MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ 

 
 
 
 
 
 
 

PODSTAWA  PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA  

W  ZAWODZIE  ELEKTROMECHANIK  

 

SYMBOL CYFROWY  724 [05] 

 
 
 
 
 
 
 

Akceptuj : 

Zatwierdzam: 

 
Minister Gospodarki 

 
Minister Edukacji Narodowej 

 
 
 
 

 
 

 

1

I.  ZAŁO ENIA PROGRAMOWO-ORGANIZACYJNE  

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE 

A. OPIS  KWALIFIKACJI  ABSOLWENTA

 

W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umie : 

1) 

komunikowa  si , wyszukiwa  i przetwarza  informacj , 

2) 

akceptowa  zmiany i przystosowywa  si  do nich, 

3) 

korzysta  ze swoich praw, 

4) 

korzysta  z literatury fachowej oraz innych  ródeł w celu samokształcenia, 

5) 

interpretowa   podstawowe  zjawiska  oraz  prawa  z  zakresu  elektrotechniki, 

elektroniki i mechaniki, 

6) 

oblicza   i  szacowa   warto ci  wielko ci  elektrycznych  w  prostych  obwodach 

pr du stałego i przemiennego, 

7) 

rozpoznawa   podzespoły  elektryczne,  elektroniczne  i  mechaniczne  oraz 

maszyny i urz dzenia elektryczne na podstawie ich wygl du zewn trznego oraz 

oznacze  na nich stosowanych, 

8) 

rozró nia   i  dobiera   materiały  stosowane  w  maszynach  i  urz dzeniach 

elektrycznych, 

9) 

wykonywa  prace z zakresu obróbki r cznej i mechanicznej, 

10) 

posługiwa  si  schematami ideowymi, monta owymi, rysunkami warsztatowymi 

oraz  instrukcjami  obsługi  i  dokumentacj   techniczn   maszyn  i  urz dze  

elektrycznych, 

11) 

mierzy  podstawowe wielko ci fizyczne, geometryczne i elektryczne, 

12) 

posługiwa   si   nowoczesnymi  narz dziami  i  przyrz dami  podczas  monta u                

i demonta u maszyn i urz dze  elektrycznych, 

13) 

wykonywa   monta   mechaniczny  i  elektryczny  maszyn  i  urz dze  

elektrycznych, 

14) 

sprawdza  poprawno  działania maszyn i urz dze  elektrycznych,  

15) 

dokonywa   przegl dów  technicznych  maszyn  i  urz dze   elektrycznych  oraz 

instalacji zasilaj cych i zabezpieczaj cych,  

16) 

konserwowa   i  remontowa   maszyny  i  urz dzenia  elektryczne  oraz 

przeprowadza  remonty kapitalne, 

17) 

stosowa  zasady bezpiecze stwa i higieny pracy, ochrony przeciwpora eniowej 

oraz ochrony  rodowiska, 

18) 

posługiwa  si  podstawowymi poj ciami ekonomicznymi, 

19) 

korzysta  ze  ródeł wiedzy ekonomicznej i prawnej, 

20) 

poszukiwa  aktywnie pracy i prezentowa  swoje umiej tno ci, 

21) 

podj  działalno  gospodarcz . 

 

2

B. SPECYFICZNE WYMAGANIA KSZTAŁCENIA 

W ZAWODZIE 

 
1.   Wymagania psychofizyczne wła ciwe dla zawodu 

 

1) 

zainteresowania techniczne, 

2) 

wysoki poziom spostrzegawczo ci, 

3) 

zdolno  do koncentracji i podzielno ci uwagi, 

4) 

zdolno ci manualne, du a sprawno  i precyzja ruchowa r k oraz palców, 

5) 

rednie tempo psychiczne, odporno  na znu enie, 

6) 

zdyscyplinowanie, wytrwało  i cierpliwo , 

7) 

umiej tno  współ ycia z lud mi, 

8) 

odpowiedzialno , 

9) 

szybka orientacja. 

