background image

kwiecień 2001 

IEC 61024-1:1990, IDT 

nr ref. PN-IEC 61024-1:2001  

Ustanowiona przez Polski Komitet Normalizacyjny dnia 23 kwietnia 2001 r. 

(Uchwała nr 15/2001-o) 

ABSTRAKT NORMY 

Podano  podstawowe  terminy  i  definicje  oraz  sformułowano  zasady  zewnętrznej  i  wewnętrznej  ochrony 
zwykłych  obiektów  budowlanych  o  wysokości  do  60  m  (wraz  z  ich  zawartością)  przed  oddziaływaniem 
wyładowań atmosferycznych 

TŁUMACZENIE ABSTRAKTU 

The  standard  is  applicable  to  the  design,  installation,  inspection,  maintenance  of  effective  system  for  the 
protection  of  common  structures  up  to  60  m  high,  with  their  contents.  It  contains  the  basic  terms  and 
definitions as well as formulation of principles for external and internal protection systems. 

Norma  opracowana  w  Normalizacyjnej  Komisji  Problemowej  nr  55  ds.  Instalacji  Elektrycznych  i  Ochrony 
Odgromowej Obiektów Budowlanych 

Pierwsze wydanie normy (rok) i lata kolejnych nowelizacji 

Zmiany wprowadzone do normy 

Numer zmiany, Data wprowadzenia 

PRZEDMOWA KRAJOWA 

Niniejsza norma jest tłumaczeniem oficjalnej wersji językowej normy międzynarodowej IEC 61024-1:1990 i 
jest wydana jako identyczna, z wprowadzoną normą międzynarodową. 

W normie są stosowane odsyłacze krajowe od 

N1)

 do 

N3)

.

 

Norma  zawiera  załącznik  krajowy  NA,  którego  treścią  jest  wykaz  norm  IEC,  na  które  powołano  się  w 
niniejszej normie, i ich krajowe odpowiedniki. 

Zwraca się uwagę, Ŝe z dniem 1 stycznia 1997 r. w IEC zmieniono numerację norm. Wszystkie normy IEC 
otrzymały pięciocyfrowe bloki numerów rozpoczynające się cyfrą 6. W przypadku norm IEC wydanych przed 
1997  rokiem  numery  zostały  zmienione  w  następujący  sposób:  czterocyfrowe  bloki  numerów  poprzedzono 
cyfrą  6,  a  trzycyfrowe  i  dwucyfrowe  bloki  numerów,  odpowiednio,  60  i  600.  W  danym  przypadku  numer 
normy IEC 1024-1 został zmieniony na IEC 61024-1. Nowe numery są podawane w katalogach oraz w treści 
norm IEC wydanych po 1997 roku (normy powołane), mimo Ŝe w powszechnym obiegu znajdują się normy 
IEC o numerach odpowiadających starej (przed 1997 r.) i nowej numeracji. 

Przy  wprowadzaniu  normy  IEC  do  normy  PN  przyjęto  zasadę,  Ŝe  numer  PN-IEC  odzwierciedla  nową 
numerację  normy  IEC,  natomiast  w  tekście  normy  PN-IEC  zachowuje  się  numerację  norm  zgodną  z 
oryginałem normy IEC. 

Wersja polska 

POLSKI KOMITET 
NORMALIZACYJNY
  

POLSKA NORMA  

PN-IEC 61024-1  

Ochrona odgromowa obiektów budowlanych  

Zamiast:  

PN-86/E-05003.02  

Grupa katalogowa 

 

ICS 91.120.40

  

Zasady ogólne  

NORMA MIĘDZYNARODOWA  

  

NORME INTERNATIONALE  

  

INTERNATIONAL STANDARD  

IEC 61024-1  

background image

Ochrona odgromowa obiektów budowlanych  

Część 1: 

Zasady ogólne 

Protection of structures against lightning  

Part 1: 

General principles 

Protection des structures contre la foudre  

Premiere partie: 

Principes generaux 

Niniejsza norma jest polską wersją normy międzynarodowej IEC 61024-1:1990. Została ona 
przetłumaczona przez Polski Komitet Normalizacyjny i ma ten sam status co wersje oficjalne. 

MIĘDZYNARODOWA KOMISJA ELEKTROTECHNICZNA 

OCHRONA ODGROMOWA BUDOWLI 

Część 1: Zasady ogólne 

PRZEDMOWA 

1)  Formalne  decyzje  lub  uzgodnienia  IEC  w  sprawach  technicznych,  prezentowane  przez  Komitety 
Techniczne,  w  których  są  reprezentowane  wszystkie  szczególne  zainteresowane  Komitety  Narodowe, 
odzwierciedlają  -  w  moŜliwie  największym  stopniu  -  międzynarodowy  consensus  poglądów  w  zakresie, 
którego dotyczą. 

2)  Mają  one  formę  zaleceń  przeznaczonych  do  międzynarodowego  stosowania  i  w  tym  charakterze  są 
akceptowane przez Komitety Narodowe. 

3) W celu promowania międzynarodowej unifikacji IEC wyraŜa Ŝyczenie, aby wszystkie Komitety Narodowe 
adaptowały tekst zaleceń IEC do swoich przepisów tak daleko jak pozwalają na to warunki krajowe. KaŜda 
rozbieŜność  pomiędzy  zaleceniem  IEC  i  odpowiednikiem  krajowym  powinna  być  moŜliwie  jasno  w  tym 
odpowiedniku przedstawiona. 

WSTĘP 

Niniejsza norma została opracowana przez Komitet Techniczny 81 IEC: Ochrona Odgromowa. 

Stanowi ona Część 1 serii dotyczącej ochrony budowli przed piorunami. 

Treść niniejszej normy została opracowana na podstawie następujących dokumentów: 

Pełną  informację  o  głosowaniu  w  sprawie  zatwierdzenia  niniejszej  normy  podano  w  raporcie  z  głosowania 
wymienionym w tablicy. 

W niniejszej normie są cytowane następujące publikacje IEC: 

N2)

 

IEC 50(826) (1982): International Electrotechnical Vocabulary (IEV), Chapter 826: Electrical installations of 
buildings 

IEC  364-4-41  (1982):  Electrical  installations  of  buildings,  Part  4:  Protection  for  safety  -  Chapter  41: 
Protection against electric shock 

OCHRONA BUDOWLI PRZED PIORUNEM 

Część 1: Zasady ogólne 

WPROWADZENIE 

NaleŜy odnotować, Ŝe system ochrony odgromowej nie moŜe zapobiec formowaniu się piorunu. 

System  ochrony  odgromowej  zaprojektowany  i  zainstalowany  zgodnie  z  niniejszą  normą  nie  moŜe 
gwarantować absolutnej ochrony budowli, osób lub obiektów; jednakŜe, stosowanie niniejszej normy obniŜy 
znacznie ryzyko szkód powodowanych przez pioruny w obiektach chronionych według niniejszej normy. 

Reguła Sześciu Miesięcy  

Raport z głosowania  

Procedura Dwóch miesięcy  

Raport z głosowania  

81(CO)6  

81(CO)8  

81(CO)9, 81(CO)11  

81(CO)10 i 10A, 81(CO)12  

background image

Rodzaj  i  rozmieszczenie  urządzeń  piorunochronnych  wymaga  starannych  rozwaŜań  w  fazie  projektowania 
nowego  obiektu,  co  umoŜliwia  maksymalne  wykorzystanie  w  tym  celu  elektrycznie  przewodzących 
elementów  budowli.  W  ten  sposób  ułatwione  jest  projektowanie  i  budowa  zintegrowanej  instalacji,  mogą 
być  poprawione  ogólne  aspekty  estetyczne,  a  takŜe  moŜe  być  zwiększona  skuteczność  urządzenia 
piorunochronnego przy minimum kosztów i prac realizacyjnych. 

