ã Scania CV AB 2002, Sweden
1 587 916
10:05-04
Wydanie 2
pl
Hamulec wydechowy
i
Ogranicznik białego dymu
125 52
4
ã Scania CV AB 2002, Sweden
1 587 916
10:05-04
Wydanie 2
pl
Hamulec wydechowy
i
Ogranicznik białego dymu
125 52
4
2
ã Scania CV AB 2002, Sweden
10:05-04
Spis treści
Zasada działania
Hamulec wydechowy ............................................. 3
Ogranicznik białego dymu .................................... 3
Tłumik hałasu ......................................................... 4
Włączanie hamulca wydechowego ....................... 4
Jednostka sterująca ................................................ 5
Włączanie ogranicznika białego dymu ................ 5
Opticruise................................................................ 6
Inne opcje................................................................ 6
Przepływ powietrza do hamulca
wydechowego.......................................................... 6
Różne....................................................................... 6
Smarowanie
.................................................................................. 7
Regulacja
.................................................................................. 7
Złącza jednostki sterującej
.................................................................................. 8
Położenie styków .................................................... 9
Sygnały wejściowe i wyjściowe
jednostki sterującej
Sygnały wejściowe ................................................ 10
Sygnały wyjściowe ................................................ 11
Diagnostyka jednostki sterującej
EEB
Uwagi ogólne ........................................................ 12
Sterowanie ogranicznikiem białego dymu ........ 12
Sterowanie hamulcem wydechowym ................. 13
Wartości, prąd do zaworu proporcjonalnego.... 14
Spis treści
10:05-04
ã Scania CV AB 2002, Sweden
3
Zasada działania
Hamulec wydechowy
Hamulec wydechowy służy do zwiększania
siły hamowania w celu oszczędzania
hamulców zasadniczych.
Składa się z zaworu w kolektorze
wydechowym, który jest otwierany i
zamykany przez siłownik sterujący. Siła
hamowania silnikiem zwiększa się, gdy
zawór jest zamknięty.
Zawór zamontowany jest na wałku, który
zamontowany jest z przesunięciem, tak, by
ciśnienie gazów spalinowych wspomagało
otwarcie zaworu.
3
2
1
100102
1 Siłownik sterujący
2 Wałek z dźwignią
3 Zawór
Ogranicznik białego dymu
Rozruch zimnego silnika przy niskiej
temperaturze zewnętrznej spowoduje
powstawanie dużych ilości białego dymu
wskutek obecności nie spalonego paliwa w
gazach spalinowych. Można temu
przeciwdziałać przez częściowe zamknięcie
zaworu hamulca wydechowego.
Ogranicznik białego dymu w ciężarówkach
jest dostępny tylko w połączeniu z jednostką
sterującą EEB. W autobusach ogranicznik
białego dymu jest dostępny zarówno z, jak i
bez jednostki sterującej.
Zasada działania
4
ã Scania CV AB 2002, Sweden
10:05-04
Tłumik hałasu
Wskazówka: Dotyczy wyłącznie
ciężarówek.
W samochodach przeznaczonych na rynki,
gdzie stosowane są ograniczenia poziomu
hałasu, montowany jest tłumik hałasu w
celu ograniczenia hałasu przy hamowaniu
silnikiem.
Tłumik ten montowany jest w kolektorze
dolotowym powietrza do silnika i ogranicza
on przepływ powietrza przez silnik, co
zmniejsza hałas.
Włączanie hamulca
wydechowego
Hamulec wydechowy można włączyć na
pięć różnych sposobów.
1
Ręcznie, przy pomocy przełącznika w
podłodze bez jednostki sterującej.
Zawór jest wtedy całkowicie zamknięty
lub całkowicie otwarty. W takim
wypadku hamulec wydechowy można
połączyć z ogranicznikiem białego
dymu.
2
Ręcznie, przy pomocy przełącznika w
podłodze z jednostką sterującą.
Zawór można wtedy ustawić nie tylko w
położeniu całkowicie otwartym lub
zamkniętym, ale także w położeniach
pośrednich. Hamulec wydechowy jest
połączony z ogranicznikiem białego
dymu.
3
Automatycznie przy pomocy pedału
hamulca, z jednostką sterującą.
