background image

1

Ból i jego leczenie.

Część 2. Nienarkotyczne leki przeciwbólowe, 

niesteroidowe leki przeciwzapalne

Dr med. Przemysław Niewiński

Adiunkt Katedry i Zakładu Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu 

Medycznego we Wrocławiu, 

Farmakolog Kliniczny Akademickiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu.

René Descartes (1662):
Tractatus De Homine

3-STOPNIOWA DRABINA      

ANALGETYCZNA WHO

ANALGETYKI NIEOPIOIDOWE+/-

koanlgetyki

I stopień

SŁABE OPIOIDY+/-

( I stopień drabiny WHO)

Jeśli ból nie ustąpi, lub nasili się

II stopień

SILNE IPIOIDY +/-

I stopień drabiny WHO

Jeśli ból nie ustąpi, lub nasili się

III stopień

I STOPIEŃ DRABINY 

ANALGETYCZNEJ WHO

ANALGETYKI NIEOPIOIDOWE:

PARACETAMOL 

NLPZ

METAMIZOL

(+KOANALGETYKI)

II STOPIEŃ DRABINY 

ANALGETYCZNEJ WHO

SŁABE OPIOIDY :

TRAMADOL 

METYLOMORFINA – KODEINA

DIHYDROKODEINA - DHC

BUPRENORFINA  

NIE PENTAZOCYNA
NIE PETYDYNA

ANALGETYKI NIEOPIOIDOWE    

(+KOANALGETYKI)

III STOPIEŃ DRABINY 

ANALGETYCZNEJ WHO

SILNE OPIOIDY :

MORFINA 

FENTANYL TTS

ANALGETYKI NIEOPIOIDOWE    

(+KOANALGETYKI)

Definicja

: NLPZ (NSAIDs) są chemicznie zróżnicowaną 

grupą leków (>70 NSAIDs w użyciu) mających właściwości 
przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.

Pierwszy 

przedstawiciel 

grupy 

niesteroidowych 

leków 

przeciwzapalnych, 

kwas 

acetylosalicylowy, 

został 

zsyntetyzowany  przez  Feliksa  Hoffmana  w  1899  roku.  W 
ciągu  113  lat  w  tej  grupie  leków  przybyło  szereg  nowych  
preparatów  różniących  się  między  sobą  zarówno  budową 
chemiczną jak i parametrami farmakokinetycznymi.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne -

NLPZ

              

        

background image

2

Niesteroidowe  leki  przeciwzapalne  hamując  wytwarzanie 

prostaglandyn  w  czasie  trwania  procesu  zapalnego  hamują
równocześnie  wytwarzanie  tych  prostaglandyn  w  tkankach 
zdrowych.  U  osób  zdrowych  natomiast  prostaglandyny 
pełnią różnorodne funkcje fizjologiczne tj. ochrona śluzówki 
przewodu  pokarmowego  przed  czynnikami  uszkadzającymi 
(PGE

2

i  PGI

2

),  utrzymanie  homeostazy  nerkowej  (PGE

2

PGI

2

)  i  naczyniowej  (PGI

2

i  TXA

2

),  kontrola  prawidłowej 

czynności  macicy,  wspomaganie  procesu  zagnieżdżania  się
zarodka  w  macicy  i  przebiegu  porodu  (PGF

2

),  regulacja 

cyklu  snu  i  budzenia  (PGD

2

)  oraz  utrzymanie  prawidłowej 

temperatury ciała (PGE

2

). 

