background image

Klasyfikacja substancji 

niebezpiecznych

Włodzimierz URBANIAK
Wydział Technologii i In
żynierii Chemicznej UTP, Bydgoszcz
Wydział Chemii UAM, Pozna
ń 

background image

2

Podstawy klasyfikacji

Podstawowym dokumentem jest ustawa

z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i 

ich mieszaninach

Dz.U. 2011 nr 63 poz. 322

(zastąpiła ustawę z dnia 11 stycznia 2001 roku 

o substancjach i preparatach chemicznych 

(

Dz. U. nr 11 poz. 84 z 

źn. zm.)

oraz rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy

background image

3

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych

Art. 1.

1. Ustawa określa warunki, zakazy lub ograniczenia produkcji

wprowadzania do obrotu lub stosowania substancji i preparatów 
chemicznych, w celu ochrony przed szkodliwym wpływem tych 
substancji i preparatów na zdrowie człowieka lub na środowisko

background image

4

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych

Art. 1
3. Przepisów ustawy nie stosuje się do:
1) substancji chemicznych stanowiących źródła promieniotwórcze, w 

zakresie określonym w odrębnych przepisach,

2) substancji chemicznych i ich mieszanin w formie odpadów, z wyjątkiem 

przepisów art. 25-28

3) substancji i preparatów chemicznych będących:
a) produktami leczniczymi, w rozumieniu przepisów prawa 

farmaceutycznego,

b) środkami spożywczymi, w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie 

ż

ywności i żywienia

c) środkami żywienia zwierząw rozumieniu przepisów o środkach żywienia

zwierząt,

d) środkami ochrony roślin w rozumieniu przepisów o ochronie roślin,

background image

5

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych

e) kosmetykami, w rozumieniu przepisów o kosmetykach,

f) środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi, w rozumieniu

przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii,

g) amunicją w rozumieniu przepisów o broni i amunicji,

h) wyrobami medycznymi inwazyjnymi, w rozumieniu przepisów o

wyrobach medycznych, lub wyrobami medycznymi przeznaczonymi do

stosowania w bezpośrednim kontakcie z ciałem człowieka, jeżeli

przepisy o wyrobach medycznych określają ich klasyfikację i

oznakowanie zapewniające taki sam poziom poinformowania i ochrony

człowieka i środowiska, jak przepisy ustawy,

i) nawozami, w rozumieniu przepisów o nawozach i nawożeniu, w zakresie

regulowanym tymi przepisami,

background image

6

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych

Art. 2.

1. Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) substancjach chemicznych, zwanych dalej „substancjami” - rozumie się

przez to pierwiastki chemiczne i ich związki w stanie, w jakim występują
w przyrodzie lub zostają uzyskane za pomocą procesu produkcyjnego, ze 
wszystkimi dodatkami wymaganymi do zachowania ich trwałości, oprócz 
rozpuszczalników, które można oddzielić bez wpływu na stabilność i skład 
substancji, i wszystkimi zanieczyszczeniami powstałymi w wyniku 
zastosowanego procesu produkcyjnego

2) mieszaninach - rozumie się przez to mieszaniny lub roztwory składające 

się co najmniej z dwóch substancji,

.

background image

7

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych

Art.4

W rozumieniu ustawy substancjami niebezpiecznymi i preparatami 
niebezpiecznymi 
są substancje i preparaty zaklasyfikowane co najmniej do 
jednej z poniższych kategorii:

1) substancje i preparaty o właściwościach wybuchowych,

2) substancje i preparaty o właściwościach utleniających,

3) substancje i preparaty skrajnie łatwopalne,

4) substancje i preparaty wysoce łatwopalne,

5) substancje i preparaty łatwopalne,

background image

8

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych

6) substancje i preparaty bardzo toksyczne,

7) substancje i preparaty toksyczne,

8) substancje i preparaty szkodliwe,

9) substancje i preparaty żrące,

10) substancje i preparaty drażniące,

11) substancje i preparaty uczulające,

12) substancje i preparaty rakotwórcze,

13) substancje i preparaty mutagenne,

14) substancje i preparaty działające szkodliwie na rozrodczość,

15) substancje i preparaty niebezpieczne dla środowiska.

background image

9

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych

Art. 19
1. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem 

właściwym do spraw gospodarki, ministrem właściwym do spraw 
ś

rodowiska, ministrem właściwym do spraw pracy oraz ministrem 

właściwym do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia: 

1) kryteria i sposób klasyfikacji substancji i mieszanin na podstawie 

właściwości fizykochemicznych, toksyczności, analizy skutków 
specyficznych dla zdrowia człowieka oraz analizy skutków oddziaływania 
na środowisko, 

