Albany 1994, s. 10-15) nast

puj

ce elementy:

•

dzy wszech

wiatem widzialnym a niewidzialnym istnieje cały szereg powi

, analogii,

wzajemnych wpływów mi

dzy mikrokosmosem a makrokosmosem, mi

dzy metalami a planetami

i z kolei mi

dzy tymi ostatnimi a ró

nymi cz

ęś

ciami ludzkiego ciała, mi

dzy kosmosem, który

widzimy, a niewidzialnymi sferami rzeczywisto

ci;

•

natura jest

istot

, sprz

ęŜ

ziami sympatii i antypatii, o

ywian

przez ukryt

wiatło

ść

i płomie

, które człowiek stara si

kontrolowa

;

•

dzi

ki wyobra

ni, która jest organem ducha, człowiek mo

e nawi

kontakt ze

wiatem wy

szym

lub ni

szym, w czym pomagaj

mu po

rednicy (aniołowie, duchy, demony) lub odpowiednie rytuały;

•

człowiek mo

e wej

ść

na drog

duchowej przemiany, która wprowadzi go w tajemnice kosmosu,

Boga i własnej istoty i pozwoli mu osi

ąć

gnosis - wy

wiedz

, która jest to

sama ze

zbawieniem;

•

poszukuje si

tradycji filozoficznej (filozofia ponadczasowa) i religijnej (teologia pierwotna)

wcze

niejszej i doskonalszej od wszystkich ludzkich tradycji filozoficznych i religijnych - „tajemnej

doktryny", stanowi

cej klucz do wszystkich tradycji „egzoterycznych", to znaczy powszechnie

dost

pnych;

•

ezoteryczna wiedza jest przekazywana przez mistrza uczniowi w procesie stopniowej inicjacji.

Według holenderskiego badacza Hanegraaffa ezoteryzm XIX-wieczny jest „ze

wiecczony": poł

czył on

ezoteryzm tradycyjny (przejawiaj

cy si

w alchemii, magii, astrologii), który podkre

lał znaczenie osobistego

wiadczenia religijnego i poszukiwał jednolitej wizji wszech

wiata, z pewnymi elementami kultury

nowo

ytnej: naukowym poszukiwaniem praw przyczynowo

ci, ewolucjonizmem, now

psychologi

, studium

religii (W. J. Hanegraaff, New Age Religion and Western Culture. Esotericism In the Mirror of Secular
Thought, Brill, Leiden-New York-Kóln 1996, s. 411-524).

To poł

czenie jest wyra

nie widoczne zwłaszcza w dziełach Madame Blavatsky, „medium” pochodzenia

rosyjskiego, która wraz z ameryka

skim spirytyst

Henrym Olcottem zało

yła Towarzystwo Teozoficzne

(Nowy Jork, 1875 r.), próbuj

c poł

czy

w ramach ewolucjonistycznego spirytyzmu tradycje Wschodu

i Zachodu. Cel Towarzystwa Teozoficznego był trojaki:

1. stworzy

zal

ąŜ

ek braterstwa wszystkich ludzi bez wzgl

du na ró

nice rasy, wyznania, pochodzenia

społecznego czy koloru skóry (odrzucaj

c tradycyjne chrze

cija

stwo jako sekciarskie

i nietolerancyjne);

2. rozwija

porównawcze studium religii, filozofii i nauki, aby dotrze

do „tradycji pierwotnej";

3. bada

nieznane dot

d prawa natury i ukryte moce człowieka.

W swoich dziełach Madame Bla-vatsky wyst

puje jako rzeczniczka emancypacji kobiet, atakuj

wszechwładz

„Boga-m

ęŜ

czyzny", wyznawanego przez

ydów, chrze

cijan i muzułmanów. Proponuje

powrót do religii hinduistycznej z jej kultem bogini-matki i praktyk

cnót kobiecych. Ten feministyczny nurt

działalno

ci Towarzystwa Teozoficznego b

dzie rozwijany pod przewodnictwem Annie Besant, która nale

do awangardy ruchu feministycznego.

