Analiza jakościowa IV grupy anionów
S
2
O
3
2-
, CrO
4
2-
, Cr
2
O
7
2-
, PO
4
3-
, AsO
4
3-
, AsO
3
3-
Jon tiosiarczanowy
Azotan (V) srebra (I) z roztworów zawierających jony tiosiarczanowe
wytrąca biały osad tiosiarczanu srebra. Osad ten rozpuszcza się w
nadmiarze tiosiarczanu. Pod wpływem wody osad szybko żółknie
i czernieje tworząc ostatecznie Ag
2
S
2Ag
+
+ S
2
O
3
2-
→ Ag
2
S
2
O
3
Ag
2
S
2
O
3
+ 3S
2
O
3
2-
→ 2[Ag(S
2
O
3
)
2
]
3-
Ag
2
S
2
O
3
+ H
2
O
→ Ag
2
S + H
2
SO
4
Jony baru wytrącają z roztworów zawierających jony tiosiarczanu
biały osad tiosiarczanu baru, rozpuszczalny w gorącej wodzie
i rozcieńczonych kwasach solnym i azotowym. Podczas rozpuszczania
w kwasach wydziela się siarka
Ba
2+
+ S
2
O
3
2-
→ BaS
2
O
3
Roztwór manganianu (VII)potasu w środowisku kwaśnym utlenia
jony tiosiarczanowe do jonu siarczanowego (VI), a w środowisku
zasadowym do jonu tetrationianowego
8x MnO
4
-
+ 8H
+
+ 5e
→ Mn
2+
+ 4H
2
O
5x S
2
O
3
2-
+ 5H
2
O → 2SO
4
2-
+ 8e + 10H
+
8MnO
4
-
+ 5S
2
O
3
2-
+ 14H
+
→ 8Mn
2+
+ 10SO
4
2-
+ 7H
2
O
2x MnO
4
-
+ 1e
→ MnO
4
2-
1x S
2
O
3
2-
→ S
4
O
6
2-
+ 2e
2S
2
O
3
2-
+ 2MnO
4
-
→ S
4
O
6
2-
+ MnO
4
2-
Jod utlenia tiosiarczany do tetrationianu
I
2
+ 2S
2
O
3
2-
→ 2I
-
+ S
4
O
6
2-
Jony chromianowy (VI) i dichromianowy (VI)
Azotan (V) srebra (I) z roztworów zawierających jony chromianowe
i dichromianowe wytrąca brunatnoczerwony osad chromianu (VI)
srebra i dichromianu (VI) srebra. Osad ten łatwo rozpuszcza się
w rozcieńczonym kwasie azotowym, amoniaku, a nie jest
rozpuszczalny w kwasie octowym.
2Ag
+
+ CrO
4
2-
→ Ag
2
CrO
4
2Ag
+
+ Cr
2
O
7
2-
→ Ag
2
Cr
2
O
7
Jony baru wytrącają z roztworów zawierających jony chromianowe i
dichromianowe żółty osad chromianu baru, rozpuszczalny w
rozcieńczonym kwasie azotowym i solnym. Osad ten nie jest
rozpuszczalny w kwasie octowym.
Ba
2+
+ CrO
4
2-
→ BaCrO
4
2Ba
2+
+ Cr
2
O
7
2-
+ H
2
O → 2BaCrO
4
+ 2H
+
Jony ołowiu wytrącają z roztworów zawierających jony chromianowe
i dichromianowe żółty osad chromianu ołowiu, rozpuszczalny w
rozcieńczonych kwasach i zasadach
Pb
2+
+ CrO
4
2-
→ PbCrO
4
2Pb
2+
+ Cr
2
O
7
2-
+ H
2
O → 2PbCrO
4
+2H
+
2PbCrO
4
+ 4H
+
→ 2Pb
2+
+ H
2
Cr
2
O
7
+ H
2
O
PbCrO
4
+ 4OH
-
→Pb(OH)
4
2-
+ CrO
4
2-
Jony Hg
2
2+
wytrącają z roztworów zawierających jony chromianowe
brunatny osad chromianu dirtęci (I) przechodzący podczas
gotowania w krystaliczny jaskrawoczerwony osad
Hg
2
+2
+ CrO
4
2-
→ Hg
2
CrO
4
Reduktory w środowisku kwaśnym redukują jony chromianowe
i dichromianowe do jonów chromu (III) czemu towarzyszy zmiana
barwy roztworu z żółtej lub pomarańczowej na fioletową lub zieloną
Jon fosforanowy (V)
Azotan (V) srebra (I) z obojętnych roztworów zawierających jony
fosforanowe wytrąca żółty osad fosforanu (V) srebra. Osad ten
łatwo rozpuszcza się w kwasie azotowym, amoniaku i kwasie
octowym.