 
2. Typowe zadania zawodowe na stanowiskach pracy obejmuj : 
 

1) 

przegl dy techniczne maszyn i urz dze  elektrycznych,  

2) 

monta   i  demonta   podzespołów  elektrycznych  i  mechanicznych                        

w maszynach i urz dzeniach elektrycznych, 

3) 

konserwacje i naprawy maszyn i urz dze  elektrycznych, 

4) 

remonty kapitalne maszyn i urz dze  elektrycznych, 

5) 

nadzór nad eksploatacj  maszyn i urz dze  elektrycznych. 

 
3. Elektromechanicy mog  podejmowa  prac : 
 

1) 

w  zakładach  przemysłowych  w  których  s   produkowane  lub  stosowane 

maszyny i urz dzenia elektryczne, 

2) 

w  budownictwie  przy  eksploatacji  i  konserwacji  maszyn  i  urz dze  

elektrycznych, 

3) 

w handlu przy konserwacji urz dze  chłodniczych i klimatycznych, 

4) 

w zakładach serwisowych,  wiadcz cych usługi z zakresu elektromechaniki, 

5) 

w zakładach naprawczych sprz tu elektrycznego gospodarstwa domowego. 

 
 

 

3

4.  Szkoła,  podejmuj ca  kształcenie  w  zawodzie,  powinna  posiada   lub  mie  

zapewniony  dost p  do  odpowiednio  przygotowanych  pracowni  przedmiotowych, 

laboratoriów i warsztatów szkolnych, wyposa onych w nowoczesne  rodki i pomoce 

dydaktyczne oraz maszyny i urz dzenia elektryczne. 
W  pracowniach  przedmiotowych  powinny  znajdowa   si   rzutniki  foliogramów, 

zestawy 

wiczeniowe  do  demonstracji  działania  i  budowy  podzespołów 

mechanicznych  i  elektrycznych,  katalogi,  dokumentacje  techniczne  maszyn                        

i  urz dze   elektrycznych  oraz  komputer  z  zainstalowanym  oprogramowaniem 

słu cym do symulacji działania maszyn i urz dze .  
Laboratorium  podstaw  elektrotechniki  powinno  posiada   co  najmniej  6  stanowisk 

pomiarowych  dwuosobowych,  ka de  zasilane  napi ciem  220/380V  pr du 

przemiennego 

(zabezpieczone 

ochron  

przeciwpora eniow , 

zgodnie                              

z  obowi zuj cymi  przepisami)  oraz  wyposa one  w  wył cznik  awaryjny  i  wył cznik 

awaryjny  centralny.  Na  ka dym  stanowisku,  powinny  znajdowa   si   nast puj ce 

przyrz dy  pomiarowe:  zasilacz  stabilizowany  0  -  24V  napi cia  stałego  i  zasilacz 

napi cia  sinusoidalnego  12  -  220  V,  50Hz,  generator  funkcji,  oscyloskop  o  pa mie 

20MHz  z  sondami  pomiarowymi,  dwa  mierniki  uniwersalne  cyfrowe,  mostek  RLC 

oraz  gotowe  zestawy  pomiarowe  zawieraj ce  elementy  i  układy  elektryczne, 

umo liwiaj ce  realizacj   (metod   frontaln )  nast puj cych  wicze :  pomiary 

napi cia,  pr du,  rezystancji,  pojemno ci,  indukcyjno ci,  cz stotliwo ci  oraz  mocy. 

Ponadto  stanowiska  pomiarowe  (wszystkie  lub  wybrane,  w  zale no ci  od  formy 

organizacji  zaj   -  frontalnej  lub  cyklicznej)  winny  by   wyposa one  w  makiety 

