KURIER

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

I. Wprowadzenie

Dziedzictwo kulturowe to wa

ny czynnik

ycia i działalno

ci człowieka. Zabytki

nie tylko materialnym

ladem przeszło

ci, lecz tak

e cennym elementem kultury,

przyczyniaj

cym si

do kształtowania przyjaznego otoczenia człowieka. Bogactwo i

ró

norodno

ść

dziedzictwa kultury mo

e w istotny sposób przyczyni

do rozwoju

społeczno-gospodarczego gminy, a tym samym do poprawy jako

ycia jej

mieszka

ców.

Na krajobraz kulturowy składaj

zarówno elementy przyrodnicze, jak i

wytwory i osi

gni

cia cywilizacyjne człowieka. S

to pojedyncze obiekty i zespoły

budowli, dzieła sztuki, elementy zagospodarowania przestrzeni, krajobraz miejski i
wiejski, obszary kształtuj

wiadomo

ść

i to

samo

ść

regionaln

mieszka

ców.

W działaniach samorz

dów lokalnych, podobnie jak w polityce pa

stwa,

istotne jest zapewnienie zrównowa

onego rozwoju i ładu przestrzennego oraz

powi

zanie ochrony zabytków z ochron

rodowiska naturalnego. Sprawny i

skuteczny system ochrony i opieki nad zabytkami powinien odbywa

przy udziale

samorz

dów, wła

cicieli i u

ytkowników zabytków oraz mieszka

ców i wspólnot

lokalnych.

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada na jednostki

samorz

du terytorialnego obowi

zek sporz

dzenia programu opieki nad zabytkami

(art. 87 ustawy).

Głównym odbiorc

programu jest społeczno

ść

lokalna, która bezpo

rednio

powinna odczu

efekty jego wdra

ania. Dotyczy to nie tylko wła

cicieli i

ytkowników obszarów i obiektów zabytkowych, ale równie

wszystkich

mieszka

ców, gdy

zachowane i nale

ycie piel

gnowane dziedzictwo kulturowe

wyró

nia obszar gminy i przes

dza o jej atrakcyjno

ci.

Przyj

ty przez Rad

Gminy w formie uchwały gminny program opieki nad

zabytkami jest elementem polityki samorz

dowej. Powinien słu

podejmowaniu

planowych działa

dotycz

cych inicjowania, wspierania, koordynowania bada

i prac

z dziedziny ochrony zabytków i krajobrazu kulturowego oraz upowszechniania i
promowania dziedzictwa kulturowego.

Program mo

e by

wykorzystywany przez inne jednostki samorz

terytorialnego,

rodowiska badawcze i naukowe, wła

cicieli i posiadaczy obiektów

zabytkowych oraz osoby zainteresowane kultur

i dziedzictwem kulturowym.

Opracowanie i uchwalenie gminnego programu opieki nad zabytkami nie

powinno by

traktowane jedynie jako realizacja przez gmin

zadania ustawowego.

Programy maj

bowiem słu

rozwojowi gminy poprzez d

ąż

enie do poprawy stanu

zachowania

zabytków,

eksponowania

walorów

krajobrazu

kulturowego,

wykorzystania zabytków na potrzeby społeczne, gospodarcze i edukacyjne. Inne
wa

ne cele gminnego programu opieki nad zabytkami wskazane przez ustawodawc

(np. okre

lenie warunków współpracy z wła

cicielami zabytków eliminuj

cych

sytuacje konfliktowe czy tworzenie miejsc pracy zwi

zanych z opiek

nad zabytkami)

sprawiaj

e program ten mo

e pełni

rol

społeczn

, a jego konsekwentna

realizacja sta

istotnym czynnikiem rozwoju gminy.

Program opieki nad zabytkami powinien pomóc w aktywnym zarz

dzaniu

zasobem stanowi

cym dziedzictwo kulturowe gminy. Wskazane w programie

działania powinny by

skierowane na popraw

stanu zabytków, ich adaptacj

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

rewaloryzacj

oraz zwi

kszenie dost

pno

ci do nich mieszka

ców i turystów.

Jednocze

nie mog

przyczyni

do zwi

kszenia atrakcyjno

ci regionów,

podniesienia konkurencyjno

ci oferowanych produktów turystycznych, a tak

szerszego

dotychczasowego

wykorzystania

potencjału

zwi

zanego

zachowanym dziedzictwem kulturowym.

Gminny program opieki nad zabytkami, m.in. poprzez działania edukacyjne,

e te

budzi

w lokalnej społeczno

wiadomo

ść

wspólnoty kulturowej, roli i

znaczenia lokalnych warto

ci i wspólnych korzeni. Wspólna dbało

ść

o zachowanie

warto

ci kulturowych wzmacnia poczucie to

samo

ci, wspiera identyfikacj

jednostki

z tzw. mał

ojczyzn

, zacie

nia procesy integracyjne w społeczno

ci lokalnej,

minimalizuj

c niektóre negatywne skutki globalizacji.

Współpraca

rodowisk samorz

dowych i konserwatorskich przy realizacji

gminnego programu opieki nad zabytkami powinna przynie

ść

wszystkim stronom

wymierne korzy

ci: zachowanie dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokole

poprawa stanu obiektów zabytkowych, zwi

kszenie atrakcyjno

ci przestrzeni

publicznych, rozwój społeczno-gospodarczy.

Gminny program opieki nad zabytkami jest opracowywany na 4 lata. Z

realizacji programu wójt (burmistrz, prezydent miasta) co 2 lata sporz

dza

sprawozdanie, które przedstawia Radzie Gminy. Kolejne sporz

dzane programy

opieki powinny uwzgl

dnia

pojawiaj

ce si

nowe uwarunkowania prawne

i administracyjne, zmieniaj

ce si

warunki społeczne, gospodarcze i kulturowe, nowe

kryteria oceny i aktualny stan zachowania zasobu oraz prowadzone okresowo oceny
efektów wdra

ania obowi

zuj

cego programu.

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

II. Metoda opracowania gminnych programów opieki nad zabytkami

Tok post

powania przy sporz

dzaniu gminnych programów opieki nad

zabytkami mo

na podzieli

na trzy zasadnicze fazy:

1. Faza poznawcza – zebranie i analiza istniej

cych materiałów o charakterze

strategicznym i planistycznym opracowywanych na poziomie województwa i gminy, z
jednoczesnym rozpoznaniem zasobu dziedzictwa kulturowego gminy na podstawie
gminnej ewidencji zabytków, bada

terenowych (rozpoznanie stanu zachowania

zabytków) oraz dokumentacji i literatury przedmiotu (patrz pkt III. 4–5).

2. Faza analiz i wniosków – analiza stanu dziedzictwa kulturowego gminy
przeprowadzona na podstawie zebranych informacji w trakcie fazy poznawczej wraz
z okre

leniem potencjalnych szans i zagro

dla zachowania i ochrony tego

dziedzictwa w aspekcie rozwoju społeczno-gospodarczego gminy (patrz pkt III. 6).

3. Faza programowania – okre

lenie priorytetów, kierunków działa

i zada

wraz z

instrumentarium (patrz pkt III 8), w tym finansowania (patrz pkt III. 7–11) oraz
kryteriami oceny realizacji gminnego programu (patrz pkt III. 9).

