Dostęp do informacji publicznej
Prawo administracyjne – konwersatorium,
semestr zimowy 2015/2016
Adrian Misiejko
Dostęp do informacji publicznej
Prawo administracyjne – konwersatorium,
semestr zimowy 2015/2016
Adrian Misiejko
Podstawy ustrojowe
●
Art. 61 Konstytucji;
1. Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności
organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje
publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji
o działalności organów samorządu gospodarczego i
zawodowego, a także innych osób oraz jednostek
organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania
władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub
majątkiem Skarbu Państwa.
2. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do
dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów
władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów,
z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu.
Podstawy ustrojowe - cd.
●
Art. 61 Konstytucji;
3. Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2,
może nastąpić wyłącznie ze względu na określone
w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i
podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku
publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu
gospodarczego państwa.
4. Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust.
1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i
Senatu ich regulaminy.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o
dostępnie do informacji publicznej
●
Realizuje odesłania konstytucyjne;
●
Była nowelizowana stosunkowo rzadko;
●
Zawiera w sobie normy prawa
administracyjnego trzech typów: materialne,
ustrojowe oraz procesowe, a ponadto, normy
prawa karnego i cywilnego;
●
Związana jest z implementacją prawa unijnego.
Literatura
●
Mariusz Bidziński, Marek Chmaj, Przemysław
Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Komentarz, Warszawa 2015;
●
Jarosław Ruszewski, Piotr Sitniewski, Dostęp do
informacji publicznej w pytaniach i odpowiedziach,
Białystok 2013
);
●
Piotr Sitniewski, Dostęp do informacji publicznej. Pytania i
odpowiedzi, Lex 2014;
Podstawowe zasady
●
Domniemanie, iż każda informacja o sprawach
publicznych jest informacją publiczną;
●
Powszechność dostępu do informacji publicznej;
●
Możność dalszego rozpowszechniania (z
wyjątkami);
●
Otwarte katalogi podmiotów zobowiązanych do
udzielenia informacji, jak i informacji
podlegających udostępnieniu;
Udostępnianie informacji
●
Sposoby udostępniania:
Biuletyn Informacji Publicznej
Tryb wnioskowy
Poprzez wyłożenie/wywieszenie lub poprzez
urządzenia (np. terminalu w urzędzie)
Wstęp na posiedzenia organów i udostępnianie
materiałów dokumentujących te posiedzenia
Udostępnianie w centralnym repozytorium;
●
Zasadą jest nieodpłatność dostępu.
Biuletyn Informacji Publicznej
●
Jest obowiązkową formą udostępniania informacji
publicznej;
●
Zasadniczo każdy organ samodzielnie decyduje o jego
konstrukcji, choć ustawa nakłada obowiązek minimalnej
treści;
●
Organy mogą, w pewnym zakresie, określić zasady
ponownego wykorzystania informacji publicznej
udostępnianej w ten sposób;
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
, screen wykonany dn. 8.10.2015, portal
BIP Gminy Miejskiej Kraków
Udostępnianie na wniosek
●
Może być zarówno ustny (telefoniczny), jak i pisemny.
●
Wiadomość e-mail traktowana jest jako forma pisemna,
nawet bez opatrzenia odpowiednim certyfikatem cyfrowym
– zob. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., sygn. I OSK
1277/08.
Wstęp na posiedzenie organów
●
Dotyczy posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej
(a więc nie wójta czy zarządu powiatu);
●
Są to np. posiedzenia rady gminy, rady powiatu,
zgromadzenie wiejskie;
●
Dopuszczalne są ograniczenia, m.in. ze względu na warunki
lokalowe; nie mogą one prowadzić do nieuzasadnionego
zapewnienia miejsca tylko wybranym podmiotom.
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
Zdjęcie Krzysztof Białoskórski, sejm.gov.pl
Centralne repozytorium informacji
publicznej
●
Znajduje się pod adresem:
●
Zawiera m.in. informacje związane z
administracją rządową.