Sygnał z przełącznika pedału hamulca
jest wysyłany do jednostki sterującej,
która włącza hamulec wydechowy.
Kierowca może wyłączyć funkcję
automatycznego włączania, wciskając
przycisk na tablicy rozdzielczej.
Hamulec wydechowy jest połączony z
ogranicznikiem białego dymu.
4
Zarówno automatycznie - pedałem
hamulca, lub ręcznie - przełącznikiem w
podłodze, z jednostką sterującą.
Kierowca może wyłączyć funkcję
automatycznego włączania, wciskając
przycisk na tablicy rozdzielczej.
Hamulec wydechowy jest połączony z
ogranicznikiem białego dymu.
5
Jeśli pojazd jest wyposażony w retarder,
hamulec wydechowy może być
włączany przez sygnał z jednostki
sterującej retardera. (Dotyczy tylko
retardera Scania).
Dźwignia retardera musi znajdować się
w położeniu 5.
Kierowca może wyłączyć funkcję
automatycznego włączania, wciskając
przycisk na tablicy rozdzielczej.
Po włączeniu hamulec wydechowy
będzie działał z większą siłą przez
pierwsze kilka sekund.
Zasada działania
10:05-04
ã Scania CV AB 2002, Sweden
5
Jednostka sterująca
Jeśli hamulec wydechowy jest sterowany
przez jednostkę sterującą, układ nazywany
jest EEB (z angielskiego Electronic
Exhaust Brake - elektroniczny hamulec
wydechowy).
Jednostka sterująca znajduje się pod tablicą
rozdzielczą, obok przekaźnika
kierunkowskazów.
Jednostka sterująca monitoruje prędkość
silnika i wyłącza hamulec wydechowy, jeśli
prędkość ta spadnie poniżej 800 obr./min.
Zawór jest wtedy całkowicie otarty i nie
można go ponownie zamknąć, dopóki
prędkość silnika nie osiągnie co najmniej
900 obr./min., nie wcześniej jednak, niż w
dwie sekundy po jego otwarciu.
Wprowadzona została nowa jednostka
sterująca z czterema różnymi trybami
ciśnienia sterującego zaworem
proporcjonalnym. Oba tryby obsługiwane są
jednak przez to samo oprogramowanie.
Pierwszy tryb dotyczy D11/12/16, gdzie styk
7 jednostki sterującej jest połączony do
masy. Drugi tryb dotyczy D9/14 i autobusów,
styk 7 jednostki sterującej nie jest połączony
do masy.
Jednostka sterująca nie wytwarza kodów
usterek i nie można jej podłączyć do Scania
Diagnos. Można jednak wykonać
diagnostykę mierząc napięcie na różnych
stykach, patrz strony 8 - 11.
Włączanie ogranicznika
białego dymu
Ogranicznik białego dymu włączany jest
przez kierowcę przyciskiem w tablicy
rozdzielczej. Można go włączyć tylko, gdy
włączony jest hamulec postojowy.
Jednostka sterująca zapewnia włączenie
ogranicznika białego dymu przy
zmniejszonym ciśnieniu, w 20 sekund po
włączeniu silnika i osiągnięciu pełnej mocy,
zapobiec zgaśnięciu.
Ogranicznik białego dymu działa do
maksymalnej prędkości silnika 1500 obr./
min.
W autobusach bez EEB ogranicznik
białego dymu można włączyć przyciskiem
wewnątrz autobusu. Prąd przechodzi do
zaworu elektromagnetycznego, który
steruje siłownikiem pneumatycznym
hamulca wydechowego. Zawór hamulca
wydechowego zamyka się dla ograniczenia
białego dymu.
Różnica w stosunku do pojazdów z EEB
polega na tym, że zawór nie zamyka się
stopniowo, ale zostaje zamknięty
całkowicie.
Zasada działania
6
ã Scania CV AB 2002, Sweden
10:05-04
Opticruise
Jeśli pojazd jest wyposażony w Opticruise,
musi posiadać hamulec wydechowy z
jednostką sterującą EEB. Służy to do
obniżania i synchronizacji prędkości silnika
podczas zmiany biegów.
