wosdlaciebie@gmail.com
wosdlaciebie@gmail.com
Powstanie NATO
Genezy Paktu Północnoatlantyckiego naleŜy szukać w sytuacji zaistniałej po zakończeniu II wojny światowej.
Kończy się współpraca dotychczasowych koalicjantów, czyli USA i ZSRR, a zaczyna się zimna wojna - czyli
narasta wrogość miedzy państwami o przeciwstawnych ustrojach politycznych. Jednak proces integracji
politycznej i przede wszystkim militarnej Zachodu przyspieszył znacznie kryzys berliński (blokada radziecka
Berlina Zachodniego).
W 1948 roku Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg i Wielka Brytania podpisały Pakt Brukselski. We wrześniu
tego roku utworzono Sztab Obrony Zachodu z siedzibą w podparyskiej miejscowości Fontainebleau. Pierwszym
naczelnym dowódcą połączonych sił został brytyjski marszałek Bernard Law Montgomery. Pakt ten przewidywał
takŜe moŜliwość rozszerzenia o Stany Zjednoczone. W dniu 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie 10 krajów
europejskich oraz Stany Zjednoczone i Kanada powołały do Ŝycia Organizację Paktu Północnoatlantyckiego –
NATO (poprawniej Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego). Europejskimi członkami załoŜycielami zostały:
Francja, Wielka Brytania, Belgia, Holandia, Luksemburg, Dania, Islandia, Norwegia, Włochy i Portugalia. W 1952
roku do Paktu przystąpiły Grecja i Turcja, w 1955 RFN, a w 1982 r. Hiszpania. W 1999 po długich negocjacjach
z Rosją: Polska, Czechy i Węgry. Podczas sesji przywódców państw NATO w Pradze 21 listopada 2002 roku do
sojuszu zaproszono Bułgarię, Estonię, Litwę, Łotwę, Rumunię, Słowację i Słowenię. Państwa te przystąpiły do
Paktu 29 marca 2004 r. Obecnie oficjalnymi kandydatami na członków NATO są Albania, Chorwacja i
Macedonia.
W długiej historii NATO zdarzały się pewne zawirowania. Od 1966 roku Francja zawiesiła swoje członkostwo w
strukturach militarnych, poniewaŜ przywódca tego kraju gen. Charles de Gaulle postanowił rozwijać własny
system obrony jądrowej. Francja częściowo wraca do struktur wojskowych od 1995 roku. W latach 1974 – 1980
swoje członkostwo w strukturach militarnych NATO zawiesiła Grecja powodem był konflikt z Turcją i
przekonanie Grecji ze NATO nic w tym względzie nie robi. Hiszpania do wstąpienia do 1997 roku teŜ nie
naleŜała do struktur wojskowych.
wosdlaciebie@gmail.com
Struktura NATO
Niewątpliwie NATO ma dość skomplikowaną strukturę organizacyjną. NajwaŜniejszym organem kierowniczym w
sprawach politycznych jest Rada Północnoatlantycka, która obraduje na szczeblu szefów państw lub rządów,
ministrów spraw zagranicznych, ministrów obrony i Stałych Przedstawicieli państw członkowskich. Szczyty
NATO odbywają się średnio, co 2 – 3 lata, spotkania ministerialne dwa razy w roku, Stali Przedstawiciele
spotykają się raz w tygodniu. Decyzje Rady maja moc wiąŜącą i są podejmowane na zasadzie jednomyślności.
Komitet Planowania Obrony – jest najwyŜszym organem kierowniczym w sprawach wojskowych. Składa się
ze Stałych Przedstawicieli, z wyjątkiem Francji, w randze ambasadorów, a dwa razy w roku obraduje na
szczeblu ministrów obrony państw członkowskich. Komitet zajmuje się większością kwestii dotyczących obrony i
planowania obronnego.
