1
Zasady funkcjonowania konta kosztów (strat nadzwyczajnych)
Zasady funkcjonowania konta przychodów (zysków nadzwyczajnych)
Obroty kredytowe
Obroty konta
Poniesione
Obroty debetowe
5 300
5 300
Obroty konta
9 000
9 000
6 000
2 000
Przeniesienie kosztów
(strat)
Konto kosztów lub
kos zty (straty)
1 000
9 000
Wn Strat nadzwyczajnych Ma
Obroty kredytowe
Obroty konta
1 000
Obroty debetowe
12 500
12 500
(zysków)
Obroty konta
12 500
12 500
Konto przychodów lub
Przeniesienie przychodów
3 500
Wn Zysków nadzwyczajnych Ma
8 000
przychody (zyski)
12 500
Osiągnięte
2
WARIANTY EWIDENCJI KOSZTÓW
I.
Ograniczenie ewidencji kosztów do układu rodzajowego, na kontach zespołu 4
„Koszty według rodzajów” z podziałem na koszty proste.
II.
Ograniczenie ewidencji kosztów do układu funkcjonalnego, na kontach zespołu 5
„Koszty według typów działalności”.
III.
Grupowanie kosztów działalności w układzie rodzajowym na kontach zespołu 4, a
następnie ich rozliczanie na konta zespołu 5 w układzie funkcjonalnym za
pośrednictwem konta 490 „Rozliczenie kosztów rodzajowych”.
WARIANT I – ewidencja kosztów w układzie rodzajowym (zespół 4)
CECHY
PRZEZNACZENIE
NIE OBEJMUJE
•
dzieli koszty z punktu
widzenia
ich
treści
ekonomicznej (rodzaju)
•
ujmuje
koszty
zwykłej
działalności
(podstawowej,
pomocniczej, zarządu),
•
ujmuje
on
koszty
poniesione w danym okresie
sprawozdawczym,
•
ujmuje koszty proste.
•
dla jednostek o nieskomplikowanej strukturze, gdzie nie
wymaga się kontroli kosztów w przekroju miejsc
powstawania i nośników,
•
dla jednostek, których głównym przedmiotem działalności
jest świadczenie usług, nie wykazujących jednocześnie
potrzeby
ustalania
rzeczywistych
kosztów
ich
wytworzenia,
•
dla jednostek, które w jednym cyklu produkcyjnym
wytwarzają mała skomplikowane wyroby [brak produkcji
nie zakończonej],
•
dla jednostek, które chcą zachować w tajemnicy wartość
kosztów wg miejsc ich powstawania.
•
działalności
finansowej z funduszy
specjalnych,
•
działalności
inwestycyjnej,
•
operacji finansowych,
•
pozostałej działalności
operacyjnej,
•
usuwania
skutków
zdarzeń losowych.
PODSTAWOWE KATEGORIE KOSZTÓW WG RODZAJÓW
Lp.
Rodzaj kosztu
Charakterystyka
1.
Zużycie
materiałów
i energii
obejmuje zużycie surowców, materiałów podstawowych, pomocniczych, paliwa, opakowań, części
zamiennych maszyn i urządzeń, materiałów biurowych, energii elektrycznej, pary, wody, gazu, środków
czystości itp.
2.
Amortyzacja
obejmuje miesięczny odpis amortyzacyjny z tytułu zużycia środków trwałych, w tym środków trwałych w
budowie oraz odpis amortyzacyjny z tytułu zużycia wartości niematerialnych i prawnych.
3.
Usługi obce
usługi wykonane przez dostawców, opłacone gotówką, czekami, wekslami itp. do typowych usług obcych
zalicza się: obróbkę obcą (obróbka termiczna, szlifowanie, farbowanie), usługi transportowe, usługi
remontowe, inne usługi obce np. usługi pocztowe, telekomunikacyjne, paranie odzieży, usługi informatyczne,
bankowe, poligraficzne itp.
4.
Podatki i opłaty obejmują wszelkie podatki i opłaty stanowiące koszty zwykłej działalności operacyjnej np. podatek od
towarów i usług (VAT) naliczony, nie podlegający zwrotowi ani odliczeniu, podatek od nieruchomości, od
gruntów, podatek od lokali, inne podatki i opłaty na rzecz miasta i gminy (skarbowe, notarialne,
administracyjne) itp.
5.
Wynagrodzenia obejmują ogół wynagrodzeń pieniężnych i w naturze (np. deputatów branżowych) za pracę, przysługujących
zarówno pracownikom danej jednostki gospodarczej, a wynikających z ich stosunku pracy, jak też osobom
wykonującym pracę dla tej jednostki na podstawie umowy – zlecenia i o dzieło.
