89_313201_aparatowy_utylizacji_odpadow

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach.................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................ 10

3.1. Przygotowywanie surowca do utylizacji zgodnie z pro-

cedurami post

powania z odpadami Kz1 ....................... 10

3.2. Wykonywanie procesów utylizacji w instalacjach do

przetwarzania odpadów toksycznych Kz2 ...................... 11

3.3. Kompetencje społeczne KzS .......................................... 12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................. 13

5. Słownik ........................................................................................ 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

313201 Aparatowy utylizacji odpadów toksycznych

Grupa wielka 3 – Technicy i inny

redni personel (w Mi

dzynarodo-

wej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 – poziom 3).

Grupa elementarna 3132 – Operatorzy urz

dze

do spalania odpa-

dów, uzdatniania wody i pokrewni (w Mi

dzynarodowym Standardzie

Klasyfikacji Zawodów ISCO-08 odpowiada grupie 3132 Incinerator and
water treatment plant operators).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja E. Dostawa wody; gospodarowanie

ciekami i odpadami

oraz działalno

ść

zwi

zana z rekultywacj

, Dział 38. Działalno

ść

zwi

zana ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem

odpadów; odzysk surowców, Grupa 38.1. Zbieranie odpadów.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie:
analizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe)

oraz głównie wyników bada

analitycznych na 15 stanowiskach pracy

w 5 przedsi

biorstwach (du

e – 1, małe − 3, mikro − 1, w tym 1 pro-

dukcyjne, 1 handlowe oraz 3 usługowe), przeprowadzonych w lutym
i marcu 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Piotr Pietrzak – Polska Grupa Gospodarki Odpadami Ekogal-

-Ekopur Sp. z o.o. w Zgierzu,

•

Tomasz Konfederak – EKOBAU Sp. z o.o. w Opolu,

•

Kazimierz Szpala – ekspert niezale

ny, były pracownik firmy

EKOBAU Sp. z o.o. w Opolu,

•

Paweł Krawczak – Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli

i Kształcenia Praktycznego w Łodzi.

Ewaluatorzy:

•

Romuald Michalak – Ekologiczna Gospodarka Odpadami Likwi-

dacja i Transport EGOLIT Sp. z o.o. w Łani

tach,

•

Marcin Mirys – ZRS Sanator-Bis s.c. w Aleksandrowie Łódzkim.

Recenzenci:

•

Alicja Zawadzka – Wydział In

ynierii Procesowej i Ochrony

ro-

dowiska Politechniki Łódzkiej w Łodzi,

•

Anna Rolewicz-Kali

ska – Wydział In

ynierii

rodowiska Poli-

techniki Warszawskiej w Warszawie.

Komisja Bran

owa (zatwierdzaj

ca):

•

Robert Borysiewicz (przewodnicz

cy) – Stowarzyszenie Polskich

Przedsi

biorców Gospodarki Odpadami w Zgierzu,

•

Tadeusz Bakuła – przedstawiciel pracodawców, BAKTA Tadeusz

Bakuła w Kr

sku,

•

Konrad Kujawski – Zwi

zek Zawodowy In

ynierów i Techników,

Okr

g Łódzki.

Data zatwierdzenia:

•

08.10.2013 r.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Aparatowy utylizacji odpadów toksycznych obsługuje instalacje

i urz

dzenia do przetwarzania odpadów toksycznych.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

obszary wyst

powania zawodu

Zawód aparatowy utylizacji odpadów toksycznych jest zawodem

o charakterze przetwórczym. Celem pracy aparatowego utylizacji od-
padów toksycznych jest przetwarzanie odpadów toksycznych w odpady
nietoksyczne lub substancje b

materiały nadaj

ce si

do dalszego

wykorzystania przemysłowego. Podstawowym zadaniem aparatowego
utylizacji odpadów toksycznych jest obsługa instalacji przetwarzaj

cej

odpady według instrukcji prowadzenia procesu. Aparatowy utylizacji
odpadów toksycznych jest odpowiedzialny za wła

ciwe zasilanie insta-

lacji surowcami (w tym odpadami), nadzór nad prawidłowo

przebie-

gu procesu oraz za jego zako

czenie (jedynie w przypadku procesów

okresowych).