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

III. Instrukcja wykonania programów opieki nad zabytkami

Przedstawione poni

ej opracowanie gminnego programu opieki nad

zabytkami porz

dkuje katalog zagadnie

, które powinien zawiera

gminny program.

e on by

indywidualnie modyfikowany lub rozszerzany, w zale

ci od cech

obszaru oraz lokalnych uwarunkowa

zwi

zanych z ochron

dziedzictwa

kulturowego

ZAWARTO

ŚĆ

OPRACOWANIA

GMINNEGO PROGRAMU OPIEKI NAD ZABYTKAMI

1. Wst

2.  Podstawa prawna opracowania gminnego programu opieki nad zabytkami
3.  Uwarunkowania prawne ochrony i opieki nad zabytkami w Polsce
4.  Uwarunkowania zewn

trzne ochrony dziedzictwa kulturowego

4.1. Strategiczne cele polityki pa

stwa w zakresie ochrony zabytków i opieki nad

zabytkami

4.2. Relacje gminnego programu opieki nad zabytkami z dokumentami

wykonanymi na poziomie województwa i powiatu

5. Uwarunkowania wewn

trzne ochrony dziedzictwa kulturowego

5.1. Relacje gminnego programu opieki nad zabytkami z dokumentami
wykonanymi na poziomie gminy (analiza dokumentów programowych gminy)
5.2. Charakterystyka zasobów i analiza stanu dziedzictwa i krajobrazu
kulturowego gminy

5.2.1. Zarys historii obszaru gminy
5.2.2. Krajobraz kulturowy
5.2.3. Zabytki nieruchome
5.2.4. Zabytki ruchome
5.2.5. Zabytki archeologiczne
5.2.6. Zabytki w zbiorach muzealnych i innych
5.2.7. Dziedzictwo niematerialne

5.3. Zabytki obj

te prawnymi formami ochrony

5.4. Zabytki w gminnej ewidencji zabytków
5.5. Zabytki o najwy

szym znaczeniu dla gminy

6. Ocena stanu dziedzictwa kulturowego gminy. Analiza szans i zagro

7. Zało

enia programowe

7.1 Priorytety programu opieki
7.2. Kierunki działa

programu opieki

7.3. Zadania programu opieki

8. Instrumentarium realizacji programu opieki nad zabytkami
9. Zasady oceny realizacji programu opieki nad zabytkami
10.

ródła finansowania programu opieki nad zabytkami

11. Realizacja i finansowanie przez gmin

zada

z zakresu ochrony zabytków

12. Cz

ęść

graficzna programu opieki nad zabytkami

13. Aneksy

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

OMÓWIENIE POSZCZEGÓLNYCH ROZDZIAŁÓW

1. Wst

We wst

pie nale

y okre

przedmiot i cel opracowania. Przedmiotem

opracowania jest dziedzictwo kulturowe w granicach administracyjnych gminy,
natomiast celem jest okre

lenie zasadniczych kierunków działa

i zada

na rzecz

ochrony i opieki nad zabytkami.

2. Podstawa prawna opracowania gminnego programu opieki nad zabytkami

W tej cz

ęś

ci opracowania nale

y wskaza

podstaw

prawn

obowi

zku

wykonania programu opieki nad zabytkami, okre

lon

w przepisie art. 87 ustawy z

dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz.
1568 z pó

n. zm.). Zalecane jest równie

przywołanie celów opracowania programu

okre

lonych w art. 87 ust. 2 cytowanej ustawy.

3. Uwarunkowania prawne ochrony i opieki nad zabytkami w Polsce

W rozdziale tym nale

y wskaza

obowi

zuj

ce uregulowania prawne

dotycz

ce ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, uwzgl

dniaj

c fakt,

•

zabytki zostały obj

te ochron

zadeklarowan

jako konstytucyjny obowi

zek

stwa i ka

dego obywatela (art. 5, art. 6 ust. 1 i art. 86 Konstytucji RP);

•

głównym aktem prawnym reguluj

cym zasady ochrony i opieki nad zabytkami w

Polsce jest ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad
zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 z pó

n. zm.). Przy opracowywaniu programu

opieki nad zabytkami nale

y uwzgl

dni

nast

puj

ce przepisy cyt. wy

ej ustawy:

art. 3, 4, 6, 7, 16 ust. 1, art. 17, 18, 19, 20, 21, 22 oraz art. 89;

•

wykonywanie zada

w zakresie kultury i ochrony zabytków jest ustawowym

zadaniem samorz

dów. W art. 7 ust. 1, pkt 9 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

samorz

dzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z pó

n. zm.) zostały

okre

lone zadania własne gminy: „zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty

nale

y do zada

własnych gminy. W szczególno

ci zadania własne obejmuj

sprawy (...) kultury, w tym (…) ochrony zabytków i opieki nad zabytkami”.

Istotne jest uwzgl

dnienie innych uregulowa

prawnych dotycz

cych ochrony

zabytków i opieki nad zabytkami, które znajduj

w wielu obowi

zuj

cych

ustawach, w tym w:
1. ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu

przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z pó

n. zm.),

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

2. ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r.

Nr 156, poz. 1118 z pó

n. zm.),

3. ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony

rodowiska (tekst jednolity

Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150),

4. ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880),
5. ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo

ciami (tekst jednolity

Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z pó

n. zm.),

6. ustawie z dnia 25 pa

dziernika 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu

działalno

ci kulturalnej (tekst jednolity Dz.U. z 2001 Nr 13, poz. 123),

7. ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalno

ci po

ytku publicznego

i wolontariacie (Dz.U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z pó

n. zm.).

Zasady ochrony zabytków znajduj

cych si

w muzeach i w bibliotekach

zostały okre

lone w:

1. ustawie z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz.U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24 z

pó

n. zm.),

2. ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. Nr 85, poz. 539 z pó

zm.).

Ochron

materiałów archiwalnych reguluj

przepisy:

1. ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach

(tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 673 z pó

n. zm.).

4. Uwarunkowania zewn

trzne ochrony dziedzictwa kulturowego

4.1. Strategiczne cele polityki pa

stwa w zakresie ochrony zabytków i opieki nad

zabytkami

Rozdział powinien zawiera

informacje o strategicznych celach polityki

stwa i uwarunkowaniach formalnoprawnych w sferze ochrony zabytków. Nale

podda

analizie relacje gminnego programu opieki nad zabytkami z dokumentami

sporz

dzanymi na poziomie krajowym, ze szczególnym uwzgl

dnieniem:

– krajowego programu opieki nad zabytkami,
– Narodowej Strategii Rozwoju Kultury na lata 2004–2013. Uzupełnienia Narodowej

Strategii Rozwoju Kultury na lata 2004–2020 (dokument wdro

eniowy: Narodowy

Program Kultury „Ochrona Zabytków i Dziedzictwa Kulturowego na lata 2004–
2013)”.

4.2. Relacje gminnego programu opieki nad zabytkami z dokumentami wykonanymi
na poziomie województwa i powiatu.

W tre

ci rozdziału nale

y dokona

analizy opracowa

strategicznych i

planistycznych sporz

dzonych dla obszaru województwa i powiatu pod k

tem

znaczenia ich zapisów i działa

dotycz

cych dziedzictwa kulturowego gminy, ze

szczególnym uwzgl

dnieniem:

– strategii rozwoju województwa i powiatu,
– planu zagospodarowania przestrzennego województwa,
– wojewódzkiego i powiatowego programu opieki nad zabytkami,
– innych wojewódzkich i powiatowych opracowa

specjalistycznych i bran

owych.

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

5. Uwarunkowania wewn

trzne ochrony dziedzictwa kulturowego

5.1. Relacje gminnego programu opieki nad zabytkami z dokumentami wykonanymi
na poziomie gminy (analiza dokumentów programowych gminy)

W tym punkcie nale

y przedstawi

uwarunkowania wewn

trzne ochrony

zasobów dziedzictwa i krajobrazu kulturowego gminy wynikaj

ce z:

a) dokumentów o charakterze strategicznym:
– strategii rozwoju społeczno-gospodarczego gminy (główny cel, misja rozwoju

gminy, przyj

te do realizacji kierunki działa

maj

ce znaczenie dla dziedzictwa

kulturowego),

– programów rozwoju lokalnego,
– wieloletniego programu inwestycyjnego,
– strategii rozwoju kultury, strategii rozwoju turystyki i innych,
b) opracowa

wyznaczaj

cych kierunki polityki przestrzennej gminy:

– studium uwarunkowa

i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy

(problemy wynikaj

ce z uwarunkowa

przyrodniczych i kulturowych, cel rozwoju

gminy, kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, ustalone strefy polityk
przestrzennych),

– miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gmin (ocena zasad

ochrony oraz zagospodarowania obszarów i obiektów zabytkowych, a tak

e analiza

ustale

dotycz

cych ochrony

rodowiska przyrodniczego),

c) innych dokumentów:
– programów i dokumentów dotycz

cych ochrony przyrody,

– innych opracowa

sporz

dzonych dla obszaru gminy lub zespołów gmin (programy

rewitalizacji i inne).