Po rozpoczęciu w terenie prac budowlanych moŜe być niemoŜliwy dostęp do ziemi i właściwe wykorzystanie 
konstrukcji stalowej fundamentów w celu utworzenia skutecznego uziemienia. Zatem, rezystywność gruntu i 
charakter ziemi powinny być rozpatrywane w moŜliwie najwcześniejszym stadium projektowym. Informacja 
ta  jest  zasadnicza  dla  projektowania  systemu  uziemień  i  moŜe  mieć  wpływ  na  architektoniczny  projekt 
fundamentów. 

W celu uniknięcia niepotrzebnej pracy niezbędne są regularne konsultacje pomiędzy projektantami systemu 
ochrony odgromowej oraz architektami i wykonawcami. 

Niniejsza  norma  zawiera  informacje  dotyczące  wykonania  urządzeń  piorunochronnych  (LPS)  w  obiektach 
zwykłych. 

Dalsze  normy  będą  zawierały  dodatkowe  informacje  na  temat  ochrony  odgromowej  obiektów  specjalnych, 
takich jak: 

- budowle wysokie; 

- obiekty, w których występuje ryzyko powstania paniki; 

- obiekty, w których występuje ryzyko poŜaru lub wybuchu. 

Inne  przewidziane  publikacje  będą  obejmowały  szczególne  aspekty  dotyczące  ochrony  wyposaŜenia 
elektrycznego i elektronicznego przed zakłóceniami piorunowymi. 

Ponadto,  wytyczne  aplikacyjne  (Guides)  pomogą  uŜytkownikom  w  ocenie  ryzyka,  w  wyborze  właściwego 
poziomu ochrony i w budowie urządzenia piorunochronnego (LPS). 

Projektowanie,  instalowanie  i  materiały  urządzenia  piorunochronnego  (LPS)  powinny  w  całości  odpowiadać 
postanowieniom niniejszej normy. 

1. Postanowienia ogólne 

1.1 Zakres i przedmiot normy 

1.1.1 Zakres 

Niniejsza  norma  ma  zastosowanie  w  projektowaniu  i  instalowaniu  urządzeń  ochrony  odgromowej  (LPS) 
obiektów zwykłych o wysokości do 60 m. 

Do zakresu tej normy nie wchodzą: 

a) systemy kolejowe; 

b) znajdujące się poza obiektem systemy przesyłu, rozdziału i wytwarzania energii elektrycznej; 

c) znajdujące się poza obiektem systemy telekomunikacji; 

d) pojazdy, statki, samoloty i instalacje nadbrzeŜne. 

Uwaga.  -  Systemy  od  a)  do  d)  podlegają  zwykle  specjalnym  uregulowaniom  podejmowanym  przez 
odpowiednie władze. 

1.1.2 Przedmiot 

Niniejsza norma zawiera informacje na temat projektowania, instalowania, badania i utrzymania sprawnego 
urządzenia  ochrony  odgromowej  obiektów  wymienionych  w  p.  1.1.1,  jak  równieŜ  znajdujących  się  w  nich 
lub na nich osób, instalacji i wyposaŜenia. 

1.2 Terminy i definicje 

W niniejszej normie są zastosowane następujące definicje. 

1.2.1 Doziemne wyładowanie piorunowe 

Wyładowanie elektryczne pochodzenia atmosferycznego między chmurą  a ziemią, składające się z jednego 
lub z większej liczby udarów. 

1.2.2 Udar piorunowy 

Pojedyncze wyładowanie elektryczne w doziemnym wyładowaniu piorunowym. 

1.2.3 Punkt uderzenia 

Punkt,  w  którym  następuje  kontakt  udaru  piorunowego  z  ziemią,  budowlą  lub  urządzeniem 

background image

piorunochronnym (LPS). 

Uwaga. - Wyładowanie moŜe mieć więcej niŜ jedno miejsce uderzenia. 

1.2.4 Przestrzeń chroniona 

Część budowli lub rejonu, dla których - zgodnie z niniejszą normą - jest wymagana ochrona przed skutkami 
uderzenia piorunu. 

1.2.5 Urządzenie piorunochronne (LPS) 

Kompletne  urządzenie  stosowane  do  ochrony  przestrzeni  przed  skutkami  piorunów.  Składa  się  ono  z 
zewnętrznego i z wewnętrznego urządzenia piorunochronnego. 

Uwaga.  -  W  szczególnych  przypadkach  urządzenie  piorunochronne  (LPS)  moŜe  się  składać  tylko  z  samego 
urządzenia zewnętrznego lub wewnętrznego. 

1.2.6 Zewnętrzne urządzenie piorunochronne 

Urządzenie to składa się z systemu zwodów, przewodów odprowadzających i uziemień. 

1.2.7 Wewnętrzne urządzenie piorunochronne 

Zespół  dodatkowych  środków,  uzupełniających  system  wymieniony  w  p.  1.2.6,  pozwalających  na 
zredukowanie elektromagnetycznych efektów prądu piorunowego wewnątrz chronionej przestrzeni. 

1.2.8 Połączenie wyrównawcze (EB) 

N3)

 

Część wewnętrznego urządzenia piorunochronnego redukująca róŜnice potencjałów, wywoływane przez prąd 
piorunowy. 

1.2.9 Zwody 

Część  zewnętrznego  urządzenia  piorunochronnego  (LPS),  przeznaczona  do  przejmowania  wyładowań 
piorunowych. 

1.2.10 Przewód odprowadzający 

Część  zewnętrznego  urządzenia  piorunochronnego  (LPS),  przeznaczona  do  odprowadzenia  prądu 
piorunowego od zwodu do uziemienia. 

1.2.11 Uziemienie 

Część  zewnętrznego  urządzenia  piorunochronnego  (LPS),  przeznaczona  do  odprowadzenia  do  ziemi  i 
rozproszenia w niej prądu piorunowego. 

Uwaga.  -  W  gruntach  o  duŜej  rezystywności  uziemienie  moŜe  przejmować  prądy  piorunowe  płynące  przez 
grunt wskutek pobliskich wyładowań doziemnych. 

1.2.12 Uziom 

Część  lub  zespół  części  uziemienia  zapewniająca  bezpośrednie  połączenie  elektryczne  z  ziemią  i 
rozpraszający w niej prąd piorunowy. 

1.2.13 Uziom otokowy 

Uziom tworzący zamkniętą pętlę wokół budowli pod lub na powierzchni ziemi. 

1.2.14 Uziom fundamentowy 

Uziom umieszczony w betonowym fundamencie budowli. 

1.2.15 Zastępcza rezystancja uziemienia 

Stosunek  wartości  szczytowych  napięcia  do  prądu  uziemienia,  które  na  ogół  nie  występują  równocześnie. 
Umownie słuŜy on za wskaźnik skuteczności uziemienia. 

1.2.16 Napięcie uziemienia 

RóŜnica potencjałów między uziemieniem a ziemią odniesienia. 

1.2.17 Naturalna część urządzenia piorunochronnego (LPS) 

Część, która pełni funkcję ochrony odgromowej, ale nie jest instalowana specjalnie w tym celu. 