Polecenia z Opticruise mają pierwszeństwo
przed ręcznym i automatycznym włączaniem
hamulca wydechowego i ogranicznika
białego dymu.
Inne opcje
Dostępne są następujące kombinacje:
Wyposażenie pojazdu:
Hamulec wydechowy
sterowany przez:
Ogranicznik białego dymu
Jednostkę sterującą EEB
Bez ogranicznika białego dymu
Retarder
Retarder
Bez retardera
Wyłącznik
Ogranicznik białego dymu w autobusie bez EEB
Wyłącznik
Przepływ powietrza do
hamulca wydechowego
Patrz Podręcznik warsztatowy, schemat
obwodu sprężonego powietrza, hamulec
wydechowy, grupa 10.
Różne
Schemat połączeń znajduje się w grupie 16
Podręcznika warsztatowego.
Zasada działania
10:05-04
ã Scania CV AB 2002, Sweden
7
Smarowanie
Nasmaruj tulejki i łącznik (oznaczony "X"
na rysunku) smarem o numerze części
814241.
x
x
Regulacja
1
Punkt początkowy: Zawór 1 jest
całkowicie otwarty, a dźwignia wałka
zaworu spoczywa na ograniczniku 3.
2
Odkręć przeciwnakrętkę (4) mocującą
łącznik.
3
Napnij sprężynę powrotną siłownika
sterującego, przykręcając łącznik do
siłownika o 2-3 obroty.
4
Dokręć przeciwnakrętkę.
Smarowanie
8
ã Scania CV AB 2002, Sweden
10:05-04
Złącza jednostki sterującej
Położenie styków, patrz rysunek na
następnej stronie.
Styk nr
Oznaczenie styku
Uwagi
1
PROP 1
Wyjście do zaworu proporcjonalnego.
2
WSL
Ogranicznik białego dymu
3
-
Nie wykorzystany.
4
SUPPLY
Zasilanie napięciem (+).
5
GND
Połączenie do masy (-)
6
OPTICRUISE
Sygnał PWM z jednostki sterującej
Opticruise.
7
ENGINE TYPE 1
Opcjonalne, typ silnika.
8
TRAILER /
NOISELIMITER
Wyjście do zaworu tłumika hałasu.
9
MANUAL / RETARDER
Sygnał z retardera lub wyłącznika.
10
ALTERNATOR TYPE
Opcjonalne, jeden z dwóch rodzajów
alternatora.
11
-
Nie wykorzystany.
12
PROP 2
Sygnał powrotny z zaworu
proporcjonalnego.
13
ENGINE SPEED
Prędkość silnika, sygnał alternatora W.
14
ABS-WARN
Lampka ostrzegawcza ABS, błąd w
układzie.
15
ABS-DBR
ABS włączony.
16
AUTOMATIC
Sygnał z włącznika na pedale hamulca.
Złącza jednostki sterującej
10:05-04
ã Scania CV AB 2002, Sweden
9
Położenie styków
Numeracja styków i oznaczenia jednostki
sterującej.
Numeracja styków w złączu jednostki
sterującej.
16_1132
8
7
6
5
4
3
2
1
16 15 14 13 12 11 10
9
Złącza jednostki sterującej
10
ã Scania CV AB 2002, Sweden
10:05-04
Sygnały wejściowe i wyjściowe jednostki
sterującej
Sy
gnały
wejś
cio
w
e
Fu
nk
cj
a sygn
ału
N
ośn
ik sygn
ału
T
yp sygn
ału
S
tyk
nr
Oz
n
a
cz
eni
e st
y
k
u
W
łącz
pr
ogram
ogr
a
nic
zen
ia
b
iałego
dymu.
Wył
ąc
znik
M
a
sa (
0 V)
2
WSL
Po
lecenie włączenia l
ub
wył
ą
cz
eni
a hamulca
wyd
e
ch
owego
z
u
kład
u
Opt
ic
ruise.
Je
dn
ost
k
a
steru
jąca
Op
ticruise
Sygn
ał PWM
6
O
PT
ICRUISE
Po
lecenie włączenia r
ęc
znego
p
rogr
a
m
u
hamul
ca
wyd
e
ch
owego
.
Je
dn
ost
k
a
steru
jąca
retard
era lu
b
włącznik
w
po
dł
o
d
ze
.