Kolejnym organem NATO jest Grupa Planowania Nuklearnego. W jej skład wchodzą przedstawiciele
wszystkich państw członkowskich z wyjątkiem Francji. A Islandia ma status obserwatora. Grupa zajmuje się
strategią jądrową. Jej decyzje wymagają zatwierdzenia przez Komitet Planowania Obronnego.
NajwyŜszym urzędnikiem sojuszu jest Sekretarz Generalny wybierany przez państwa członkowskie na cztery
lata. Wraz z podległym mu Sekretariatem Międzynarodowym zajmuje się nadzorowaniem wykonywania uchwał
organów Sojuszu, opracowywaniem raportów i projektów uchwał. Reprezentuje organizację na zewnątrz.
Bardzo waŜnym organem jest takŜe Wysoki Komitet Planowania Centralnego na Sytuacje
Nadzwyczajnych ZagroŜeń. Jego zadaniem jest koordynacja podległych mu komitetów i zarządów ściśle
wyspecjalizowanych instytucji w celu stworzenia procedur skutecznego uŜycia środków obrony cywilnej.
wosdlaciebie@gmail.com
Funkcjonowanie NATO
W czasach zimnej wojny głównym zadaniem NATO było tworzenie przeciwwagi polityczno-militarnej dla Układu
Warszawskiego. Rywalizacja i konkurencja z blokiem wschodnim polegała głównie na utrzymywaniu równowagi
na zasadzie odstraszania – uŜycie arsenału jądrowego jednej ze stron spowodowałoby odwet drugiej, a w tej
wojnie nie mogło być zwycięzców.
Po zakończeniu napięcia w stosunkach Wschód – Zachód spowodowanego rozpadem ZSRR i zakończeniem
zimnej wojny, strony podjęły dialog. NATO otworzyło się na dawnych przeciwników, czyli państwa z byłego
bloku wschodniego.
W obecnych czasach nadal podstawową funkcją sojuszu pozostaje odstraszanie potencjalnego agresora, ale
pojawiają się nowe zadania wynikające ze zmienionej sytuacji politycznej. Do najwaŜniejszych zadań naleŜy
wspomaganie ONZ w wysiłkach na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów w byłej Jugosławii od 1992
roku. Od 1995 roku NATO wspierało porozumienie pokojowe w byłej Jugosławii, w ramach tzw. Sił
Stabilizacyjnych. Od Rady Bezpieczeństwa ONZ NATO otrzymało teŜ mandat na utrzymanie pokoju w Bośni i
Hercegowinie. Podjęto wówczas działania po raz pierwszy poza terenem określonym w dokumencie
załoŜycielskim NATO. Formą realizacji tego mandatu były misje pokojowe w Bośni i Hercegowinie IFOR od
grudnia 1995 do grudnia 1996 i SFOR (Bośnia i Hercegowina) od grudnia 1996 do grudnia 2004 roku. Była to
teŜ akcja lotnicza w Jugosławii od marca do czerwca 1999 roku, kolejna, to misja w Kosowie KFOR. Inne
działania NATO, to zabezpieczenie Cieśniny Gibraltarskiej po atakach terrorystycznych z 11 września 2001 roku,
a takŜe misja w Afganistanie ISAF od grudnia 2001 roku i ostatnio udzielenie wsparcia logistycznego Unii
Afrykańskiej w misji w Darfurze.
Kolejnym zadaniem NATO jest wzmocnienie, zgodnie z Traktatem z Mastricht, europejskiego filaru Sojuszu, dla
potwierdzenia europejskiej toŜsamości w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Stwarza to m.in. moŜliwość
podejmowania zadań wojskowych przez europejskich członków NATO z wykorzystaniem potencjału Sojuszu, ale
pod bezpośrednim zwierzchnictwem Unii Zachodnioeuropejskiej.
NATO przedstawiło tez program „Partnerstwo dla Pokoju” umoŜliwiający współpracę miedzy NATO a krajami
OBWE, w takich przedsięwzięciach, jak: misje pokojowe, operacje poszukiwawcze i ratownicze.
