Metale ciężkie - Cd

• Kadm jest pierwiastkiem toksycznym 

kumulującym się w organizmie człowieka i 
zwierząt. Pierwiastek ten występuje w 
dużych ilościach w rejonach skażenia 
przemysłowego, w dymie papierosowym, w 
wodzie i glebie.

 

 

Metale ciężkie - Cd

• Duże stężenie kadmu stwierdza się zwłaszcza w 

warzywach korzeniowych uprawianych w 
rejonach przemysłowych. Duża ilość kadmu w 
glebie powoduje nie zawiązywanie się kłosów i 
inne deformacje w rozwoju zbóż. Stwierdzono 
że nawożenie roślin superfosfatem bardzo 
zwiększa przyswajanie kadmu przez rośliny.

 

 

Metale ciężkie - Cd

• Większość spożywanego kadmu nie jest 

przyswajana w przewodzie pokarmowym. Raz 
przyswojony kadm kumuluje się w organizmie, 
osiągając po pewnym czasie poziom 
toksyczności. Przyswajalność kadmu i innych 
szkodliwych metali ciężkich ogranicza selen

 

 

Metale ciężkie - Cd

• Kadm narusza przemiany metaboliczne 

wapnia, magnezu, żelaza, cynku i miedzi. 

Wypłukiwanie przez kadm, wapnia ze szkieletu 

i innych narządów powoduje deformację i 

łamanie się kości, uszkodzenia narządów 

wewnętrznych i zaburzenia wszystkich funkcji 

regulacyjnych organizmu, w których niezbędny 

jest udział wapnia, magnezu lub innych 

biopierwiastków.

 

 

Metale ciężkie - Cd

• Zatrucie kadmem u ludzi powoduje bóle i 

zaniki mięśni, niedokrwistość,nadciśnienie 
tętnicze, uszkodzenia wątroby, nerek i płuc. 
Nadmiar kadmu może być przyczyną 
powstawania wszystkich rodzajów 
nowotworów. Uważa się że kadm jest głównym 
czynnikiem nowotworowym dymu 
tytoniowego.

 

 

Metale ciężkie - Cd

U zwierząt obserwowano:
embriotoksyczne i teratogenne działanie  kadmu
• zmiany w łożysku
•    zmiany w gonadach męskich 

 

 

Metale ciężkie - Pb

 

Metaliczny ołów stosowany jest do produkcji:

•  kwasu siarkowego, 
• celulozy, 
• wapna bielącego,
• powłok ochronnych, 
• osłon do kabli elektrycznych, 
• licznych stopów takich jak stopy czcionkowe czy stopy 

łożyskowe. 

 

 

Metale ciężkie - Pb

    

Do atmosfery ołów emitowany jest głównie z 

antropogenicznych źródeł emisji takich jak:

· hutnictwo, 

· odlewnictwo metali, 

· spalanie paliw, 

· produkcja akumulatorów, 

· zanieczyszczenia motoryzacyjne, 

· huty szkła, 

· przemysł gumowy, naftowy, 

· przestarzałe drukarnie, 

· produkcja pestycydów 

 

 

Metale ciężkie - Pb

Do organizmów zwierzęcych i człowieka ołów dostaje 
się:
· drogą pokarmową  
· oddechową lub przez skórę
Jest absorbowany głównie w płucach (ok. 35%) i 
przewodzie pokarmowym (2-16%) 
wydalany głównie z moczem i kałem ( 16%). 
Akumulowany jest przede wszystkim w kościach 
(ok.90%). 

 

 

Metale ciężkie - Pb

• Najbardziej wrażliwe na działanie ołowiu są: 

                                                                                   
                     · układ krwiotwórczy, 
                                                                                   
            · centralny układ  nerwowy, 
                                                                                   
                                    · nerki.

 

 

Metale ciężkie - Pb

• Zawartość ołowiu w tkankach zwierząt jest na ogół 

proporcjonalna do stężenia ołowiu w środowisku 

naturalnym i czasu ekspozycji. 

• Obecność ołowiu we krwi wskazuje, że organizm był 

niedawno narażony na ten pierwiastek. 

• Stężenie w kościach świadczy o długotrwałej 

ekspozycji.

• Ołów przechodzi przez barierę łożyskową, jest 

mutagenny i kancerogenny, szczególnie niebezpieczny 
dla płodu i młodych osobników

. 

 

 

Metale ciężkie - Pb

• Czteroetylek ołowiu jest bezbarwną 

oleistą cieczą o słabym aromatycznym 

zapachu. Używany jako środek 

przeciwstukowy do benzyny 

samochodowej 

( 0,4 – 0,6% ) i lotniczej ( 1,0 – 1,5 % ). 

Stąd nazwa benzyna etylizowana lub 

etylina. Czteroetylek ołowiu jest 

substancją bardzo toksyczną 

 

 

OŁOWICA 

    Objawy ołowicy : 

bladoszare zabarwienie skóry, niebieskawo-

czarna obwódka na dziąsłach, osłabienie, 

bezsenność, niedokrwistość, brak łaknienia, 

kolka ołowiczana, bóle i zawroty głowy, drżenie 

mięśniowe, objawy uszkodzenia wątroby i 

nerek, zmiany miażdżycowe naczyń  

krwionośnych. 

 

 

Zatrucie ołowiem u zwierząt

 

• Wrażliwe głównie zwierzęta młode
• U  bydła  w  postaci  ostrej:    brak  apetytu, 

cuchnące  biegunki,  objawy  nerwowe, 

drgawki; 

w 

przewlekłej 

postaci: 

chudnięcie i ronienia

• U  drobiu:  apatia,  brak  apetytu, 

wychudzenie,  obniżenie  nieśności,  potem 

objawy nerwowe

 

 

Fluoroza bydła – przyczyny

 

• Przewlekłe zatrucie związkami fluoru 

występujące na terenach skażonych fluorem, w 
pobliżu hut aluminium, szkła, fabryk 
superfosfatu. Ostre zatrucia wskutek zjedzenia 
nadmiernej ilości związków fluoru w krótkim 
czasie.

 

 

Fluoroza bydła – objawy kliniczne

• Występowanie brunatnych plam na zębach, słabe ich 

osadzenie w zębodołach, ubytki szkliwa, tworzenie się 
guzów na żebrach i kościach kończyn, łamliwość 
kończyn, kulawizna, sztywny chód, skóra mało 
elastyczna, zmniejszony apetyt, wychudzenie. 

 

 

Fluoroza bydła – objawy kliniczne

• W ostrych zatruciach występują: 

ślinotok, brak apetytu, bóle jamy 
brzusznej, drżenie mięśni, kloniczne 
skurcze mięśni, zapaść.

 

 

Fluoroza bydła – zapobieganie

 

• Unikanie chowu zwierząt w pobliżu zakładów 

emitujących duże ilości fluoru. Na terenach skażonych 
fluorem utrzymywać tylko zwierzęta opasowe (opasy). 
Do paszy dodawać mieszanki mineralne uzupełnione 
siarczanem glinu. W celu zapobiegania zatruciom 
ostrym dobrze zabezpieczać przed spożyciem przez 
bydło substancje zawierające duże ilości fluoru 
(nawozy fosforowe, preparaty impregnujące).