PROSTAGLANDYNY

Układ 

krwiotwórczy

Układ 

rozrodczy

Efekt 

przeciwpłytkowy

Układ sercowo-

naczyniowy

Przewód pokarmowy -

działanie protekcyjne                  

w stosunku do śluzówki 

przewodu pokarmowego

Nerki

nefroprotekcja

NLPZ

mielotoksyczność

wzrost ryzyka 

poronienia

wzrost ryzyka 

wystąpienia incydentów 

wieńcowych                             

i mózgowych u osób                

z czynnikami ryzyka

uszkodzenie 

górnego odcinka 

przewodu 

pokarmowego i jelit

nefrotoksyczność

Niesteroidowe leki przeciwzapalne -

NLPZ

Wśród  niesteroidowych  leków  przeciwzapalnych  w  zależności 
od budowy chemicznej, można wyróżnić następujące grupy: 

pochodne  kwasu  salicylowego:  np.  kwas  acetylosalicylowy 
(Aspiryna),  salicylamid  (Scorbolamid),  diflunisal (Dolobit), 
benorylat (Benoral),

pochodne  kwasu  fenylooctowego,  np.  diklofenak (Voltaren), 
alklofenak (Mrevan), fenklofenak,

indole,  np.  indometacyna

(Metindol),  sulindak

(Clinoril), 

tolmetyna (Tolectin),

Niesteroidowe leki przeciwzapalne -

NLPZ

pochodne

kwasu

fenylopropionowego,  np.  ibuprofen  (Ibuprom),  naproksen

(Naproxen),  ketoprofen (Profenid),  pirprofen,  fenbufen (Fenbufen),  indoprofen, 
flurbiprofen (Ansaid), roksaprozyna
pochodne kwasu fenamowego,  np.  kwas mefenamowy (Mefacid),  kwas niflumowy
(Nifluril), kwas meklofenamowy (Meclomen), kwas flufenamowy (Arlef),
pochodne kwasu piranokarboksylowego, np. etodolak (Lodine),
pirolopirole, np. ketorolak (Toradol),
pochodne 

pirazolonu, 

np. 

fenylbutazon

(Butapirazol), 

klofenazon , azapropazon (Rheumox),
oksykamy,  np.  piroksykam (Piroxicam),  sudoksykam,  izoksykam,  tenoksykam
(Tilcotil), meloksykam (Movalis),
pochodne naftylobutanonu, np. nabumeton (Relifex),
chinazolinony, np. prokwazon
Inne, np. nimesulid, tenidap, diacereina

Koksyby: celecoksib (Celebrex), rofecoksib (Vioxx) - wycofany

Zahamowanie  syntezy  prostaglandyn,  poprzez  zahamowanie 

głównie  aktywności  COX-1,  może  przyczyniać się przede 
wszystkim  do  występowania  działań niepożądanych  NLPZ, 
szczególnie  w  obszarze  przewodu  pokarmowego  tj. 
powstawanie 

wrzodów 

żołądka 

oraz 

występowanie 

krwawień. 

Badania prospektywne wykazują, że u 13 spośród każdych 100 

chorych na reumatoidalne zapalenie stawów leczonych przez 
rok  NLPZ  występują

poważne  powikłania  dotyczące 

przewodu pokarmowego oraz innych narządów.

              

        

background image

3

Wszystkie  NLPZ  stosowane  rutynowo  w  lecznictwie  hamują

jednocześnie oba izozymy, COX-1 jak i COX-2. Z uwagi na 
znaczenie  kliniczne  stopnia  hamowania  izozymów  COX, 
leki te można zaliczyć do czterech grup:

A) leki, które całkowicie hamują zarówno COX-1 jak i COX-2 

i  nie  wykazują swoistości  wobec  żadnego  z  izozymów.  Do 
grupy  tej  można  zaliczyć:  aspirynę,  indometacynę, 
ibuprofen, naproksen, ketoprofen, suprofen,

B) leki, które w pełni hamują aktywność COX-1 i COX-2 oraz 

wykazują nieznacznie większe powinowactwo do COX-2 niż
do COX-1.  Do leków tej grupy należą: diklofenak, sulindak, 
tomoksiprol, piroksykam, diflunisal,

C) leki, które silnie, preferencyjnie hamują aktywność COX-2, 

a  w  niewielkim  stopniu  hamują aktywność COX-1.  Do 
leków  tej  grupy  można  zaliczyć:  etodolak,  meloksykam, 
nimesulid.  Swoistość tych  leków  wobec  COX-2  jest  5-50 
razy większa niż wobec COX-1. 