Niektóre ugrupowania, które wyłoniły si

z Towarzystwa Teozoficznego, poł

czyły ezoteryzm

z chrze

cija

stwem, id

c szlakiem przetartym ju

w XVIII w. przez Emanuela Swedenborga. Nale

y do nich

Liberalny Ko

ciół Katolicki C. W. Leadbeatera i J. l. Wedgwooda, Szkoła Tajemna Alice Bailey i Antropozofia

Rudolfa Steinera.

Powstanie ruchu kulturowego

Jako masowy ruch kulturowy „Nowa Era” zyskała realny kształt mniej wi

cej w latach 1960-1980 w dwóch

rodowiskach inspirowanych przez Towarzystwo Teozoficzne: w utopijnej wspólnocie w Findhorn (Szkocja)

oraz w Instytucie Rozwoju Potencjału Ludzkiego w Esalen w Kalifornii.

Zgodnie z tym, co powiedzieli

my wcze

niej, ruch ten przyj

ł za swój symbol astralny mit Wodnika. Jak

wyja

nia Massimo lntrovigne (Mille e non più di mille. Millenarismo e nuove religioni alle soglie del Duemila,

Gribaudi, Milano 1995, s. 206), mit ten, znany pocz

tkowo tylko w kr

gach astrologicznych, w latach

sze

ść

dziesi

tych stał si

popularny w Stanach Zjednoczonych w

rodowiskach kontrkultury młodzie

owej,

młodzie

na całym

wiecie poznała go w 1968 r. dzi

ki musicalowi Ha/r, który głosił pochwał

Ery

Wodnika. Był to okres studenckiej rewolty, obiecuj

cej radykalne przemiany. Po nieuniknionych

rozczarowaniach wielu młodych zwróciło si

ku wschodniemu mistycyzmowi i okultyzmowi, niektórzy za

szukali w narkotykach „krótszej drogi” do całkowicie odmiennego

wiata.

W 1980 r. ameryka

ska dziennikarka Marilyn Ferguson, która prowadziła badania nad ruchem „potencjału

ludzkiego", przyczyniła si

do rozpowszechnienia tego sposobu my

lenia poza

rodowiskami kontrkultury

młodzie

owej, publikuj

c ksi

ąŜ

The Aquarian Conspiracy. Personal and Social Transformation in the

1980's. Zasadnicza teza tej ksi

ąŜ

ki głosi,

e ludzko

ść

stoi na progu wielkiej przemiany, cichej rewolucji, jaka

dokonuje si

za spraw

coraz wi

kszej liczby ludzi, którzy dzi

ki osobistej przemianie przyczyniaj

do stworzenia nowej cywilizacji. Autorka analizuje ró

ne obszary kultury - psychologi

, religi

, wychowanie,

prac

, medycyn

, polityk

- by wskaza

w nich znaki zapowiadaj

ce i urzeczywistniaj

ce t

przemian

Stara si

przekona

o istnieniu „konspiracji” (w etymologicznym sensie „wspólnego oddychania"),

do której mo

e nale

dy, kto pragnie rozpowszechnia

- w ł

czno

ci z innymi - ten nowy „paradygmat",

now

wizj

rzeczywisto

ci. Ferguson nie przywi

zuje wi

kszego znaczenia do mitu Wodnika: jest to tylko

symbol - twierdzi - który zapo

yczono z masowej kultury ameryka

skiej, aby wyrazi

oczekiwanie na now

Rozwój masowy

Idee te rozpowszechniły si

bardzo szybko, tak

e na skal

dzynarodow

. Według ameryka

skiego

specjalisty Gordona Meltona (New Age Encyclopedia, Gale Research Inc., Detroit 1990, s. XXVI), gdy
w Stanach Zjednoczonych pojawiła si

idea Nowej Ery Wodnika, społeczno

ść

„okultystyczno-metafizyczna",

zło

ona z setek grup magiczno-ezoterycznych, przyj

ła t

now

perspektyw

z entuzjazmem. Poparcie ze

strony ugrupowa

spirytystycznych, teozoficznych itp. wyja

nia, dlaczego nowy paradygmat rozpowszechnił

tak szybko. Nie brak te

oznak zainteresowania

wiata maso

skiego, zwłaszcza jego

rodowisk

okultystycznych, które d

ąŜą

do rozwoju ukrytych mocy ludzkiego umysłu lub samego człowieka, aby mógł on

osi

ąć

pełni

doskonało

ci.