3Ag
+
+ HPO
4
2-
→ Ag
3
PO
4
+ H
+
Jony baru wytrącają z roztworów zawierających jony fosforanowe
biały bezpostaciowy osad wodorofosforanu baru. W obecności
amoniaku powstaje biały bezpostaciowy osad fosforanu baru.
Ba
2+
+ HPO
4
2-
→ BaHPO
4
HPO
4
2-
+ NH
3
H
2
O → PO
4
3-
+ NH
4
+
+ H
2
O
2PO
4
3-
+ 3Ba
2+
→ Ba
3
(PO
4
)
2
Molibdenian (VI) amonu w nadmiarze stężonego kwasu azotowego
wytrąca na zimno jasnożółty drobnokrystaliczny osad
tetrakis[trimolibdeniano(VI) fosforanu (V) triamonu
Na
2
HPO
4
+ 12(NH
4
)
2
MoO
4
+ 23HNO
3
→
21 NH
4
NO
3
+ (NH
4
)
3
[P(Mo
3
O
10
)
4
] + 2NaNO
3
+ 12 H
2
O
Mieszanina magnezowa (MgCl
2
+NH
3
H
2
O +NH
4
Cl) wytrąca biały
krystaliczny osad fosforanu (V) amonu magnezu MgNH
4
PO
4
rozpuszczalny w kwasach
PO
4
3-
+ Mg
2+
+
NH
4
+
→ MgNH
4
PO
4
Jon arsenianowy (V)
Azotan (V) srebra (I) z obojętnych roztworów zawierających jony
arsenianowe wytrąca czekoladowobrunatny osad arsenianu (V)
srebra. Osad ten łatwo rozpuszcza się w kwasie azotowym,
amoniaku i kwasie octowym.
3Ag
+
+ AsO
4
3-
→ Ag
3
AsO
4
Jony baru wytrącają z roztworów zawierających jony arsenianowe
biały bezpostaciowy osad wodoroarsenianu baru lub arsenianu
baru.
3Ba
2+
+ 2AsO
4
3-
→ Ba
3
(AsO
4
)
2
Molibdenian (VI) amonu w nadmiarze stężonego kwasu
azotowego wytrąca na gorąco jasnożółty drobnokrystaliczny osad
tetrekis[trimolibdeniano] (VI)arsenianu (V) triamonu
Na
3
AsO
4
+ 12(NH
4
)
2
MoO
4
+ 24HNO
3
→
21 NH
4
NO
3
+ (NH
4
)
3
[As(Mo
3
O
10
)
4
] + 3NaNO
3
+ 12H
2
O
Mieszanina magnezowa (MgCl
2
+NH
3
H
2
O +NH
4
Cl) wytrąca biały
krystaliczny osad arsenianu (V) amonu magnezu MgNH
4
PO
4
rozpuszczalny w kwasach
AsO
4
3-
+ Mg
2+
+
NH
4
+
→ MgNH
4
AsO
4
Jodek potasu redukuje arseniany (V) w środowisku kwaśnym do
arsenianów (III). Reakcji towarzyszy zmiana zabarwienia roztworu na
brunatne wskutek wydzielania jodu
AsO
4
3-
+ 2I
-
+ 2H
+
→ AsO
3
3-
+ I
2
+ H
2
O
Analiza jakościowa V grupy anionów
NO
3
-
, ClO
3
-
, ClO
4
-
, MnO
4
-
Jon azotanowy (V)
Stężony kwas siarkowy rozkłada azotany z wydzieleniem brunatnego
gazu (NO
2
) o gryzącym zapachu
2NaNO
3
+ H
2
SO
4
→ 2HNO
3
+ Na
2
SO
4
4HNO
3
→ 2H
2
O + 4NO
2
+ O
2
Sole żelaza II ulegają utlenieniu przez jony azotanowe (V) w
środowisku kwaśnym, powstający tlenek azotu (II) reaguje z
nadmiarem siarczanu tworząc nietrwałe ciemnobrunatne
połączenie kompleksowe
3Fe
2+
+ NO
3
-
+ 4H
+
→3Fe
3+
+ NO
Fe
2+
+ NO → Fe(NO)
2+
Jon chloranowy
Reduktory w roztworze kwaśnym lub zasadowym redukują
chlorany (V) do chlorków. Po zakwaszeniu roztworu kwasem
azotowym i dodaniu paru kropel azotanu srebra wytraca się biały
osad chlorku srebra
3Zn
0
+ ClO
3
-
+ 6H
+
→3Zn
2+
+ Cl
-
+ 3H
2
O
3Zn
0
+ ClO
3
-
+ 6OH
-
+ 3H
2
O →3Zn(OH)
4
2-
+ Cl
-
3SO
3
2-
+ ClO
3
-
→ 3SO
4
2-
+ Cl
-
6I
-
+ ClO
3
-
+ 6H
+
→
3I
2
+ Cl
-
+ 3H
2
O
Stężony kwas siarkowy wydziela z chloranów ditlenek chloru – gaz
