1
Problemy społeczeństwa polskiego
>>Pierwszym z nich jest ubóstwo
Ubóstwo najczęściej wiąŜe się z bezdomnością i bezrobociem. Utrata pracy i gwałtowny
spadek dochodów w skrajnych przypadkach prowadzi do eksmisji z miejsca zamieszkania.
Walką z bezdomnością i ubóstwem zajmuje się system pomocy społecznej. Wspomaga on
osoby znajdujące się w cięŜkiej sytuacji materialnej. TakŜe instytucje charytatywne oraz
noclegownie oferują pomoc osobom potrzebującym. Jednak jedynym skutecznym sposobem
złagodzenia tych problemów jest tworzenie nowych miejsc pracy.
>>Alkoholizm
Ź
ródeł tego zjawiska moŜna doszukiwać się w tradycji polskiej szlachty w XVII i XVIII
wieku. Obecnie ok. 10% społeczeństwa polskiego naduŜywa alkoholu. Prowadzi to do
przemocy w rodzinie oraz do jej rozpadu. W ciągu ostatnich lat zmienił się model konsumpcji
alkoholu. Szybko rośnie ilość wypijanego piwa i wina na rzecz spadku popytu na wódkę.
Problem alkoholizmu coraz częściej zaczyna dotykać młodzieŜy oraz osób z wyŜszym
wykształceniem (tzw. alkoholizm wyŜszych sfer).
>>Narkomania
Problem ten pojawił się w Polsce w latach 70, jednak dopiero w latach 90 stał się powaŜnym
zjawiskiem społecznym.
Do przyczyn narkomanii moŜemy zaliczyć modę na zaŜywanie narkotyków, łatwy dostęp do
ś
rodków odurzających, chęć zaimponowania rówieśnikom i wejścia do zamkniętych grup.
Ponadto za pomocą narkotyków uczniowie i studenci starają się zwiększyć moŜliwości
organizmu, polepszyć percepcję i skrócić czas nauki.
Chęć ucieknięcia w wizje narkotyczne często jest sposobem na radzenie sobie z problemami
w domu czy w szkole.
Pierwszą organizacją, która zaczęła walczyć z tym zjawiskiem, było stowarzyszenie
MONAR, załoŜone przez Marka Kotańskiego. Organizacja ta działa na terenie całego kraju i
zajmuje się leczeniem narkomanów i chorych na AIDS.
>>Prostytucja
Czynniki zwiększające prawdopodobieństwo prostytucji:
A) Niski poziom wykształcenia szkolnego, brak przygotowania do zawodu - prostytucja jako
łatwy sposób zarobku
B) Ubóstwo, bieda w rodzinie
C) Wczesne rozpoczynanie kontaktów seksualnych z wieloma partnerami
D) Problem alkoholowy rodziców lub opiekunów prawnych
E) Czynniki związane z rodziną: rodziny niepełne (rozwody, separacje), kłótnie małŜeńskie,
niewystarczająca opieka, brak poczucia bezpieczeństwa
F) PrzynaleŜność do grup młodzieŜowych, częste ucieczki z domu, zmienność autorytetów
G) Odrzucenie szkoły, duŜo wolnego czasu
2
W Polsce prostytucja dziecięca nie jest jeszcze tak rozpowszechniona jak w Stanach
Zjednoczonych. Najczęściej to rodzice zmuszają dzieci do nierządu - warto zaznaczyć, Ŝe
problem ten dotyka równieŜ chłopców. Najwięcej prostytutek wywodzi się z środowiska
robotniczego (70%) oraz chłopskiego (15%).
Nowym zjawiskiem są tzw. callgirls - dziewczyny na telefon, które nie ograniczają się
wyłącznie do usług seksualnych - moŜna się im wyŜalić, porozmawiać, wynająć jako osoby
towarzyszące na spotkanie biznesowe.
Są to zazwyczaj kobiety z wyŜszym wykształceniem, znające języki obce, elokwentne. Ich
klientami są obcokrajowcy oraz męŜczyźni z sfer biznesu. Bardzo często młode kobiety i
dziewczęta zwabione moŜliwością podjęcia pracy w krajach Europy Zachodniej trafiają do
domów publicznych.
Pozbawione moŜliwości kontaktu z rodziną zmuszone są do świadczenia usług seksualnych.