+24 V
9
M
ANUAL /
RETARDER
S
ygnal
iz
u
je typ al
te
rn
atora
8
-b
iegun
o
wego
. (nie d
otycz
y
p
o
jaz
d
ó
w z alternatorem
6
-b
iegun
o
wym lub
po
jazdów z
ko
or
d
y
na
to
re
m
CO
O)
Prz
e
wód
mas
o
wy
Masa (
0 V)
1
0
A
L
T
ERNATOR
TYPE
Ok
reśla p
rędk
ość siln
ika.
S
ygnał W
al
te
rn
atora
C
zęstotli
w
o
ść
1
3
E
NGINE SPEED
S
ygnal
iz
u
je wystąpi
enie u
st
e
rki
ABS
.
Je
dn
ost
k
a
steru
jąca A
BS
M
a
sa (
0 V)
1
4
A
BS
-W
A
R
N
S
ygnal
iz
u
je, że funk
cj
a A
BS
jest
wł
ąc
zon
a
.
Je
dn
ost
k
a
steru
jąca A
BS
M
a
sa (
0 V)
1
5
A
BS
-D
BR
Żąd
a
nie a
utomatyc
znego
wł
ąc
zenia
hamul
ca
w
y
d
e
ch
owego
pr
ze
z
pe
d
a
ł
ha
mu
lc
a
.
Wył
ąc
znik
M
a
sa (
0 V)
1
6
A
UTOMATIC
S
ygnal
iz
u
je typ si
lni
ka.
P
rzewód
m
as
owy
M
asa (
0 V)
7
ENGINE TYPE 1
Sygnały wejściowe i wyjściowe jednostki sterującej
10:05-04
ã Scania CV AB 2002, Sweden
11
S
y
gnały
wyj
ś
ciowe
Fu
nk
cj
a sygn
ału
O
d
b
io
rnik
s
ygn
ału
T
yp sygn
ału
S
tyk
nr
Oz
n
a
cz
eni
e st
y
k
u
Żąd
a
nie r
egulacji zaworu
k
o
le
ktora wyd
ec
h
o
wego.
Zawó
r
pr
o
p
o
rcjon
a
lny
Prąd regu
lowan
y,
pul
sacyjny
(0-
1
000 m
A)
1P
R
O
P
1
S
terowani
e prąd
u
p
owrotn
ego ze
st
yk
u 1.
Zawó
r
pr
o
p
o
rcjon
a
lny
Prąd regu
lowan
y,
pul
sacyjny
(0-
1
000 m
A)
12
PROP 2
Żąd
a
nie zamkn
ięcia tłumik
a
ha
ła
su
.
Zawór
elektro
-
magn
et
yczny
+24 V
8
TRAILER
/
N
O
ISE
LIM
ITER
In
n
e z
łącza
N
o
śn
ik sygn
ału /
od
bi
o
rni
k
sy
g
n
a
łu
Typ sygn
ału
S
tyk
nr
Oz
n
a
cz
eni
e st
y
k
u
Zasil
a
n
ie -
WEJŚ
CI
E.
Przez ro
zru
szni
k
(zasil
anie 15) i
be
zp
ie
cz
ni
k
4
+24 V
4
S
UPPLY
Po
łącz
en
ie do
masy jed
nostk
i
st
eru
jącej.
Po
łącz
en
ie do
masy G7
M
a
sa (
0 V)
5
G
N
D
Sygnały wejściowe i wyjściowe jednostki sterującej
12
ã Scania CV AB 2002, Sweden
10:05-04
Diagnostyka jednostki sterującej EEB
Uwagi ogólne
Wskazówka: Niniejsza procedura
diagnostyczna dotyczy tylko pojazdów z
hamulcem wydechowym i jednostką
sterującą EEB.
Hamulec wydechowy i ogranicznik białego
dymu sprawdzamy przez pomiar prądu do
zaworu sterującego, jak również ciśnienie
powietrza na wejściu (ciśnienie układu),
oraz ciśnienie powietrza na wyjściu do i z
zaworu proporcjonalnego.
•
Zmierz ciśnienie powietrza wyjściowego
z zaworu proporcjonalnego, używając
łącznika T i manometru 15 bar.
