28
E l e k t r o n i k a d l a W s z y s t k i c h
E
E
E
E
ll
ll
e
e
e
e
k
k
k
k
tt
tt
o
o
o
o
rr
rr
w
w
w
w
E
E
E
E
d
d
d
d
W
W
W
W
Editorial items appearing on pages 28−29 are the copyright property of © Segment B. V. Beek, The Netherlands, 1998, which reserves all rights.
Baterie alkaliczne albo alkaliczno−mangano−
we nie są przeznaczone do wielokrotnego ła−
dowania. Jednak od lat podejmuje się mniej
lub bardziej poważne próby regeneracji ta−
kich baterii przez ich ładowanie. Oczywiście,
producenci baterii milczą na ten temat i nie−
odmiennie twierdzą, że baterii ładować się
nie da. Ciekawskich eksperymentatorów
ostrzega się nawet przed niebezpieczeń−
stwem eksplozji.
Przedstawionym układem autor dodaje je−
den niewielki, ale pożyteczny głos do dysku−
sji na ten kontrowersyjny temat. W zapropo−
nowanym układzie można ładować jednora−
zowe baterie alkaliczne nie raz, tylko cztery
do 20 razy, zależnie od wieku i typu.
Najważniejsze jest, że baterie ładowane są
nie prądem stałym, tylko zmiennym. Łado−
wanie znacznym prądem stałym rzeczywi−
ście może prowadzić do wzrostu temperatu−
ry, ciśnienia, a nawet eksplozji. W tym wy−
padku bateria jest dołączona do źródła napię−
cia zmiennego 12V przez dwie diody włą−
czone antyrównolegle. Dodatnia polówka ła−
duje ogniwo, ujemna rozładowuje. Prądy są
wyznaczone przez rezystancje R
C
(charge −
ładowanie) oraz R
D
(discharge – rozładowa−
nie), które oczywiście nie są jednakowe. Prąd
ładowania nie powinien przekraczać 1/25,
a prąd rozładowania 1/100 pojemno−
ści baterii.
Oto przykład obliczeń. Typowa ba−
teria alkaliczna R6 (AA, Mignon) ma
pojemność około 2000mAh. Prąd ła−
dowania nie powinien więc przekra−
czać 80mA (2000/25), a prąd rozłado−
wania 20mA. Na rezystorach R
C
, R
D
występuje napięcie zmienne 12V, po−
mniejszone o spadek napięcia na dio−
dzie i baterii – w sumie około 10V.
Prądy ładowania i rozładowania płyną
tylko w połowie okresu, więc trzeba
przyjąć rezystancję dwukrotnie mniej−
szą, niż wynika z podzielenia napięcia
10V przez prąd. Wartości R
C
=86
Ω
i R
D
=330
Ω są dobrym wyborem. Warto jednak
sprawdzić uzyskany prąd za pomocą dobrego
miernika (wartości skutecznej), odłączając na
czas pomiaru najpierw R
C
, potem R
D
.
Przy doborze rezystorów trzeba też ko−
niecznie uwzględnić moc strat. Przy prądach
powyżej 20mA rezystory powinny mieć ob−
ciążalność 1W.
Także obliczenie czasu ładowania nie jest
trudne. Należy władować do ogniwa około
140% jego nominalnej pojemności. W przy−
padku baterii całkowicie pustej i średnim
prądzie ładowania około 1/33 pojemności
baterii, ładowanie powinno trwać około
1,4 x 33 = 46 godzin. Znacznie lepsze efekty
uzyskuje się jednak, jeśli bateria nie jest cał−
kowicie rozładowana.
Potrzebne napięcie o wartości około
12V można uzyskać z dowolnego zasilacza
(napięcia zmiennego) lub z transformatora.
Dodatkowy obwód z mostkiem diodowym
i przekaźnikiem zapobiegnie rozładowaniu
świeżo naładowanych baterii przez uzwoje−
nie transformatora w przypadku zaniku na−
pięcia sieci.
Ferreira de Almeida
Ładowarka baterii jednorazowych
Lampowe radio z ECC86
W zasadzie czas lamp elektronowych się
skończył. Ale lampy się nie poddają. Wiele
odbiorników lampowych nadal funkcjonuje,
i niejedna lampa czeka jeszcze w zapomnia−
nym pudełku na swoje ponowne zastosowa−
nie. Gdyby tylko nie były potrzebne wysokie
napięcia!
Na szczęście jest lampa, która pracuje
przy napięciu 6V – ECC86!
Na początku lat 60. przemysł elektroniczny
stanął przed problemem. Właśnie narodził się
tranzystor i można było budować radia samo−
chodowe bez przetwornicy wysokiego napię−
cia i ciężkich transformatorów. Niestety, czę−
stotliwość graniczna pierwszych tranzystorów
