Jakość 
-ujęcie transcendentne – stan absolutnej nieskazitelności 
-ujęcie ukierunkowane na produkt – obecność określonych składników 
-ujęcie ukierunkowane na użytkownika – zaspokojenie jego potrzeb 
- ujęcie ukierunkowane na produkcję – dotrzymanie w produkcji założonych 
wartości podanych w specyfikacjach 
- ujęcie ukierunkowane na  -porównanie korzyści do ceny 
 
Jakość w rozumieniu klasyków: 
 
J. Juran 
- jakość to zdolność spełnienie przez produkt lub usługę pokładanych w nim 
celów 
Trylogia Jurana : 1. Planowanie 2. Kontrola 3. Doskonalenie 
W.E. Deming 
-jakość to przewidywany stopień jednorodności i niezawodności, przy możliwie 
niskich kosztach. 
Koło Deminga – stały cykl podnoszenie jakości  - PDCA – plan, do, check, act 
A.V  Feigenbaum 
- twórca jakości totalnej, określającej zbiorczą charakterystykę produktu i 
serwisu z uwzględnieniem marketingu, projektu, wykonania i utrzymania, które 
powodują, że dany produkt i serwis spełniają oczekiwania użytkownika. 
P.B. Crosby 
- jakość to zgodność z wymogami, oparta na kulturze przedsiębiorstwa: 
rzetelności, profesjonalizmie, współpracy i etyce wszystkich pracowników oraz 
bezusterkowej pracy. Zero usterek, jakość przez profilaktykę, ocena na 
podstawie specyfikacji. 
K. Ishikawa – jakość tworzą całe grupy, a nie poszczególni pracownicy. 
Koła kontroli jakości – dyskusje nad racjonalizacją procesu pracy 
 
Współczesne rozumienie jakości: 
-

 

Amerykańskie Towarzystwo Kontroli Jakości 

definiuje jakość jako ogół cech produktu i usługi 
decydujących o ich zdolności do zaspokojenia 
stwierdzonych lub potencjalnych potrzeb. 
 
Rodzaje działań na rzecz jakości: 

1.  Działania inwestycyjno-innowacyjne 

-zakupy nowych technologii, licencji, rozbudowa mocy produkcyjnych, 

2.  Działania zapobiegawcze 

-monitorowanie procesów tworzenia jakości, wykrywanie i przeglądy 
niezgodności, 

3.  Działania korygujące 

- opracowanie i wdrażanie ustalonych działań zapobiegawczych, 
eliminujących wykryte niezgodności 

 
Kwalitologia – interdyscyplinarna dziedzina wiedzy, zajmująca się wszelkimi 
zagadnieniami dotyczącymi jakości, dzieląca się na: 
-teoretyczną 
-stosowaną 
 
Zarządzanie jakością jest wykonywaniem 5 funkcji 
zarządzania (dodatkowo ujmującej doskonalenie), 
odbywającym się poprzez cztery kierunki działań: 
2. Zajmowanie się jakością wszystkich pracowników 
i ich współdziałanie; 
3. Włączenie otoczenia organizacji do kształtowania 
jakości produktów; 
4. Reagowanie na sygnały z rynku o konieczności 
zmian w oferowanych towarach. 
 
Normy ISO 9000 są powszechnie uznawane za podstawę budowania systemów 
zarządzania jakością we wszystkich organizacjach, bez względu na rodzaj ich 
działalności. Normy te zawierają terminologie, wymagania i wytyczne dotyczące 
wprowadzania, doskonalenia i kontrolowania systemu zarządzania jakością. 
 
Cele zarządzania jakością w organizacji: 
- zjednywanie i przygotowanie pracowników do założonych wymagań 
jakościowych 
- dostosowanie struktury organizacyjnej do wymagań jakościowych 
- poprawienie procesów i jakości stylu pracy 
-stałe doskonalenie jakości 
 
Głównym celem zaspokojenia potrzeb klienta, a zarazem i efektem jest 
sprzedaż, zwykle powodująca obniżenie kosztów. 
 
