Starożytność III 

Sztuka Starożytnego Rzymu 

 osiągnięcia architektoniczne. 
 
Siedem Cudów Starożytnego Rzymu. 
 

1. Cirkus Maximus (cyrk największy) 

-wymiary 600m x 200m  
- mieścił 250000 osób (darmowy wstep) 
- TRAJAN- fundator i osoba która w 104r 
odbudowała Cirkus Maximus 
 -marmur, 

cegła, kamień, beton 

 

-ozdobienie budynku kolumnami 

 -ustawienie 

obelisk 

(32,5m) 

-przeznaczony do walk, polowań, wyścigów 
rydwanów. 
-ostatnie igrzyska odbyły się w 550r. 
 

2.Forum Trajana 

-wymiary 300m x185m 
-fundator TRAJAN 
-projektant- Apollodoros z Damaszku 
-budowa od 107r. do  113r. 
-plac wyłożony płytami marmurowymi 
-środek placu- posąg Trajana na koniu 
-na przeciw wejścia-Bazylika Ulpia 
 

-marmur, miedziany dach, 

-pozostałe budynki; 
 -biblioteka 

łacińska i grecka, 

 -posągi Daków, 
 

- "centrum handlowe"( 150 sklepów na 5 piętrach) 

 

-świątynia poświęcona Trajanowi 

3. Akwedukty 
 Kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny doprowadzający wodę z odległych źródeł na 
ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego. Może być umieszczony 
na arkadach przeprowadzonych nad rzekami lub nierównościami terenu. 
-sieć dostarcza milion metrów sześciennych wody źródlanej na dobę, 
-416 akweduktów 
-woda dostarczana do fontann, łaźni, 
basenów 
-Rzymski beton; 
 -wapno, 

pył wulkaniczny, 

-czynny do dziś akwedukt to Aqua Marcia 
(144r-140r p.n.e.) 

 

4. Termy Karakalli  

-zajmował obszar 11ha -340x330m 
-powstał w cztery lata (212-216r) 
-budynki; 
 -palestry(sale 

gimnastyczne) 

 -sale 

masażu 

 -biblioteki, 
 sauny, 
 -termy(baseny 

z 

gorącą wodą), 

 -lektoria(czytano) 
 -audytoria(głoszono), 
 

-plac do rozgrywania zawodów sportowych, 

 -nimfeum(rodzaj 

fontanny), 

 

-perystyl(kwadratowy dziedziniec z basenem lub 

fontanną, ogrodem otoczonym kolumnami) 
 -aule, 

-

wnętrza budowli; 
 -liczne 

wnęki i nisze, 

 -na 

ścianach i posadzkach liczne mozaiki i 

malowidła, 
 -dominował kolor zielony, 
 -monumentalne 

rzeźby. 

 

 

5. Rzymskie drogi 

-dziennie budowano 0,5 km dróg, 
-Via Appia - nazwa drogi od urzędnika który nakazał 
budowanie, 
-łatwiejsze przemieszczanie się legionów, wojsk, 
-Konstrukcja drogi; 
 -wykop, 
 

-kamienie z zaprawą, 

 

-mniejsze kamienie z zaprawą, 

 

-żwir z zaprawą, 

 

-żwir z piaskiem, 

 -późniejsze drogi były wykładane płytami 
kamiennymi, 
-trzy warstwy konstrukcji drogi; 
 -podbudówka, 
 -warstwa 

nośna, 

 -warstwa 

użytkowa, 

-kamienie milowe(informowały o odległości do 
konkretnych miejsc) 

 

 

6.Panteon 

(miejsce poświecone wszystkim bogom) 

-ogromna świątynia na Polu Marsowym, 
-fundator - Hadrian, 
-budową kierował Apollodoros, 
-na planie rotundy o średnicy 44m i takiej samej wysokości, 
-dobudowany portyk liczący 16 kolumn, z czego 8 jest w 
pierwszym rzędzie, 
-tympanon  z napisem "wzniesiony przez Marka Agryppę, syna 
Lucjusza, kiedy był po raz trzeci konsulem". 
- kopuła odlana z niezbrojonego betonu z otworem(lekko wklęsła 
do zbierania deszczu), 

-wnętrze świątyni;
 -rzeźby z brązu,
 -kopuła ozdobiona kasetonami, 
 -nisze 

w 

ściankach,

 

 

 

 

 

 

 

 