Skutki prostytucji to m.in. duŜe ryzyko zachorowania na AIDS i choroby weneryczne.
Ponadto doprowadza do zaburzeń emocjonalnych są osoby prostytuujące się odczuwają złość
w stosunku do płci przeciwnej, a w późniejszym czasie mają problemy z zawarciem
związków.
>> Przestępczość
W latach 90. przestępczość zaczęła gwałtownie wzrastać.
Negatywnym skutkiem przekształceń ekonomicznych i wzrostu zamoŜności społeczeństwa
stała się przestępczość gospodarcza. Otwarcie Polski na świat doprowadziło do tego, iŜ na
terenie naszego kraju działają ogniska międzynarodowych siatek przestępczych. Masowe
stało się takŜe piractwo informatyczne i fonograficzne, na które jest duŜe przyzwolenie
społeczne. Politycy biorą udział w gigantycznych aferach korupcyjnych, o których regularnie
informują media. Na poczucie braku bezpieczeństwa wśród Polaków wpływa niska
wykrywalność przestępstw. Policja i organy ścigania często okazują się bezradne wobec
włamań do mieszkań, kradzieŜy samochodów, pobić. Często ofiary rezygnują ze zgłaszania
szkód uznając, Ŝe i tak nie mogą liczyć na pomoc, poniewaŜ wymiar sprawiedliwości jest
przeciąŜony, a procesy trwają latami.
>> Sposoby zwalczania patologii społecznych:
A) Zaostrzanie kar dla przestępców
B) Większa kontrola policji, monitoring na ulicach miast
C) Pomoc społeczna trafiająca do najbardziej potrzebujących
D) Akcyza wliczona w cenę alkoholu, która umoŜliwia realizowanie programów
profilaktycznych dotyczących uzaleŜnień
E) Działalność organizacji społecznych oraz poszczególnych osób: MONAR, MARKOT, La
Strada, Marek Kotański, Janina Ochojska
F) Społeczny brak akceptacji na zachowania dewiacyjne - reagowanie na zachowania
chuligańskie na ulicach, w środkach komunikacji miejskiej, w szkołach
3
Podsumowanie
• Do najpowaŜniejszych problemów społecznych współczesnej Polski naleŜy bezrobocie.
Jego przyczyną jest recesja gospodarcza na świecie, niekorzystna struktura polskiej
gospodarki i stabe kwalifikacje polskich pracowników.
• Do środków słuŜących zwalczaniu bezrobocia zalicza się między innymi programy aktywne
(roboty publiczne, poŜyczki na tworzenie małych przedsiębiorstw, szkolenie i
przekwalifikowanie bezrobotnych)
oraz programy pasywne (zasiłki dla bezrobotnych, świadczenia przedemerytalne oraz
wcześniejsze emerytury).
• Bezrobocie jest jedną z przyczyn poszerzania się w Polsce strefy ubóstwa.
PrzezwycięŜaniem tego problemu zajmują się instytucje państwowe i samorządowe (gminne i
miejskie ośrodki pomocy społecznej) oraz organizacje społeczne.
• Do najpowaŜniejszych patologii społecznych w Polsce zalicza się: pijaństwo i alkoholizm,
przestępczość i samobójstwa. Niebezpiecznym zjawiskiem jest wzrost przestępczości
nieletnich, narkomania, demoralizacja.
• PrzezwycięŜaniem przejawów patologii zajmują się instytucje państwowe i samorządowe,
jak na przykład Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, oraz
organizacje społeczne, jak stowarzyszenie MONAR, Towarzystwo Rodzin i Przyjaciół Dzieci
UzaleŜnionych „Powrót z U", Towarzystwo Zapobiegania Patologiom Społecznym, Sto-
warzyszenie Katolickie Ruch Antynarkotyczny (KARAN), Fundacja Rozwoju Profilaktyki i
Terapii Problemów Alkoholowych i inne.
• W czasie II wojny światowej i przez pierwsze lata po jej zakończeniu przewaŜała w Polsce
emigracja wojenna i polityczna. WaŜne wydarzenia polityczne w powojennej historii Polski,
jak wypadki marcowe 1968 roku oraz wprowadzenie stanu wojennego w 1981 roku, były
przyczyną nasilenia się zjawiska emigracji politycznej. W latach osiemdziesiątych i
dziewięćdziesiątych dominowała emigracja ekonomiczna. ,