Organizacja i jej otoczenie 

Organizacja:    System  złożony  z  ludzi  i  zasobów  techniczno-materiałowych, 
których współdziałanie jest charakteryzowane przez: 

  istnienie celów systemu, 
  zgodność pomiędzy strukturą i funkcjami systemu, 
  wzajemną zależność systemu i otoczenia, 
  wzajemne warunkowanie się elementów systemu, 
  autonomię - możliwość samodzielnego decydowania. 

Organizacja ma trzy znaczenia: 

  atrybutowe – to cecha złożonej całości 
  czynnościowe  –  proces  przekształcania  składników  organizacji,  aby 

realizować cel 

  rzeczowe – to rzecz zorganizowana, która powstała w wyniku procesów 

organizowania,  czyli  organizacja  składająca  się  z  ludzi,  technologii, 
struktury 

Pojęcie modelu: 

  Uproszczone  przedstawienie  podstawowych  cech  przedmiotu,  zjawiska 

lub  wzajemnych  stosunków  w  formie  opisowej  lub  w  postaci  funkcji 
matematycznej. 

  Modele organizacji pokazują oraz opisują konkretne jak i abstrakcyjne jej 

podsystemy, a także pokazują relacje między nimi.  

  Stanowią one narzędzie poznania organizacji. 

Rys. 1. Model organizacji wg H. Leavitta: 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Otoczenie organizacji: 
Każda  organizacja  funkcjonuje  w  środowisku  i  jest  ściśle  powiązania  z 
otoczeniem, dzięki czemu może się ona rozwijać. Otoczenie organizacji można 
określić  jako  ogół  warunków  i  oddziaływanie  różnych  organizacji  (instytucji), 
wpływających na jej zachowanie. 

 

Wartości                                                                                                                                                    Misja 
Postawy                                 LUDZIE                                                           C E L E                            Wiązka celów 
Kwalifikacje                          - jednostki                                                         I ZADANIA                     Drzewo celów 
Umiejętności                         - grupy                                                                                                        Zadania 
Predyspozycje 
Motywacje 
Stosunki międzyludzkie 
 
 
 
 
 
Hierarchia                                                                                                                                                   Know-how 
Schemat organizacyjny          STRUKTURA                                                URZĄDZENIA                   Wytwarzanie 
Zakres czynności                    FORMALNA                                                 I TECHNOLOGIA             Przetwarzanie danych 
Instrukcje 

 

 

Do  otoczenia  organizacji  zalicza  się  wszystkie  elementy  o  bezpośrednim  i 
pośrednim  oddziaływaniu  znajdujące  się  poza  nią,  a  mające  związek  z  jej 
funkcjonowaniem. 
 
Otoczenie organizacji można podzielić na: 

-  bliższe (bezpośrednie, celowe, konkurencyjne)  
-  dalsze (ogólne, pośrednie, makrootoczenie).  

Otoczenie  dalsze  to  czynniki  zewnętrzne,  wśród  których  funkcjonuje 
organizacja i które mogą mieć wpływ na jej działanie. Otoczenie dalsze opisuje 
się  poprzez  wyróżnienie  następujących  wymiarów:  makroekonomiczny, 
socjokulturowy, ekologiczny, prawny, polityczny, naturalny i międzynarodowy.  
Każdy  z  tych  wymiarów  zawiera  warunki  i  wydarzenia,  które  mogą 
oddziaływać na organizację.  
Otoczenie  bliższe  (konkurencyjne)  składa  się  z  konkretnych  organizacji  lub 
grup  (klienci,  konkurenci,  dostawcy,  właściciele,  związki  zawodowe,  lokalne 
grupy  nacisku,  agencje  rządowe,  lokalne  władze  administracyjne,  instytucje 
finansowe, sojusznicy strategiczny, regulatory rynku), które mogą mieć wpływ 
na daną organizację.  
INTERESARIUSZE ZEWNĘTRZNI i WEWNĘTRZNI: 
Grupy  osób  pośrednio/  bezpośrednio  wywierające  wpływ  na  działanie 
organizacji;  na  przykład  związki  zawodowe,  dostawcy,  konkurenci,  klienci, 
władze  państwowe  zaliczani  do  interesariuszy  zewnętrznych  oraz  pracownicy, 
akcjonariusze  i  członkowie  rady  nadzorczej  zaliczani  do  interesariuszy 
wewnętrznych. 
Zarządzanie  to  proces  będący  postępowaniem  normującym  I  dyspozycyjnym, 
który  ma  powodować  osiągnięcie  założonego  celu  przez  organ  wykonawczy: 
proces ten zachodzi w układzie uzależnienia organizacyjnego. 
Analiza  pojęcia  zarządzanie  każe  zwrócić  uwagę  na  trzy  jego  elementy 
składowe: 
1.  Pierwszym  z  nich  jest  ów  „proces  oddziaływania",  na  który  składa  się 
spełnianie następujących funkcji: 

  planowania  -  obmyślania  celów  i  sposobów  ich  osiągania  popartego 

decyzją wykonania, 

  organizowania - tworzenia struktur składników organizacji, 
  motywowania  -  skłaniania  ludzi  do  współpracy  w  osiąganiu  celów 

organizacji, 

  kontrolowania  -  porównywania  stanów  rzeczywistych  organizacji  z  jej 

stanami przewidywanymi. 

2.  Drugim  elementem  składowym  zarządzania  są  zasoby,  a  więc  to,  na  co  się 
oddziałuje.  Zasoby  to  nic  innego  jak:  ludzie,  rzeczy  (narzędzia  i  tworzywo), 
finanse, informacje. 
3.  Trzecim  elementem  składowym  zarządzania  są  cele,  czyli  stany  rzeczy,  do 
których osiągnięcia dąży organizacja.