7.Amfiteatr- Koloseum 

-odkryta arena, 
-kształt elipsy, 
-przeznaczona do walk gladiatorów, walk z dzikimi 
zwierzętami, 
-powstała z dziedzińca, wokół którego  zaczęto umieszczać 
ławy, otaczać murem, 
-188x156m, obw. 524m, wys.49m 
-widownia mieściła 50 tys. ludzi 
-system podziemnych korytarzy, 
-czterokondygnacyjny podział zewnętrzny(spiętrzenie 
porządków); 
 -najniższa kondygnacja w porządku Toskańskim, 
 -druga 

w 

Jońskim, 

 

-trzecia w Korynckim, 

 -czwarta 

artykułowana małymi 

okienkami, 
-wokół areny wzniesienie, podium, 
-80 wejść umożliwiało wyjście w 6 minut, 
-możliwość osłonięcia widowni ( deszcz, bardzo 
słoneczne dni), 
-w 528r. odbyły się ostatnie igrzyska. 

 

 

 

Rzymskie porządki architektoniczne 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rzymsko – dorycki          Toskański         Rzymsko – Joński        Rzymsko – Koryncki       Kapitel kompozytowy 

 

Charakterystyka rzeźby rzymskiej 
 
Rzeźbiarze rzymscy byli doskonałymi obserwatorami. W portrecie potrafili uchwycić naturę i podobieństwo 
rzeźbionej postaci. Trafnie odczytywali i odzwierciedlali cechy charakteru. Nie tylko przekazywali wiedzę o 
wyglądzie zewnętrznym modela, lecz także sięgali w głąb jego przeżyć. Rzymska rzeźba portretowa była 
realistyczna i psychologiczna. Wiernie odtwarzała rzeczywistość i podejmowała próbę oddania charakteru 
portretowanej postaci. Na niektórych twarzach można zaobserwować grymasy mówiące o sile i władczości, inne 
są dobrotliwe i łagodne, kolejne - okrutne i przebiegłe. Twórcy tych portretów pozostali bezimienni. Często byli 
to artyści, którzy do Rzymu przybyli z Grecji lub innych krajów podbitych przez Imperium. 

Popiersie 

Rodzajem rzeźby typowej dla starożytnego Rzymu były popiersia, czyli kamienne portrety. Wykonywano je z 
białego marmuru, który następnie polerowano. Używano do tego celu dłuta, pilników i młotów, w późniejszym 
okresie zaś  świdra. Historycy sztuki uważają,  że forma ta wykazuje podobieństwo z etruskimi portretami 
sarkofagowymi (podobnie jak inne rzeźby nawiązują do sztuki etruskiej, np.Wilczyca Kapitolińska).Popiersie 
rzymskie charakteryzuje dbałość o przedstawienie najdrobniejszych detali czaszki i twarzy. Portrety są niemal 
żywe i odzwierciedlają osobowość modela. Stąd mówi się o ich szczególnym psychologizmie. Jednocześnie 
cechuje je realistyczna technika prezentacji. Popiersia nie mają być idealizacją, ale wierną kopią rzeczywistości. 
Wykonywano je najczęściej na zamówienie konkretnych osób. Najsłynniejsze rzymskie rzeźbione portrety to 
popiersia Cezara, Cycerona, Seneki czy Wespazjana. 

 

 
Statua Barberini 

 

Marek Aureliusz 

 

Juliusz Cezar 

 
 
 

 

 

Relief i rzeźba pełna 
Reliefy rzymskie różnią się nieco od greckiej płaskorzeźby. Cechuje je większy realizm w odtwarzaniu postaci, 
zwłaszcza twarzy, ale również konkretnych scen obyczajowych. Mniejszą uwagę poświęca się tu natomiast 
samej kompozycji. Koncentrują się one wokół zróżnicowanej tematyki: mitologicznej, historycznej, 
obyczajowej, alegorycznej. Szczególnie rozwinęła się forma reliefów historycznych, które opowiadały 
określone wydarzenia. Znane reliefy to np.rzeźba rodziny cesarskiej na Ołtarzu Pokoju i relief na kolumnie 
Trajana. Rzeźba figuralna obok bogów przedstawia często władców i mówców. 

 
 
 
 
 
 
 
 
Marek Aureliusz 
 

Ara Pacis

 

 
Posąg konny 

Posąg konny to wynalazek typowo rzymski. Na koniu umieszczony jest 
najczęściej zwycięzca i wódz. Pomnik taki jest znacznie bardziej sugestywny i 
dynamiczny niż rzeźba statyczna. Najsłynniejszym przykładem jest posąg konny 
Marka Aureliusza. 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 

 
Rzeźba nagrobna 
Ważnym rodzajem rzeźby była rzeźba nagrobna, którą umieszczano na sarkofagach, kaplicach czy 
mauzoleach  oraz w niszach katakumb. Dominowały tu zdobienia w postaci elementów roślinnych czy scen 
mitologicznych.