Przedsiębiorczość
innowacyjna
-
źródła finansowania
przedsięwzięć (5)
Dr Izabela
Kijeńska-Dąbrowska
KiGL1S
1
Przedsiębiorczość
innowacyjna
-
źródła finansowania
przedsięwzięć (5)
Dr Izabela
Kijeńska-Dąbrowska
KiGL1S
1
Zakres tematyczny
• Finansowanie nowego biznesu -
generalne tendencje.
• Taktyka "stania na własnych nogach".
• Środki własne - rodzina, przyjaciele,
znajomi.
• Dostosowanie modelu funkcjonowania
biznesu w fazie rozruchu przy
ograniczonych środkach własnych.
2
Zakres tematyczny
• Kredyt bankowy. Zdolność kredytowa a
wiarygodność finansowa. Preferowany
profil kredytobiorcy.
• Fundusze pożyczkowe i fundusze
poręczeń kredytowych.
• Środki na rozwój z funduszy strukturalnych
UE.
• Venture capital. Aniołowie biznesu.
"Składane finansowania" nowego biznesu.
3
4
Własny biznes – determinanty
sukcesu
Sytuacja w Polsce na tle krajów
zachodnich
• W krajach takich jak USA, Francja czy Wielka Brytania na
przedsiębiorcę rozpoczynającego działalność czekają nisko bądź
nieoprocentowane kredyty bankowe. Banki chętnie udzielają
kredytu początkującym firmom
• W Polsce takie możliwości są bardzo ograniczone i to stanowi
podstawową barierę rozwoju przedsiębiorczości
Podstawowe źródła
finansowania nowych
przedsięwzięć
• Środki własne bądź zdobyte w wyniku relacji rodzinnych,
przyjacielskich, itp.
• Banki, instytucje finansowe
• Środki wsparcia ze źródeł publicznych
• Venture capital aniołowie biznesu
• Relacje między środkami własnymi a zewnętrznymi
źródłami finansowania źródłami finansowania
• Czy można uruchomić biznes bez własnych środków?
• Własne środki a zaufanie do przedsiębiorcy
• Zasada: im więcej masz i mniej potrzebujesz tym chętniej ci
pożyczają
Środki własne 1
• Osobiste
–Oszczędności, także rezultat celowego gromadzenia
środków, wyjazdu zagranicznego, itp.
–Mieszkanie, samochód
• Rodzina
–Rodzina pierwszym recenzentem przedsięwzięcia
–Niebezpieczeństwo nadmiernego emocjonalnego
zaangażowania
–Rodzinna pożyczka a wpływ na funkcjonowanie biznesu
8
Środki własne 2
• Przyjaciele i znajomi
– Czy można mieszać przyjaźń z interesami?
– Kogo z grona przyjaciół wybrać na pożyczkodawcę?
– Pożyczkodawca czy wspólnik
– Potrzeba klarownych reguł gry
– Realne niebezpieczeństwo zerwania przyjacielskich więzi
• Środki własne – wnioski
– Przymus zgromadzenia możliwie największych środków z
własnych źródeł
– Pierwszy solidny test dla atrakcyjności projektu i cech
przedsiębiorczych inicjatora nowego biznesu
Strategia „stania na własnych
nogach” - bootstrapping
•
Mogę dostać kredyt ew. przyciągnąć inwestora
•
Nie robię tego bo:
• Po co dzielić się zyskami
• Po co tracić czas na przekonywanie banków i inwestorów
Jak to działa?
•
Skrajna determinacja w gromadzeniu własnych środków
•
Maksymalizacja cashflow
zamiast zysków
•
Wykorzystanie sprawdzonych technik operacyjnych
To działa!
Jak to działa?
•
Dostosowanie modelu funkcjonowania
– Szybkie uruchomienie sprzedaży
– Priorytet dla produktów i usług o wysokiej marży
– Rezygnacja z drogich ludzi
– Kontrola tempa wzrostu w fazie rozruchu
– Maksymalizacja cashflow zamiast zysków
•
Bootstrapping
– metody operacyjne
– Sprawne ściąganie należności
– Przesuwanie płatności
– Minimalizacja wydatków na inwestycje i zatrudnienie
– Korzystanie ze wspólnej infrastruktury
11
Banki -
uwagi wstępne
• Młody początkujący przedsiębiorca nie jest atrakcyjnym klientem dla banku,
gdyż:
– Nie ma pewność czy sobie poradzi
– Brak zabezpieczenia kredytu
• Negatywne doświadczenia banków z początku lat 90-tych
• Ostatnio zmiany na lepsze, bo
– Obniżenie stóp procentowych – obniżenie marż
– Konkurencja w segmencie dużych klientów
• Pakiety dla MSP
– Chęć sprzedaży usług bankowych dla MSP
– Rozmawiają z nowo powstałymi firmami (staż min.18 mies.)
