38
REHABILITACJA W PRAKTYCE 2/2009
FIZYKOTERAPIA
Artroskopia jest techniką chirurgiczną stosowaną w diagnostyce i leczeniu zmian patologicznych (zwyrodnieniowych, zapal-
nych, urazowych) w stawach. W artykule omówiono szpitalne postępowanie fizjoterapeutyczne u pacjentów po artroskopii
diagnostycznej stawu kolanowego.
Fizjoterapia szpitalna
po zabiegu artroskopii diagnostycznej stawu kolanowego
W
związku z narastającą liczbą wypad-
ków komunikacyjnych oraz sporto-
wych zwiększa się ryzyko powstania urazów,
w tym urazów stawów kolanowych. Urazy
stawu kolanowego stanowią od 15 do 30%
wszystkich uszkodzeń ciała, a wliczając
w to urazy sportowe, liczba ta sięga nawet
70% wszystkich uszkodzeń [12]. Zmiany
patologiczne w obrębie kończyn dolnych
zmniejszają ponadto sprawność i wydol-
ność chodu. Każdy uraz w mniejszym lub
większym stopniu upośledza sprawność
fizyczną, a wynik leczenia pozostawia
niekiedy nieodwracalne upośledzenie
ruchowe. Zastosowane w wielu przypad-
kach unieruchomienie, a później brak lub
późne wdrożenie fizjoterapii doprowadzają
do utrwalenia patologicznej motoryki nie
tylko unieruchomionego odcinka [9, 12].
W leczeniu urazów coraz większe zna-
czenie mają zabiegi artroskopii (służące
do oglądania wnętrza jamy stawowej)
w licznych działach ortopedii, przyczynia-
jąc się do minimalnej traumatyzacji tkanek
okołostawowych. Technika ta umożliwia
bezpośrednią wizualizację wszystkich
struktur wewnątrzstawowych (powierzch-
nie stawowe, łąkotki, więzadła), pozwalając
postawić ostateczne rozpoznanie i ustalić
właściwe postępowanie lecznicze. Zabieg
artroskopii umożliwia również wczesne
wdrożenie fizjoterapii, a to skutkuje wcze-
śniejszym powrotem do pełnej aktywności
w życiu codziennym [4, 5, 13].
Celem prowadzonych ćwiczeń i zabie-
gów jest uzyskanie prawidłowego zakresu
ruchu, siły mięśniowej, a także wspoma-
ganie regeneracji stawu dzięki zabiegom
fizykoterapeutycznym [1, 6]. Nieodzownym
elementem oceny prowadzonego lecze-
nia i zabiegów fizjoterapeutycznych jest
dokumentacja medyczna, w skład której
wchodzą skale punktowe będące jednym
z podstawowych pisanych dowodów
służących do odpowiedzi na pytanie, czy
postępowanie personelu medycznego jest
prawidłowe. Możemy tutaj wymienić skalę
IKDC (International Knee Documentation
Committee), WOMAC (Western Ontario and
McMater Universities Osteoarthritis Index),
skale oceniające dolegliwości bólowe, oce-
niające stan funkcjonalny, wykonywanie
czynności życia codziennego czy jakość
życia KOOS (Knee Injury and Osteoarthritis
Outcome Score), Short – from 36 [8,13].
Artroskopia diagnostyczna
Artroskopię diagnostyczną wykonuje się
najczęściej w przypadkach bólu w stawie,
obrzęku, ograniczenia ruchomości o niewy-
jaśnionej etiologii, blokowania czy przeska-
kiwania w stawie, gdy badanie kliniczne
i badania obrazowe niejednoznacznie
wskazują patologię stawu, a niezbędne
jest ich potwierdzenie [2, 3, 12].
W przypadku artroskopii diagnostycz-
nej pacjent przyjmowany jest na oddział
na 1 dzień przed wykonaniem zabiegu
artroskopii. W tym dniu wykonywane
są podstawowe badania kwalifikujące
pacjenta do zabiegu (badanie krwi, moczu,
badania obrazowe RTG).
Postępowanie fizjoterapeutyczne
przed zabiegiem artroskopii
diagnostycznej
Szpitalne postępowanie fizjoterapeutyczne
w przypadku artroskopii diagnostycznej
przed zabiegiem rozpoczyna się w pierw-
szym dniu po przyjęciu pacjenta na oddział
szpitalny. W tym dniu fizjoterapeuta powi-
nien ocenić siłę mięśni obręczy barkowej.
Jest to niezbędny element, gdyż po zabiegu
pacjent będzie poruszał się przez pierwszy
tydzień o dwóch kulach łokciowych. Należy
również nauczyć pacjenta poruszania się
dwu- lub trzytaktowym chodem o 2 kulach
łokciowych, aby odciążyć kończyny przez
okres 1 tygodnia po zabiegu.
Postępowanie fizjoterapeutyczne
po zabiegu artroskopii
diagnostycznej
W pierwszej dobie po zabiegu pacjent
ma na okolicę operowanego stawu założoną
opaskę uciskową Jonesa oraz drenaż ssący
stawu kolanowego, co w żaden sposób
nie powinno uniemożliwiać prowadzenia
ćwiczeń (ryc. 1). W zależności od rodzaju
zastosowanego znieczulenia pacjent uru-
chamiany jest pomiędzy 12 a 24 godziną
po zabiegu (znieczulenie ogólne dotcha-
wicze) lub po 24 godzinach w przypadku
znieczulenia podpajęczego.
• 1. doba po zabiegu – ćwiczenia krą-
żeniowe kończyny dolnej strony nie
operowanej, ćwiczenia izometryczne
mięśnia czworogłowego uda, mięśni
pośladkowych strony operowanej,
zabiegi magnetostymulacji (aplikator
pierścieniowy mały – ∅ 30 cm – ryc. 2),
krioterapia – okłady lokalne [7, 10,
11]. Należy również wykonywać
czynne zgięcia operowanej kończyny
(bez zginania w stawie kolanowym)
w stawie biodrowym. Każde ćwiczenie
wykonujemy po 10-15 powtórzeń, co
1-2 godziny.
• 2. doba po zabiegu – pacjent kontynuuje
ćwiczenia i zabiegi z pierwszej doby.
Następnie pionizujemy pacjenta i ze-
zwalamy na poruszanie się o 2 kulach
łokciowych z częściowym obciążaniem
operowanej kończyny. Doboru obciążeń
dla każdego pacjenta można dokonać
przy pomocy tzw. platform tensometrycz-
nych czy stabilometrycznych, służących
do kontroli sił reakcji podłoża lub dwóch
wag. Dzięki nim można dobrać odpo-
wiednią wielkość obciążeń dla danego
pacjenta oraz zbadać, czy nie zachodzi
Streszczenie
Artroskopia jest techniką chirurgiczną stosowaną w diagnostyce i leczeniu zmian
patologicznych (zwyrodnieniowych, zapalnych, urazowych) w stawach. W artykule
omówiono szpitalne postępowanie fizjoterapeutyczne u pacjentów po artroskopii
diagnostycznej stawu kolanowego.
Słowa kluczowe
: artroskopia diagnostyczna stawu kolanowego, fizjoterapia, leczenie
Summary
Arthroscopy is the surgery technique applied in diagnostics and treatment of patho-
logical changes (degenerative, inflammable, traumatic) in joints. In this article the
authors talked about hospital physiotherapy in patients after diagnostic arthroscopy
of the knee.
Key words
: diagnostic arthroscopy of the knee, physiotherapy, treatment