5.2. Charakterystyka zasobów oraz analiza stanu dziedzictwa i krajobrazu
kulturowego gminy

Rozdział powinien obejmowa

zwi

zł

charakterystyk

cało

ci dziedzictwa

kulturowego gminy na tle zarysu historii obszaru gminy. Nale

y scharakteryzowa

poszczególne typy i rodzaje zabytków, w szczególno

ci krajobraz kulturowy, układy

urbanistyczne i ruralistyczne, dzieła architektury i budownictwa, obiekty sakralne,
rezydencjonalne, u

yteczno

ci publicznej, obiekty obronne, zabytki techniki,

cmentarze, parki, ogrody i inne formy zaprojektowanej zieleni, miejsca
upami

tniaj

ce wydarzenia historyczne b

działalno

ść

wybitnych osobisto

ci lub

instytucji, a tak

e zabytki ruchome, zabytki w zbiorach muzealnych, zabytki

archeologiczne oraz dziedzictwo niematerialne (np. nazwy geograficzne, historyczne
lub tradycyjne, zwyczaje, przekazy ustne, wiedza i umiej

tno

ci oraz zwi

zane z nimi

przedmioty i przestrze

kulturowa, które s

uznane za cz

ęść

własnego dziedzictwa

przez dan

wspólnot

, grup

lub jednostki).

5.3. Zabytki obj

te prawnymi formami ochrony

5.4. Zabytki w gminnej ewidencji zabytków

W pkt 5.3 nale

y omówi

prawne formy ochrony zabytków w odniesieniu do

zasobu wyst

puj

cego na obszarze gminy z uwzgl

dnieniem:

– wpisu do rejestru zabytków,
– uznania za pomnik historii,
– utworzenia parku kulturowego,

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

– ustalenia ochrony w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

W pkt 5.4 nale

y omówi

zasób gminnej ewidencji zabytków.

Omówienia w pkt 5.3–5.4 powinny obejmowa

m.in. zestawienia statystyczne (wraz z

komentarzem) oraz ocen

ochrony całego dziedzictwa kulturowego, w tym w

miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Nale

y podkre

zgodnie z art. 21 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami podstaw

sporz

dzania programów opieki jest gminna ewidencja zabytków.

5.5. Zabytki o najwy

szym znaczeniu dla gminy

Podsumowaniem analizy dziedzictwa kulturowego gminy jest wskazanie

elementów tego dziedzictwa o najwy

szym znaczeniu dla gminy, które wyró

niaj

na tle innych w regionie i s

charakterystyczne dla tego obszaru.

Ocena stanu dziedzictwa kulturowego gminy. Analiza szans i zagro

W tym rozdziale nale

y dokona

analizy szans i zagro

(poprzez wskazanie

mocnych i słabych stron) wynikaj

cej z oceny stanu dziedzictwa kulturowego i

uwarunkowa

jego ochrony oraz realizowanej przez gmin

polityki rozwoju

przestrzennego i społeczno-gospodarczego. Dokonana analiza ma pomóc w
okre

leniu podstawowych priorytetów gminnego programu opieki nad zabytkami.

Zało

enia programowe

Opracowanie

gminnego

programu

opieki

nad

zabytkami

wymaga

zaanga

owana władz gmin oraz pracowników samorz

dowych odpowiedzialnych za

sprawy zwi

zane z ochron

i opiek

nad zabytkami.

wiadczenia zdobyte przy opracowywaniu gminnych programów pozwalaj

na zach

canie do powoływania przy wójcie (burmistrzu, prezydencie miasta)

zespołu, którego członkowie byliby konsultantami w trakcie opracowywania zało

do gminnego programu opieki nad zabytkami.

7.1. Priorytety programu opieki

Nale

y okre

priorytety gminnego programu opieki nad zabytkami (z

uwzgl

dnieniem celów wymienionych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad

zabytkami) wynikaj

ce z diagnozy stanu dziedzictwa kulturowego i oceny opracowa

strategicznych dotycz

cych rozwoju społeczno-gospodarczego oraz ze studium

uwarunkowa

i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Priorytety

nale

y formułowa

w perspektywie wieloletniej.

7.2. Kierunki działa

programu opieki

W tej cz

ęś

ci dla realizacji wyznaczonych priorytetów nale

y okre

długofalowe

kierunki

działa

(wykraczaj

sto

ponad

4-letni

okres

obowi

zywania programu) wraz z oczekiwanymi rezultatami.

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

7.3. Zadania programu opieki

W ramach przyj

tych kierunków działa

nale

y wskaza

zadania wyznaczone

na 4 lata obowi

zywania programu opieki. Mo

liwy jest podział realizacji zada

podokresy w powi

zaniu z ustawowym obowi

zkiem zło

enia po 2 latach przez

władze gminy sprawozdania z wykonania programu opieki.

Przykładowe priorytety, kierunki działa

i zadania znajduj

w zał

czniku nr 1.

Instrumentarium realizacji gminnego programu opieki nad zabytkami

Realizacja programu b

dzie si

odbywa

poprzez wskazane zadania gminy

na rzecz osi

gni

cia priorytetów w nim przyj

tych. Podstaw

niniejszego

instrumentarium stanowi

obowi

zuj

ce przepisy prawne i zawarte w nich regulacje

dotycz

ce instrumentów prawno-ekonomicznych i finansów publicznych.

Przykładowy zarys instrumentarium realizacji znajduje si

w zał

czniku nr 2.

Zasady oceny realizacji gminnego programu opieki nad zabytkami

W tym rozdziale nale

y podkre

obowi

zek sporz

dzania co dwa lata przez

wójtów (burmistrzów, prezydentów) sprawozda

z realizacji gminnych programów

opieki nad zabytkami i przedstawiania ich radzie gminy. Wykonanie sprawozdania
powinna poprzedzi

ocena poziomu realizacji gminnego programu uwzgl

dniaj

ca:

a. wykonanie zada

przyj

tych do realizacji w okresie czteroletnim obowi

zywania

gminnego programu opieki nad zabytkami,

b. efektywno

ść

ich wykonania.

W rozdziale nale

y wskaza

kryteria i wska

niki oceny realizowanych zada

Przykładowe kryteria prowadzenia oceny realizacji znajduj

w zał

czniku nr 3.

10.

ródła finansowania gminnego programu opieki nad zabytkami

Ten rozdział ma charakter informacyjny, prezentuj

cy przykładowe mo

liwo

finansowania ochrony i opieki nad zabytkami na terenie gminy z uwzgl

dnieniem

rodków:

– publicznych (np. bud

et pa

stwa, bud

ety jednostek samorz

dów terytorialnych

wszystkich szczebli,

rodki Unii Europejskiej, inne

ródła zagraniczne),

– prywatnych (osób fizycznych, fundacji, osób prawnych, ko

cielnych itp.).

Informacje o zasadach i kryteriach mo

liwo

ci pozyskiwania ww.

rodków s

dost

pne na stronach internetowych, których adresy znajduj

w zał

czniku nr 4.

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

11.

Realizacja i finansowanie przez gmin

zada

z zakresu ochrony

zabytków

Tre

ść

tego rozdziału jest opracowywana wspólnie z wydziałami finansowymi

skarbnikami gmin.

Rozdział powinien wskaza

planowane i prowadzone przez gmin

inwestycje

zwi

zane z ochron

zabytków w ci

gu 4 lat obowi

zywania gminnego programu

opieki nad zabytkami, w tym:
– zadania inwestycyjne dotycz

ce ochrony zabytków wprowadzone do wieloletniego

programu inwestycyjnego (dotyczy zabytków b

cych własno

gminy),

– zadania inwestycyjne wprowadzone do gminnych programów przyj

tych uchwałami

rady gminy (programy rewitalizacji, rozwoju lokalnego, ochrony

rodowiska i

gospodarki komunalnej itp.).

Dotyczy to zarówno czynno

ci konserwatorskich, jak i prac remontowo-budowlanych

(w tym tak

e o charakterze komunalnym) przy:

– obiektach zabytkowych wpisanych do rejestru zabytków (nieruchomych

ruchomych i archeologicznych),

– obiektach uj

tych w gminnej ewidencji zabytków,

– obszarach obj

tych ochron

konserwatorsk

(w tym wpisanych do rejestru

zabytków oraz obj

tych ochron

na mocy zapisów w miejscowych planach

zagospodarowania przestrzennego, wskazanych do ochrony konserwatorskiej w
studiach uwarunkowa

i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz na

terenach parków kulturowych),

– zwi

zanych z piel

gnacj

i rewaloryzacj

zieleni zabytkowej (m.in. parki, ogrody,

cmentarze, aleje).