– Rozmawiają (acz niezbyt chętnie) o finansowaniu uruchomienia działalności
12
Co pomaga staraniach o kredyt!
• Sensowny Biznesplan
• Inwestor mówi z sensem, zna się na dziedzinie, w której ma zamiar
uruchomić biznes
• Musi być pewny tego co chce - silna wola
• Ma rozeznanie konkurencji, świadomość zagrożeń, trzeźwo patrzy na
rzeczywistość
• Ma wsparcie rodziny
– Małżonka – kwestia rozdzielności majątkowej
– Rodziców - rodzina z tradycjami biznesowymi bardzo mocnym atutem.
Ważna jest też skłonność do udzielenia poręczenia
.
• Czy ma jakiś majątek jako zabezpieczenie (mieszkanie, samochód)
• Czy ma własne środki
13
Co przeszkadza!
• Zła historia kredytowa
–Debety na karcie kredytowej
–Opóźnienia w spłatach kredytów w innych bankach
(BIK)
–Czyszczenie konta do zera – niemożność ściągnięcia
opłat bankowych
• Księgowość w formie uproszczonej
• Nadmierne korzystanie z transakcji gotówkowych
unikanie nowoczesnych narzędzi – przelewy
elektroniczne
•
Kredyt stanowiący 50% wartości inwestycji (czasami więcej), reszta środki
własne
•
30
– 200 tys. PLN
•
Oprocentowanie ok.10 - 12%
•
Koszty opłaty 1-1.5 %
•
Przetrwanie z umiarkowanym sukcesem przez pierwsze 18-
24 miesięcy
znakomicie zwiększa zdolność kredytową
Propozycja banku w przypadku
nowo uruchamianej firmy?
15
Kwestia wiarygodności w
kontaktach z bankiem
• Zdolność kredytowa a wiarygodność finansowa
• Zacznijmy budować wiarygodność kredytową od zaraz!
–Unikać debetów na karcie kredytowej
–Terminowa spłata rat kredytów konsumpcyjnych
–Nie poręczać kredytów niesolidnym znajomym
Środki wsparcia ze źródeł
publicznych
• Ogólne wskazówki gdzie szukać i czego można się spodziewać
• Własne poszukiwania – dobrym początkiem n.p. PARP
, mrr.gov.pl, mazovia.pl
• Szansa dla wytrwałych w poszukiwaniach i zaprawionych w bojach
administracyjnych
• Wybrane formy wsparcia nowo uruchamianej działalności
• Fundusze pożyczkowe
• Fundusze poręczeń kredytowych
• Fundusze strukturalne UE
• Inne n.p. Inicjatywa technologiczna
Jeśli nie bank to…..fundusze
pożyczkowe
•
Działa ok. 80 funduszy regionalnych w całej Polsce. Ich liczba i wartość
środków szybko rośnie – dokapitalizowanie z UE
•
Wyspecjalizowane w finansowaniu MSP
•
Uproszczone procedury
•
Warunki finansowe (oprocentowanie, prowizje) niższe niż w bankach –
choć to niestety może ulec zmianie
Fundusze poręczeń kredytowych
• Niedoceniona lecz ważna forma wsparcia finansowego dla
początkujących
• Pozwala pokonać „zaklęty krąg” braku zdolności kredytowej
na starcie
• Buduje pozytywną historię kredytową przedsiębiorcy
• Krajowy Fundusz Poręczeń Kredytowych BGK
• Kilkadziesiąt funduszy regionalnych i lokalnych
• Przedsiębiorcy działający krócej niż 2 lata mogą w trybie
uproszczonym uzyskać poręczenie
• Do 50% wartości zaciągniętego kredytu
• Do 50 tys. Euro
Fundusze strukturalne UE
•
Jak na warunki polskie olbrzymie środki do dyspozycji
•
Oprócz wsparcia „w naturze” – n.p. szkolenie możliwość uzyskania bezzwrotnej
dotacji inwestycyjnej
•
Sektor MSP a w tym nowo uruchamiane firmy traktowane priorytetowo
•
Jasno określone cele i rezultaty jakich oczekuje UE – w tym przedsiębiorczość i
innowacyjność
•
Szczegółowe zasady i rygorystyczne procedury – niewielki błąd powoduje