2) sposób klasyfikacji mieszanin na podstawie zawartości niebezpiecznych 

składników, 

3) stężenia substancji niebezpiecznych w mieszaninie wymagające 

uwzględnienia tych substancji w klasyfikacji mieszaniny, 

4) kryteria przypisywania zwrotów wskazujących szczególny rodzaj 

zagrożenia dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, stwarzanego przez 
ś

rodki ochrony roślin,

background image

10

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych

Art. 20. 
1. Opakowania substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych oraz nie-

których mieszanin wprowadzanych do obrotu muszą być odpowiednio 
oznakowane. 

2. Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i mieszaniny niebezpiecznej 

zawiera: 

1) nazwę umożliwiającą jednoznaczną identyfikację substancji niebezpiecznej lub 

mieszaniny niebezpiecznej; 

2) nazwę, adres siedziby i numer telefonu przedsiębiorcy, a w przypadku osoby 

fizycznej – imię i nazwisko, adres miejsca wykonywania działalności i nu-mer 
telefonu osoby wprowadzającej substancję lub mieszaninę do obrotu; 

3) w przypadku mieszanin niebezpiecznych: 
a) nazwy substancji niebezpiecznych, 
b) alternatywne nazwy rodzajowe substancji niebezpiecznych– jeżeli dotyczy; 
4) znak lub znaki ostrzegawcze i napisy określające ich znaczenie; 
5) zwrot lub zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (zwroty R), a w przypadku środków 

ochrony roślin dodatkowe zwroty wskazujące szczególny rodzaj zagrożenia dla 
zdrowia człowieka lub dla środowiska, umieszczone zgodnie z przepisami o 
klasyfikacji substancji i ich mieszanin; 

6) zwrot lub zwroty bezpiecznego stosowania (zwroty S), a w przypadku środków 

ochrony roślin dodatkowe zwroty określające warunki bezpiecznego stosowania. 

background image

11

Co jest podstawą klasyfikacji

Podstawą klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych są:

1. W zakresie właściwości fizykochemicznych - wyniki badań
wykonanych metodami zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra 
Zdrowia z dnia 28 lipca 2003 w sprawie metod przeprowadzania badań
właściwości fizykochemicznych, toksyczności i ekotoksyczności substancji 
i preparatów niebezpiecznych (Dz. U. 2003/232 poz. 2343)

W przypadku preparatów występujących w postaci gazu, do określenia 
stopnia łatwopalności i właściwości utleniających można stosować metody 
obliczeniowe.

2. W zakresie danych dotyczących szkodliwego działania na zdrowie 
człowieka i na 
środowisko - wyniki badań wykonanych metodami 
opisanymi w rozporządzeniu w sprawie metod lub przez zastosowanie 
klasyfikacji preparatów na podstawie zawartości niebezpiecznych 
składników

background image

12

Warunki stosowania

Substancje niebezpieczne wprowadzane do obrotu:



muszą posiadać kartę charakterystyki



opakowania muszą być odpowiednio oznakowane

Oznakowanie substancji i preparatów chemicznych musi zawierać:



Nazwę substancji



Nazwę producenta lub importera



Znaki ostrzegawcze, symbole oraz napisy określające ich znaczenie



Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (R)



Zwroty S

background image

13

Instrumenty prawne służące przeciwdziałaniu poważnej awarii

przemysłowej

4. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 3, zostaną ustalone:
1) nazwy i ilości substancji niebezpiecznych, decydujące o zaliczeniu do

zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku;

2) oznaczenie numeryczne substancji, o których mowa w pkt 1, pozwalające

na jednoznaczną ich identyfikację;

3) kryteria kwalifikowania substancji niewymienionych na podstawie pkt 1, do

kategorii:

a) bardzo toksycznych,
b) toksycznych,
c) utleniaj
ących,
d) wybuchowych,
e) łatwopalnych,
f) wysoce łatwopalnych,
g) skrajnie łatwopalnych,
h) niebezpiecznych w szczególno
ści dla ludzi lub środowiska 
oraz ich ilości decydujące o zaliczeniu do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu 

o dużym ryzyku.

background image

14

background image

15

background image

16

background image

17

background image

18



Piktogramy powinny być koloru czarnego na żółto-
pomarańczowym tle



W napisach określających znaczenie znaku ostrzegawczego 
można pominąć słowo „produkt” i określić znaczenie znaku 
napisami typu skrajnie łatwopalny, toksyczny, wybuchowy itp..

background image

19

background image

20

background image

21

background image

22