Innym czynnikiem sprzyjaj

cym temu procesowi - wedle cytowanego autora - było powstanie

wiatowych

„sieci” ł

cych grupy zainteresowane „globaln

przemian

” (finansowane przez mecenasów

wiata

ezoterycznego). Zrodziło si

w ten sposób poczucie wspólnoty mi

dzy „prorokami” a małymi ugrupowaniami

i ukształtował si

obraz ruchu zataczaj

cego coraz szersze kr

gi, zdolnego oddziaływa

na całe

społecze

stwo, tak

e poza

cisłym

rodowiskiem wyznawców. Ten sposób porozumiewania si

umo

liwił

dialog mi

dzy zwolennikami ruchu a innymi osobami i ugrupowaniami na płaszczy

nie jednego lub kilku

ideałów Nowej Ery (pokój, ekologia, feminizm, medycyna naturalna, mistyka mi

dzyreligijna) (tam

e, s. 316).

dko te

zainteresowały si

zjawiskiem

rodowiska biznesu i

rodki przekazu.

Porównuj

c ogólne zarysy nurtu kulturowego, ukształtowanego w latach 1960-1980, z my

Towarzystwa

Teozoficznego, francuska badaczka Francoise Champion wskazuje na nast

puj

ce ró

nice: oczekiwanie na

nowe czasy, zwi

zane z Er

Wodnika; d

ąŜ

enie nie tylko do doskonało

ci osobistej, ale i do przemiany

społecznej; synkretyzm, który nie ogranicza si

do kultury wschodniej i ezoteryzmu zachodniego,

ale nawi

zuje do wszystkich tradycji religijnych i ezoterycznych oraz do teorii i spekulacji w sferze

psychologii, nauk przyrodniczych, medycyny alternatywnej, rzeczywisto

ci paranormalnej; zatarcie granic

dzy sfer

religijn

a niereligijn

; tendencja „demokratyczna", której towarzyszy odrzucenie „mistrzów”

i tworzenie bardziej elastycznych form ł

czno

ci, takich jak wspomniane wy

ej „sieci” ("networks") (Le

Nouvel-Age: recomposition ou decomposition de la tradition „theo-spiritualiste"?, „Politica Hermetica", n.
7/1993, s. 118).

Czy mo

na powiedzie

e ruch Nowej Ery jest wci

ąŜ

ywy i rozwija si

tak

e w ostatnich latach XX w.?

Wydaje si

e na kontynencie ameryka

skim - według niektórych tamtejszych ekspertów - stracił ju

ęść

swego uroku, natomiast w innych regionach nadal si

rozwija. Słuszniejsze jednak wydaje si

stwierdzenie,

e Nowa Era zbladła nieco jako mit i jako utopia ł

ca ludzi, natomiast rozwija si

nurt ezoteryczny przez

spopularyzowany i o

ywiony, i to zarówno na płaszczy

nie kulturowej, jak i komercyjnej. Niektórzy ju

dzi

próbuj

przeciwdziała

kryzysowi „New Age” tworz

c nowy termin: „The Next Age” ("Nast

pna Era")...

Centralne idee „New Age"

Pod sztandarem „New Age” wyst

puje wiele bardzo ró

nych ruchów, niełatwo jest zatem okre

le jego

doktryn

. Poniewa

jednak maj

one wspólne podło

e kulturowe, znajdujemy w nich pewne idee centralne,

które uznali

my za typowe dla my

li ezoterycznej:

•

kosmos jest postrzegany jako organiczna cało

ść

;

•

ywia go Energia, która jest uto

samiana z boskim Duchem;

•

wyznawcy „New Age” wierz

w po

rednictwo ró

nych istot duchowych;

•

wierz

w przechodzenie ludzi do wy

szych, niewidzialnych sfer oraz w mo

liwo

ść

kontrolowania

swojego

ycia po

mierci;

•

wierz

w istnienie „Odwiecznej m

dro

ci", starszej i doskonalszej ni

wszystkie religie i kultury;

•

kieruj

nauczaniem o

wieconych mistrzów...