odrzucenie wniosku
– ale ma być bardziej elastycznie
•
Kluczem do sukcesu jest:
• Dobre rozpoznanie dostępności środków
• Czy spełniamy kryteria kwalifikacyjne – n.p czy już prowadzi działalność czy
nie
• Kiedy i przez kogo są organizowane konkursy (gdzie należy składać
wnioski)
•
Olbrzymie środki w budżecie na lata 2014– 2020
•
Zasada
– Ci którzy otrzymali dotację i dobrze wykorzystali dotację mają szansę na
następną
•
Często obowiązkowe pośrednictwo organizatora projektu
Fundusze strukturalne UE
•
http://www.mir.gov.pl/fundusze/fundusze_europejskie_2014_2020/strony/start.aspx
•
Mikro-
, małe i średnie przedsiębiorstwa, 99,8 proc. wszystkich firm w Polsce, mogą
liczyć na duże wsparcie ze środków unijnych na lata 2014-2020
Główni odbiorcy wsparcia w ramach PO
IR:
•
przedsiębiorstwa (w szczególności MŚP),
• jednostki naukowe, uczelnie,
• instytucje otoczenia biznesu (IOB),
• podmioty zrzeszające ww. odbiorców
wsparcia (np. konsorcja,
klastry, platformy technologiczne).
• wsparcie tworzenia innowacyjnych
przedsiębiorstw przez wyspecjalizowane
IOB
Oś priorytetowa II: Wsparcie innowacji
w przedsiębiorstwach
Przykładowe typy projektów:
•
Wsparcie
wdrożeń wyników prac B+R z wykorzystaniem instrumentów zwrotnych lub
mieszanych (dotacyjno-zwrotnych).
•
Tworzenie warunków infrastrukturalnych dla prowadzenia działalności B+R przez
przedsiębiorstwa - tworzenie i rozwój infrastruktury B+R przedsiębiorstw.
•
Kredyt na innowacje technologiczne -
skierowany do MŚP i obejmujący projekty
polegające na wdrażaniu innowacji o charakterze technologicznym.
•
Fundusz gwarancyjny dla wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw - gwarancje dla
projektów polegających na wdrożeniu wyników prac B+R przez firmy.
•
Wsparcie
przedsiębiorstw przez fundusze typu venture capital, sieci aniołów biznesu
oraz fundusze kapitału zalążkowego - wspierające powstawanie i rozwój nowych firm.
Beneficjenci
: przedsiębiorstwa (MŚP oraz duże firmy), koordynatorzy klastrów, fundusz
funduszy.
21
Przykład PO Kapitał Ludzki 6.2 –
400 mln euro w skali kraju 2008 -
2015
•
Szkolenie i doradztwo dla kandydatów na przedsiębiorców
•
Nie dla prowadzących działalność w okresie poprzedzających 12 miesięcy
•
Dotacja inwestycyjna do 40 tys. PLN
•
Wsparcie pomostowe 6-12 mies. Po ok. 700 PLN
•
Promocja dobrych praktyk w zakresie rozwoju przedsiębiorczości
•
Organizatorzy
– różne instytucja, ośrodki szkoleniowe także szkoły wyższe
• Pierwsze konkursy na Mazowszu ruszają w połowie maja 2008
•
Projekt bardzo zbliżony do wcześniejszego Działania 2.5 ZPORR
•
Doświadczenia realizacyjne z Programu „Jak uruchomić własny biznes”
• 120 studentów z Mazowsza
Regionalne Programy Operacyjne
Działanie 1.5 Rozwój przedsiębiorczości
•
Zróżnicowane w poszczególnych województwach w ramach wspólnej
koncepcji
•
Dofinansowanie inwestycji, głównie w środkach trwałych
•
Dla firm nowopowstałych jak i tych już funkcjonujących
•
Przedsięwzięcia innowacyjne jak i innowacyjne
•
Projekty małe – do. 40 tys. PLN jak i duże (innowacyjne) – do 8 mln dotacji
•
Minimalny wkład własny – 25%
•
Więcej szczegółów będzie znanych po rozpisaniu konkursów na projekty
24
Venture capital -
Kapitał