D) leki, które wybiórczo hamują aktywność COX-2, natomiast 

nie  działają hamująco  na  aktywność COX-1  w  całym 
zakresie  stosowanych  dawek  terapeutycznych.  Do  leków 
tych  można  zaliczyć:  celekoksib (Celebrex)  i  rofekoksib
(Vioxx).  Leki  te  wykazują nie  tylko  swoiste  hamowanie 
izoenzymu  COX-2  ale  również

pełną

wobec  niego 

selektywność. 

Nazwane 

zostały 

więc 

selektywnymi 

inhibitorami COX-2. 

Niepożądane działania NLPZ

przewód pokarmowy

• objawy dyspeptyczne
• krwawienia 
• owrzodzenia i perforacja żołądka 
• enteropatia z towarzyszącą utratą białka i 

następową hipoproteinemią

• owrzodzenie jelita grubego 

przypominające wrzodziejące zapalenie 
jelita

Mechanizm uszkadzającego wpływu NLPZ na 

przewód pokarmowy

• zahamowanie syntezy prostaglandyn o działaniu 

gastroprotekcyjnym

, regulujących podśluzówkowy przepływ 

krwi oraz syntezę wodorowęglanów

• NLPZ jako słabe kwasy, niezjonizowane w kwaśnym pH

żołądka, dobrze dyfundują do komórek nabłonka, gdzie panuje 

fizjologiczne pH,
tam ulegają 

jonizacji

, są nierozpuszczalne w tłuszczach, nie 

mogą dyfundować z komórek nabłonkowych powodując ich 

uszkodzenie

• stymulowanie przylegania leukocytów

do śródbłonka 

naczyń, upośledzenie przepływu krwi

• hamowanie angiogenezy

proliferacji komórek

upośledzenie naprawy uszkodzenia

• zmniejszanie objętości soku żołądkowego

, bez zmniejszenia 

zawartości jonów wodorowych, zwiększenie siły uszkadzającej 
kwasu

Czynniki ryzyka uszkodzenia przewodu 

pokarmowego przez NLPZ

• starszy wiek pacjenta
• choroba wrzodowa w wywiadzie
• stosowanie dużych dawek leku
• unieruchomienie
• niewydolność krążenia
• równoczesne stosowanie innych leków o 

działaniu ulcerogennym

• palenie papierosów
• spożywanie nadmiernych ilości alkoholu

Leki nasilajace gastrotoksyczność NLPZ

• równoczesne stosowanie 2 lub większej liczby NLPZ –

błąd

brak synergizmu terapeutycznego, synergizm działań 
niepożądanych

• glikokortykosteroidy 

• bifosfoniany

• doustne leki przeciwzakrzepowe – wzrost ryzyka 

krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego

• inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny

• spironolakton 

              

        

background image

4

Niepożądane działania NLPZ

nerki

• retencja sodu i wody, powstawanie 

obrzęków, skłonność do nadciśnienia

• zmniejszenie filtracji kłębuszkowej i 

przepływu nerkowego, szczególnie u 
starszych chorych

• ostre śródmiąższowe zapalenie nerek jako 

wynik reakcji nadwrażliwości

Niepożądane działania NLPZ

 istotne znaczenie w procesie uszkadzania nerek 

ma 

odsetek wydalanego leku

z moczem (lub jego 

czynnego metabolitu) i 

biologiczny okres półtrwania

leku

 leki wydalane głównie w postaci nieczynnych 

metabolitów praktycznie nie uszkadzają nerek np.: 
etodolak, nabumeton, nimesulid

 długotrwale utrzymujące się działanie leku (np. 

postacie retard) sprzyja uszkodzeniu czynności 
nerek.