Uwaga. - Niektóre przykłady stosowania tego terminu są następujące: 

- zwód naturalny; 

- naturalny przewód odprowadzający; 

- uziom naturalny. 

1.2.18 Instalacje metalowe 

Ciągi elementów metalowych chronionej przestrzeni, które mogą tworzyć drogę dla prądu piorunowego, jak: 
rurociągi, poręcze schodowe, szyny dźwigów, ciągi wentylacyjne, grzewcze i klimatyzacyjne oraz wzajemnie 
połączona stal zbrojeniowa. 

background image

1.2.19 Szyna wyrównawcza 

Szyna, za pomocą której łączone są z urządzeniem piorunochronnym (LPS) metalowe instalacje, zewnętrzne 
części przewodzące, linie energetyczne i telekomunikacyjne oraz inne przewody. 

1.2.20 Przewód wyrównawczy 

Przewód przeznaczony do wyrównywania potencjałów. 

1.2.21 Wzajemnie połączona stal zbrojeniowa 

Struktura stalowa obiektu traktowana jako galwanicznie ciągła. 

1.2.22 Niebezpieczne iskry 

Nieakceptowalne  wyładowanie  elektryczne  wywołane  przez  prąd  piorunowy  wewnątrz  chronionej 
przestrzeni. 

1.2.23 Bezpieczny odstęp 

Minimalna  odległość  między  dwiema  przewodzącymi  częściami  chronionej  przestrzeni,  między  którymi  nie 
moŜe wystąpić niebezpieczna iskra. 

1.2.24 Ogranicznik przepięć 

Urządzenie  przeznaczone  do  ograniczania  napięcia  udarowego  między  dwiema  częściami  w  obrębie 
chronionej przestrzeni, takie jak: iskiernik, odgromnik lub urządzenie półprzewodnikowe. 

1.2.25 Zacisk probierczy 

Złącze  zaprojektowane  i  zastosowane  w  celu  ułatwienia  elektrycznych  prób  i  pomiarów  części  składowych 
urządzenia piorunochronnego (LPS). 

1.2.26 Zewnętrzne urządzenie piorunochronne (LPS) izolowane od chronionej przestrzeni 

Urządzenie piorunochronne (LPS), którego zwody i przewody odprowadzające są usytuowane w taki sposób, 
Ŝe droga prądu piorunowego nie ma kontaktu z chronioną przestrzenią. 

1.2.27 Zewnętrzne urządzenie piorunochronne (LPS) nieizolowane od chronionej przestrzeni 

Urządzenie  piorunochronne,  którego  zwody  i  przewody  odprowadzające  są  usytuowane  w  taki  sposób,  Ŝe 
droga prądu piorunowego moŜe mieć kontakt z chronioną przestrzenią. 

1.2.28 Obiekty zwykłe 

Obiekty  zwykłe  są  obiektami  przeznaczonymi  do  celów  zwyczajnych  albo  handlowych,  przemysłowych, 
rolniczych, i biurowych, albo mieszkalnych. 

1.2.29 Poziom ochrony 

Termin słuŜący klasyfikacji urządzenia piorunochronne (LPS) zgodnie z jego skutecznością. 

Uwaga.  -  Termin  ten  wyraŜa  prawdopodobieństwo,  z  jakim  urządzenie  piorunochronne  (LPS)  chroni 
przestrzeń przed skutkami piorunowymi. 

1.3 Obiekty Ŝelbetowe 

Struktura  stalowa  w  obrębie  Ŝelbetowego  obiektu  jest  traktowana  jako  galwanicznie  ciągła,  jeŜeli  spełnia 
następujące warunki: 

a) ok. 50% prętów pionowych i poziomych ma połączenie spawane lub solidnie powiązane; 

b) pręty pionowe są spawane lub zachodzą na siebie na długość równą co najmniej 20-krotnej ich średnicy i 
są solidnie powiązane; 

c)  zapewniona  jest  ciągłość  galwaniczna  stali  zbrojeniowej  między  poszczególnymi  prefabrykowanymi 
elementami zbrojonego betonu. 

2. Zewnętrzne urządzenie piorunochronne (LPS) 

2.1 Zwody 

2.1.1 Postanowienia ogólne 

Prawdopodobieństwo  udaru  piorunowego  penetrującego  do  chronionej  przestrzeni  jest  znacznie 
zmniejszone,  gdy  zwody  są  zaprojektowane  właściwie.  Zwody  mogą  być  utworzone  przez  dowolną 
kombinację następujących elementów: 

1) prętów; 

2) rozpiętych przewodów; 

background image

3) przewodów ułoŜonych w postaci sieci. 

2.1.2 Rozmieszczanie 

Układ  zwodów  jest  odpowiedni,  jeŜeli  są  spełnione  wymagania  wg  tablicy  1.  Przy  projektowaniu  zwodów 
moŜe być stosowana niezaleŜnie, lub w dowolnej kombinacji, metoda: 

a) kąta ochronnego; 

b) toczącej się kuli; 

c) wymiarowania sieci. 

Uwaga.  -  Dalsze  informacje  na  temat  metod  i  zaleŜności  między  rozmieszczeniem  zwodów  a  poziomami 
ochrony  będą  podane  w  przewodniku  B  przyszłej  publikacji  IEC,  dotyczącej  konstrukcji  urządzeń 
piorunochronnych. 

2.1.3 Konstrukcja 

W  przypadku  izolowanego  urządzenia  piorunochronnego  (LPS)  odległość  między  zwodami  a  dowolną 
metalową instalacją w obrębie chronionej przestrzeni powinna być większa niŜ odstęp bezpieczny określony 
w p. 3.2. 

W  przypadku  urządzenia  piorunochronnego  (LPS)  nieizolowanego  od  przestrzeni  chronionej,  zwody  mogą 
być instalowane bezpośrednio na dachu lub z niewielkim odstępem pod warunkiem, Ŝe prąd piorunowy nie 
spowoduje szkody. 

Do  wyznaczenia  przestrzeni  chronionej  przed  udarem  piorunowym  powinny  być  rozpatrywane  tylko 
rzeczywiste wymiary zwodów metalowych. 

2.1.4 „Naturalne” części składowe 

Następujące części budowli mogą być rozpatrywane jako „naturalne” elementy zwodów: 

a) metalowe pokrycia chronionych przestrzeni, pod warunkiem, Ŝe: 

- zapewniona jest trwała ciągłość elektryczna między róŜnymi ich częściami; 

- warstwa metalowa ma grubość  nie mniejszą niŜ wartość  t podana w tablicy 2, jeŜeli istnieje konieczność 
zachowania środków ostroŜności przeciwko perforacji lub uwzględnienia problemów nagrzania miejscowego; 

- warstwa metalowa ma grubość nie mniejszą niŜ 0,5 mm, jeŜeli jest dopuszczalna perforacja pokrycia lub 
nie ma niebezpieczeństwa zapalenia pod spodem jakiś łatwopalnych substancji; 

- nie są one pokryte materiałem izolacyjnym; 

- niemetalowe materiały na lub nad warstwą metalową mogą być wyłączone z chronionej przestrzeni. 

b)  metalowe  elementy  konstrukcji  dachu  (więźba,  połączona  wzajemnie  stal  zbrojenia  itp.),  poniŜej 
niemetalowego  pokrycia  dachu,  pod  warunkiem,  Ŝe  ta  ostatnia  część  moŜe  być  wyłączona  z  chronionej 
przestrzeni; 

c)  metalowe  części,  takie  jak:  rynny,  ornamenty,  poręcze  itp.,  których  przekrój  jest  nie  mniejszy  niŜ 
przewidziany w normie dla zwodów; 

d) metalowe rury i zbiorniki, pod warunkiem, Ŝe są one wykonane z materiału o grubości nie mniejszej niŜ 
2,5  mm  i  Ŝe  w  przypadku  ich  perforacji  nie  będą  wytworzone  niebezpieczne  lub  w  inny  sposób 
nietolerowane sytuacje; 

e)  metalowe  rury  i  ogólnie  zbiorniki  pod  warunkiem,  Ŝe  są  one  wykonane  z  materiału  o  grubości  nie 
mniejszej  niŜ  grubość  t  z  tablicy  2  i  Ŝe  wzrost  temperatury  wewnętrznej  powierzchni  w  punkcie  uderzenia 
piorunu nie stworzy zagroŜenia. 