Bardziej szczegółowo mo

emy opisa

doktryn

„New Age", omawiaj

c jej aspekt naukowy i psychologiczny,

jej stosunek do religii lub duchowo

ci, wreszcie jej wizj

człowieka i społecze

stwa.

a) Aspekt naukowy

Jak pisze Piersandro Vanzan (Contestualizzazione socioculturale e discernimento teologico-pastorale del
„New Age", w: E. Fizzotti [red.], La dolce seduzione dell'Acquario, Las, Roma 1996, s. 87-88), „New Age”
zainspirował si

zmian

„paradygmatu", jaka dokonała si

we współczesnej nauce. Fizyka mianowicie

odeszła od modelu „mechanicystycznego", zwi

zanego z klasyczn

fizyk

newtonowsk

- opisuj

wszech

wiat jako ogromn

maszyn

, której elementy oddziałuj

na siebie nawzajem, przez co zachowuj

stan równowagi i utrzymuj

wiat w ruchu - i przyj

ła model „holistyczny” (cało

ciowy), wypracowany przez

nowoczesn

fizyk

atomow

i subatomow

, według którego materia nie składa si

z cz

steczek, ale z fal

i energii.

Tak wi

c wedle „New Age”

wiat to „ocean energii", który nie jest postrzegany w sposób mechanicystyczny,

ale jako cało

ść

, jako totalna sie

powi

. Wszech

wiat (Bóg-człowiek-kosmos) jest organizmem

zespolonym,

cym, zło

onym z ciała i duszy (energia uto

samia si

z duchem). Im gł

biej schodzi si

w poszukiwaniu wspólnego korzenia, tym bardziej wszystko si

jednoczy i upraszcza. Bóg i

wiat, duch

i materia, dusza i ciało, inteligencja i uczucia, niebo i ziemia to ogromna wibracja energii, w której wszystko
jest poł

czone.

b) Aspekt psychologiczny

W d

ąŜ

eniu do rozszerzenia

wiadomo

ci stosuje si

techniki psychologii transpersonalnej i próbuje si

wywoła

wiadczenia „mistyczne". Na przykład przez praktyk

jogi i zenu, medytacji transcendentalnej

i buddyzmu tantrycznego d

ąŜ

y si

do do

wiadczenia samorealizacji czy o

wiecenia. Szuka si

tak

wiadcze

ekstremalnych (peak experiences) przez powtórne prze

ycie procesu narodzin (rebirth),

docieranie do granicy

mierci, stymulacje elektryczne (biofeedback), a tak

e przez taniec czy narkotyki.

Wszystko to, co mo

e wywoła

„zmienione stany

wiadomo

ci", jest uwa

ane za przydatne jako droga

do duchowego do

wiadczenia jedno

ci, czyli o

wiecenia.

Szczególn

praktyk

jest channeling: skoro wszyscy ludzie s

ęś

jednego Umysłu, mog

działa

jako

„kanały” prowadz

ce do innych istot wy

szych: ka

da cz

ęść

jedynej Istoty mo

e uzyska

dost

p do reszty

swojego Ja.

c) Jaki jest stosunek „New Age” do religii?