Niepożądane działania NLPZ

OUN

: halucynacje, depresja, psychozy, zaburzenia snu

(celekoksyb, indometacyna)

wątroba

: zaburzenia procesów metabolicznych, stres 

oksydacyjny, indukcja apoptozy - diklofenak, nimesulid
(wycofany z rynku farmaceutycznego Irlandii i Włoch), nie 
stosować > 14 dni a przy wystąpieniu objawów 
niepożądanych bezzwłocznie skontaktować się z lekarzem

odczyny alergiczne

:

postać skórna

(rumień, pokrzywka, obrzęk 

naczynioruchowy), 

astma

aspirynowa

”, 

reakcje 

fototoksyczne

(podczas stosowania NLPZ nie eksponować 

się na światło słoneczne)

układ krwiotwórczy

: anemia aplastyczna (indometacyna, 

diklofenak, fenylbutazon, piroksykam)

Niepożądane działania NLPZ

układ sercowo-naczyniowy

- wzrost ryzyka powikłań jest efektem działania wszystkich 

NLPZ, z wyjątkiem Aspiryny

- NLPZ antagonizują przeciwpłytkowy efekt Aspiryny

- stosunkowo bezpieczny jest 

naproksen

- umiarkowany wzrost ryzyka powikłań podczas terapii 

ketoprofenem, ibuprofenem

, znaczny podczas stosowania 

diklofenaku

- w przypadku chorób sercowo-naczyniowych – stosować 
najmniejsze dawki i możliwie najkrócej NLPZ

wydłużenie procesu gojenia się złamań i asymilacji 

implantów wewnątrzkostnych

zespół Reye’a

(uszkodzenie wątroby i encefalopatia) po podaniu 

kwasu acetylosalicylowego dzieciom przed 12 r.ż. 

Niepożądane działania NLPZ

działanie antyagregacyjne

(„przeciwpłytkowe”), szczególnie 

charakterystyczne dla tzw. klasycznych NLPZ; wydłużenie 
czasu krzepnięcia krwi, co może przyczynić się do 
wystąpienia powikłań krwotocznych w okresie 
pooperacyjnym. 

Zdolność do agregacji płytek zostaje przywrócona:

po 

1

dniu od zakończenia stosowania 

diklofenaku, 

diflunisalu, ibuprofenu, indometacyny

lub 

sulindaku

,

po 

4

dniach od zakończenia stosowania 

naproksenu

,

po 

14

dniach od zakończenia stosowania 

piroksykamu, 

okaprozyny, kwasu acetylosalicylowego

NLPZ należą do leków najczęściej 

stosowanych w polifarmakoterapii

Powoduje  to,  że  leki  te  mogą być odpowiedzialne 
nawet  za  20-25%  zgłaszanych  interakcji.  Ocenę
znaczenia klinicznego tych interakcji utrudnia niedobór 
wiarygodnych  danych.  Badania  leków,  nawet  tych 
niedawno  wprowadzonych  na  rynek,  często  są
prowadzone 

na 

grupach 

młodych, 

zdrowych 

ochotników,  otrzymujących  niejednokrotnie  leki  w 
formie pojedynczej, niższej od terapeutycznej dawki. 

              

        

background image

5

NLPZ należą do leków najczęściej 

stosowanych w polifarmakoterapii c.d.

Interakcje,  które  potencjalnie  mogą wystąpić
nawet  u  50%  osób  leczonych  NLPZ,  u  znacznie 
mniejszym, jednocyfrowym odsetku przypadków 
wykazują znaczenie kliniczne.

Grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia 

interakcji z NLPZ

1. Osoby starsze

• 2. Osoby cierpiące na niewydolność nerek i wątroby, 

• 3.Osoby  z  zaburzeniami  metabolicznymi  (niedoczynność

tarczycy), 

• 4. Ciężko chorzy (niewydolność krążenia, zapalenie płuc) 

• 5. Chorzy  z  zaostrzeniem  chorób  takich  jak  zaburzenia  rytmu, 

padaczka, cukrzyca, astma 

• 6. Pacjenci  cierpiący  na  przewlekłe  schorzenia,  wymagający 

długotrwałej farmakoterapii. 