Uwagi. - 1. - Pokrycie cienką warstwą farby ochronnej, warstwą asfaltu grubości 0,5 mm lub warstwą PVC 
grubości 1 mm nie jest uznawane za izolację. 

2.  -  uŜycie  rurociągu  jako  części  składowej  zwodu  jest  ograniczone  do  szczególnych  przypadków  (w 
przygotowaniu). 

2.2 Przewody odprowadzające 

2.2.1 Postanowienia ogólne 

W  celu  zmniejszenia  moŜliwości  występowania  niebezpiecznych  iskier,  przewody  odprowadzające  naleŜy 
układać tak, aby na drodze od punktu uderzenia pioruna do ziemi: 

a) istniało kilka równoległych dróg prądowych; 

b) długości dróg prądowych były jak najmniejsze. 

Przewody  odprowadzające  powinny  być  tak  usytuowane,  aby  w  stopniu  moŜliwym  do  osiągnięcia  tworzyły 
bezpośrednią kontynuację zwodów. 

background image

2.2.2 Rozmieszczenie przewodów w izolowanym urządzeniu (LPS) 

JeŜeli zwód składa się z prętów na oddzielnych masztach (lub na jednym maszcie), to dla kaŜdego masztu 
jest wymagany przynajmniej jeden przewód odprowadzający. 

W  przypadku  masztów  wykonanych  z  metalu  lub  z  wzajemnie  połączonej  stali  zbrojeniowej  nie  jest 
wymagany dodatkowy przewód odprowadzający. 

JeŜeli  zwód  składa  się  z  oddzielnych  przewodów  poziomych  (lub  z  jednego  przewodu),  to  na  kaŜdym  ich 
krańcu jest potrzebny przynajmniej jeden przewód odprowadzający. 

JeŜeli  zwód  tworzy  sieć  przewodów,  to  niezbędny  jest  przynajmniej  jeden  przewód  odprowadzający  na 
kaŜdej konstrukcji wsporczej. 

2.2.3 Rozmieszczenie przewodów w nieizolowanym urządzeniu (LPS) 

Przewody odprowadzające powinny być tak rozmieszczane wokół obrysu chronionej przestrzeni, aby średnia 
odległość między nimi nie była większa niŜ  odległości podane w tablicy 3. W kaŜdym przypadku niezbędne 
są przynajmniej dwa przewody odprowadzające. 

Uwagi.  -  1.  -  Średnia  odległość  między  przewodami  odprowadzającymi  jest  skorelowana  z  bezpiecznym 
odstępem, podanym w p. 3.2. JeŜeli odległość ta jest większa niŜ odległości podane w tablicy 3, to odstępy 
bezpieczne powinny być odpowiednio zwiększone. 

2. - Preferuje się jednakową odległość między przewodami odprowadzającymi wokół obwodu. JeŜeli jest to 
moŜliwe, to przewód odprowadzający powinien być usytuowany w pobliŜu kaŜdego naroŜnika obiektu. 

Przewody  odprowadzające  powinny  być  połączone  za  pomocą  poziomych  przewodów  opasujących  przy 
powierzchni ziemi i wyŜej w odstępach pionowych co 20 m. 

2.2.4 Konstrukcja 

W  przypadku  izolowanego  urządzenia  piorunochronnego,  odległość  między  systemem  przewodów 
odprowadzających  i  instalacjami  metalowymi  chronionej  przestrzeni  powinna  być  większa  niŜ  bezpieczny 
odstęp podany w p. 3.2. 

Przewody  odprowadzające  urządzenia  piorunochronnego  nie  izolowanego  od  chronionej  przestrzeni  mogą 
być zainstalowane jak następuje: 

- jeŜeli ściana jest wykonana z materiału niepalnego, to przewody odprowadzające mogą być umieszczane 
na powierzchni ściany lub w jej wnętrzu; 

- jeŜeli ściana jest wykonana z materiału palnego, to przewody odprowadzające mogą być umieszczane na 
powierzchni  ściany,  pod  warunkiem,  Ŝe  wzrost  ich  temperatury  pod  wpływem  prądu  piorunowego  nie  jest 
groźny dla materiału ściany; 

-  jeŜeli  ściana jest wykonana  z materiału palnego i wzrost temperatury  przewodów odprowadzających  jest 
groźny,  to  przewody  odprowadzające  powinny  być  umieszczone  w  taki  sposób,  by  odstęp  między  nimi  a 
przestrzenią chronioną był zawsze większy niŜ 0,1 m. MontaŜowe uchwyty metalowe mogą mieć kontakt ze 
ścianą. 

Uwaga. - Przewody odprowadzające nie powinny być instalowane w rynnach lub w rurach spustowych nawet 
jeŜeli  są  one  pokryte  materiałem  izolacyjnym.  Oddziaływanie  wilgoci  w  rynnach  prowadzi  do  intensywnej 
korozji przewodu odprowadzającego. Zaleca się rozmieszczać przewody odprowadzające w taki sposób, aby 
zapewnić im dostęp do drzwi i okien. 

Przewody  odprowadzające  powinny  być  instalowane  wzdłuŜ  trasy  prostej  i  pionowej,  tak  aby  zapewnić  im 
najkrótszą bezpośrednią drogę do ziemi. NaleŜy unikać tworzenia się pętli. Gdzie jest to niemoŜliwe, odstęp 
s,  mierzony  w  przerwie  między  dwoma  punktami  przewodu  i  długość  l  przewodu  między  tymi  punktami 
powinna odpowiadać postanowieniom p. 3.2 (patrz rysunek 1). 

2.2.5 „Naturalne” części składowe 

Następujące części obiektu mogą być uznane za „naturalne” przewody odprowadzające: 

a) instalacje metalowe pod warunkiem, Ŝe: 

-  ciągłość  galwaniczna  pomiędzy  róŜnymi  częściami  jest  zapewniona  na  stałe,  zgodnie  z  wymaganiami  p. 
2.4.2; 

- ich wymiary są co najmniej równe wymiarom standardowych przewodów odprowadzających; 

Uwagi. - 1. - Metalowe instalacje mogą być pokryte materiałem izolacyjnym. 