Ponadto nale

y wskaza

pozostałe planowane i prowadzone zadania zawarte

w programie opieki dotycz

rodowiska kulturowego gminy, w tym:

– prace studialne, dokumentacyjne i projektowe,
– działania edukacyjne, promocyjne itp.

W programie opieki nale

y okre

poziom wysoko

ci finansowania

planowanych przez gmin

zada

z zakresu opieki i ochrony dziedzictwa kulturowego

(np. poprzez wskazanie udziału procentowego w corocznie uchwalanym bud

ecie).

Jednocze

nie byłoby po

żą

dane, aby w drodze stosownej uchwały gminy

dofinansowywały prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy
zabytkach wpisanych do rejestru zabytków (wzór uchwały o przyj

ciu zasad i trybu

udzielania dotacji celowej, wniosku i sprawozdania z wykonanych prac zawiera
aneks nr 5).

Zadania programu opieki mog

realizowane przez instytucje kultury

podległe gminie (np. muzea, biblioteki, izby regionalne, izby tradycji) w ramach
działalno

ci bie

żą

cej. Ponadto (w zakresie ustawy o działalno

ci po

ytku publicznego

i wolontariacie) gminy mog

wspiera

działalno

ść

kulturaln

zwi

zan

z ochron

zabytków

tradycji

prowadzon

przez

organizacje

pozarz

dowe

(m.in.

stowarzyszenia).

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

12.

ęść

graficzna programu opieki nad zabytkami

Gminny program opieki mo

e by

uzupełniony cz

ęś

graficzn

. Tre

ść

zał

cznika mapowego powinna wynika

z zada

okre

lonych w programie opieki.

Zał

cznik mo

e zawiera

syntez

stanu istniej

cego dziedzictwa kulturowego i

rodowiska przyrodniczego

(w tym obiekty i obszary obj

te ustawowymi formami ochrony zabytków, uj

te w

gminnej ewidencji zabytków, obszary obj

te ustawowymi formami ochrony

przyrody i inne),

polityki ochronne okre

lone w dokumentach planistycznych gminy (w studium

uwarunkowa

i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz

miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego),

przyj

te elementy programu opieki (w tym okre

lenie terenów wprowadzania

obszarowych

form

ochrony

zabytków,

eliminowania

lub

ograniczania

tranzytowego ruchu kołowego w ci

gach ulic le

żą

cych w granicach historycznych

ródmie

ść

, budowy i modernizacji sieci infrastruktury technicznej i nawierzchni

ulic w granicach historycznych

ródmie

ść

, lokalizacji obiektów i obszarów

poddawanych rewaloryzacji, przebiegu kulturowych szlaków turystycznych itp.).

13.

Aneksy

Rozdział pełni rol

informacyjn

i zawiera wykazy zabytków nieruchomych,

ruchomych i archeologicznych wpisanych do rejestru zabytków oraz obj

tych gminn

ewidencj

zabytków.

Przykładowy wzór tabeli obiektów obj

tych gminn

ewidencj

zabytków

Gminna ewidencja zabytków

Lp.

Miejscowo

ść

Obiekt

Adres

Informacja o wpisie do

rejestru zabytków

Przykładowy wzór tabeli obiektów nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków

Rejestr zabytków nieruchomych

Lp.

Miejscowo

ść

Obiekt

Adres

Data wpisu

Przykładowy wzór tabeli obiektów ruchomych wpisanych do rejestru zabytków

Rejestr zabytków ruchomych

Lp.

Miejscowo

ść

Obiekt

Data wpisu

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

Przykładowy wzór tabeli obiektów archeologicznych wpisanych do rejestru zabytków

Rejestr zabytków archeologicznych

Lp. Miejscowo

ść

Obszar

AZP

stanowiska

wg AZP

Funkcja Kultura Chronologia Nr

Data

wpisu

IV. Zał

czniki – przykłady

Przedstawione poni

ej przykłady s

propozycj

. Nie obejmuj

wszystkich mo

liwych

zagadnie

i działa

. Maj

wskazówk

i słu

pomoc

przy sporz

dzaniu

programów gminnych. W zale

ci od specyfiki gminy i zasobu dziedzictwa

kulturowego programom powinny towarzyszy

indywidualnie opracowywane

priorytety i zadania. Zasada ta powinna te

obowi

zywa

przy innych, wymienionych

poni

ej przykładowych zał

cznikach (instrumentarium, kryteria oceny, finansowanie).

Zał

cznik nr 1

Przykładowe priorytety, kierunki działa

i zadania

Priorytet I
Rewaloryzacja dziedzictwa kulturowego jako element rozwoju społeczno-
gospodarczego gminy

Priorytet II
Ochrona i

wiadome kształtowanie krajobrazu kulturowego

Priorytet III
Badanie i dokumentacja dziedzictwa kulturowego oraz promocja i edukacja
słu

żą

ca budowaniu to

samo

Priorytet I: Rewaloryzacja dziedzictwa kulturowego jako element rozwoju społeczno-gospodarczego gminy

Kierunki działa

Zadania

Zahamowanie procesu degradacji
zabytków i doprowadzenie do poprawy
stanu ich zachowania

•

Prowadzenie prac remontowo-konserwatorskich przy obiektach zabytkowych stanowi

cych

własno

ść

gminy (w ramach opracowanego planu remontów)

•

Opracowanie długofalowego, uwzgl

dniaj

cego kompleksowo

ść

działa

planu remontów

obiektów zabytkowych znajduj

cych si

w zasobach komunalnych

•

Podejmowanie stara

o uzyskanie

rodków zewn

trznych na rewaloryzacj

zabytków b

cych

własno

gminy

•

Zmiana sposobu u

ytkowania lub adaptacja nieu

ytkowanych obiektów zabytkowych (b

cych

własno

gminy) do nowych funkcji

•

Rewaloryzacja zespołów zabytkowej zieleni (w tym gminnych parków, cmentarzy, obszarów

nieczynnych cmentarzy)

•

Dofinansowanie prac rewaloryzacyjnych przy obiektach nieb

cych własno

gminy w postaci

stosownej uchwały dotycz

cej dotacji na prace remontowo-konserwatorskie przy zabytkach

ruchomych i nieruchomych

•

Rewaloryzacja obszarów i obiektów zabytkowych poprzemysłowych z mo

liwo

ich adaptacji

do nowych funkcji

•

Zabezpieczenie obiektów zabytkowych przed po

arem, zniszczeniem i kradzie

żą

(monta

instalacji przeciwpo

arowej i alarmowej, zabezpiecze

przeciw włamaniom, znakowanie i

ewidencjonowanie zabytków ruchomych itp.)

•

Opracowanie planu systematycznych kontroli stanu utrzymania i sposobu u

ytkowania obiektów

zabytkowych znajduj

cych si

w zasobach komunalnych

Podejmowanie działa

zwi

kszaj

cych

atrakcyjno

ść

zabytków na potrzeby

społeczne, turystyczne i edukacyjne

•

Okre

lenie zasad i konsekwentne ich wdra

anie w zakresie umieszczania szyldów i reklam na

obiektach zabytkowych

•

Prowadzenie bie

żą

cych prac porz

dkowych przy zabytkowych zespołach zieleni: gminnych

parkach, cmentarzach, obszarach nieczynnych cmentarzy, dawnych parkach dworskich itp.

•

Opracowanie projektu rewaloryzacji oraz realizacja (w nawi

zaniu do historycznych) nawierzchni

ulic i ci

gów pieszych w obr

bie zabytkowych

ródmie

ść

•

Iluminacja najcenniejszych zabytków gminy

Podejmowanie działa

umo

liwiaj

cych

tworzenie miejsc pracy zwi

zanych z

opiek

nad zabytkami

•

Współpraca z urz

dami pracy w zakresie prowadzenia bie

żą

cych prac piel

gnacyjnych,

porz

dkowych i zabezpieczaj

cych na terenach obj

tych ochron

•

Szkolenie osób bezrobotnych w rzemiosłach zwi

zanych z tradycyjn

sztuk

budowlan

•

Wspieranie utrzymywania na rynku pracy zanikaj

cych rzemiosł i zawodów (np. poprzez

realizacj

Hallandzkiego Modelu Konserwacji Zabytków, w my

l zasady „ratowa

zabytki,

ratowa

prac

, ratowa

rzemiosło”)

•

Wspieranie rozwoju gospodarstw agroturystycznych w zabytkowych obiektach budownictwa

drewnianego oferuj

cych wypoczynek i rozrywk

(regionalne potrawy, zwyczaje itp.) oparte na

miejscowych tradycjach

•

Wspieranie rozwoju muzeów regionalnych, skansenów, izb pami

ci itp.