Cho

niektórzy przedstawiciele „New Age", jak na przykład Alice Bailey, widz

w nim pocz

tek nowej religii

wiatowej, inni raczej niech

tnie przedstawiaj

go jako „religi

", gdy

ten termin zbyt mocno kojarzy im si

z instytucj

i dogmatami. Dla tych ostatnich „New Age” to zasadniczo pewna „nowa duchowo

ść

". „Nowa",

chocia

wiele jej idei zostało zaczerpni

tych ze staro

ytnych religii i kultur: jej nowo

ść

polega raczej na

wiadomym poszukiwaniu wizji alternatywnej w stosunku do religii

ydowsko-chrze

cija

skiej

oraz do inspirowanej przez ni

kultury zachodniej. Ta duchowo

ść

pojmowana jest jako wewn

trzne

wiadczenie harmonii i jedno

ść

z cał

rzeczywisto

, które uzdrawia człowieka z wszelkiego poczucia

niedoskonało

ci czy ograniczono

ci. Człowiek odkrywa,

e jest gł

boko zwi

zany z uniwersaln

Moc

czy Energi

, która jest

ta i stanowi

ródło wszelkiego

ycia. To odkrycie otwiera mu drog

do doskonało

ci, dzi

ki czemu człowiek mo

e uporz

dkowa

swoje

ycie osobiste i relacje ze

wiatem,

znale

źć

swoje miejsce w powszechnym „stawaniu si

” i przyczynia

jako współstwórca do nowego

stworzenia.

Prowadzi to - jak pisze abp Carlo Maccari (La „mistica cosmica” del New Age, w: „Religioni e sètte nel
mondo", n. 2/1996, s. 16-36) - do mistyki kosmicznej, opartej na

wiadomo

ci,

e wszech

wiat jest

przenikni

ty dynamicznymi energiami. Energia kosmiczna-wibracja-

wiatło

ść

-Bóg-miło

ść

- a tak

e wy

sze

Ja - to przejawy tej samej rzeczywisto

ci, która jest zarazem pierwotnym

ródłem i obecno

immanentn

w ka

dej istocie.

W opisie tej duchowo

ci mo

na by wyró

aspekt metafizyczny i psychologiczny. Pierwszy wywodzi si

z korzeni ezoteryczno-teozoficznych i jawi si

jako nowa forma gnozy. Dost

p do rzeczywisto

ci boskiej

uzyskuje si

przez poznanie ukrytych tajemnic; jak pisze Jean Vernette (L'avventura spirituale dei figli

dell'Acquario, w: „Religioni e sètte nel mondo", n. 2/1996, s. 42-43), jest to poszukiwanie „Rzeczywisto

przesłoni

tej przez pozory, Pocz

tku ukrytego w czasie, Transcendencji poza przemijaniem, Tradycji

pierwotnej pod warstw

tradycji dora

nych, Innego przesłoni

tego przez ‚ja', iskry kosmicznego Bóstwa poza

wcielon

jednostk

". Duchowo

ść

ezoteryczna - dodaje ten sam autor - jest „poszukiwaniem Bytu, które

przekracza podziały mi

dzy bytami, jest jakby t

sknot

za utracon

Jedno

Aspekt psychologiczny powstał ze skrzy

owania kultury ezoterycznej z poszukiwaniami psychologicznymi.

Na tej płaszczy

nie „New Age” staje si

wiadczeniem psychiczno-duchowej przemiany osobistej

(porównywanej do do

wiadczenia religijnego). Według niektórych ta przemiana ma posta

gł

bokiego

wiadczenia mistycznego, osi

gni

tego w nast

pstwie osobistego kryzysu i długiego poszukiwania

duchowego. Według innych przemiana dokonuje si

dzi

ki zastosowaniu technik medytacyjnych

lub terapeutycznych, albo te

dzi

ki do

wiadczeniom paranormalnym, które pozwalaj

intuicyjnie dostrzec

jedno

ść

rzeczywisto

ci.

d) Jaka jest jego wizja człowieka?

Podło

em tego nurtu kulturowego jest zatem d

ąŜ

enie do doskonało

ci i wywy

szenia człowieka. Przychodzi

tu na my

l „nadczłowiek” zapowiadany przez Nietzschego pod koniec XIX w. Według tego filozofa, który

zarzucał chrze

cija

stwu,

e nie dopu

ciło do objawienia si

prawdziwej wielko

ci człowieka, doskonało

ść

człowieka polega na doprowadzeniu do pełni własnego „ja", zgodnie z systemem warto

ci, który on sam

sobie stwarza i realizuje dzi

ki własnej „woli mocy": jest to zatem „ja", które tworzy samo siebie.