6.
Ubezpieczenia
społeczne
i inne
ś
wiadczenia
obejmują składki na ubezpieczenia społeczne w części obciążające pracodawcę (emerytalne, rentowe i
wypadkowe), składki na Fundusz Pracy i FGŚP, odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz
ś
wiadczenia urlopowe dokonywane w ciężar kosztów jednostki.
7.
Pozostałe koszty
rodzajowe
obejmują w szczególności: podróże służbowe (koszty przejazdów, noclegów i diet), koszty reprezentacji i
reklamy (udział w targach krajowych i zagranicznych, reklama w prasie, radiu, telewizji, koszty
podejmowania delegacji zagranicznych i kontrahentów, inne koszty rodzajowe np. czynsz i dzierżawy, składki
ubezpieczeń majątkowych, opłaty za parkingi itp.
3
AMORTYZACJA
Ewidencja amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych
przebiega według schematu:
1) miesięczna amortyzacja środków trwałych
2) miesięczna amortyzacja WNiP
Przykład:
Wartość początkowa środka trwałego
60.000
Stawka amortyzacyjna
10%
Polecenie: Zaksięgować miesięczny odpis amortyzacyjny i ustalić wartość bieżącą środka
trwałego
ZUŻYCIE MATERIAŁÓW I ENERGII
1) wydanie materiałów do zużycia
Umorzenie śr. trw.
060
Amortyzacja śr. trw.
401
Umorzenie WNiP
070
Amortyzacja WNiP
402
Materiały w magazynie
311
Zużycie materiałów
411
500 (1
1) 500
Sp) 60.000
Amortyzacja śr. trw.
401
Umorzenie śr. trw.
060
Ś
rodki trwałe
010
4
2) zwrot materiałów z produkcji
a) storno czarne
b) storno czerwone
USŁUGI OBCE
Do tego rodzaju usług zalicza się przede wszystkim świadczone przez inne jednostki usługi z
zakresu transportu, remontów, itp.
Przykład:
Saldo początkowe konta „Kasa”
1.000
Saldo początkowe konta „Rachunek bieżący” 2.500
Operacje gospodarcze:
1)
Otrzymano fakturę za transport od firmy „Transbud”
2.100
2)
Zapłacono z rachunku bieżącego za powyższa usługę
2.100
3)
Faktura za remont maszyn opłacona wekslem własnym
500
4)
Zapłacono gotówką za transport PKP
999
Materiały w magazynie
311
Zużycie materiałów
411
Materiały w magazynie
311
Zużycie materiałów
411
Rach.bieżący
131
Sp) 2.500
2.100 (2
Usługi transportowe
426
1)
2.100
4) 999
Kasa
101
Sp) 1.000
999 (4
Rozrach. z dost. i odb.
200
2.100 (2
2.100 (1
Zobowiązania wekslowe
206
500 (3
Usługi remontowe
427
3) 500
5
WYNAGRODZENIA
Koszty wynagrodzeń obejmują wypłaty pieniężne oraz równowartość świadczeń w naturze
bądź ich ekwiwalenty wypłacane lub wydawane pracownikom za wykonaną pracę w ramach
umowy zawartej z jednostką.
Wynagrodzenie brutto podlega różnorodnym obciążeniom. Wyróżniamy obciążenia
obligatoryjne (podatek dochodowy od osób fizycznych, składka na ubezpieczenie społeczne)
oraz dobrowolne (składka ubezpieczeniowa – np. na życie, składka na rzecz związków
zawodowych).
Ewidencja wynagrodzeń, ubezpieczeń społecznych i innych świadczeń przebiega
w sposób następujący:
Treść operacji:
1)
Lista płac: wynagrodzenia brutto.
2)
Naliczone składki z tytułu ubezpieczeń społecznych (finansowane przez pracodawcę) oraz
na fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych – zgodnie z
deklaracją.
3)
Odpisy na ZFŚS.
4)
Lista płac: podatek dochodowy od osób fizycznych (zgodnie z deklaracją).
5)
Lista płac: składki ubezpieczeń społecznych finansowane przez pracowników.
6)
Lista płac: pozostałe potrącenia z listy płac.
7)
Wypłata wynagrodzeń z listy płac.
8)
Wypłata zasiłków z „listy ZUS”.
9)
WB – spłata zobowiązań wobec ZUS.