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy aparatowego utylizacji odpadów toksycznych jest

zakład przetwarzania odpadów toksycznych lub miejsce zainstalowania
instalacji mobilnej do utylizacji odpadów. Zabudowa zakładu zale

y od

rodzaju instalacji przetwarzaj

cej odpady toksyczne. Podczas obsługi

niektórych instalacji mog

wyst

powa

zagro

enia dla zdrowia spowo-

dowane uci

ąż

liwymi warunkami pracy, np. wysoka temperatura, hałas,

drgania, zapylenie i wyst

powanie lotnych szkodliwych substancji

w powietrzu. Z tego wzgl

du szczególnie wa

ne jest planowanie i or-

ganizowanie procesów technologicznych zgodnie z wymaganiami sani-
tarno-higienicznymi, zasadami i przepisami BHP, ochrony ppo

., ergo-

nomii i ochrony

rodowiska. Praca aparatowego utylizacji odpadów

toksycznych mo

e przebiega

w systemie jedno-, dwu- lub trzyzmia-

nowym. Aparatowy utylizacji odpadów toksycznych obsługuje urz

dze-

nia samodzielnie (proste instalacje) lub w zespole (w przypadku zło

nych instalacji) i wtedy jego praca jest nadzorowana.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Aparatowy utylizacji odpadów toksycznych powinien mie

dobry

wzrok, odró

nia

barwy, mie

dobry w

ch oraz cechowa

ogóln

dobr

sprawno

fizyczn

. Bardzo wa

na jest zdolno

ść

koncentracji

i podzielno

ść

uwagi, poniewa

aparatowy utylizacji cz

sto wykonuje

równocze

nie czynno

ci dotycz

ce obsługiwania instalacji i kontroli jej

pracy. Aparatowy utylizacji odpadów toksycznych powinien cechowa

dokładno

, rzetelno

oraz szczególnie dbało

o czysto

ść

i porz

dek w obr

bie obsługiwanej instalacji. Przydatn

cech

jest

umiej

tno

ść

pracy w zespole. Przeciwwskazaniem do wykonywania

zawodu s

alergie oraz choroby, których napady mog

zakłóca

nadzór

nad aparatur

do utylizacji (np. epilepsja).

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Osi

gni

cie kompetencji zawodowych wła

ciwych dla zawodu apa-

ratowy utylizacji odpadów toksycznych mo

liwe jest przez uko

czenie

szkole

praktycznych (przyuczenie) na stanowisku pracy, sta

e oraz

zdobywanie do

wiadczenia w trakcie pracy. Aparatowy utylizacji odpa-

dów toksycznych powinien bra

udział w szkoleniach organizowanych

w przedsi

biorstwie, przez stowarzyszenia i inne organizacje bran

we, przez producentów maszyn lub w wyspecjalizowanych o

rodkach

szkoleniowych. Aparatowy utylizacji odpadów toksycznych, w zale

no-

ci od obsługiwanej instalacji, powinien posiada

uprawnienia,

np. energetyczne, obsługi urz

dze

nieniowych lub inne wymagane

do obsługi instalacji mobilnych. Warunkiem koniecznym jest posiadanie
prawa jazdy oraz uko

czenie szkolenia dla kierowców przewo

żą

cych

ładunki niebezpieczne potwierdzonego certyfikatem. Pracodawcy naj-
ch

tniej zatrudniaj

na stanowisku aparatowego utylizacji odpadów

toksycznych osoby z wykształceniem w zawodach: 813134 Operator
urz

dze

przemysłu chemicznego, 311603 Technik technologii che-

micznej lub z wykształceniem zawodowym po kierunkach mechanicz-
nych, głównie obsługi maszyn i urz

dze

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

Aparatowy utylizacji odpadów toksycznych mo

e awansowa

na sta-

nowisko mistrza (brygadzisty) zespołu obsługuj

cego instalacj

. Posia-

daj

c kompetencje w zawodzie aparatowego utylizacji odpadów toksycz-

nych, mo

na pracowa

na równorz

dnych stanowiskach robotniczych

w zawodach z grupy 3132 Operatorzy urz

dze

do spalania odpadów,

uzdatniania wody i pokrewni, np. 313206 Operator spalarni odpadów
komunalnych; 313208 Operator urz

dze

oczyszczania

cieków.

2.7. Zadania zawodowe

Z1.

Pobieranie surowca (w tym odpadu) do przetwarzania odpadów
toksycznych (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z2.

Prowadzenie procesu technologicznego przetwarzania odpadów
toksycznych (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z3.

Obsługiwanie instalacji do przetwarzania odpadów toksycznych
(niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z4.

Kontrolowanie przebiegu procesu przetwarzania odpadów tok-
sycznych (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z5.

Kontrolowanie zako

czenia procesu przetwarzania odpadów

toksycznych (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z6.

Kontrolowanie i powiadamianie o konieczno

ci dostaw surowca

i odbioru produktu (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z7.

Magazynowanie produktu przetwarzania odpadów toksycznych
(niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z8.

Prowadzenie dokumentacji procesowej przetwarzania odpadów
toksycznych (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z9.

Organizowanie stanowiska pracy zgodnie z zasadami i przepi-
sami BHP, ochrony ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska (nie-

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Przygotowywanie surowca do utylizacji zgodnie z procedurami

post

powania z odpadami (potrzebne do wykonywania zada

Z1, Z2, Z6, Z8, Z9).