Priorytet II: Ochrona i

wiadome kształtowanie krajobrazu kulturowego

Kierunki działa

Zadania

Zintegrowana ochrona dziedzictwa
kulturowego i

rodowiska

przyrodniczego

•

Opracowywanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, szczególnie obszarów

o du

ym nasyceniu obiektami zabytkowymi (w tym weryfikacja obowi

zuj

cych w zakresie

aktualizacji zagadnie

zwi

zanych z ochron

zabytków) oraz obszarów wskazanych do ochrony

w studium uwarunkowa

i zagospodarowania przestrzennego gminy

•

Wdra

anie zapisów programów rewitalizacji, studiów widokowo-krajobrazowych, studiów

historyczno-urbanistycznych, katalogów typów zabudowy regionalnej i detalu architektonicznego
w realizacji zagospodarowania przestrzennego gminy (w tym w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego)

•

Konsekwentne egzekwowanie zapisów dotycz

cych działalno

ci inwestycyjnej na obszarach

obj

tych ochron

okre

lonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego

(głównie w zakresie wysoko

ci zabudowy, jej charakteru i funkcji)

•

Walka z samowolami budowlanymi

•

Ochrona panoram oraz przedpoli widokowych wsi i miast o warto

ciach kulturowych

Rozszerzenie zasobu i ochrony
dziedzictwa kulturowego gminy

•

Powołanie parku kulturowego i sporz

dzenie planu jego ochrony oraz opracowanie miejscowego

planu zagospodarowania przestrzennego tego obszaru

•

Wyst

pienie do wojewódzkiego konserwatora zabytków z wnioskiem o wpisanie do rejestru

zabytków cennych obszarów i obiektów zabytkowych (m.in. układów urbanistycznych i
ruralistycznych)

Ochrona układów ruralistycznych na
obszarach wiejskich

•

Poprawa ładu przestrzennego wsi oraz zapobieganie rozpraszaniu osadnictwa poprzez:

–

ochron

historycznie ukształtowanego układu dróg, historycznych podziałów własno

ciowych i

funkcjonalnych oraz relacji przestrzennych pomi

dzy zespołami zabytkowej zabudowy,

–

wypełnianie zabudow

wolnych działek budowlanych w obszarach centrów wsi oraz

historycznych siedlisk w zgodzie z historyczn

kompozycj

danego układu i gabarytami oraz

form

architektoniczn

tworz

cej go zabudowy

–

wyznaczanie w planach miejscowych nowych terenów pod zabudow

na zasadzie kontynuacji

historycznych siedlisk

Priorytet III: Badanie i dokumentacja dziedzictwa kulturowego oraz promocja i edukacja słu

żą

ca budowaniu to

samo

Kierunki działa

Zadania

Szeroki dost

p do informacji

o dziedzictwie kulturowym gminy

•

Udost

pnienie informacji o zabytkach gminy na stronie internetowej gminy

•

Utworzenie gminnego systemu informacji i promocji (bazy danych)

rodowiska kulturowego

•

Opracowanie mapy zabytków gminy, jako atrakcyjnej graficznie formy promocji ułatwiaj

cej

dotarcie do wszystkich elementów dziedzictwa kulturowego

Edukacja i popularyzacja wiedzy
o regionalnym dziedzictwie kulturowym

•

Organizowanie szkole

zwi

zanych z ochron

dziedzictwa kulturowego i udział w nich

•

Organizowanie i wspieranie realizacji konkursów, wystaw i innych działa

edukacyjnych

•

Inicjowanie i organizowanie obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa w gminach

•

Wydawanie i wspieranie publikacji (w tym folderów promocyjnych, przewodników) po

conych

problematyce dziedzictwa kulturowego gminy

•

Popularyzacja dobrych realizacji konserwatorskich i budowlanych przy zabytkach, popularyzacja

dobrych praktyk projektowych przy zabytkach, a tak

e zagospodarowaniu obszarów oraz

terenów cennych kulturowo, przyrodniczo i krajobrazowo

•

Organizowanie konkursów na najlepszego u

ytkownika obiektu zabytkowego

•

Ustanowienie i przyznawanie nagrody za osi

gni

cia w dziedzinie upowszechniania

i ochrony kultury materialnej gminy (w tym prac magisterskich i dyplomowych)

•

Opracowanie cyklu szkole

wraz z materiałem pogl

dowym skierowanego do przedstawicieli

wspólnot mieszkaniowych, maj

cych na celu promowanie standardów w zakresie rewaloryzacji i

remontownia obiektów zabytkowych oraz mo

liwo

ci pozyskiwania funduszy na ten cel, a tak

sprawnego zarz

dzania nimi

•

Wprowadzenie i upowszechnienie tematyki ochrony dziedzictwa kulturowego do systemu

edukacji przedszkolnej i szkolnej poprzez organizowanie i wspieranie zaj

ęć

Specjalistyczne rozpoznanie badawcze
poszczególnych obiektów, zespołów
oraz obszarów zabytkowych zwi

zane z

przygotowywanym lub realizowanym
procesem inwestycyjnym

•

Prowadzenie monitoringu i weryfikacji obiektów uwzgl

dnionych w gminnej ewidencji zabytków

(z zastosowaniem komputerowej bazy danych)

•

Wykonywanie prac studialnych (studia historyczno-urbanistyczne, studia krajobrazowe, badania

historyczno-architektoniczne, katalogi typów zabudowy regionalnej i detalu architektonicznego)

•

Finansowanie

wykonania

inwentaryzacji

architektoniczno-konserwatorskiej

zagro

onych

obiektów zabytkowych

Promocja regionalnego dziedzictwa
kulturowego słu

żą

ca kreacji produktów

turystyki kulturowej

•

Opracowanie szlaków turystycznych (np. pieszych, rowerowych, konnych, samochodowych,

wodnych) wykorzystuj

cych walory dziedzictwa kulturowego

•

Utworzenie

modernizacja

elementów

infrastruktury

słu

żą

cych

funkcjonowaniu

i rozwojowi turystyki kulturowej

•

Wprowadzenie zintegrowanego systemu informacji wizualnej (m.in. za pomoc

tablic

informacyjnych) obejmuj

cego zasoby i warto

ci dziedzictwa kulturowego gminy

Zał

cznik nr 2

Przykładowy zarys instrumentów stosowanych w realizacji programu opieki nad
zabytkami

Zakłada si

e zadania okre

lone w gminnym programie opieki nad

zabytkami b

wykonywane za pomoc

nast

puj

cych instrumentów:

instrumentów prawnych – wynikaj

cych z przepisów ustawowych (np. uchwalanie

miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, budowa parków
kulturowych, wnioskowanie o wpis do rejestru zabytków obiektów b

cych

własno

gminy, wykonywanie decyzji administracyjnych, np. wojewódzkiego

konserwatora zabytków);

instrumentów finansowych (m.in. finansowanie prac konserwatorskich i

remontowych przy obiektach zabytkowych b

cych własno

gminy,

korzystanie

programów

uwzgl

dniaj

cych

finansowanie

funduszy

europejskich oraz dotacje, subwencje, dofinansowania, nagrody, zach

finansowe dla wła

cicieli i posiadaczy obiektów zabytkowych);

instrumentów koordynacji (m.in. poprzez realizacj

projektów i programów

dotycz

cych ochrony dziedzictwa kulturowego zapisanych w wojewódzkich,

powiatowych i gminnych strategiach, planach rozwoju lokalnego itp., współpraca
z o

rodkami naukowymi i akademickimi, współpraca z organizacjami

wyznaniowymi w zakresie ochrony i opieki nad zabytkami);

instrumentów społecznych (m.in. poprzez działania edukacyjne promocyjne,

współdziałanie z organizacjami społecznymi, działania prowadz

ce do tworzenia

miejsc pracy zwi

zanych z opiek

nad zabytkami);

instrumentów kontrolnych (m.in. aktualizacja gminnej ewidencji zabytków,

monitoring stanu zagospodarowania przestrzennego oraz stanu zachowania
dziedzictwa kulturowego).