(trena ery), ze specjalnie przygotowanymi układami elektrycznymi i elektronicznymi, 

umo liwiaj ce  badanie:  obwodów  RLC,  elementów  półprzewodnikowych, 

prostowników  i  filtrów.  W  laboratorium  powinny  by   co  najmniej  sze   komputerów 

typu  PC  (po  dwóch  uczniów  do  jednego  komputera)  z  oprogramowaniem 

niezb dnym do szybkiej obróbki wyników wykonanych pomiarów  
Laboratorium  maszyn  i  urz dze   elektrycznych  powinno  posiada   co  najmniej  6 

stanowisk  pomiarowych  dwuosobowych  zasilanych  napi ciem  24/220/380V  pr du 

przemiennego 

(zabezpieczonych 

ochron  

przeciwpora eniow , 

zgodnie                           

z obowi zuj cymi przepisami) oraz wyposa onymi w wył czniki awaryjne i wył cznik 

awaryjny  centralny.  W  laboratorium  powinny  znajdowa   si ,  przystosowane  do 

bada ,  podstawowe  aparaty  i  maszyny  elektryczne:  styczniki,  przeka niki, 

bezpieczniki,  liczniki  energii  elektrycznej  jednofazowe  i  trójfazowe,  transformatory 

jednofazowe  i  trójfazowe,  przekładniki  pr dowe  i  napi ciowe,  akumulatory,  silniki 

pr du  stałego,  silniki  pr du  przemiennego  oraz  pr dnice,  osprz t  instalacji 

elektrycznych  oraz  gotowe  zestawy  wiczeniowe  elektronicznego  sterowania 

maszynami  i  urz dzeniami  elektrycznymi.  Na  ka dym  stanowisku,  powinny 

znajdowa   si   nast puj ce  przyrz dy  pomiarowe:  zasilacz  stabilizowany  0  -  24V 

napi cia  stałego,  autotransformator,  generator  funkcji,  oscyloskop  dwukanałowy                

o pa mie 20MHz z sondami pomiarowymi, dwa mierniki uniwersalne cyfrowe. Ka de 

stanowisko  powinno  by   wyposa one  w  komputer  do  szybkiej  obróbki  wyników 

wykonanych pomiarów. 
Warsztaty szkolne powinny posiada  trzy pracownie. 
Pracownia  zintegrowanego  kształcenia  w  zakresie  obróbki  r cznej  i  mechanicznej, 

powinna  by   wyposa ona  w  nast puj ce  stanowiska:  dwa  stanowiska  do 

wykonywania 

pomiarów 

narz dziami 

noniuszowymi,

 

jedno 

stanowisko                            

do  wykonywania  pomiarów  narz dziami  mikrometrycznymi,  jedno  stanowisko  do 

 

4

wykonywania  pomiarów  bł dów  kształtu,  dwa  stanowiska  do  trasowania,  sze  

stanowisk do obróbki r cznej, stanowisko do prostowania i gi cia, trzy stanowiska do 

wiercenia,  rozwiercania  i  pogł biania,  dwa  stanowiska  do  wykonywania  poł cze  

rozł cznych,  sze   stanowisk  do  operacji  tokarskich,  cztery  stanowiska  do  operacji 

frezarskich.  Ka de  stanowisko  powinno  by   wyposa one  w  komplet  narz dzi                      

i przyrz dów pomiarowych. 
Pracownia  monta u  elektrycznego  powinna  by   wyposa ona  w  10  stanowisk 

monterskich  z  kompletem  narz dzi  do  monta u  mechanicznego  i  elektrycznego 

podzespołów  elektrycznych  i  elektronicznych  oraz  przyrz dów  pomiarowych  do 

pomiaru wielko ci elektrycznych i mechanicznych. 
Pracownia  maszyn  i  urz dze   elektrycznych,  powinna  zawiera   co  najmniej  8 

stanowisk  do  monta u,  demonta u  oraz  napraw  maszyn  i  urz dze   elektrycznych. 

Ka de  stanowisko  powinno  by   wyposa one  w  komplet  narz dzi  lusarskich, 

elektryczny  miernik  uniwersalny,  suwmiark ,  mikrometr,  zestaw  narz dzi 

elektromonterskich.  W  pracowni  powinny  by   równie   nast puj ce  stanowiska: 

stanowisko  do  prostowania  i  gi cia,  stanowisko  do  wiercenia,  rozwiercania                          

i pogł biania, stanowisko do operacji tokarskich, stanowisko do operacji frezarskich, 

umo liwiaj ce  dorabianie  uszkodzonych  elementów  konstrukcyjnych  maszyn                      

i urz dze . 