Korzyści braku wadliwości produktów: 
-obniżenie wskaźników błędów, niezadowolenie klientów 
- zmniejszenie wybrakowanych produktów 
- zmniejszenie odpowiedzialności z tytułu gwarancji 

Zasady zarządzania jakością w organizacji: 

1.  Zorientowanie na klienta – badanie satysfakcji oraz zrozumienie 

obecnych i przyszłych jego potrzeb 

2.  Przywództwo i stałość celów:  stworzenie misji i celów organizacji oraz 

kierunków jej rozwoju i wartości kierowanych na rynek 

3.  Rozwój i zaangażowanie pracowników – stworzenie zasady 

współuczestniczenia pracowników w realizacji celów strategicznych 

4.  Podejście procesowe – zidentyfikowanie procesów i określenia kryteriów 

oceny ich skuteczności i opłacalności 

5.  Podejście systemowe – łączenie procesów i ich współdziałanie w 

systemie organizacji; określenie i zrozumienie sprzężeń zwrotnych 
między procesami i podsystemami organizacji 

6.  Ciągłe doskonalenie i innowacje – poprzez ustanowienie procesów 

ciągłego doskonalenia; 

7.  Rzeczowe i racjonalistyczne podejście do podejmowania decyzji- 

systematyczne zbieranie informacji i jej przetwarzania za pomocą 
uznanych metod 

8.  Rozwój partnerstwa z dostawcami – poprzez wymianę informacji oraz 

wspólne prowadzenie badań i działań jakościowych 

 
Stosowanie wymienionych zasad ma na celu uzyskanie założonych 
wyników organizacji przy zachowaniu jej społecznej odpowiedzialności 
wobec interesariuszy i środowiska, w którym działa. 
 
Model doskonałości jest innowacyjną koncepcją doskonalenia 
wewnątrzorganizacyjnego. Nie narzuca on gotowych rozwiązań, a tworzy 
ramy jej osiągania. Koncepcja ma charakter dynamiczny. 
 
Struktury organizacyjne i ich kształtowanie z punktu widzenia jakości: 
Odpowiedzialność, uprawnienia i wzajemne związki – uporządkowane w 
sposób umożliwiający organizacji wykonywanie swoich zadań. 
System zarządzania jakością charakteryzuje się zorganizowaniem i strukturą 
hierarchiczną(odwrócona piramida: 
menedżerzespółpracownicyklient) 
 
Normalizacja – opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie optymalnego 
uporządkowania przebiegu działalności i rozwiązywania problemów  w 
określonej dziedzinie nauki, techniki i gospodarki. 
 
Typy norm: - obligatoryjne – fakultatywne – zharmonizowane – zakładowe 

Zasady działań normalizacyjnych: 
Zasady stanowienia norm: jawność powszechność dostępu; uwzględnienie 
interesu publicznego; dobrowolność uczestnictwa w procesie 
opracowywania i stosowania norm; 
 
Instytucje normalizacyjne: PKN; CEN; ISO 
 
Główne efekty działań normalizacyjnych: 
-usprawnienie procesów i działań, poprawa jakości wyrobów i usług, 
ograniczenie napraw gwarancyjnych; poprawa wizerunku organizacji 
Wymagania prawne dotyczące jakości: 
-wynikają głównie z realizacji polityki konsumenckiej, obejmującej prawo 
konsumenta do ochrony jego życia i zdrowia oraz interesów ekonomicznych. 
Dyrektywa odpowiedzialności za produkt wadliwy – producent ponosi 
odpowiedzialność za szkody spowodowane wadą wyrobu. Nie ponosi 
odpowiedzialności, gdy nie wprowadził do obrotu produktu wadliwego oraz 
gdy stan wiedzy w czasie wprowadzenia produktu do obrotu nie pozwalał na 
wykrycie wady. 
Dyrektywa ogólnego bezpieczeństwa wyrobów – producent ma obowiązek 
wprowadzić na rynek jedynie wyroby bezpieczne, dostarczyć konsumentowi 
odpowiednich informacji oraz zbierać informację o możliwym ryzyku 
związanym z ich produktami. 
Dyrektywa nowego podejścia- określa podstawowe wymagania w 
dziedzinie bezpieczeństwa, warunki spełnienia tych wymagań, zasady 
zarządzania normami unijnymi, zasady umieszczenia na wyrobie oznaczenia 
CE. 
 