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

Zał

cznik nr 3

Przykładowe kryteria prowadzenia oceny realizacji programu opieki

W ramach priorytetu I: Rewaloryzacja dziedzictwa kulturowego jako element
rozwoju społeczno-gospodarczego gminy

•

Poziom (w %) wydatków bud

etu gminy na ochron

i opiek

nad zabytkami

•

Warto

ść

finansowa zrealizowanych kompleksowych programów rewaloryzacji i

rewitalizacji oraz liczba (b

inne mierniki) obiektów poddanych rewaloryzacji w

ramach tych programów

•

Warto

ść

finansowa wykonanych prac remontowo-konserwatorskich przy

zabytkach oraz liczba obiektów poddanych ww. pracom

•

Zakres współpracy z organizacjami pozarz

dowymi

•

Inne

W ramach priorytetu II: Ochrona i

wiadome kształtowanie krajobrazu

kulturowego

•

Poziom (w %) obj

cia terenu gminy wykonanymi miejscowymi planami

zagospodarowania przestrzennego

•

Liczba utworzonych parków kulturowych

•

Liczba wniosków o wpis do rejestru zabytków obszarów, obiektów i zespołów

zabytkowych

•

Liczba wniosków o uznanie obiektów i obszarów za pomniki historii

•

Zakres współpracy z organizacjami pozarz

dowymi

•

Inne

W ramach priorytetu III: Badanie i dokumentacja dziedzictwa kulturowego oraz
promocja i edukacja słu

żą

ca budowaniu to

samo

•

Liczba opracowanych prac studialnych (studia historyczno-urbanistyczne, studia

krajobrazowe, katalogi typów zabudowy regionalnej i detalu architektonicznego)

•

Liczba zrealizowanych konkursów, wystaw, działa

edukacyjnych na terenie

gminy

•

Liczba utworzonych szlaków turystycznych, tras rowerowych, konnych, wodnych

•

Liczba opracowanych, wydanych wydawnictw (w tym folderów promocyjnych,

przewodników)

•

Liczba utworzonych, zmodernizowanych elementów infrastruktury słu

żą

cych

funkcjonowaniu i rozwojowi turystyki kulturowej

•

Liczba osób zwiedzaj

cych muzea, skanseny, izby regionalne itp.

•

Liczba szkole

lub liczba pracowników bior

cych udział w szkoleniach

zwi

zanych z ochron

dziedzictwa kulturowego

•

Inne

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

Zał

cznik nr 4

Informacje o zasadach i kryteriach dotycz

cych mo

liwo

ci pozyskiwania

rodków

finansowych na zadania zwi

zane z ochron

i opiek

nad zabytkami znajduj

podanych poni

ej stronach internetowych (stan na koniec sierpnia 2008 r.).

•

Informacje dotycz

ce programu operacyjnego „Promesa Ministra Kultury” –

www.mkidn.gov.pl

•

Informacje dotycz

ce programu operacyjnego „Dziedzictwo kulturowe” –

www.mkidn.gov.pl

•

Informacje dotycz

ce programu operacyjnego „Fundusz wymiany kulturalnej” –

www.mkidn.gov.pl

•

Informacje

dotycz

programu

operacyjnego

„Kultura

2007–2013

–

www.mkidn.gov.pl

•

Informacje dotycz

ce programu operacyjnego „Innowacyjna gospodarka”,

projektu nr 6.4. Inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym
– www.interreg.gov.pl

•

Informacje

dotycz

programów

operacyjnych

„Regionalne

programy

operacyjne” – www.interreg.gov.pl

•

Informacje dotycz

ce programu operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja

sektora

ywno

ciowego oraz rozwój obszarów wiejskich” – www.minrol.gov.pl

•

Informacje dotycz

ce programu operacyjnego „Kapitał ludzki” – www.mrr.gov.pl

•

Informacje dotycz

ce programu operacyjnego „Infrastruktura i

rodowisko” –

www.mrr.gov.pl

•

Informacje

dotycz

programu

operacyjnego

„Europejska

współpraca

terytorialna” – www.mrr.gov.pl

•

Informacje dotycz

ce programu operacyjnego „Fundusz dla organizacji

pozarz

dowych” – www.funduszngo.pl

•

Informacje dotycz

ce mo

liwo

ci finansowania przy wykorzystaniu ustawy o

partnerstwie

publiczno-prywatnym

–

www.partnerstwopublicznoprywatne.info/ustawa_ppp.php

•

Inne

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

Zał

cznik nr 5

PRZYKŁAD UCHWAŁY, WNIOSKU I SPRAWOZDANIA Z WYKONANYCH PRAC

Uchwała nr / /

Rady Gminy .......................

z dnia ......................

w sprawie przyj

cia zasad i trybu udzielania dotacji celowej na prace

konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytku wpisanym
do rejestru zabytków

Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o

samorz

dzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z pó

n. zm.), art. 81 ust. 1

ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z
2003 r. Nr 162, poz. 1568 z pó

n. zm.)

Rada Gminy ................. uchwala, co nast

puje:

§ 1

1. Z bud

etu gminy mog

udzielane dotacje celowe na dofinansowanie prac

konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach
ruchomych i nieruchomych, wpisanych do rejestru zabytków, znajduj

cych si

obszarze gminy ...............

2. Celem dotacji jest wspieranie i uzupełnianie działa

wła

cicieli lub posiadaczy

zabytków dla zapewnienia ochrony i konserwacji warto

ciowych elementów

substancji zabytkowej.

§ 2

1. Dotacja mo

e by

udzielona ka

demu, kto jest wła

cicielem lub posiadaczem

zabytku, o którym mowa w § 1 ust. 1, z wył

czeniem zabytków b

cych w

posiadaniu jednostek organizacyjnych zaliczanych do sektora finansów
publicznych, które s

finansowane ze

rodków finansowych przyznanych

odpowiednio przez dysponentów cz

ęś

ci bud

etowych b

jednostki samorz

terytorialnego, którym podlegaj

te jednostki.

2. Dotacja mo

e by

udzielona na dofinansowanie nakładów koniecznych do

wykonania prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy
zabytkach okre

lonych w § 1, ust. 1, ustalonych na podstawie kosztorysu i

programu prac zatwierdzonego przez wła

ciwe organy konserwatorskie.

§ 3

1. Dotacja na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy

zabytkach wpisanych do rejestru zabytków mo

e obejmowa

nakłady konieczne

na:

1) sporz

dzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich,

przeprowadzenie

bada

konserwatorskich,

architektonicznych

lub

archeologicznych,

3) wykonanie dokumentacji konserwatorskiej,

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

4) opracowanie programu prac konserwatorskich i restauratorskich,
5) wykonanie projektu budowlanego zgodnie z przepisami prawa budowlanego,
6) sporz

dzenie projektu odtworzenia kompozycji wn

trz,

7) zabezpieczenie, zachowanie i utrwalenie substancji zabytku,
8) stabilizacj

konstrukcyjn

ęś

ci składowych zabytku lub ich odtworzenia w

zakresie niezb

dnym w celu zachowania tego zabytku,

9) odnowienie lub uzupełnienie tynków i detali architektonicznych albo ich

całkowite odtworzenie, z uwzgl

dnieniem charakterystycznej dla tego budynku

kolorystyki,

10) odtworzenie zniszczonej cz

ęś

ci zabytku, je

eli odtworzenie to nie przekracza

50% oryginalnej substancji,

11) odnowienie lub całkowite odtworzenie okien, w tym o

cie

nic i okiennic,

zewn

trznych odrzwi i drzwi,

12) wymian

lub remont wi

ęź

by dachowej, pokrycia dachowego, rynien i rur

spustowych,

13) modernizacj

instalacji elektrycznej w zabytkach drewnianych lub w zabytkach,

które maj

oryginalne, wykonane z drewna cz

ęś

ci składowe,

14) wykonanie izolacji przeciwwilgociowej,
15) uzupełnienie narysów ziemnych dzieł architektury obronnej oraz zabytków

archeologicznych nieruchomych o własnych formach krajobrazowych,

16) rewaloryzacj

zabytkowych parków, ogrodów lub zieleni publicznej,

18) zakup materiałów konserwatorskich i budowlanych niezb

dnych do wykonania

prac i robót przy zabytku wpisanym do rejestru, o których mowa w pkt 7–15,

19) zakup i monta

instalacji przeciwwłamaniowej oraz przeciwpo

arowej i

odgromowej.