 

5.  Umiej tno ci  zło one  przedstawione  w  opisie  kwalifikacji  absolwenta,  zostały 

przeło one (transformowane) na umiej tno ci szczegółowe, pogrupowane w dwóch 

blokach programowych: 

1) 

elektrotechnika i mechanika, 

2) 

techniki wytwarzania i napraw oraz gospodarka rynkowa. 

Blok  programowy  elektrotechnika  i  mechanika  zawiera  cele  i  tre ci  kształcenia             

z  zakresu:  podstaw  elektrotechniki,  elektroniki  i  mechaniki,  zasad  działania  oraz 

budowy 

podstawowych 

podzespołów 

elektrycznych, 

elektronicznych                                 

i mechanicznych, stosowanych w maszynach i urz dzeniach elektrycznych, budowy 

instalacji  elektrycznych  zasilaj cych  i  sygnalizacyjnych,  budowy  i  działania  maszyn               

i urz dze  elektrycznych, techniki pomiarów elektrycznych i mechanicznych. 

Blok  programowy  techniki  wytwarzania  i  napraw  oraz  gospodarka  rynkowa 

zawiera  cele  i  tre ci  kształcenia  dotycz ce:  obróbki  r cznej  i  mechanicznej  metali               

i  tworzyw  sztucznych,  monta u,  demonta u  i  napraw  maszyn  i  urz dze  

elektrycznych, stosowanych w zakładach przemysłowych, budownictwie, transporcie, 

handlu  oraz  gospodarstwach  domowych.  W  bloku  tym  zawarto  równie   dział 

tematyczny  zwi zany  z  kształtowaniem  umiej tno ci  niezb dnych  w  warunkach 

gospodarki rynkowej. 

 
 

 
 
 

 

5

II. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE 

 
 

 

Nazwa bloku programowego 

 

Minimalna liczba godzin w cyklu kształcenia w 

%* 

 

 

Podbudowa 

programowa: szkoła 

podstawowa 

 
 

Podbudowa 

programowa: liceum 

ogólnokształc ce 

 

 
 
Elektrotechnika i mechanika 
 
 

 
 

30 

 
 

30 

 
 
Techniki wytwarzania i napraw  
oraz gospodarka rynkowa 
 
 

 
 

50 

 
 

50 

 
 
Razem 
 
 

 
 

80** 

 
 

80** 

 

*) 

Podział  na  bloki  programowe  dotyczy  zarówno  kształcenia  młodzie y 

jak i dorosłych (w systemie stacjonarnym oraz zaocznym). 

**)  Pozostałe  20  %  godzin  pozostaje  do  rozdysponowania  przez  autorów 

programów  nauczania  na  dostosowanie  kształcenia  do  potrzeb  rynku 

pracy. 

 
 

 

6

III. PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA                   

W BLOKACH PROGRAMOWYCH

 

 

BLOK: Elektrotechnika i mechanika 

 

1.   Cele kształcenia 

Ucze  (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umie : 

1) 

rozró nia   podstawowe  materiały  konstrukcyjne  stosowane  w  maszynach                   

i urz dzeniach zasilanych pr dem elektrycznym oraz okre li  ich wytrzymało  

mechaniczn , 

2) 

rozpoznawa   na  schematach  i  rysunkach  elementy  mechaniczne, 

pneumatyczne  i  hydrauliczne  oraz  podzespoły  elektryczne  i  elektroniczne 

stosowane w maszynach i urz dzeniach elektrycznych, 

3) 

sporz dza  szkice prostych cz ci maszyn, 

4) 

mierzy  podstawowe wielko ci fizyczne, geometryczne i elektryczne, 

5) 

wykonywa   podstawowe  obliczenia  prostych  obwodów  pr du  stałego  i  prze-

miennego, 

6) 

analizowa   prac   prostych  układów  elektrycznych  i  elektronicznych  na 

podstawie ich schematów ideowych, 

7) 