W wielu formach „New Age” znale

źć

na analogiczne przekonania. Według niektórych wizjonerów - jak

pisze Claude Labrecque (Une religion américaine. Pistes de discernement chrétien sur les courants
populaires du „Nouvel-Age", Médiaspaul, Montreal 1994, s. 13) - ró

nice mi

dzy człowiekiem obecnym

a tym, który zdoła w pełni zrealizowa

swój potencjał fizyczny i psychiczny, b

ksze ni

obecne ró

nice

dzy człowiekiem a zwierz

tami człekokształtnymi. Postuluje si

zatem eksploracj

wszelkich dróg, które

pozwalaj

człowiekowi przekracza

samego siebie.

na by tu wprowadzi

rozró

nienie mi

dzy drog

ezoteryczn

- o której ju

mówili

my i która jest

zasadniczo d

ąŜ

eniem do wiedzy - a drog

magiczn

, czyli okultystyczn

, która jest przede wszystkim

ąŜ

eniem do władzy: człowiek czuje si

tu niczym demiurg zdolny kontrolowa

wiat wy

szych mocy

i uzyskiwa

dobra, których pragnie. Jednak

e te dwa d

ąŜ

enia - do wiedzy i do władzy - cz

sto s

ze sob

powi

zane jako teoria i praktyka, przez co wiele grup ma jednocze

nie charakter ezoteryczny

i okultystyczny.

Istot

okultyzmu stanowi wola mocy pobudzana przez marzenie o bosko

ci. Celem wielu technik

rozszerzania

wiadomo

ci - ujawnianym dopiero po długim procesie inicjacji - jest objawienie człowiekowi,

e posiada bosk

moc, któr

powinien wykorzystywa

, aby przygotowa

drog

dla Ery O

wiecenia.

O jakim o

wieceniu tu mowa? Nie chcemy formułowa

uogólnie

dotycz

cych całego „New Age", nie

emy jednak pomin

ąć

spekulacji przedstawicieli tego nurtu (takich jak Alice Bailey, David Spangler,

Benjamin Creme) na temat Lucyfera jako postaci wprowadzaj

cej w „now

” (niektóre teksty

wymienionych autorów s

cytowane w dokumencie Komisji Teologicznej Episkopatu Irlandii A New Age of

the Spirit? A Catholic Response to the New Age Phenomenon (Veritas, Dublin 1994, 33-37). Dokument
wskazuje te

ródłem tych idei jest „tajemna doktryna” Madame Blavatsky. Potrzebne s

pogł

bione

badania, aby stwierdzi

, w jakiej mierze te spekulacje inspiruj

zorganizowane ruchy satanistyczne

lub pewne formy kultury, szerzone zwłaszcza w

rodowiskach młodzie

owych.

e) Jak

przemian

społeczn

proponuje?

Zastanawiaj

c si

nad społecznymi skutkami kultury ezoterycznej upowszechnianej przez „New Age",

dostrzegamy,

e mit nadczłowieka tak

e dzisiaj jest inspiracj

dla prawicowych i ultraprawicowych ruchów

politycznych i ugrupowa

alternatywnych. Ale jest te

obecny w sferze nauki, na przykład w eksperymentach

w dziedzinie in

ynierii genetycznej, które czasem zdaj

kierowa

ąŜ

eniem -

ywym w

rodowiskach

okultystycznych - do ponownego stworzenia człowieka przez dekodyfikacj

i modyfikacje naturalnych praw

płodno

ci, aby przekroczy

granice

mierci.

Pod tym samym sztandarem „New Age” znale

źć

na tak

e nurty diametralnie przeciwne (na przykład

ruch ekologiczno-feministyczny), szerz

ce si

raczej w

rodowiskach lewicowych i rozpowszechniane przez

dzynarodowe „sieci", które stawiaj

sobie za cel edukacje „globaln

” i zrównowa

ony rozwój ziemi. Mimo

ogromnej ró

norodno

ci odcieni, ich wspólnym motywem wydaje si

poszukiwanie dróg alternatywnych,

nawet za cen

globalnego przewrotu społecznego, co uwa

a si

za nieodzowny warunek nadej

cia nowej

ery.

Jakie s

zasadnicze ró

nice mi

dzy wiar

chrze

cija

a „New Age"?