2.  -  UŜycie  rur  jako  przewodów  odprowadzających  jest  ograniczone  do  szczególnych  przypadków  (w 
przygotowaniu). 

b) konstrukcje metalowe obiektu; 

c) wzajemnie połączone elementy stalowe obiektu; 

Uwaga.  -  W  przypadku napręŜanego  betonu,  naleŜy  zwrócić  uwagę  na  ryzyko niedopuszczalnych  wpływów 
mechanicznych,  częściowo  wskutek  prądów  piorunowych,  częściowo  jako  konsekwencja  przyłączenia  do 

background image

urządzenia piorunochronnego. 

d) elementy fasad, szyny profilowe i konstrukcja wsporcza metalowych fasad pod warunkiem, Ŝe: 

- ich wymiary odpowiadają  wymaganiom dla przewodów odprowadzających i ich grubość  nie jest mniejsza 
niŜ 0,5 mm; 

- ich ciągłość galwaniczna w kierunku pionowym odpowiada wymaganiom p. 2.4.2, albo odległość pomiędzy 
częściami  metalowymi  nie  przekracza  1  mm  i  powierzchnia  zachodzenia  na  siebie  elementów  ma  co 

najmniej 100 cm

2

Poziome przewody otokowe nie są konieczne, jeŜeli ramy metalowe konstrukcji stalowej, lub połączona stal 
zbrojeniowa obiektu wykorzystywane jako przewody odprowadzające. 

2.2.6 Zaciski probiercze 

W  miejscu  przyłączenia  uziemienia  kaŜdy  przewód  odprowadzający,  z wyjątkiem  „naturalnych”  przewodów 
odprowadzających, powinien być wyposaŜony w zacisk probierczy. 

Zacisk ten powinien dać się rozłączyć za pomocą narzędzi, ale normalnie powinien być połączony. 

2.3 Układy uziemień 

2.3.1 Wymagania ogólne 

Dla  odprowadzenia  do  ziemi  prądu  piorunowego  bez  powodowania  groźnych  przepięć,  bardziej  istotne  są 
wymiary  i  ukształtowanie  układu  uziomowego  niŜ  znamionowa  wartość  jego  rezystancji.  JednakŜe,  ogólnie 
rzecz biorąc, jest zalecana mała wartość rezystancji uziemienia. 

Z  punktu  widzenia  ochrony  odgromowej  preferowany  i  odpowiedni  we  wszystkich  przypadkach  (np.  do 
ochrony  odgromowej  urządzeń  elektroenergetycznych  niskiego  napięcia  i  urządzeń  telekomunikacyjnych) 
jest jeden układ uziomowy o zintegrowanej strukturze. 

Zaleca się aby układy uziomowe, które z innych powodów powinny być odseparowane, były przyłączone do 
wspólnego układu za pomocą połączeń wyrównawczych zgodnie z p. 3.1. 

Uwagi.  -  1.  -  Warunki  separacji  i  przyłączenia  innych  układów  uziemieniowych  są  zwykle  określane  przez 
uprawnione władze krajowe. 

2.  -  PowaŜne  problemy  dotyczące  korozji  mogą  wystąpić,  gdy  łączone  są  ze  sobą  układy  uziemiające, 
wykorzystujące róŜne materiały. 

2.3.2 Uziomy 

Stosowane  mogą  być  następujące  typy  uziomów:  pojedyncze  lub  wielokrotne  uziomy  otokowe,  uziomy 
pionowe (lub pochyłe), uziomy promieniowe lub uziomy fundamentowe. 

Płyty  i  małe  maty  kratowe  (oczkowe)  są  dopuszczalne,  ale  ze  względu  na  korozję,  zwłaszcza  na 
połączeniach powinny być - gdy to tylko moŜliwe - pomijane. 

Uziom  w  postaci  kilku  właściwie  rozmieszczonych  przewodów  jest  preferowany  przed  pojedynczym  długim 
przewodem  w  ziemi.  Minimalne  długości  uziomów,  korespondujące  z  poziomami  ochrony  przy  róŜnych 
rezystywnościach gruntu, są podane na rysunku 2. 

Uziomy głębokie są jednak skuteczne tam, gdzie rezystywność gruntu maleje z głębokością i gdzie podłoŜa 
o  małej  rezystywności  występują  na  głębokościach  większych  niŜ  grubość  podłoŜa,  do  którego  są  zwykle 
wprowadzane uziomy prętowe. 

2.3.3 Układy uziemiające w ogólnych warunkach 

W uziemieniach są stosowane dwa podstawowe typy układów uziomowych. 

2.3.3.1 Układ typu A 

Układ  tego  typu  jest  złoŜony  z  promieniowych  albo  pionowych  uziomów.  KaŜdy  przewód  odprowadzający 
powinien  być  przyłączony  co  najmniej  do  jednego  oddzielnego  uziomu,  złoŜonego  z  przewodu  albo 
promieniowego, albo pionowego (lub pochyłego). 

Uziom powinien się składać z co najmniej dwu przewodów. 

Minimalna długość kaŜdego przewodu wynosi: 

l

1

 - w przypadku poziomych uziomów promieniowych lub 

0,5 l

1

 - w przypadku uziomów pionowych (lub pochyłych); przy czym 

l

1

 - minimalna długość uziomów promieniowych, podana w odpowiedniej części rysunku 2. 

JeŜeli na obszarze omawianego uziomu występuje zagroŜenie dla ludzi lub zwierząt, to dla tego typu uziomu 
powinny być przyjęte specjalne środki. 

W  gruntach  o  małej  rezystywności  moŜna  nie  brać  pod  uwagę  minimalnych  długości  z  rysunku  2  pod 

background image

warunkiem, Ŝe zostanie osiągnięta rezystancja uziemienia o wartości mniejszej niŜ 10 Ω. 

Uwagi. - 1. - W przypadku uziomów złoŜonych powinna być rozpatrywana całkowita ich długość. 

2. - Układ typu A jest odpowiedni gdy rezystywność gruntu jest mała i obiekty są małe. 

2.3.3.2 Układ typu B 

W przypadku uziomu otokowego (lub fundamentowego) średni promień r obszaru objętego przez uziom nie 
powinien być mniejszy niŜ długość l

1

 zgodnie z warunkiem, 

r ≥ l

1

  

dla którego l

1

 przyjmuje wartość z rysunku 2 odpowiednio do aktualnego poziomu ochrony: I i II do IV. 

Gdy  wymagana  długość  l

1

  jest  większa  niŜ  dana  wartość  r,  to  powinien  być  wykonany  dodatkowy  uziom: 

promieniowy  lub  pionowy  (lub  pochyły),  którego  długość  l

r

  (pozioma)  i  l

v

  (pionowa)  są  wyraŜone 

zaleŜnościami 

l

r

 = l

1

 - r 

 

2.3.4 Układy uziemiające w szczególnych warunkach 

Kiedy zgodnie z rozdziałem 3 wymagane jest połączenie wyrównawcze, ale nie jest wymagane zewnętrzne 
urządzenie  piorunochronne,  to  jako  uziom  moŜe  być  zastosowany  przewód  poziomy  o  długości  l

1

  lub 

pionowy (lub pochyły) o długości 0,5 l

1

Do tego celu moŜe być wykorzystane uziemienie instalacji elektrycznej niskiego napięcia pod warunkiem, Ŝe 
ogólna  długość  uziomów  nie  będzie  mniejsza  niŜ  l

1

  -  w  przypadku  uziomów  poziomych,  lub  0,5  l

1

  -  w 

przypadku uziomów pionowych (lub pochyłych). 

Uwaga.  -  Przyszły  komentarz  IEC  będzie  zawierał  informację  na  temat  warunków,  w  których  nie  jest 
wymagana ochrona zewnętrzna. 