Różnice w tradycyjnym i współczesnym podejściu do zarządzania jakością: 
-jakość związana z produktem (T), z organizacją (N) 
-odpowiedzialność: dział kontroli(T), wszystkie komórki organizacji(N) 
-kontrola jakości: po wytworzeniu produktu(T), w trakcie wytwarzania (N) 
-doskonalenie jakości: zwiększenie kosztów(T), budowa przewagi 
konkurencyjnej(N) 
 
TQM- podejście do zarządzania organizacją, w którym każdy aspekt 
działalności jest realizowany z uwzględnieniem spojrzenia projakościowego. 
Uczestniczą w nim wszyscy pracownicy poprzez pracę zespołową, 
zaangażowanie, samokontrolę i stałe podnoszenie kwalifikacji. Celem jest 
osiągnięcie długotrwałego sukcesu, którego źródłem są zadowolenie klienta 
oraz korzyści dla organizacji i jej członków oraz dla społeczeństwa. 

Kaizen – proces ciągłego usprawniania na drodze do doskonałości, wg 
zasady lepsze jest wrogiem dobrego. 
Kaizen, poprzez stopniowe doskonalenie wszelkich aspektów działalności 
firmy, dąży do osiągnięcia następujących celów: 
1.  skrócenia czasu realizacji procesu pracy oraz poprawy jakości; 
2.  dostosowywania technicznego elementów systemu; 
3.  tworzenia kryteriów oceny i nagradzania; 
4.  redukcji kosztów. 
Podejście kaizen opiera się na 10 zasadach: 
1. Problemy stwarzają możliwości; 
2. Pytaj 5 razy „dlaczego?” (poprzez zastosowanie 
tzw. metody 5 why); 
3. Bierz pomysły od wszystkich; 
4. Myśl nad rozwiązaniami możliwymi do wdrożenia; 
5. Odrzucaj ustalony stan rzeczy; 
6. Wymówki, że czegoś się nie da zrobić są zbędne; 
7. Wybieraj proste rozwiązania – nie czekając na te 
idealne; 
8. Użyj sprytu zamiast pieniędzy; 
9. Pomyłki koryguj na bieżąco; 
10.Ulepszenie nie ma końca. 
 
Koncepcje wpierające zarządzanie jakością: 
1.  Just in time –perfekcyjne dostosowanie wyjść systemu organizacji do 

potrzeb rynku, eliminując przestoje i marnotrawstwo 

2.  Kanban – metoda operacyjnego sterowania produkcją, opartej na 

harmonogramie pracy na poszczególnych stanowiskach i koordynacji 
działań, której celem jest zapewnienie wielkości produkcji zgodnie z 
zamówieniem. Karta produkcji(kan) oraz karta przepływu(ban). 

3.  Benchmarking – proces ciągłego uczenia się i twórczego doskonalenia 

organizacji, wykorzystującym rozwiązania i osiągnięcia wypracowane 
przez najlepsze organizacje. 

 
Podstawowe kryteria jakośći produktów: 
1.  Rzetelność i dokładność wykonania produktu 
2.  Kompetencja pracowników 
3.  Bezpieczeństwo 
4.  Szeroka oferta 
5.  Komunikacja z klientem 
6.  Wiarygodność 

Obsługa klientów – pojęcie ujmujące kształtowanie relacji z klientem oraz 
zdolność zaspokojenia jego wymagań i oczekiwań. 
Kategorie klientów – zewnętrzni(odbiorcy produktu), wewnętrzni(tworzą 
jakość produktów), „mimo woli”(odbiorcy odpadów) 
Jakość obsługi klienta jest integralnym elementem zarządzania jakością w 
organizacji, określaną przez strategie i cele działania organizacji, jej kulturę, 
stosowane techniki, zasady zarządzania jakością. 
 
Jakość oczekiwana ---badania marketingowe- Jakość wymagana -----ocena 
własnych możliwości -Jakość dostarczana—komunikacjajakość 
postrzegana 
 
Poziomy wymagań klienta: 
Wymagania podstawowe – wywołujące niezadowolenie, gdy są 
niespełnione lub nie powodujące wzrostu zadowolenia w przypadku ich 
realizacji 
Wymagania rzetelnego wykonania – postrzegane i wywołujące wzrost 
zadowolenia 
Wymagania wyjątkowe – dodatkowe, pozytywne cechy wyrobu, których 
klient nie oczekiwał, zwiększające wyraźnie jego zadowolenie. 
 