ł czy   elementy  i  układy  elektryczne  oraz  elektroniczne  na  podstawie 

schematów, 

8) 

analizowa   prac   prostych  układów  elektrycznych  i  elektronicznych  na 

podstawie uzyskanych wyników pomiarów, 

9) 

mierzy  parametry podstawowych podzespołów elektrycznych i elektronicznych 

10) 

rozpoznawa  i klasyfikowa  maszyny i urz dzenia elektryczne oraz analizowa  

ich prac , 

11) 

dokonywa   pomiaru  parametrów  maszyn  i  urz dze   elektrycznych  w  oparciu              

o dokumentacj  techniczno-ruchow , 

12) 

wykorzysta  technik  komputerow  do opracowywania wyników pomiarów, 

13) 

rozpoznawa   elementy  i  układy  sterowania  stosowane  w  maszynach                           

i urz dzeniach elektrycznych, 

14) 

stosowa  zasady bezpiecze stwa i higieny pracy przy eksploatacji i pomiarach 

instalacji, maszyn i urz dze  elektrycznych. 

 
 
 
 

2.   Tre ci kształcenia (działy programowe) 

 

7

1) 

materiały konstrukcyjne, 

2) 

konstrukcje mechaniczne, 

3) 

cz ci maszyn, 

4) 

elementy mechaniczne w urz dzeniach elektrycznych, 

5) 

elementy  pneumatyczne  i  hydrauliczne  stosowane  w  urz dzeniach 

elektrycznych, 

6) 

technika pomiarów wielko ci fizycznych, geometrycznych i elektrycznych, 

7) 

obwody elektryczne pr du stałego i przemiennego, 

8) 

podzespoły elektryczne i elektroniczne, 

9) 

instalacje elektryczne zasilaj ce i sygnalizacyjne,  

10) 

maszyny elektryczne, 

11) 

grzejnictwo elektryczne, 

12) 

urz dzenia d wigowe, 

13) 

sprz t elektryczny gospodarstwa domowego, 

14) 

urz dzenia chłodnicze, 

15) 

urz dzenia klimatyzacji, 

16) 

elementy  i  układy  sterowania  stosowane  w  maszynach  i  urz dzeniach 

elektrycznych. 

 
 

BLOK: Techniki wytwarzania i napraw oraz 

gospodarka rynkowa 

 
1. Cele kształcenia 

Ucze  (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umie : 

1) 

rozpoznawa   podzespoły,  maszyny  i  urz dzenia  elektryczne  na  podstawie 

wygl du zewn trznego i oznacze  na nich stosowanych,  

2) 

wykonywa  prace z zakresu obróbki r cznej i mechanicznej, 

3) 

wykonywa  proste prace regeneracyjne zu ytych cz ci maszyn, 

4) 

dobiera  (w oparciu o dane katalogowe lub informacje dost pne w Internecie) 

podzespoły  elektryczne  i  mechaniczne  w  zale no ci  od  przewidywanych 

warunków ich pracy, 

5) 

wykonywa   monta   podzespołów  mechanicznych  (przekładni,  ło ysk,  wałków, 

sprz gieł,  hamulców,  spr yn,  d wigni)  w  maszynach  i  urz dzeniach 

elektrycznych, 

6) 

wykonywa  monta  elementów pneumatycznych i hydraulicznych, stosowanych 

w maszynach i urz dzeniach elektrycznych, 

 

8

7) 

wykonywa   monta   mechaniczny  oraz  elektryczny  maszyn  i  urz dze  

elektrycznych, 

8) 

wykonywa   poł czenia  elektryczne  w  oparciu  o  schematy  ideowe  oraz 

monta owe maszyn i urz dze  elektrycznych, 

9) 

posługiwa   si   instrukcjami  obsługi  i  dokumentacj   techniczn   przy 

eksploatacji, konserwacji i remontach maszyn i urz dze  elektrycznych, 

10) 

skorzysta   z  danych  zawartych  na  tabliczkach  znamionowych  maszyn                         

i urz dze  elektrycznych, 

11) 