2.3.5 Instalowanie uziomów 

Zewnętrzny  uziom  otokowy  powinien  być  w  zasadzie  zakopany  na  głębokości  co  najmniej  0,5  m,  ale  nie 
bliŜej niŜ 1 m od ścian. 

Uziomy  powinny  być  instalowane  na  zewnątrz  chronionej  przestrzeni  na  głębokości  co  najmniej  0,5  m  i 
rozmieszczane moŜliwie równomiernie, aby zminimalizować efekty elektrycznych sprzęŜeń w ziemi. 

PogrąŜane  w  ziemi  uziomy  powinny  być  instalowane  w  taki  sposób,  aby  umoŜliwiały  ich  kontrolę  w  czasie 
budowy. 

Głębokość  pogrąŜania  i  typ  uziomu  powinny  sprzyjać  minimalizacji  efektów  korozji,  wysuszania  i 
przemarzania  gruntu,  a  przez  to  stabilizować  zastępczą  rezystancję  uziemienia.  Zaleca  się,  aby  pierwszy 
metr pionowego uziomu nie był uznawany za skuteczny w warunkach zamarzania. W przypadku gołej skały 
jest zalecany wyłącznie układ uziemiający typu B. 

2.3.6 Uziomy naturalne 

Połączone  wzajemnie  stalowe  zbrojenie  betonu  lub  inne  odpowiednie  podziemne  konstrukcje  metalowe, 
których  charakterystyki  odpowiadają  wymaganiom  p.  2.5,  mogą  być  wykorzystywane  jako  uziomy.  JeŜeli 
metalowe  zbrojenie  betonu  jest  wykorzystane  jako  uziom,  to  szczególna  troska  powinna  być  zwrócona  na 
połączenia, aby zapobiec mechanicznemu rozbijaniu betonu. 

Uwaga. - W przypadku betonu napręŜanego naleŜy zwrócić uwagę na skutki przepływu prądu piorunowego, 
który moŜe wytwarzać niedopuszczalne napręŜenia mechaniczne. 

2.4 Zaciski i połączenia 

2.4.1 Zaciski 

Zwody  i  przewody  odprowadzające  powinny  mieć  pewne  połączenia,  aby  elektrodynamiczne  lub 
przypadkowe siły mechaniczne (np. wibracje, zsuwanie się zwałów śniegu itp.) nie powodowały obluzowania 
lub przerwania przewodów. 

Uwaga. - Oszacowanie wymiarów zacisków jest w trakcie rozwaŜań. 

2.4.2 Połączenia 

Liczba  połączeń  wzdłuŜ  przewodów  powinna  być  zminimalizowana.  Połączenia  powinny  być  wykonane 

background image

pewnie w sposób taki, jaki daje twarde lutowanie, spawanie, karbowanie, skręcanie lub zaciskanie. 

Uwaga. - Oszacowanie wymiarów połączeń jest w trakcie rozwaŜań. 

2.5 Materiały i wymiary 

2.5.1 Materiały 

Stosowane materiały powinny wytrzymywać bez uszkodzeń elektryczne i elektromagnetyczne oddziaływania 
prądu piorunowego i przewidywane napręŜenia przypadkowe. 

Materiał  i  wymiary  powinny  być  wybierane  z  uwzględnieniem  moŜliwości  powstawania  korozji  zarówno 
chronionego obiektu, jak i urządzenia piorunochronnego (LPS). 

Części  składowe  urządzenia  piorunochronnego  (LPS)  mogą  być  wykonane  z  materiałów  wyszczególnionych 
w tablicy 4, przy zapewnieniu odpowiedniej przewodności elektrycznej i odporności na korozję. Inne metale 
mogą być uŜyte, jeŜeli mają one równowaŜne właściwości mechaniczne, elektryczne i chemiczne (korozja). 

2.5.2 Wymiary 

Minimalne wymiary są podane w tablicy 5. 

Uwagi.  -  1.  -  W  celu  uniknięcia  problemów  mechanicznych  lub  korozyjnych  wartości  te  mogą  być 
zwiększone. 

2. - Dalsze wymiary są rozpatrywane. 

2.5.3 Zabezpieczenie przed korozją 

Gdzie występuje ryzyko korozji, tam materiały powinny być dobierane i wymiarowane zgodnie z tablicą 4 i 
postanowieniami p. 2.5.2. 

3. Wewnętrzna ochrona odgromowa 

3.1 Połączenia wyrównawcze (EB) 

3.1.1 Postanowienia ogólne 

Ekwipotencjalizacja  jest  waŜnym  środkiem  do  zredukowania  zagroŜenia  poŜarowego  i  wybuchowego  oraz 
zagroŜenia Ŝycia w chronionej przestrzeni. 

Ekwipotencjalizacja  jest  osiągana  za  pomocą  przewodów  wyrównawczych  lub  ograniczników  przepięć, 
łączących  urządzenie  piorunochronne  (LPS),  konstrukcję  metalową  obiektu,  metalowe  instalacje, 
zewnętrzne  części  przewodzące  oraz  elektryczne  i  telekomunikacyjne  instalacje  w  obrębie  chronionej 
przestrzeni. 

Zainstalowane urządzenie piorunochronne (LPS) moŜe mieć wpływ na instalacje metalowe poza przestrzenią 
chronioną.  NaleŜy  mieć  to  na uwadze podczas  projektowania  takiego urządzenia.  Połączenia  wyrównawcze 
(EB) mogą być równieŜ niezbędne w zewnętrznych instalacjach metalowych. 

JeŜeli  nie  jest  stosowane  zewnętrzne  urządzenie  piorunochronne  (LPS),  a  wymagana  jest  ochrona  przed 
oddziaływaniem  piorunowym  na  wchodzące  instalacje,  to  powinny  być  zastosowane  połączenia 
wyrównawcze (EB). 

3.1.2 Połączenia wyrównawcze instalacji metalowych 

Połączenia wyrównawcze (EB) powinny być wykonane: 

a)  w  piwnicy  lub  przy  powierzchni  ziemi.  Przewody  wyrównawcze  powinny  być  przyłączone  do  szyny 
wyrównawczej  wykonanej  i  zainstalowanej  w  taki  sposób,  by  łatwo  była  dostępna  do  kontroli.  Szyna 
wyrównawcza powinna być połączona z uziemieniem. W obiektach rozległych naleŜy zainstalować więcej niŜ 
jedną szynę wyrównawczą, zapewniając ich wzajemne połączenie; 

b) nad ziemią w odstępach pionowych nie przekraczających 20 m, jeŜeli obiekty są wyŜsze niŜ 20 m. Szyny 
wyrównawcze  powinny  być  przyłączone  do  przewodów  poziomych,  łączących  otokowo  przewody 
odprowadzające (patrz p. 2.2.3); 

c) tam, gdzie wymagania dotyczące zbliŜeń nie są spełnione (patrz p. 3.2), w przypadku: 

- obiektu Ŝelbetowego z wzajemnie połączonym zbrojeniem; 

- obiektu o konstrukcji stalowej; 

- obiektu z równowaŜnymi właściwościami ekranującymi. 

Połączenia  wyrównawcze  (EB),  wyszczególnione  w  b)  i  c),  nie  są  zwykle  konieczne  w  przypadku 
wewnętrznych instalacji metalowych obiektu. 

W przypadku izolowanego urządzenia piorunochronnego (LPS) połączenia wyrównawcze są wymagane tylko 

background image

na poziomie powierzchni ziemi. 