Interakcje NLPZ o znaczeniu klinicznym

zmniejszenie 

skuteczności Aspiryny 

stosowanej we wtórnej prewencji zawału 
mięśnia sercowego

Aspiryna + ibuprofen

wzrost 

ryzyka uszkodzenia górnego 

odcinka przewodu pokarmowego

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny 
(fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, 
sertralina)

nasilenie

toksyczności cytostatyku

Metotreksat

nasilenie 

oto- i nefrotoksyczności

Antybiotyki aminoglikozydowe

wzrost 

ryzyka wystąpienia gastropatii, 

krwawienia z przewodu pokarmowego

Glikokortykosteroidy

nasilenie

działania hipoglikemizującego

Leki przeciwcukrzycowe z grupy 
pochodnych sulfonylomocznika

wzrost 

ryzyka wystąpienia krwawień

Leki przeciwzakrzepowe (pochodne 
kumaryny)

osłabienie

hipotensyjnego działania tych 

leków, zmniejszenie skuteczności 
terapeutycznej

Leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi 
(beta-adrenolityki, inhibitory konwertazy
angiotensyny, diuretyki)

Następstwo

Grupa leków/lek

Paracetamol / Acetaminofen

Apap

(500 mg), 

Acenol

(300, 500 mg), 

Codipar

(500mg)

Coldrex

(750 mg, 10 mg chlorowodorek fenylefryny, 60 mg kwasu askorbinowego)

Gripex

(325 mg, 30 mg chlorowodorek pseudoefedryny, 10 mg bromowodorek

dekstrometorfanu)

• metabolit fenacetyny
• działa 

przeciwbólowo

- słabo wpływa na COX-1 i COX-2 
-

hamuje COX-3

- hamuje syntezę tlenku azotu
- pobudza aktywność zstępujących szlaków 

serotoninergicznych w układzie antynocyceptywnym

- wpływa na receptory opioidowe

• działa 

przeciwgorączkowo

- hamuje syntezę prostaglandyn w podwzgórzu

• brak znaczącego działania przeciwzapalnego

• nie powoduje hamowania agregacji płytek krwi

Paracetamol

 działania niepożądane:

1978-2009 (marzec): 67581 na świecie, 19 w Polsce

zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, uszkodzenie 
wątroby (metabolit N-acetylo-p-benzochinoimina, NAPQI) i 
nerek, skórne reakcje nadwrażliwości, obrzęk 
naczynioruchowy, reakcje fototoksyczne, agranulocytoza, 
trombocytopenia

 interakcje:

warfaryna

– wzrost ryzyka krwawień, 

inhibitory 

CYP1A2

(m.in. ciprofloksacyna, fluwoksamina, tyklopidyna) –

nasilenie hepatotoksyczności, 

paracetamol zmniejsza działanie 

moczopędne diuretyków

 przeciwwskazania:

niewydolność wątroby i nerek, 

nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedobór G-6-P, 
nadwrażliwość

(wg Woroń, 2011)

Paracetamol

 kojarzenie:

NLPZ, opioidy

 wskazany u:

starszych osób, niemowląt i dzieci, kobiet w ciąży 

i matek karmiących, chorych z dodatnim wywiadem 
dotyczącym występowania niepożądanych działań po innych 
lekach przeciwbólowych

• stosowanie regularne co 4-6 godzin, z zachowaniem dawki 

maksymalnej 

4 g na dobę 

(w terapii krótkotrwałej)

2,5 g

(w terapii długotrwałej)

• przeciwbólowe działanie leku wykazuje „efekt pułapowy”, 

powyżej dawki 1 g siła działania nie ulega zwiększeniu

• dawka > 10-15 g

: hipoglikemia, martwica wątroby, śpiączka, 

zgon

• dawka 6 g

(dawka toksyczna): osoby z chorobami wątroby, 

alkoholicy

(wg Woroń, 2011)