1. Przede wszystkim my wierzymy w Boga Stwórc

. Boga, który stwarza w sposób wolny, z miło

ci, i który

stwarza człowieka wolnego. Bóg nie jest to

samy ze

wiatem (panteizm) ani te

wiat nie wyłonił si

z Boga

przez emanacj

. Dla chrze

cijanina równie fałszywe jest stwierdzenie,

e Bóg jest to

samy z człowiekiem.

To prawda,

e mieszka w człowieku, ale zarazem jest jego Stwórc

, Panem i Zbawicielem. Z miło

nawi

zał z nim dialog. Ta odr

bno

ść

chroni osobow

godno

ść

i wolno

ść

człowieka.

2. Z takim Bogiem nawi

zujemy dialog przez modlitw

. Modlitwa nie jest odkryciem gł

bszego „ja",

ale oznacza spotkanie dwóch osób: jest dobrowolnym aktem uwielbienia, dzi

kczynienia, pro

by. Jest

dostosowaniem si

do woli Ojca.

3. Potrzebujemy odkupienia przez Chrystusa, poniewa

jeste

my grzeszni. W wizji chrze

cija

skiej człowiek

jest zasadniczo dobry, alezraniony przez grzech pierworodny. Ani

adna technika wyzwalaj

ca, ani wysiłek

koncentracji, ani syntonia milionów umysłów nie mo

e zbawi

człowieka. Naszym jedynym zbawieniem jest

Chrystus, Wcielony Syn Bo

y, który „wkroczył” w dzieje, aby nas zbawi

4. Cierpienie i

mier

maj

sens. Wyznawcy „New Age” nie akceptuj

cierpienia i

mierci.

ródłem

odkupienia s

dla nich techniki rozszerzania

wiadomo

ci i odrodzenia, podró

e do bram

mierci, a tak

wszelkie metody, które pozwalaj

odpr

ęŜ

, aby pomno

ywotne energie. Natomiast dla chrze

cijan

cierpienie prze

ywane w jedno

ci z ukrzy

owanym Jezusem, który na krzy

u objawił sw

miło

ść

do ludzi,

jest

ródłem zbawienia. Tak

mier

jest wydarzeniem jedynym w

yciu człowieka: nie jest przej

ciem

do nowego wcielenia, po którym nast

inne, ale nieuniknionym etapem na drodze do

ycia wiecznego.

5. Nowy

wiat powstaje dzi

ki dziełom wzajemnej miło

ci. „New Age", głosi,

e odmieni

wiat. W ulotce

hinduskiego ruchu „Brahma Kumaris” czytamy: „Wiemy,

e ma si

wydarzy

. (...) Mo

ecie wywoła

to wydarzenie, ł

c si

w jednym momencie z milionami innych ludzi, zgromadzonych jak gdyby w nowej

wspólnocie

tych, która ma tak wielk

moc i zdolno

ść

twórcz

e jest zdolna odwróci

wiat na wła

ciw

stron

". Ale czy wystarczy sama my

l, aby zmieni

wiat? Jezus Chrystus ukazał nam drog

daleko

trudniejsz

, ale i bardziej porywaj

: drog

wzajemnej miło

ci, która wyra

a si

w konkretnym działaniu

i tworzy

ywe wspólnoty buduj

ce nowy

wiat.

Wielu ludzi potrzebuje dzi

wierzy

w nadej

cie „nowej ery” ludzko

ci. Poszukuj

szerszej wizji, która

uzasadni tak

e ró

norodno

ść

religii i kultur; poszukuj

globalnej duchowo

ci, zdolnej wskaza

drog

, która

zaspokaja pragnienie jedno

ci z Bogiem, z cał

ludzko

, z kosmosem; poci

ga ich program kulturowy

i polityczny, zapowiadaj

cy całkowit

odnow

społecze

stwa. Unikaj

lepych zaułków, w które wprowadza

ąŜ

enie do wszechmocy, trzeba przemy

w nowych kategoriach chrze

cija

wizj

człowieka

i społecze

stwa.

Teresa Osório Goncalves
Pracownik Papieskiej Rady

ds. Dialogu Mi

dzyreligijnego