6
ZFŚS
851
Wynagrodzenia
430
Rachunek bieżący
131
Kasa
101
Inne rozrachunki z pracownikami
234
Rozrachunki z ZUS z tyt. ubezpieczeń
społecz. i zdrowotnych
227
Rozrachunki z tyt. wynagrodzeń
231
Rozrachunki z US z tyt. zaliczek na pod.
dochod. od osób fizycznych
222
Składki na ubezpieczenia społeczne
płacone przez pracodawcę
441
Odpisy na ZFŚS lub świadczenia
urlopowe
445
EWIDENCJA WYNAGRODZEŃ, UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH I INNYCH ŚWIADCZEŃ
1
4
9
8
7
6
5
2
3
7
PODATKI I OPŁATY
Podatki i opłaty stanowią koszty jednostki z tytułu obciążeń o charakterze publiczno-
prawnym. Zalicza się tu w szczególności:
1)
podatek akcyzowy,
2)
podatek od towarów i usług (podatek VAT) naliczony w części nie podlegającej
rozliczeniu z podatkiem należnym,
3)
podatek należny od importu usług,
4)
podatek od nieruchomości,
5)
podatek od środków transportu,
6)
podatek należny od kosztów reprezentacji i reklamy,
7)
opłatę skarbową,
8)
opłatę za korzystanie ze środowiska naturalnego,
9)
opłatę za użytkowanie wieczyste gruntów,
10)
opłatę na fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Ewidencja podatków i opłat przebiega według schematu:
POZOSTAŁE KOSZTY RODZAJOWE
Zalicza się tu w szczególności:
1)
koszty podróży służbowych,
2)
ubezpieczenia rzeczowe oraz od odpowiedzialności cywilnej,
3)
koszty reprezentacji i reklamy.
Ewidencja pozostałych kosztów rodzajowych przebiega według schematu:
Operacje gospodarcze:
1)
Otrzymano fakturę za sporzadzenie reklamy od firmy „Avangarda”.
2)
Ze srodków na rachunku bankowym opłacono fakturę od firmy „Avangarda”.
3)
Pokryto z kasy koszty ubezpieczeń majątkowych.
Niektóre konta rozrachunków
publicznoprawnych
np. 225, 226, 228
Podatki i opłaty
451, 459
Naliczenie podatków i opłat
Kasa
101
Rozrachunki z dostawcami i odbiorcami
200
Koszty reprezentacji i reklamy
468
Rachunek bieżący
131
Inne koszty rodzajowe
469
2
1
3
8
EWIDENCJA PRZYCHODÓW Z PODSTAWOWEJ DZIAŁALNOŚCI
OPERACYJNEJ
Przykład
1. Wystawiono fakturę za sprzedane produkty:
a) wartość produktów według ceny sprzedaży
2 000
b) podatek VAT 22 %
440
c) razem wartość brutto faktury (do zapłaty)
2 440
1
2
Sprzedaż
................................
Rozrachunki
z odbiorcami
Rozrachunki
z tytułu VAT
1c) 2 440
Sprzedaż
produktów
Rozrachunki
z odbiorcami
Rozrachunki
z tytułu VAT
2 000 (1a
440 (1b
9
POZOSTAŁE KOSZTY I PRZYCHODY OPERACYJNE
Pozostała działalność operacyjna – jest to działalność gospodarcza jednostki
związana pośrednio z działalnością operacyjną jednostki.
Pozostałe koszty operacyjne – obejmują pozycje kosztów, które są
spowodowane:
1)
działalnością socjalną,
2)
zbyciem środków trwałych, środków trwałych w budowie oraz wartości
niematerialnych i prawnych,
3)
odpisaniem należności przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych,
4)
utworzeniem rezerw, z wyjątkiem dotyczących operacji finansowych,
5)
odpisami aktualizującymi (zmniejszającymi) wartość składników aktywów,
6)
zapłatą odszkodowań, kar i grzywien,
7)
przekazaniem nieodpłatnych aktywów.
Do ewidencji pozostałych kosztów operacyjnych jest przeznaczone konto
„Pozostałe koszty operacyjne”. Po stronie Dt tego konta wykazuje się wszelkie
koszty poniesione w ciągu roku obrotowego, które są pośrednio związane z
operacyjną działalnością jednostki. W ciągu roku obrotowego konto „Pozostałe
koszty operacyjne” wykazuje saldo debetowe, które na dzień bilansowy przenosi
się na konto „Wynik finansowy”.
Do
pozostałych
przychodów
operacyjnych
zalicza
się
przychody
spowodowane:
1)
działalnością socjalną,
2)
sprzedażą środków trwałych, środków trwałych w budowie oraz wartości
niematerialnych i prawnych,
3)
odpisaniem zobowiązań przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych,
4)
rozwiązaniem rezerw, z wyjątkiem dotyczących operacji finansowych,
5)
odpisami aktualizującymi (zwiększającymi) wartość składników aktywów,
6)
otrzymaniem odszkodowań, kar i grzywien,
7)
otrzymaniem nieodpłatnych aktywów.