              

        

background image

6

Metamizol

• pochodna pirazolonu
• działa 

przeciwbólowo

(hamowanie aktywności 

COX-3

i ograniczenie 

syntezy prostaglandyn w rogach tylnych rdzenia kręgowego) 

• działa 

przeciwgorączkowo

• nie posiada komponenty przeciwzapalnej

• niepożądane działania leku: 1978-2009 (marzec): 14441 na świecie, 

182 w Polsce

• liczba zgonów: 832 na świecie, 2 w Polsce

• agranulocytoza

– reakcja o charakterze nadwrażliwości

• anemia aplastyczna
Charakterystyka produktu leczniczego: 
• „…zaleca się stosowanie metamizolu 

wyłącznie 

w przypadkach, 

kiedy 

inne leki przeciwbólowe nie są skuteczne lub są 

przeciwwskazane

• „…stosowanie leku w dużych dawkach lub długotrwale zwiększa 

ryzyko agranulocytozy, dlatego lek 

nie powinien być stosowany 

dłużej niż 7 dni

(wg Woroń, 2011)

agranulocytoza w 
mechanizmie 
idiosynkrazji – nieznane 
są czynniki ryzyka

Częstość występowania 
agranulocytozy w Polsce, 
które pozostają w 
związku przyczynowo-
skutkowym ze 
stosowaniem metamizolu 
– badania MET I, MET II, 
MET III

brak rejestracji leku 
np. Anglia 

stosunek 
korzyść/ryzyko 
nieakceptowany

wykreślenie 
metamizolu z 
lekospisu np. USA, 
Szwecja

stosunek 
korzyść/ryzyko 
nieakceptowany

brak rejestracji leku            
u dzieci – stosowanie 
off-label

METAMIZOL

Nefopam

Nefopam jest nienarkotycznym lekiem przeciwbólowym 

słabszym od morfiny, ale silniejszym od kwasu 
acetylosalicylowego. 

Po podaniu doustnym siła działania przeciwbólowego 

nefopamu odpowiada ⅓ siły działania równoważnej 
wagowo dawki morfiny (zakres 0,18 – 0,56) lub 8-10 
razy większej dawce kwasu acetylosalicylowego.

Nefopam

• Nefopam inny niż wszystkie dzisiaj stosowane 

analgetyki 

• Dokładny mechanizm działania nefopamu nie jest 

znany. Wiadomo, że nefopam jest silnym 
inhibitorem zwrotnego wychwytu serotoniny i 
noradrenaliny. Prawdopodobnie punktem uchwytu 
działania nefopamu są zstępujące drogi 
serotoninergiczne.

• Minimalny wpływ na płytki krwi, nie działa 

depresyjnie na ośrodek oddechowy

I trymestr

szczególnie 
niebezpieczny okres          
4-8 tygodniem tworzenie 
narządów zarodka

nie stosować NLPZ

wzrost ryzyka poronienia

nie stosować metamizolu

w przypadku 

konieczności podania 

leku przeciwbólowego 

podać Paracetamol

II trymestr

w przypadku konieczności 
można podać

Diklofenak do 75 mg/dobę
lub 
Ibuprofen do 600 mg/dobę

preferowany Paracetamol

III trymestr

nie stosować
metamizolu, NLPZ

przedłużają okres ciąży, 
porodu, zmniejszają ilość
płynu owodniowego

ryzyko przedwczesnego 
zamknięcia przewodu 
tętniczego

Preferowany jako lek 

przeciwbólowy -

Paracetamol

(Chambers DC, Andrews EB, Drug Safety Pregnancy, Willey & Sons, 2007)

FARMAKOTERAPIA  BÓLU  

U  KOBIET  CIĘŻARNYCH

FARMAKOTERAPIA  BÓLU  

A KARMIENIE  PIERSIĄ

• Metamizol – przeciwskazany

• Ibuprofen – tak, gdyż tylko 1-2% leku podanego 

matce przechodzi do mleka

• Paracetamol – preferowany

• Opioidowe leki przeciwbólowe z wyjątkiem 

petydyny – stosowanie krótkotrwałe (1-2 dni) jest 
bezpieczne

              