Kz2 – Wykonywanie procesów utylizacji w instalacjach do przetwarza-

nia odpadów toksycznych (potrzebne do wykonywania zada

Z2, Z3, Z4, Z5, Z7, Z8, Z9).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z9).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3

wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 3 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód aparatowego utylizacji odpadów toksycz-

nych:
1) w zakresie wiedzy: zna podstawowe fakty, zasady, procesy i poj

cia

ogólne, zna i rozumie podstawowe zale

ci w zawodzie aparato-

wy utylizacji odpadów toksycznych przy przygotowaniu surowca do
utylizacji i wykonywaniu procesów utylizacji oraz w szerszym zakre-
sie elementarne uwarunkowania prowadzonej działalno

ci w bran

gospodarki odpadami;

2) w zakresie umiej

tno

ci: ma umiej

tno

ci wymagane do realizacji

niezbyt prostych zada

i rozwi

zywania prostych, typowych proble-

mów w zawodzie aparatowy utylizacji odpadów toksycznych po-
przez dobieranie podstawowych metod, narz

dzi, materiałów i in-

formacji przy obsłudze instalacji i urz

dze

do przetwarzania odpa-

dów toksycznych, potrafi wykonywa

zadania według ogólnej in-

strukcji w cz

ęś

ciowo zmiennych warunkach; umie odbiera

i formu-

łowa

niezbyt zło

one wypowiedzi, tak

e bardzo proste wypowiedzi

w j

zyku obcym.

3. Opis kompetencji zawodowych

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z6, Z8, Z9 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Przygotowywanie surowca do utylizacji zgodnie

z procedurami post

powania z odpadami Kz1

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane z przygotowywaniem surow-
ca do utylizacji, w szczególno

zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii, ochrony

rodowiska w zakresie przygo-

towywania surowca do utyliza-
cji;

−

procedury post

powania z od-

padami;

−

rodzaje  surowców  (w  tym  od-
padów)  stosowanych  w  proce-
sie  przetwarzania  odpadów
toksycznych;

−

metody oceny surowców;

−

zagro

enia zwi

zane ze sto-

sowanymi surowcami;

−

dokumentacj

procesu prze-

twarzania.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z przy-

gotowywaniem surowca do utyli-
zacji według okre

lonej instrukcji,

w cz

ęś

ciowo zmiennych warun-

kach, w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii, ochrony

rodowiska

w zakresie

przygotowywania

surowca do utylizacji;

−

post

powa

z odpadami tok-

sycznymi;

−

rozpoznawa

surowce (w tym

odpady) w procesie przetwa-
rzania;

−

ocenia

zagro

enia zwi

zane

ze stosowanymi surowcami;

−

reagowa

na zagro

enia zwi

zane ze stosowanymi surow-
cami;

−

dokumentowa

przebieg i wy-

niki procesów przetwarzania
zgodnie z instrukcj

prowa-

dzenia procesu.

Wykonanie zada

zawodowych Z2, Z3, Z4, Z5, Z7, Z8, Z9 wymaga po-

siadania kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Wykonywanie procesów utylizacji w instalacjach

do przetwarzania odpadów toksycznych Kz2

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane  z  wykonywaniem  procesów
utylizacji  w  instalacjach  do  prze-
twarzania  odpadów  toksycznych,
w szczególno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii, ochrony

rodowiska w zakresie wyko-

nywana  procesów  jednostko-
wych  w  instalacjach  do  prze-
twarzania  odpadów  toksycz-
nych;

−

technologi

realizowanego pro-

cesu przetwarzania odpadów
toksycznych;

−

budow

i działanie aparatów

i urz

dze

działaj

cych w in-

stalacji do przetwarzania od-
padów toksycznych;

−

zasady post

powania w sytu-

acjach awaryjnych okre

lonych

w instrukcji;

−

procedury kontroli jako

ci pro-

cesu;

−

zagadnienia zwi

zane z moni-

toringiem parametrów proce-
sów.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z wyko-

nywaniem

procesów

utylizacji

w instalacjach do przetwarzania
odpadów

toksycznych

według

okre

lonej instrukcji, w cz

ęś

ciowo

zmiennych warunkach, w szcze-
gólno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii, ochrony

rodowiska

w zakresie  wykonywana  pro-
cesów  jednostkowych  w  insta-
lacjach  do  przetwarzania  od-
padów toksycznych;

−

obsługiwa

i nadzorowa

dzia-

łanie poszczególnych elemen-
tów instalacji przetwarzania
odpadów toksycznych;

−

obsługiwa

urz

dzenia do mo-

nitorowania parametrów pro-
cesu;

−

prowadzi

proces przetwarzania

odpadów toksycznych zgodnie
z instrukcj

technologiczn

;

−

interpretowa

wyniki oceny jako-

ciowej produktu;

−

stosowa

zasady post

powa-

nia w sytuacjach awaryjnych;

−

współpracowa

ze słu

bami

kontroli wewn

trznej zakładu

(np. laboratorium kontroli jako-

ci).

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.