•
Podłącz amperomierz do złącza C6 z
przodu pojazdu, lub alternatywnie przez
zawór proporcjonalny, lub do jednostki
sterującej EEB w centralce elektrycznej.
•
Wszystkie pomiary powinny być
wykonywane przy normalnym ciśnieniu
układu (9,3 bar).
Położenie złącza C6 wskazane jest strzałką
na rysunku.
Sterowanie ogranicznikiem
białego dymu
1
Włącz hamulec postojowy.
2
Ustaw włącznik ogranicznika białego
dymu w położeniu "włączonym".
3
Uruchom silnik.
4
Prąd powinien powoli wzrastać do ok.
320 mA, a ciśnienie do ok. 3 bar.
Wskazówka: Powstawanie białego dymu
zależne jest od dokładności spalania.
Wyłącz silnik i uruchom ponownie, jeśli
trzeba ponowić pomiar.
Diagnostyka
10:05-04
ã Scania CV AB 2002, Sweden
13
Sterowanie hamulcem wydechowym
Uwagi ogólne
Po włączeniu hamulec wydechowy będzie
działał z większą siłą przez pierwsze kilka
sekund. Prąd osiągnie następnie wartość
maksymalną, po czym zacznie
systematycznie spadać do niższej, stabilnej
wartości. Obie te wartości trzeba zmierzyć.
To samo dotyczy ciśnienia powietrza na
wyjściu zaworu proporcjonalnego.
Wszystkie pojazdy
Ogranicznik białego dymu musi być
wyłączony.
Pojazdy z wyłącznikiem w podłodze.
1
Wciśnij przycisk w podłodze.
2
Zanotuj odczyt natężenia prądu i
ciśnienia powietrza
Pojazdy z automatycznym hamulcem
wydechowym
1
Przełącznik hamulca wydechowego
musi znajdować się w położeniu
"AUT".
2
Uruchom silnik.
3
Wciśnij i przytrzymaj pedał hamulca.
Wskazówka: Najpierw zahamuj, a
następnie przyspiesz, w przeciwnym razie
silnik zgaśnie.
4
Zwiększ prędkość silnika, po czym
poczekaj, aż spadnie do 900 obr./min.
5
Zanotuj odczyt natężenia prądu i
ciśnienia powietrza
Pojazd z retarderem
1
Przełącznik hamulca wydechowego
musi znajdować się w położeniu
"AUT".
2
Ustaw dźwignię retardera w położeniu
5.
3
Zanotuj odczyt natężenia prądu i
ciśnienia powietrza
Pojazdy z Opticruise
1
Włącz hamulec wydechowy przez
Opticruise, używając Scania Diagnos.
2
Zanotuj odczyt natężenia prądu i
ciśnienia powietrza. Zawór
proporcjonalny powinien być teraz
całkowicie włączony.
Diagnostyka
14
ã Scania CV AB 2002, Sweden
10:05-04
Wartości, prąd do zaworu
proporcjonalnego
Tolerancja dla "Wartość szczytowa mA" i
"Wartość ustabilizowana mA" wynosi
±10 mA
Tolerancja dla "Wartość szczytowa bar" i
"Wartooć ustabilizowana bar" wynosi -0,1
do +0,2 bar.
D9/14
Wartość
szczytowa
mA
Ustabilizowana
wartość
mA
Wartość
szczytowa
bar
Ustabilizowana
wartość bar
Przełącznik w
podłodze
605
520
7,2
6,5
Wyłącznik "AUT"
605
520
7,2
6,5
Retarder
605
520
7,2
6,5
Opticruise
1000
1000
7,2
6,5
D11/12/16
Wartość
szczytowa
mA
Ustabilizowana
wartość
mA
Wartość
szczytowa
bar
Ustabilizowana
wartość bar
Przełącznik w
podłodze
605
550
7,2
6,5
Wyłącznik "AUT"
605
550
7,2
6,5
Retarder
605
550
7,2
6,5
Opticruise
1000
1000
7,2
6,5
Diagnostyka
10:05-04
ã Scania CV AB 2002, Sweden
15
16
ã Scania CV AB 2002, Sweden
10:05-04