sprawdza  poprawno  działania maszyn i urz dze  elektrycznych, 

12) 

lokalizowa  uszkodzenia w maszynach i urz dzeniach elektrycznych, 

13) 

dokonywa  wymiany podzespołów mechanicznych (przekładni, ło ysk, wałków, 

sprz gieł,  hamulców,  spr yn,  d wigni)  i  elektrycznych  (styczników, 

przeka ników, wył czników, układów automatyki i układów zabezpieczaj cych) 

w maszynach i urz dzeniach elektrycznych, 

14) 

montowa  i naprawia  sprz t elektryczny gospodarstwa domowego, 

15) 

eksploatowa ,  konserwowa   i  remontowa   maszyny  oraz  urz dzenia 

elektryczne, stosowane w zakładach przemysłowych, budownictwie, transporcie 

oraz handlu (silniki i pr dnice elektryczne, transformatory, spawarki elektryczne, 

urz dzenia  d wigowe,  urz dzenia  chłodnicze,  urz dzenia  klimatyzacji, 

urz dzenia grzewcze), 

16) 

montowa  i sprawdza  instalacje elektryczne zasilaj ce i sygnalizacyjne, 

17) 

wykonywa   okresowe  przegl dy  techniczne,  konserwacje  oraz  zlokalizowa                 

i usun  drobne uszkodzenia w instalacjach elektrycznych, 

18) 

dokonywa  przegl dów technicznych maszyn i urz dze  elektrycznych, 

19) 

interpretowa   i  wdra a   zalecenia  norm  dotycz cych  kontroli  jako ci                           

i zarz dzania jako ci  (ISO 9000), 

20) 

organizowa   stanowiska  pracy  w  ró nych  warunkach  zgodnie  z  przepisami 

bezpiecze stwa  i  higieny  pracy,  przepisami  przeciwpo arowymi  oraz 

zaleceniami wynikaj cymi z ochrony naturalnego  rodowiska, 

21) 

udziela   pierwszej  pomocy  w  nagłych  wypadkach  ze  szczególnym 

uwzgl dnieniem pora e  pr dem elektrycznym, 

22) 

przestrzega   przepisów  bezpiecze stwa  i  higieny  pracy  w  czasie  produkcji, 

eksploatacji i napraw maszyn oraz urz dze  elektrycznych, 

23) 

interpretowa  podstawowe mechanizmy rynkowe, 

24) 

opracowa  prosty plan przedsi wzi cia gospodarczego, 

25) 

sporz dza  kalkulacje kosztów, 

26) 

zarejestrowa  działalno  gospodarcz , 

27) 

prowadzi  uproszczon  form  ewidencji działalno ci gospodarczej, 

28) 

wypełnia  dokumenty zwi zane z transakcj  kupna-sprzeda y, 

29) 

korzysta  z zewn trznych  ródeł finansowania, 

 

9

30) 

sporz dza  zeznanie podatkowe od osób fizycznych, 

31) 

prezentowa  swoje umiej tno ci, 

32) 

korzysta  z kodeksu pracy. 

 

2.   Tre ci kształcenia (działy programowe) 

1) 

obróbka r czna i mechaniczna metali i tworzyw sztucznych, 

2) 

monta   i  demonta   podzespołów  mechanicznych  maszyn  i  urz dze  

elektrycznych, 

3) 

technika poł cze  mechanicznych, 

4) 

monta  i demonta  podzespołów elektrycznych oraz elektronicznych, 

5) 

technika poł cze  elektrycznych, 

6) 

kontrola podzespołów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych, 

7) 

dokumentacja techniczna instalacji, maszyn i urz dze  elektrycznych, 

8) 

monta , demonta  i naprawy sprz tu elektrycznego gospodarstwa domowego, 

9) 

monta , demonta  i naprawy maszyn elektrycznych, 

10) 

monta ,  demonta   i  naprawy  urz dze   elektrycznych,  stosowanych                        

w zakładach przemysłowych, budownictwie, transporcie oraz handlu, 

11) 

gospodarka rynkowa.