1 

Liceum    

Uzupełniające                                                              Data:  

Dla Dorosłych  

Semestr I 

 

 
 
 
 
 

PRACA KONTROLNA nr 2 

z  przedmiotu 

– Język polski

 

Literatura i kultura średniowiecza 

 
 
 
 

              Prowadzący: mgr Justyna Kucharzak 

 
 
 
 
 
 

 

Słuchacz: …………………………………………. 

 

 

Ocena: ………………………............................... 

 

 

 

 
 

 
 

 

2 

 
1.  Rozszyfruj daty i określ ich znaczenie dla średniowiecza (w Polsce lub w Europie):  
 
a)  476 r., 
 ___________________________________________________________________________  
 
 
b)  966 r., 
 
 ___________________________________________________________________________  
 
 
c)  1492 r. 
 ___________________________________________________________________________  
 
2.  Podaj pojęcia zdefiniowane poniżej. 
 
a)   ____________________  – 

podobieństwo 

kultur 

narodowych 

średniowiecza; 

funkcjonowanie tych samych motywów, gatunków literackich i stylów w sztuce na terenie 
całej średniowiecznej Europy. 

b)   ____________________  – podporządkowanie Bogu i religii chrześcijańskiej wszystkich 

dziedzin ludzkiej aktywności i obszarów zainteresowania człowieka (spraw materialnych, 
zagadnień intelektualnych, norm i wartości). 

c)   ____________________  –  przedstawienie  malarskie,  wyobrażające  Chrystusa  na  tronie 

pomiędzy  modlącymi  się  Maryją  i  Janem  Chrzcicielem;  malarskie  wyobrażenie  idei 
pośrednictwa. 

 
3.  Porównaj dwa style artystyczne średniowiecza. 
 

 

Sztuka romańska 

Sztuka gotycka 

architektura 

 
 
 
 

 

malarstwo 
i rzeźba 

 

 

 
4.  Porównaj średniowieczne wiersze maryjne według podanych kryteriów. 
 

 

Bogurodzica 

Lament świętokrzyski 

nadawca 

 
 

 

adresat 

 
 

 

cel wypowiedzi    

 
 

 

kreacja Maryi 

 
 
 

 

 

3 

 
 

 

5.  Opisz średniowieczny wzorzec osobowy przedstawiony w Legendzie o św. Aleksym:  
 
a)  nazwij postawę reprezentowaną przez bohatera utworu, 
 ___________________________________________________________________________  
b)  odwołując się do jego biografii, omów dwa przykłady umartwiania opisane w legendzie, 
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
c)  opisz „świętą śmierć” Aleksego, 
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
d)  objaśnij, na czym polega dydaktyzm utworu, 
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
e)  nazwij typ piśmiennictwa, do jakiego należy utwór opisujący biografie świętych. 
 ___________________________________________________________________________  
 
6.  Wskaż  jedno  podobieństwo  i  dwie  różnice  między  postawami  św.  Aleksego  i  św. 

Franciszka. 

św. Aleksy 

św. Franciszek 

 
 
 
 
 

 

 
7.  Z pierwszej zwrotki Bogurodzicy wypisz: 
 
a)  archaizm fonetyczny, 
 ___________________________________________________________________________  
b)  archaizm fleksyjny, 
 ___________________________________________________________________________  
c)  archaizm leksykalny, 
 ___________________________________________________________________________  
d)  archaizm składniowy, 
 ___________________________________________________________________________  
e)  apostrofę, 
 ___________________________________________________________________________  
f)  antytezę. 
 ___________________________________________________________________________  

 

Bogurodzica (fragment) 
Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja, 
U Twego Syna, Gospodzina Matko zwolena, Maryja! 

 

4 

Zyszczy nam, spuści nam. 
Kyrielejson. 

 

8.  Z poniższego fragmentu utworu: 
 
a)  wypisz dwa epitety o przeciwstawnym znaczeniu, 
 ___________________________________________________________________________  
b)  określ funkcję tych epitetów. 
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 
 
Lament świętokrzyski (fragment) 
Ciężka moja chwila, krwawa godzina, 
Widzęć niewiernego Żydowina, 
Iż on bije, męczy mego miłego Syna. 

 

9.  Przeczytaj poniższe fragmenty utworu, a następnie: 
 
a) nazwij motyw literacki wykorzystany w utworze, 
 ___________________________________________________________________________  
b) wskaż dwa zabiegi językowe, które służą uwypukleniu demokratyzmu śmierci, 
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
c)  nazwij jednym słowem zabieg służący przedstawieniu Śmierci, 
 ___________________________________________________________________________  
d)  wyjaśnij,  na  czym  polega  połączenie  grozy  i  śmieszności  w  wizerunku  Śmierci,  oraz 

określ funkcję takiego połączenia. 

 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią [fragmenty] 
Mors dicit

1

 

[…] Gdy się jimę z kosą plęsać

2

, 

Chcę jich tysiąc pokęsać. […] 
Morzę wszytko ludzskie plemię

3

: 

Morzę mądre i też wiły

4

 […]. 

I chorego, i zdrowego, 
Zbawię żywota każdego; 
Bądź ubodzy i bogaci, 
Szwytki

5

 ma kosa potraci […] 

Bądź książęta albo grabie

6

, 

Wszytki ja pobierzę k sobie

7

. […] 

Rzemieślniki, kupce, oracze, 
Każdy przed mą kosą skacze. [...] 
 

1

 Mors dicit – Śmierć mówi. 

2

 Plęsać – tańczyć. 

 

5 

3

 Wszytko ludzskie plemię – cały rodzaj ludzki. 

4

 Wiła – błazen, głupiec. 

5

 Szwytki – wszystkich.

 

 

6

 Grabia – hrabia. 

7

 Pobierzę k sobie – zabiorę do siebie. 

 

 
10. W poniższym fragmencie tekstu wskaż trzy cechy gatunkowe hymnu.  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 
 
Wincenty z Kielczy Hymn do świętego Stanisława (fragment) 
O ciesz się, Matko-Polsko, w sławne 
Potomstwo płodna! Króla królów 
I najwyższego Pana wielkość 
Uwielbiaj chwałą przynależną. 
 
11. Opisz relacje między mężczyzną a kobietą w modelu miłości dwornej. 
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________  
 ___________________________________________________________________________