JeŜeli w przewodach instalacji gazowej lub wodociągowej występują wstawki izolacyjne, to powinny być one 
zbocznikowane za pomocą ograniczników przepięć (p. 1.2.24), dostosowanych do warunków pracy. 

Ekwipotencjalizacja (EB) moŜe być dokonana za pomocą: 

- przewodów wyrównawczych, tam gdzie nie jest zapewniona ciągłość galwaniczna w sposób naturalny. 

JeŜeli całkowity prąd pioruna lub zasadnicza jego część płynie przez połączenie wyrównawcze, to minimalne 
przekroje  przewodów  wyrównawczych  powinny  odpowiadać  danym  z  tablicy  6.  Dla  innych  przypadków 
przekroje są podane w tablicy 7; 

- ograniczników przepięć, tam gdzie przewody wyrównawcze nie są dozwolone. 

Uwagi. - 1. - Patrz równieŜ: IEC Publ. 364-4-41 p. 413.1.2. 

2.  -  WaŜny  jest  sposób,  w  jaki  to  osiągane,  i  powinien  być  on  przedyskutowany  z  odnośnymi  władzami, 
poniewaŜ mogą być wymagania sprzeczne. 

3. - Wymagania dotyczące charakterystyk ograniczników przepięć są w trakcie rozwaŜań. 

Ograniczniki przepięć powinny być instalowane tak, aby mogły być w sposób ciągły kontrolowane. 

3.1.3 Połączenia wyrównawcze zewnętrznych części przewodzących 

W przypadku zewnętrznych części przewodzących, połączenia wyrównawcze (EB) powinny być wykonywane 
moŜliwie  najbliŜej  punktów  wejściowych  do  obiektu.  NaleŜy  oczekiwać,  Ŝe  zasadnicza  część  prądu 
piorunowego popłynie przez połączenia wyrównawcze. A zatem powinny być stosowane wymagania podane 
w p. 3.1.2. 

3.1.4  Połączenia  wyrównawcze  instalacji  metalowych,  elektrycznych  i  telekomunikacyjnych  oraz 
zewnętrznych części przewodzących w szczególnych warunkach 

JeŜeli ochrona zewnętrzna nie jest wymagana, to instalacje metalowe, elektryczne i telekomunikacyjne oraz 
zewnętrzne  części  przewodzące  naleŜy  połączyć  z  uziemieniem  na  poziomie  powierzchni  ziemi  w  sposób 
odpowiadający wymaganiom p. 2.3.4. 

Uwaga. - Ma to zastosowanie w odniesieniu do obiektów określonych przez uprawnione instytucje. 

3.1.5 Połączenia wyrównawcze instalacji elektrycznych i telekomunikacyjnych w zwykłych przypadkach 

Połączenia wyrównawcze (EB) instalacji elektrycznych i telekomunikacyjnych powinny być ustalane zgodnie 
z p. 3.1.2. Połączenia te powinny być wykonywane moŜliwie najbliŜej punków wejściowych do obiektu. 

JeŜeli  przewody  są  ekranowane  lub  umieszczone  w  kanałach  metalowych,  to  zwykle  wystarczy  połączyć 
tylko  osłony, pod warunkiem, Ŝe osłony te przedstawiają  sobą  taką  rezystancję, Ŝe spadek napięcia na tej 
rezystancji nie będzie stwarzał zagroŜenia dla kabla i przyłączonego wyposaŜenia. 

Wszystkie  przewody  linii  powinny  być  połączone  bezpośrednio  lub  pośrednio.  Przewody  pod  napięciem 
powinny  być  połączone  z  urządzeniem  piorunochronnym  (LPS)  wyłącznie  za  pomocą  ograniczników 
przepięć.  W  układzie  TN  przewody  PE  lub  PEN  powinny  być  połączone  bezpośrednio  z  urządzeniem 
piorunochronnym. 

Uwagi.  -  1.  -  Sposób,  w  jaki  jest  to  osiągnięte,  jest  waŜny  i  powinien  być  przedyskutowany  z  odnośnymi 
władzami, i poniewaŜ mogą być sprzeczne. 

2. - Patrz równieŜ publikacja: IEC 50 (826) - definicja 826-04-06. 

3.2 ZbliŜenia instalacji do urządzenia piorunochronnego (LPS) 

Aby  uniknąć  niebezpiecznych  iskier,  w  przypadku  gdy  połączenia  wyrównawcze  nie  mogą  być  wykonane, 
powinien  być  zwiększony  odstęp  izolacyjny  s  pomiędzy  urządzeniem  piorunochronnym  i  instalacjami 
metalowymi,  jak  równieŜ  pomiędzy  zewnętrznymi  częściami  przewodzącymi  i  liniami,  ponad  odstęp 
bezpieczny d, zgodnie z zaleŜnością: 

s ≥ d 

 

gdzie: 

k

i

 zaleŜy od wybranego poziomu ochrony urządzenia piorunochronnego LPS (tablica 8) 

k

c

 zaleŜy od geometrycznej konfiguracji (patrz rysunek 3, 4, 5) 

k

m

 zaleŜy od materiału izolacyjnego (patrz tablica 9) 

l(m)  jest  długością  mierzoną  wzdłuŜ  przewodu  odprowadzającego  od  punktu  rozpatrywanego  zbliŜenia  do 

background image

punktu najbliŜszego połączenia wyrównawczego. 

ZaleŜność ta jest waŜna, jeŜeli odległość między przewodami odprowadzającymi jest rzędu 20 m. 

Uwagi. - 1. - ZaleŜności dla innych odstępów są rozwaŜane. 

2. - W przypadku obiektów Ŝelbetowych z połączoną wzajemnie stalą zbrojeniową i w przypadku obiektów o 
konstrukcji  stalowej  lub  obiektów  o  równowaŜnych  właściwościach  ekranujących  wymagania  dotyczące 
zbliŜeń są zwykle spełnione. 

3.3 Ochrona przed zagroŜeniem Ŝycia 

NajwaŜniejszym  środkiem  ochrony  przed  zagroŜeniem  Ŝycia  w  chronionej  przestrzeni  jest  połączenie 
wyrównawcze (EB). 

Uwaga. - Inne środki są rozwaŜane. 

4. Projektowanie, utrzymanie i badania urządzenia piorunochronnego 
(LPS) 

4.1 Projektowanie 

Skuteczność urządzenia piorunochronnego (LPS) maleje przy przejściu od poziomu I do poziomu IV. 

Uwagi.  -  1.  -  Skuteczność  urządzenia  piorunochronnego  dla  kaŜdego  poziomu  ochrony  jest  przedmiotem 
rozwaŜań. 

2. - Właściwy poziom ochrony powinien być wybrany na podstawie wymagań władz krajowych. 

3. - Kryteria wyboru poziomów ochrony są przedmiotem rozwaŜań. 

Optymalne technicznie i ekonomicznie projektowanie urządzenia piorunochronnego (LPS) jest moŜliwe tylko 
wtedy,  gdy  etapy  tego  projektowania  są  skorelowane  z  fazami  projektowania  i  budowy  obiektu,  który  ma 
być  chroniony.  W  szczególności  w  projektowaniu  samego  obiektu  powinna  być  przewidziana  moŜliwość 
wykorzystania jego części metalowych jako części urządzenia piorunochronnego (LPS). 