wysokiego ryzyka
• Podstawowe źródło finansowania nowych, innowacyjnych przedsięwzięć w
USA i innych krajach rozwiniętych
• W Polsce i Europie Wschodniej faza początkowa z tendencją wzrostową
– W latach 1990-2002 ponad 30 funduszy zainwestowało 2,3 mld USD, z tego
ponad 50% w Polsce
– Inwestycje w ponad 600 spółkach
– Koncentracja na firmach średnich
– Minimalny próg zaangażowania – kilka milionów Euro
• Pozytywne rokowania na przyszłość w związku oczekiwanym rozwojem
gospodarczym i przystąpieniem do UE
25
Jak działa fundusz VC
• Udostępnia kapitał w formie udziałów bez zabezpieczeń i gwarancji
• Staje się wspólnikiem i bierze na siebie ryzyko na równi z innymi
właścicielami firmy
• Przedstawiciele funduszu VC wchodzą do zarządu i /lub rady
nadzorczej
• Po pewnym czasie (3-7) lat Fundusz VC wychodzi ze spółki
poprzez:
– Wprowadzenie spółki na giełdę
– Management buy-out
– Sprzedaż udziałów inwestorowi strategicznemu
– Umorzenie udziałów
26
Jakie projekty interesują
fundusze VC?
• Wysoka stopa zwrotu rzędu n.p. 50% w perspektywie kilku lat
• VC szukają firm, projektów, które:
– Mają dobrą kadrę kierowniczą
– Konkurencyjny produkt
– Działają na wzrostowym rynku/branży
– Rozwijają się szybciej niż konkurenci z branży
• Bardzo duża selekcja projektów
– 80% zgłaszanych projektów zostaje odrzuconych po wstępnym
przeglądzie biznes planu
– Dalsze 10-15 % odrzucone po dogłębnym przestudiowaniu biznes
planu
– Mniej niż 10% dopuszczone do pogłębionej analizy (2-4 tyg.)
– Mniej niż 5% projektów uzyskuje finansowanie
27
VC a nowo uruchamiane
przedsięwzięcia
• Na Zachodzie jest to główny obszar zainteresowania VC
• W Europie Wschodniej koncentracja na firmach średnich, firmy nowo
powstałe uważane za słabe a jednocześnie ryzykowne
• Rynek wymusza stopniowe zainteresowanie nowo uruchamianymi
przedsięwzięciami
• Szanse dla przedsięwzięć:
– W których jest szansa na wysoka stopę zwrotu
– Wymagających relatywnie dużych nakładów inwestycyjnych
– W dziedzinach i innowacyjnych, high-tech
– Gdzie właściciele wykazują się doświadczeniem i predyspozycjami
menedżerskimi bądź potrafią przyciągnąć kadrę o takich predyspozycjach
Aniołowie biznesu
•
Ludzie, którzy odnieśli sukces finansowy
•
Niższy próg inwestycji – kilkadziesiąt, kilkaset tysięcy Euro
•
Mniej sformalizowane zasady działania
•
W Polsce ten segment dopiero się tworzy
,
•
Czy w kręgu bliższych i dalszych znajomych nie kandydata na „naszego”
anioła?
29
Podsumowanie
• „Zaklęty krąg” niezdolności kredytowej początkujących biznesmenów.
Przełamanie tej sytuacji - pierwszym, poważnym sprawdzianem
przedsiębiorcy
• Zgromadzenie kapitału ze środków własnych, od rodziny, przyjaciół -
kluczowe na starcie
• Ważne jest rozpoznanie różnorodnych źródeł i możliwości finansowania a
także trzymanie „ręki na pulsie”
• Cierpliwość i znajomość szczegółowych procedur pomaga
• Efekt domina I: Zdobycie środków z jednych źródeł ułatwia dostęp do innych
źródeł.
• Efekt domina II: Każdy udany projekt ułatwia „złożenie” finansowania
następnych.
Na podstawie materiałów:
Sieć Edukacyjna Innowacyjnej Przedsiębiorczości Akademickiej
(SEIPA),
Projekt dofinansowany przez
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
30