Szczególnie waŜne było podjecie współpracy z Rosją i Ukrainą. W tym celu powołano Stałą Wspólną Radę NATO
– Rosja. Bardzo waŜnym wyzwaniem stojącym przed Sojuszem było teŜ przyjcie nowych członków z Europy
Środkowo – Wschodniej.
wosdlaciebie@gmail.com
Polska w NATO
DąŜenia Polski do uzyskania członkostwa w NATO wynikały w głównej mierze z negatywnych doświadczeń
historycznych. Zarówno tych związanych z II wojną światową, czyli osamotnienie Polski w 1939 roku, jak i tych
powojennych, kiedy to Polska pozostawała pod dominacją ZSRR oraz uznanie, Ŝe NATO jest po upadku
komunizmu jedynym efektywnie działającym Sojuszem militarnym w Europie. Po rozwiązaniu Układu
Warszawskiego, Polska rozpoczęła aktywne działania dyplomatyczne zmierzające do uzyskania członkostwa w
NATO. Wymagało to jednak ogromnych nakładów finansowych na modernizację armii, przede wszystkim na
przezbrojenie w sprzęt odpowiadający wymogom NATO.
Przejście na nowy system łączności i sposoby dowodzenia, a takŜe wprowadzenie zmian organizacyjnych na
wzór zachodni. Chodziło przede wszystkim o osiągnięcie kompatybilności i interoperacyjności polskich sił
zbrojnych z armiami zachodu. Kolejnym warunkiem wejścia Polski do NATO było zapewnienie cywilnej kontroli
nad armią, co oznaczało cywilne kierownictwo w Ministerstwie Obrony Narodowej, podporządkowanie Sztabu
Generalnego cywilnemu ministrowi obrony oraz parlamentarna kontrolę nad siłami zbrojnymi.
Po dokonaniu ogromnego wysiłku związanego z przebudową armii, Polska podpisała 2 lutego 1994 roku
dokument „Partnerstwo dla Pokoju”. Był on formą ścisłej współpracy z NATO w zakresie planowania obronnego,
wspólnych ćwiczeń i manewrów oraz uczestnictwa w misjach pokojowych NATO, zwłaszcza operacji pokojowej
w Bośni. Program „Partnerstwo dla Pokoju” umoŜliwił takŜe wymianę na duŜą skalę oficerów i Ŝołnierzy z
obydwu stron. W 1996 roku przyjęto ustawę o cywilnej kontroli nad armią oraz strukturze Ministerstwa Obrony
Narodowej. Przeprowadzono na duŜą skalę reorganizację i zmiany w samych siłach zbrojnych pod kątem
przyszłego współdziałania z siłami NATO. Równocześnie prowadzono aktywne działania dyplomatyczne w
stolicach państw NATO w celu uzyskania ich zgody na wstąpienie Polski do tej organizacji.
Dzięki tym działaniom Polska spełniła sformułowane przez sojusz wstępne wymogi, dlatego w lipcu 1997 roku
została zaproszona do negocjacji na temat uzyskania członkostwa. Po ich zakończeniu umowa międzynarodowa
o wstąpieniu Polski do NATO została ratyfikowana przez parlamenty 16 państw członkowskich, a następnie tę
umowę ratyfikował Sejm polski. W marcu 1999 w miejscowości Independence w USA ministrowie spraw
zagranicznych Polski, Czech i Węgier przekazali na ręce Sekretarza Stanu USA dokumenty ratyfikacyjne o
wstąpieniu do NATO. Zakończyło to prawną procedurę akcesji do Sojuszu. W uroczystych obchodach 50 - lecia
Paktu Północnoatlantyckiego po raz pierwszy uczestniczył prezydent Polski jako pełnoprawny członek NATO.
Wstąpienie Polski do NATO pociąga za sobą wiele konsekwencji. Przede wszystkim Polska stała się członkiem
najsilniejszego współcześnie istniejącego paktu militarnego. Zapewnia nam to wyjątkowe miejsce wśród państw
świata a takŜe poczucie bezpieczeństwa.
wosdlaciebie@gmail.com