www.agronom.polski.pl
OZNACZANIE OGÓLNEJ ZASADOWOŚCI NAWOZÓW WAPNIOWYCH
Wartość rolnicza nawozów wapniowych uzależniona jest od zawartości w nich
połączeń alkalicznie oddziaływujących na glebę, w więc neutralizujących jej zakwaszenie. Do
związków tych zaliczamy tlenki, wodorotlenki, węglany i krzemiany wapnia i magnezu.
Korzystne działanie tych nawozów, mając na uwadze zabieg wapnowania gleb, polega przede
wszystkim na polepszaniu ich właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych
Dostarczony z nawozów wapń nie odgrywa większej roli jako składnik pokarmowy, bowiem
nawet w glebach kwaśnych rośliny mają go do dyspozycji w dostatecznych ilościach. Inaczej
przedstawia się sprawa z magnezem, którego głównych źródłem dla roślin, w glebach
ubogich w ten składnik są w chwili obecnej nawozy wapniowo-magnezowe. Zawartość
czynnych połączeń wapniowych i magnezowych w nawozach oznacza się sumarycznie na
drodze analizy chemicznej, przez zadanie próbki nawozu nadmiarem kwasu solnego.
Przebiega wówczas reakcja w myśl równania:
CaCO
3
+ 3HCl CaCl
2
+ CO
2
+ H
2
O + HCl
CaO + 3HCl CaCl
2
+ H
2
O+ HCl
Często reakcja ta nie prowadzi do całkowitego rozpuszczenia wszystkich substancji
zawartych w nawozie wapniowym. Trzeba bowiem wiedzieć, że nawozy wapniowe nie są
substancjami jednorodnymi, że zawierają często domieszki nierozpuszczalne w HCl, jak np.
żużel (formy tlenkowe) czy niewielkie domieszki połączeń krzemianowych (formy
węglanowe).
Obecnie niekiedy w niewielkich ilościach związki żelaza i glinu, które również reagują z
kwasem solnym, nie są brane pod uwagę przy ocenie wartości nawozowej nawozów
wapniowych.
Oznaczenie procentowej zawartości czynnych połączeń w nawozie wapniowym pozwala
nam na przeliczenie dawki nawozu, zgodnie z potrzebami wapnowania.
Wykonanie analizy
1g nawozu wapniowego, przenosi się do kolby stożkowej o pojemności 250 cm
3
i dodaje z
biurety po ścianie kolby 40 cm
3
1 mol∙dm
-3
kwasu solnego. Ścianki kolby spłukuje się
następnie niedużą ilością wody destylowanej, zakładając na kolbę lejek szklany, służący za
chłodnicę zwrotną (dla uniknięcia odparowywania HCl) i stawia na przeciąg 1 godz. na wrzą-
cą łaźnię wodną. W trakcie ogrzewania zawartość kolby miesza się kilkakrotnie ruchem
obrotowym.
Po upływie tego czasu kolbę zdejmuje się z łaźni, odstawia do ostygnięcia, następnie
opłakuje (do kolby) lejek wodą destylowaną i po dodaniu kilku kropli fenoloftaleiny),
miareczkuje 0,5 mol∙dm
-3
ługiem sodowym do momentu pojawienia się różowego
zabarwienia, utrzymującego się przez przeciąg 1 minuty.