4.2 UŜytkowanie i badania 

4.2.1 Zakres badań 

Celem badań jest upewnienie się, Ŝe: 

a) urządzenie piorunochronne (LPS) jest zgodne z projektem; 

b) wszystkie części składowe urządzenia piorunochronnego są w dobrym stanie, spełniają przypisane im w 
projekcie zadanie i nie występuje na nich korozja; 

c)  wszystkie  później  wykonane  instalacje  lub  konstrukcje  powinny  być  włączone  do  chronionej  przestrzeni 
przez przyłączenie do urządzenia piorunochronnego (LPS) lub przez jego rozbudowę. 

4.2.2 Porządek badań 

Badania powinny być wykonane zgodnie z p. 4.2.1, w następującej kolejności: 

- badanie w czasie budowy obiektu, by skontrolować pogrąŜane uziomy; 

- badanie po zainstalowaniu urządzenia piorunochronnego (LPS), wykonane zgodnie z podpunktami a) i b); 

-  badania  okresowo  powtarzane,  wykonywane  zgodnie  z  podpunktami  a),  b)  i  c),  w  odstępach  czasowych 
określanych w zaleŜności od charakteru chronionej przestrzeni i problemów korozji; 

- badania dodatkowe wykonywane zgodnie z podpunktami a), b) i c), po zmianach lub naprawach, lub gdy 
wiadomo, Ŝe obiekt był uderzony przez piorun. 

4.2.3 UŜytkowanie 

Regularne  badania  naleŜą  do  podstawowych  warunków  niezawodnego  uŜytkowania  urządzenia 
piorunochronnego (LPS). Wszystkie zaobserwowane uszkodzenia powinny być naprawiane bez zwłoki. 

Tablice 

Tablica 1. Rozmieszczenie zwodów zgodnie z poziomem ochrony (patrz p. 2.1.2)

  

Poziom 

h(m)  

20  

30  

45  

60  

wymiar oka 

background image

Uwaga. — Inne wysokości są w opracowaniu.

  

 

Tablica 2. Minimalna grubość metalowych blach lub rur w urządzeniu piorunochronnym 

(patrz p. 2.1.4)

  

Uwaga. - Inne grubości są rozwaŜane.

 

Tablica 3. Średnia odległość między przewodami odprowadzającymi zgodnie z poziomem 

ochrony (patrz p. 2.2.3)

  

Tablica 4. Materiały urządzenia piorunochronnego (LPS) i warunki stosowania (patrz p. 

2.5.1)

  

ochrony  

R(m)  

α°  

α°  

α°  

α°  

sieci (m)  

I  

20  

25  

*  

*  

*  

5  

II  

30  

35  

25  

*  

*  

10  

III  

45  

45  

35  

25  

*  

10  

IV  

60  

55  

45  

35  

25  

20  

* W tych przypadkach tylko tocząca się kula i sieć.  

Poziom ochrony  

Materiał  

Grubość t (mm)  

I do IV  

Fe  

4  

Cu  

5  

Al  

7  

Poziom ochrony  

Średnia odległość (m)  

I  

10  

II  

15  

III  

20  

IV  

25  

Materiał  

Zastosowanie  

Korozja  

Na otwartym 
powietrzu  

W ziemi  


betonie 

Odporność  

Zwiększenie przez  

Elektrolityczna 
z  

Miedź  

Drut Linka Jako 
powłoka  

Drut Linka Jako 
powłoka  

-  

Na wiele 
substancji  

Silnie skoncentrowane 
chlorki Związki siarki 
Materiały organiczne  

-  

Stal 
cynkowana 
na gorąco  

Drut Linka  

Drut  

Drut  

DuŜa, nawet 
w gruntach 
kwaśnych  

-  

Miedzią  

background image

Tablica 5. Minimalne wymiary materiałów urządzenia piorunochronnego (patrz p. 2.5.2)

  

Tablica 6. Minimalne przekroje przewodów wyrównawczych przenoszących zasadniczą część 

prądu pioruna (patrz p. 3.1.2)

  

Tablica 7. Minimalne przekroje przewodów wyrównawczych przenoszących nieznaczną część 

prądu pioruna (patrz p. 3.1.2)

  

Tablica 8. ZbliŜenie instalacji do urządzenia piorunochronnego (LPS); wartości 

współczynnika k

i

 (patrz p. 3.2)

  

Tablica 9. ZbliŜenie instalacji do urządzenia piorunochronnego (LPS); wartości 

współczynnika k

m

 (patrz p. 3.2)

  

Rysunek 1 - Pętla w przewodzie odprowadzającym (patrz p. 2.2.4)

  

Stal 
nierdzewna  

Drut Linka  

Drut  

-  

Na wiele 
substancji  

Woda z rozpuszczonymi 
chlorkami  

-  

Aluminium  

Drut Linka  

-  

-  

-  

Czynniki zasadowe  

Miedzią  

Ołów  

Drut Jako powłoka  Drut Jako powłoka  -  

Na duŜą 
koncentrację 
rsiaczanów  

Grunty kwaśne  

Miedzią  

Poziom ochrony  

Materiał  

Zwód (mm

2

 

Przewód odprowadzający (mm

2

 

Uziom (mm

2

 

I do IV  

Cu  

35  

16  

50  

Al  

70  

25  

-  

Fe  

50  

50  

80  

Poziom ochrony  

Materiał  

Przekrój (mm

2

 

I do IV  

Cu  

16  

Al  

25  

Fe  

50  

Poziom ochrony  

Materiał  

Przekrój (mm

2

 

I do IV  

Cu  

6  

Al  

10  

Fe  

16  

Poziom ochrony  

k

i

 

 

I  

0,1  

II  

0,075  

III i IV  

0,05  

Materiał  

k

m

 

 

Powietrze  

1  

Dielektryk stały  

0,5  

background image

 

Rysunek 2. - Minimalna długość l

1

 uziomu zgodnie z poziomami ochrony (patrz p. 2.3.2 i p. 

2.3.3). Poziomy II do IV są niezaleŜne od rezystywności gruntu l.

  

 

Rysunek 3. - ZbliŜenie instalacji do urządzenia piorunochronnego (LPS).

  

 

Wartość współczynnika k

c

 w jednowymiarowej konfiguracji (patrz p. 3.2)

 

Rysunek 4. - ZbliŜenie instalacji do urządzenia piorunochronnego (LPS).

  

background image

 

Wartość współczynnika k

c

 w dwuwymiarowej konfiguracji (patrz p. 3.2)

 

Załącznik krajowy NA (informacyjny) 

NORMY POWOŁANE W TREŚCI NORMY MIĘDZYNARODOWEJ I ICH KRAJOWE ODPOWIEDNIKI  

UWAGA. - ZALECA SIĘ SPRAWDZIĆ, CZY PODANE W WYKAZIE NORMY I ICH ODPOWIEDNIKI KRAJOWE NIE 
SĄ ZAKTUALIZOWANE 

Normy powołane w IEC Odpowiedniki krajowe 

IEC 50(826):1982: - PN-IEC 60050-826:2000 Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki. Instalacje 
elektryczne w obiektach budowlanych 

A1:1990 

A2:1995 

A3:1998 

IEC 364-4-41 (1982) 

zastąpiona normą: 

IEC  364-4-41:1992  -  PN-IEC  60364-4-41:2000  Instalacje  elektryczne  w  obiektach  budowlanych.  Ochrona 
dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przeciwporaŜeniowa 

A1:1996 

A1:1999 

N2) Odpowiedniki krajowe - patrz załącznik krajowy NA 

N3) Odsyłacz krajowy: Skrót utworzony od terminu angielskiego Equipotential Bonding.