żółtozielony, silnie wybuchowy nawet przy lekkim ogrzaniu
3KClO
3
+ 3H
2
SO
4
→ 3HClO
3
+ 3KHSO
4
3HClO
3
→ HClO
4
+ 2ClO
2
+ H
2
O
3KClO
3
+ 3H
2
SO
4
→ 2ClO
2
+ HClO
4
+ 3KHSO
4
+ H
2
O
Stężony kwas solny rozkłada wszystkie chlorany z wydzieleniem
chloru
KClO
3
+ 6HCl
→ KCl + 3H
2
O + 3Cl
2
ClO
3
-
+ 5Cl
-
+ 6H
+
→ 3H
2
O + 3Cl
2
Jon chloranowy (VII)
ClO
4
-
+ K
+
→ KClO
4
Jony potasu i amonu wytrącają biały osad chloranu (VII) potasu
lub amonu słabo rozpuszczalny w wodzie
Chlorany (VII) prażone rozkładają się z wydzieleniem tlenu
KClO
4
→ KCl + 2O
2
Jon manganianowy (VII)
MnO
4
-
Środowisko kwaśne → redukcja do
Mn
2+
→ odbarwienie roztworu
Środowisko obojętne → MnO
2
powstaje brunatny osad
Środowisko zasadowe → (MnO
4
2-
)
→ zielone zabarwienie
Odbarwienie fioletowej barwy roztworu jest najważniejszą reakcją
analityczną, szczególnie z udziałem reduktorów (woda utleniona, jon
siarczkowy, szczawiany)
Jon siarczanowy (VI)
Analiza jakościowa VI grupy anionów
SO
4
2-
, F
-
, SiF
6
2-
Jony baru wytrącają z roztworów zawierających
jony siarczanowe biały krystaliczny osad siarczanu
baru. Osad ten nie rozpuszcza się w
rozcieńczonym kwasie solnym i azotowym
Ba
2+
+ SO
4
2-
→ BaSO
4
Jony ołowiu wytrącają z roztworów zawierających jony siarczanowe
biały krystaliczny osad siarczanu ołowiu. Osad ten jest rozpuszczalny
w roztworze KOH lub NaOH, w stężonym kwasie siarkowym, octanie
amonu i winianie amonu.
Pb
2+
+ SO
4
2-
→ PbSO
4
PbSO
4
+ H
2
SO
4
→ Pb(HSO
4
)
2
PbSO
4
+ 4OH
-
→ Pb(OH)
4
2-
+ SO
4
2-
Siarczany (VI) mogą być zredukowane węglem do siarczków.
Reakcja polega na prażeniu suchej próbki z węglanem sodu i
węglem. (reakcja heparowa)
BaSO
4
+ Na
2
CO
3
+ 4C → BaCO
3
+ 4CO +Na
2
S
Jon fluorkowy
Reakcja „trawienia szkła” może być przedstawiona za pomocą
równań:
SiO
2
+2H
2
F
2
→ 2H
2
O +SiF
4
CaF
2
+ H
2
SO
4
→ CaSO
4
+
H
2
F
2
SiO
2
+3H
2
F
2
→
H
2
SiF
6
+ 2H
2
O
H
2
SiF
6
→ SiF
4
+ H
2
F
2
Jony baru wytrącają z roztworów fluorków biały osad fluorku baru
trudno rozpuszczalny w kwasach mineralnych, ale rozpuszczalny na
gorąco w stężonym kwasie solnym i azotowym
Ba
2+
+ 2F
-
→ BaF
2
Jony wapnia wytrącają białe śluzowate osady rozpuszczalne w
kwasach mineralnych
Ca
2+
+ 2F
-
→ CaF
2
Jony fluorkowe całkowicie odbarwiają czerwony kompleks Fe(SCN)
6
3-
6F
-
+ Fe(SCN)
6
3-
→ FeF
6
3-
+ 6SCN
-
Jon heksafluorokrzemianowy
Jony baru wytrącają z roztworów
zawierających jony heksafluorokrzemnianowe
biały osad trudno rozpuszczalny w wodzie.
Ba
2+
+ SiF
6
2-
→ BaSiF
6
Stężony kwas siarkowy rozkłada wszystkie heksafluorokrzemiany z
wydzieleniem tetrafluorku krzemu i fluorowodoru
H
2
SO
4
+ Na
2
SiF
6
→ SiF
4
+ Na
2
SO
4
+ H
2
F
2
Amoniak rozkłada fluorokrzemiany z wydzieleniem galaretowatego
kwasu ortokrzemowego
H
2
SO
4
+ Na
2
SiF
6
→ SiF
4
+ Na
2
SO
4
+ H
2
F
2
4NH
3
H
2
O + Na
2
SiF
6
→ H
4
SiO
4
+ NaF
+ 4NH
4
F
Document Outline