        

background image

7

Leki uzupełniające w leczeniu 

przeciwbólowym –

koanalgetyki

Leki przeciwdepresyjne –

stosowane w terapii

bólu neuropatycznego:

• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne

(amitryptylina, imipramina)

,

- objawy niepożądane: 

suchość w  

jamie ustnej, zatrzymanie moczu, 
zaparcia, niekiedy splątanie, niepokój

- nie można stosować 

u chorych na jaskrę

- ostrożne stosowanie 

u chorych z 

zaburzeniami rytmu serca, niewydolnością 

krążenia 

Leki uzupełniające w leczeniu 

przeciwbólowym –

koanalgetyki

Leki przeciwdepresyjne –

• inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny

-

-

paroksetyna

– stosowana w terapii bólu 

neuropatycznego związanego z uszkodzeniem 
rdzenia kręgowego

-

sertralina, paroksetyna

– w neuropatii 

cukrzycowej

Leki uzupełniające w leczeniu 

przeciwbólowym –

koanalgetyki

Leki przeciwdrgawkowe

:

kwas walproinowy, amizepin, klonazepam, 
gabapentyna

• stosowane w terapii 

bólu neuropatycznego

, zwłaszcza 

gdy ma on charakter napadowy i jest opisywany przez 
chorego jako wyładowania elektryczne, rażenie 
prądem

• kojarzy się je z 

trójpierścieniowymi lekami 

przeciwdepresyjnymi

Leki uzupełniające w leczeniu 

przeciwbólowym –

koanalgetyki

Leki przeciwarytmiczne

(z gr. miejscowo 

znieczulających), których mechanizm działania 
ma charakter błonowy, np.:

lignokaina, meksyletyna, flekainid

Leki uzupełniające w leczeniu 

przeciwbólowym –

koanalgetyki

Kortykosteroidy

deksametazon

Leki blokujące receptory NMDA

, które działają

przeciwbólowo poprzez przywracanie 
stabilności receptorów N-metylo-D-
asparaginianowych (receptory uczynnia min. 
długotrwały, niedostatecznie leczony ból), np.:

ketamina, dekstrometorfan, metadon

Leki uzupełniające w leczeniu 

przeciwbólowym –

koanalgetyki

Leki blokujące przewodnictwo układu współczulnego

-

agoniści alfa-2 receptorów, które wybiórczo hamują
przewodzenie informacji bólowej w rdzeniu kręgowym oraz 
potencjalizują działanie przeciwbólowe opioidów – np.: 

klonidyna

Leki zwiotczające mięśnie

- miorelaksanty, działające 

przeciwbólowo poprzez hamowanie mono- i 
polineuroprzewodzenia w rogach tylnych rdzenia kręgowego 
droga stymulacji receptorów GABA, np.:

baklofen

należy stosować bardzo ostrożnie u chorych z dusznicą 
(niebezpieczeństwo osłabienia mięśni oddechowych) i 
wyniszczonych, może powodować senność lub zaburzenia 
świadomości, zwłaszcza u osób starszych 

              

        

background image

8

Leki uzupełniające w leczeniu 

przeciwbólowym –

koanalgetyki

Bifosfoniany

– stosowane w terapii 

objawowej przerzutów do kości

pamidronian disodowy, klodronian
disodowy

Leczenie niefarmakologiczne bólu

• Metody anestezjologiczne

i

neurochirurgiczne 

(blokady, neurolizy, 

zewnątrzoponowe podawanie analgetyków)

• Metody wspomagające

(akupunktura, 

fizykoterapia, psychoterapia)

• Radioterapia

– leczenie z wyboru bólu 

związanego z przerzutami do kości – dożylne 
podawanie izotopu promieniotwórczego np. 
strontu