Informacja prosta i przetworzona
●
Żądanie udostępnienia informacji prostej nie wymaga
wykazania żadnego interesu, czy to faktycznego, czy też
prawnego;
●
Inaczej jest w przypadku informacji przekształconej – tutaj
ustawodawca wymaga, by jej udostępnienie było
szczególnie istotne dla interesu publicznego; jednak ciężar
udowodnienia tej okoliczności nie spoczywa jedynie na
wnioskodawcy, ale i na organie.
Informacja prosta i przetworzona
●
Nie ma definicji legalnej informacji przetworzonej;
●
NSA w wyroku z dnia 5 marca 2015 r., sygn. I OSK 865/14
wskazał jednak, iż charakter informacji przetworzonej „mogą
mieć dane publiczne, które co do zasady wymagają
dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień
statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem
w ich pozyskanie określonych środków osobowych i
finansowych, innych niż te wykorzystywane w bieżącej
działalności”.
Odpłatność
●
Zasadą jest, że udzielenie zarówno prostej, jak i
przetworzonej informacji publicznej jest nieodpłatne;
●
Art. 15 zezwala na pobranie kosztów związanych z
udostępnieniem informacji w związku z wybranym przez
wnioskodawcę sposobem lub koniecznością przekształcenia
informacji;
●
Niedopuszczalne jest jednak tworzenie cenników „z góry”, a
opłata musi być ekwiwalentna względem kosztów.
Postępowanie w sprawie
o udostępnienie informacji publicznej
●
W przypadku informacji udostępnianej na wniosek;
●
Termin udostępnienia przez organ: bez względnej zwłoki,
jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia
wniosku; w przypadku niemożności udostępnienia jej w tym
terminie, organ winien powiadomić wnioskodawcę i wskazać
przyczynę oraz termin, w jakim udostępni, nie dłuższy niż 2
miesiące.
●
Udostępnienie informacji jest czynnością materialno –
techniczną, zaś odmowa jej udostępnienia następuje w
formie decyzji;
Postępowanie – cd.
●
Jeżeli nie nastąpi udostępnienie informacji albo zostanie
wydana decyzja odmowna, można podjąć dalsze kroki.
●
W przypadku decyzji odmownej, możliwe jest odwołanie do
organu wyższego rzędu w rozumieniu KPA. Jeżeli i ta
decyzja będzie niezadowalająca, pozostaje droga
sądowoadministracyjna i skarga do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego.
●
Natomiast w przypadku bezczynności organu, od razu
można wnieść skargę do WSA.
Sankcje
●
Art. 23:
„Kto, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie
udostępnia informacji publicznej, podlega grzywnie,
karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do roku”;
●
Właściwy do zastosowania sankcji jest sąd
powszechny, a nie administracyjny.
Ponowne wykorzystanie informacji
publicznej
●
Styk prawa administracyjnego i autorskiego;
●
Ustawa zasadniczo dopuszcza dalsze wykorzystywanie
uzyskanej informacji publicznej, np. w Internecie (zarówno
komercyjnie, jak i niekomercyjnie);
●
Przewidziano katalog podmiotów, które w pewnym zakresie
nie muszą zezwalać na ponowne wykorzystanie – np.
uczelnie;
Ponowne wykorzystanie informacji
publicznej – cd.
●
Ustawa określa, w jakim zakresie podmioty mogą ustanowić
wymogi ponownego wykorzystania – np. poprzez obowiązek
wskazania źródła czy czasu wytworzenia.
●
Z zasady jest ono nieodpłatne oraz zasadniczo nie
ogranicza ponownego udostępnienia do celów
niekomercyjnych (choć mogą być od tego wyjątki).
Informacje do przyswojenia
●
Proszę o przeczytanie ustawy do art. 24 (nie chodzi o naukę
na pamięć, lecz zdolność orientowania się w tekście);