2. Przeprowadzenie prac lub robót, o których mowa w pkt 1–17, wymaga wyłonienia

ich wykonawcy na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku – Prawo
zamówie

publicznych (Dz.U. z 2006 r. Nr 164, poz. 1163 z pó

n. zm.).

Prowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku

wpisanym do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora
zabytków na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i
opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 z pó

n. zm).

§ 4

1. Dotacja mo

e by

udzielona w wysoko

ci do 50% nakładów koniecznych na

wykonanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy
zabytku wpisanym do rejestru zabytków, w zale

ci od

rodków zaplanowanych

w bud

ecie gminy.

2. W szczególnych przypadkach, je

eli zabytek, o którym mowa w ust. 1, posiada

wyj

tkow

warto

ść

historyczn

, artystyczn

lub naukow

, albo wymaga

przeprowadzenia

zło

onych

pod

wzgl

dem

technologicznym

prac

konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych, dotacja mo

e by

udzielona do wysoko

ci 100% nakładów na wykonanie tych prac lub robót.

3. W przypadku, je

eli stan zachowania zabytku, o którym mowa w § 1 ust. 1,

wymaga niezwłocznego podj

cia prac konserwatorskich, restauratorskich lub

robót budowlanych, dotacja mo

e by

równie

udzielona do wysoko

ci 100%

nakładów na wykonanie tych prac lub robót.

§ 5

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

czna kwota dotacji udzielonych ze

rodków publicznych na dofinansowanie prac

konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku, o którym
mowa w § 1, ust. 1, nie mo

e przekracza

100% nakładów koniecznych na

wykonanie tych prac lub robót.

§ 6

1. Udzielenie dotacji mo

e nast

po zło

eniu przez wła

ciciela lub posiadacza

zabytku wniosku w tej sprawie do wójta (burmistrza, prezydenta) ............ za
po

rednictwem Wydziału .................... Wnioski nale

y składa

w terminie do

......................... ka

dego roku poprzedzaj

cego rok realizacji prac lub robót

według wzoru stanowi

cego zał

cznik nr 2 do niniejszej uchwały.

2. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania w przypadku ubiegania si

o dotacj

na prace interwencyjne wynikaj

ce z zagro

enia zabytku.

3. Wnioski o przyznanie dotacji opiniuje komisja powołana przez Rad

Gminy

………….. w formie uchwały.

4. Regulamin pracy komisji, o której mowa w ust. 3, stanowi zał

cznik nr 1 do

niniejszej uchwały.

§ 7

1. Rada Gminy ..........., w miar

posiadanych

rodków, ustala w bud

ecie gminy

wysoko

ść

wydatków przeznaczonych na dotacje.

2. Rada Gminy ........... udziela dotacji na przeprowadzenie prac lub robót w drodze

uchwały.

§ 8

Przekazanie dotacji nast

puje na podstawie umowy okre

laj

cej w szczególno

ci:

1) zakres planowanych prac lub robót oraz termin ich realizacji,
2) wysoko

ść

udzielonej dotacji oraz termin i tryb jej płatno

ci,

3) tryb kontroli wykonania umowy,
4) sposób i termin rozliczania dotacji,
5) przyczyny, warunki, sposób i termin zwrotu dotacji,
6) zobowi

zanie podmiotu dotowanego do stosowania przepisów ustawy z dnia 29

stycznia 2004 r. – Prawo zamówie

publicznych (Dz.U. z 2006 r. Nr 164, poz.

1163 z pó

n. zm.);

7) zobowi

zanie podmiotu dotowanego do niezbywania zabytku odnowionego w

ramach przyznanej dotacji w ci

gu 3 lat od daty rozliczenia dotacji.

§ 9

Rozliczenie ko

cowe realizacji zadania nast

puje w sposób i w terminach

okre

lonych w umowie, które podmiot dotowany składa w Wydziale ....................

według wzoru stanowi

cego zał

cznik nr 3 do niniejszej uchwały.

§ 10.

1. Wydział ................. prowadzi dokumentacj

udzielonych dotacji oraz informuje o

tym inne organy uprawnione do udzielania dotacji na prace lub roboty przy
zabytkach.

2. Wydział ................. ogłasza na tablicy ogłosze

Urz

du uchwał

o przyznaniu

dotacji.

3. Ka

demu przysługuje prawo wgl

du do dokumentacji, o której mowa w ust. 1, na

zasadach okre

lonych w przepisach dotycz

cych dost

pu do informacji publicznej.

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

Zał

cznik nr 1 do uchwały nr...../

......./.... Rady Gminy ............
z dnia ................................ r.

REGULAMIN PRACY KOMISJI

rozpatruj

cej wnioski o udzielenie dotacji celowych na prace konserwatorskie,

restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru
zabytków, poło

onych na obszarze gminy .............., niestanowi

cych własno

gminy.

§ 1

Wójt (burmistrz, prezydent)..........., powołuj

c komisj

, okre

li jej szczegółowe

zasady działania i kryteria, jakimi powinna si

kierowa

przy rozpatrywaniu

wniosków.

§ 2

Podstaw

pracy

komisji

stanowi

udokumentowane

wnioski

podmiotów

uprawnionych zło

one w terminie okre

lonym w uchwale. Wnioski zło

one po

terminie lub niekompletne nie b

rozpatrywane.

§ 3

Do zada

komisji nale

opiniowanie

wniosków

przyznanie

dotacji

prowadzone

prace

konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do
rejestru zabytków,

2) opiniowanie wniosków o przyznanie dotacji na prace interwencyjne wynikaj

ce z

zagro

enia zabytku wpisanego do rejestru zabytków.

§ 4

1. Komisja dokonuje oceny wniosków według nast

puj

cych kryteriów:

1) dost

pno

ść

zabytku dla ogółu społeczno

ci lokalnej i turystów oraz rola zabytku

w kształtowaniu przestrzeni publicznej,

2) promowanie kultury oraz historii regionu,
3) ranga zabytkowo-artystyczna obiektu,
4) stan zachowania obiektu,
5) fakt kontynuowania prac,
6) wysoko

ść

zaanga

owanych

rodków własnych,

7) ocena realno

ci wykonania planowanych prac w

wietle przewidywanych

kosztów,

8) zgodno

ść

z gminnym programem opieki nad zabytkami.

2. Preferuje si

prace kompleksowe, mo

liwe do realizacji w ci

gu 1 roku.

§ 5

1. Komisja pracuje na posiedzeniach, którym przewodniczy dyrektor Wydziału

........................, zwany dalej przewodnicz

cym.

2. Posiedzenia komisji zwołuje przewodnicz

cy.

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

Zał

cznik nr 2 do uchwały nr...../ ...../....

Rady Gminy..........................

z dnia...........................r.

WNIOSEK O UDZIELENIE DOTACJI NA PRACE KONSERWATORSKIE,

RESTAURATORSKIE LUB ROBOTY BUDOWLANE PRZY ZABYTKU

WPISANYM DO REJESTRU

I. PODSTAWOWE INFORMACJE O ZABYTKU I WNIOSKODAWCY
A. DANE O ZABYTKU

1. NAZWA ZABYTKU
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
2. DANE O ZABYTKU
nr w rejestrze zabytków:

wpis z dnia:

3. DOKŁADNY ADRES ZABYTKU LUB MIEJSCE JEGO PRZECHOWYWANIA

B. WNIOSKODAWCA

1. IMI

I NAZWISKO/NAZWA

NIONE DO REPREZENTOWANIA WNIOSKODAWCY (zgodnie z danymi rejestrowymi)

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

(własno

ść

, u

ytkowanie wieczyste, dzier

awa, inne)

Dla nieruchomo

ci prowadzona jest przez S

d Rejonowy ............................................................................

ksi

ga wieczysta nr

(w przypadku braku ksi

gi wieczystej) zbiór dokumentów

D. UZYSKANE POZWOLENIA

1. Pozwolenie na przeprowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy
zabytku

wydane przez:

z dnia:

nr zezwolenia:

2. Pozwolenie na budow

wydane przez:

z dnia:

nr zezwolenia:

3. Zgłoszenie robót budowlanych
do……………………………………………………………………………………

z dnia:

Zgłoszony/niezgłoszony przez organ sprzeciw: decyzja
nr……………………………..
z dnia…………………..