Do ewidencji pozostałych przychodów operacyjnych jest przeznaczone konto
„Pozostałe przychody operacyjne”. Po stronie Ct tego konta ujmuje się
wszelkie przychody osiągnięte w ciągu roku obrotowego, które są pośrednio
związane z operacyjną działalnością jednostki. W ciągu roku obrotowego konto
„Pozostałe przychody operacyjne” wykazuje saldo kredytowe, które na dzień
bilansowy przenosi się na konto „Wynik finansowy”.
W rachunku zysków i strat niektóre pozycje pozostałych przychodów i
kosztów operacyjnych ujmuje się metodą netto, tzn. przedstawia wynik
operacji bez podawania związanych z nią przychodów i kosztów np. zysk
lub strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych. W księgach
10
rachunkowych należy jednak przestrzegać zasady zakazu kompensat, czyli
wykazywać oddzielnie przychody i koszty.
Ewidencja pozostałych przychodów/kosztów operacyjnych
Przykład
1. Zapłacono przelewem karę umowną
200
2. Odpisanie umorzonych, przedawnionych zobowiązań 300
KOSZTY I PRZYCHODY FINANSOWE
Działalność finansowa jednostek gospodarczych obejmuje prowadzenie
gospodarki środkami pieniężnymi i papierami wartościowymi. Jest to, więc
działalność polegająca na angażowaniu środków pieniężnych w obrót
inwestycjami, lokowaniu środków pieniężnych w banku, udzielaniu pożyczek,
zaciąganiu kredytów, wystawianiu weksli na spłatę zobowiązań itp.
Za koszty finansowe (koszty operacji finansowych) uważa się:
1)
wartość w cenach nabycia sprzedanych aktywów finansowych,
2)
płacone odsetki od zaciągniętych kredytów i pożyczek,
3)
dyskonto od weksli własnych i obcych dyskontowanych w banku,
4)
ujemne różnice kursowe,
5)
utworzenie rezerw na przyszłe zobowiązania w związku z dokonywanymi
operacjami finansowymi,
6)
odsetki od własnych obligacji i innych aktywów finansowych,
7)
prowizje od otrzymanych kredytów i pożyczek,
8)
odpisy aktualizujące (zmniejszające) wartość aktywów finansowych.
Do ewidencji kosztów operacji finansowych jest wykorzystywane konto
„Koszty finansowe”. Poniesione w ciągu roku obrotowego koszty operacji
finansowych są ujmowane po stronie Dt tego konta. Konto „Koszty finansowe”
Konto
bilansowe
Konto
bilansowe
Pozostałe
koszty operacyjne
Pozostałe
przychody operacyjne
Rachunek
bankowy
Pozostałe
koszty operacyjne
Pozostałe
przychody operacyjne
Rozrachunki
z dostawcami
1) 200
200 (1
300 (2
2) 300
11
w ciągu roku obrotowego wykazuje saldo debetowe, które na dzień bilansowy
przenosi się na konto „Wynik finansowy”.
Do przychodów finansowych (przychodów z operacji finansowych) zalicza
się:
1)
przychody ze sprzedaży aktywów finansowych (krótkoterminowych i
długoterminowych),
2)
odsetki od lokat, wkładów bankowych i udzielonych pożyczek,
3)
otrzymane dywidendy od akcji obcych,
4)
otrzymane odsetki od obligacji obcych,
5)
dyskonto od weksli obcych, czeków obcych i papierów wartościowych,
6)
przychody z tytułu udziałów w innych jednostkach,
7)
dodatnie różnice kursowe,
8)
rozwiązanie rezerwy, utworzonej w ciężar kosztów finansowych, na
przewidywane zobowiązania z tytułu operacji finansowych,
9)
odpisy aktualizujące (zwiększające) wartość aktywów finansowych.
Do ewidencji przychodów operacji finansowych jest wykorzystywane konto
„Przychody finansowe”. Po stronie Ct tego konta księguje się wszelkie
przychody osiągnięte w danym roku obrotowym z tytułu dokonanych operacji
finansowych. W ciągu roku obrotowego konto „Przychody finansowe”
wykazuje saldo kredytowe, które na dzień bilansowy przenosi się na konto
„Wynik finansowy”.
Ewidencja przychodów/kosztów finansowych
Przykład
1. Zapłacono gotówką karę za nieterminową regulację zobowiązań 150
2. Bank doliczył odsetki od środków zgromadzonych na rachunku 500
Konto
bilansowe
Konto
bilansowe
Koszty
finansowe
Przychody
finansowe
Kasa
Koszty
finansowe
Przychody
finansowe
Rachunek
bankowy
1) 150
150 (1
500 (2
2) 500