II. SZCZEGÓŁOWE INFORMACJE O PRACACH LUB ROBOTACH
A. ZAKRES RZECZOWY PRAC LUB ROBÓT I ICH CHARAKTERYSTYKA

.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................

B. UZASADNIENIE CELOWOŚCI PRAC LUB ROBÓT

C. TERMIN REALIZACJI

(planowany termin rozpocz

cia i zako

czenia prac)

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

...........................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................

D. PRZEWIDYWANE KOSZTY REALIZACJI PRAC LUB ROBÓT ORAZ

RÓDŁA ICH

FINANSOWANIA

Przewidywane koszty realizacji prac lub robót
oraz

ródła ich sfinansowania

Zakres rzeczowy

Kwota

Udział w cało

kosztów (w %)

Ogółem

Przedmiot i kwota wnioskowanego
dofinansowania

Finansowe

rodki własne wnioskodawcy

Udział

rodków pozyskanych z:

bud

etu pa

stwa

wojewódzkiego konserwatora zabytków

bud

etów jednostek samorz

du terytorialnego

innych

ródeł (nale

y wskaza

)

E. HARMONOGRAM I PRELIMINARZ CAŁKOWITYCH KOSZTÓW ZADANIA
WRAZ ZE

RÓDŁAMI FINANSOWANIA

Koszty z podziałem na

ródła finansowania

Termin
przeprowadze
nia prac

Rodzaj prac
konserwatorskich,
restauratorskich lub
robót budowlanych

Koszt
ogółem
(zł)

Dotacja
samorz

województwa

rodki

własne

Inne

ródła

III. INFORMACJE DODATKOWE DOTYCZ

CE WNIOSKODAWCY

Wykaz wykonanych przez wnioskodawc

w ostatnich 3 latach prac konserwatorskich, restauratorskich lub

robót budowlanych przy zabytku nieruchomym/ruchomym, wpisanym do rejestru zabytków, z podaniem
wysoko

ci wydatków poniesionych na ich przeprowadzenie, w tym sfinansowanych ze

rodków

publicznych

Rok

Zakres wykonanych prac

Poniesione
wydatki

Dotacje ze

rodków publicznych

(wysoko

ść

ródło i przeznaczenie)

IV. WYKAZ DOKUMENTÓW WYMAGANYCH PRZY SKŁADANIU WNIOSKU

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

1) Potwierdzona za zgodno

ść

z oryginałem kserokopia decyzji o wpisie do rejestru zabytków obiektu,

którego dotycz

prace lub roboty.

2) Dokument potwierdzaj

cy tytuł władania zabytkiem (np. aktualny wypis z rejestru gruntów lub aktualny

odpis z ksi

gi wieczystej, akt notarialny).

3) Decyzja wła

ciwego organu ochrony zabytków zezwalaj

ca na przeprowadzenie prac lub robót oraz

projekt i pozwolenie na budow

, gdy wniosek dotyczy prac lub robót przy zabytku nieruchomym lub

program prac przy zabytku ruchomym.

4) Pozwolenie na budow

, je

eli wskazane/planowane prace lub roboty wymagaj

, w my

l obowi

zuj

cego

stanu prawnego, uzyskania takiego pozwolenia ewentualnie zgłoszenie robót budowlanych i informacja o
zgłoszonym/niezgłoszonym przez organ sprzeciwie.

5) Fotograficzna dokumentacja zabytku.
6) Informacja o wnioskach o udzielenie dotacji skierowanych do innych organów.
7) Informacja o zgodno

ci z lokalnym i wojewódzkim programem opieki nad zabytkami.

8) O

wiadczenie wnioskodawcy o niezaleganiu z płatno

ciami na rzecz podmiotów publiczno-prawnych.

9) W przypadku, gdy wnioskodawc

jest przedsi

biorca, do wniosku o udzielenie dotacji nale

y doł

czy

informacj

o pomocy publicznej otrzymanej przed dniem zło

enia wniosku – sporz

dzon

w zakresie i

według zasad okre

lonych w art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o post

powaniu w sprawach

dotycz

cych pomocy publicznej.

Dotacje s

udzielane na zasadach okre

lonych w uchwale Rady Gminy ........... nr ..../..../.... z dnia

..................... r. w sprawie przyj

cia zasad i trybu udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie,

restauratorskie i roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków.

W przypadku stwierdzenia,

e we wniosku podano nieprawdziwe dane, wójt (burmistrz, prezydent) ........

zastrzega sobie prawo do

żą

dania zwrotu przyznanych

rodków.

V. PODPISY
W przypadku otrzymania dotacji zobowi

zuje si

do wydatkowania przyznanych

rodków na realizacj

wskazanego zadania zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówie

publicznych

(Dz.U. z 2006 roku Nr 164, poz. 1163 ze zm.), ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach
publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) oraz ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialno

za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114 ze zm.)

. Podpis wnioskodawcy (osób uprawnionych do reprezentowania wnioskodawcy)

(podpisy)

Miejscowo

ść

, dnia...................

(piecz

tki)

wiadczam/my,

Wszystkie podane we wniosku informacje s

zgodne z aktualnym stanem prawnym i faktycznym.

....................................................................................................................
(piecz

tka i podpisy)

2. Potwierdzenie przyj

cia wniosku wraz z zał

cznikami

data przyj

cia, osoba przyjmuj

ca wniosek

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

Zał

cznik nr 3 do uchwały nr..../ .... /..

Rady Gminy...................

z dnia....................r.

..............................................................
..............................................................
Wnioskodawca
..............................................................
..............................................................
Adres wnioskodawcy
..............................................................
Nr telefonu

SPRAWOZDANIE

z wykonania prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych

przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, na które została udzielona

dotacja/zostały przekazane

rodki*

Niniejszym przedstawiam sprawozdanie merytoryczne i finansowe z wykonania prac
przy obiekcie zabytkowym obj

tych umow

nr......................................................................................................

1. Sprawozdanie merytoryczne (zwi

zły opis wykonanych prac z podaniem zakresu

realizacji poszczególnych etapów/zada

)

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

* Niepotrzebne skre

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

........................................................................................................................................

2. Sprawozdanie finansowe

A. Zestawienie kosztów

Całkowity koszt wykonanych prac

zł (brutto)

W tym koszty pokryte ze

rodków własnych

Koszty pokryte z dotacji gminy

zł (brutto)

tym

koszty

pokryte

rodków

pochodz

cych z innych

ródeł (wskaza

ródła)

Nazwa

ródła finansowania

Kwota

zł (brutto)

B. Zestawienie faktur

Lp.

Wystawca

dokumentu

ksi

gowego

dokumentu

ksi

gowego

Data

Nazwa

wydatku

ródła

finansowania

Kwota w zł (brutto)

cznie

Krajowy O

rodek Bada

i Dokumentacji Zabytków

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI – PORADNIK METODYCZNY

3. Wymagane zał

czniki do sprawozdania z wykorzystania

rodków na prace

przy obiekcie zabytkowym**
1) Pozwolenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie prac

obj

tych wnioskiem***

2) Pozwolenie na budow

***

3) Obmiar przeprowadzonych prac i robót potwierdzony przez odpowiednie

słu

4) Protokół odbioru przez wła

ciwe słu

by konserwatorskie i budowlane (je

dotyczy) przeprowadzonych prac i robót

5) Kserokopie faktur lub rachunków ze wskazaniem numeru ksi

gowego, nazwy

wydatku oraz jego kwoty wraz z opisem okre

laj

cym wysoko

rodków lub

dotacji finansuj

cych dany rachunek lub faktur

i potwierdzenie zapłaty –

wyci

g bankowy

6) Protokół z wyboru wykonawcy sporz

dzony zgodnie z wymogami ustawy –

Prawo zamówie

publicznych

7) O

wiadczenie o zgodno

ci doł

czonych danych ze stanem faktycznym wraz z

pouczeniem o odpowiedzialno

ci z art. 233 kodeksu karnego

8) Fotograficzna dokumentacja zabytku po zako

czeniu prac

Miejscowo

ść

, data................................

.....................................................

podpis/y, piecz

ęć

4. Ocena sprawozdania

A.

Zakres merytoryczny

Zakres finansowy

** Kserokopie potwierdzone przez wnioskodawc

za zgodno

ść

z oryginałem

*** O ile dokument nie był wymagany jako zał

cznik do wniosku o udzielenie dotacji lub wyst

piły

zmiany