Metody badania zadowolenia klienta: 
1.  Monitorowanie poziomu sprzedaży 
2.  Analiza reklamacji 
3.  Analiza utraty klientów 
4.  Przeprowadzenie badań ankietowych i wywiadów 

 
Strategia produktu – dostosowanie produktu do obecnych i przyszłych potrzeb 
oraz wymagań odbiorców. Zarządzanie produktem obejmuje decyzje: 
wprowadzenia, kształtowania asortymentu, pozycjonowania rynkowego 
produktów. 
Podstawowe strategie produktu: 
- rozwoju nowego produktu 
- dywersyfikacji 
- w różnych fazach cyklu życia produktu 
- marki 
- zarządzania jakością 
 
 
\ 

Projektowanie produktu wg koncepcji Taguchiego 

1.  Projektowanie systemu 

Opracowanie koncepcji i specyfikacji produktu oraz procesów jego 
realizacji 

2.  Etap projektowania parametrów  

Ustalenie optymalnych parametrów produktu i procesu, w tym mało 
wrażliwych na zakłócenia. 

3.  Projetkowanie tolerancji 

Optymalizacja tolerancji 

 
Kontrola procesów wytwarzania jakości produktów: 
-kontrola wejściowa – obejmuje dostawy wytwory stanowiące początek 
procesów wytwórczych 
-kontrola w procesach wytwarzania 
-kontrola końcowa 
 
Rodzaje procesów: 
-podstawowe 
-wspierające 
-zarządzania 
Procesowy system zarządzania 
-cel: eliminacja zagrożeń, które oddziałują na proces oraz jego realizację i 
efektywność 
 
Strategie zarządzania jakością: 

a.  Strategia ofensywna – dążenie do poprawy jakości procesów 

produkcyjnych 

b.  S. innowacyjna – polega na poszukiwaniu nowych technologii, 

konstrukcji i wyrobów 

c.  S. defensywna – wycofywanie z rynku wyrobów i rezygnacja z 

technologii nie spełniających kryteriów jakościowych 

d.  S. obojętna – przestrzeganie tylko koniecznych przepisów o jakości, 

bezpieczeństwie i ochronie środowiska 

 
Business process reengineering – metoda gruntownego przekształcania 
całościowych procesów w organizacji w celu optymalizowania trzech 
podstawowych wyznaczników efektywności: jakości, kosztów i terminu 
realizacji. 
 
 

Działania w procesie oceny jakości produktu 
Pomiar cech i kwalifikacja cech do grup i ich ocena. Pomiaru i oceny jakości 
dokonujemy na podstawie zbioru cech. 
Proces certyfikacji 

1.  Inspekcja wstępna u producenta 
2.  Badania cech produktu w tym laboratoryjne 
3.  Nadzór w okresie ważności certyfikatu 

 
Metody rozpoznawania wymagań klientów 

1.  Badanie satysfakcji klientów 
2.  Benchmarking 
3.  QFD (Quality Function Deployment) – pozwala na identyfikowanie 

wymagań klientów poprzez wyznaczenie I ocenę związków między 
wymaganiami klientów a parametrami technicznymi 
Przykład – schemat domu jakośći,w którym określa się wymagania 
klientów, parametry techniczne produktu, zależności między 
wymaganiami klientów a parametrami technicznymi produktu 

Metody koncepcji produktu 

1.  Diagram Ishikawy 
2.  Analiza wartości 
3.  QFD 

Metody projektu wykonawczego 

1.  QFD 
2.  FMEA – analizowanie przyczyn i skutków wystąpienia potencjalnych 

błędów 

3.  DOE – określanie czynników jakości 
4.  FTA – uporządkowanie i powiązanie czynników zakłóceń 
5.  HAZOP – analiza zagrożeń i zdolności operacyjnych 

Metody przygotowania procesów realizacji 

1.  Wskaźniki zgodności jakościowej 
2.  Analiza tolerancji 
3.  TPM – zespół metod, które służą identyfikacji i likwidacji strat mających 

wpływ na jakość, wydajność i koszty w odniesieniu do maszyn 

Metody doskonalenia jakości 

1.  Benchmarking 
2.  Kaizen 
3.  Lean management 
4.  Metody twórczego myślenia 

 
 

Narzędzia rozwiązywania problemów i zarządzania jakością 
- heurystyczne – np. burza mózgów, metoda grupowego ustalania priorytetów 
- synektyczne – analogia i kojarzenie ze sobą różnych zjawisk (benchmarking) 
- kontrastowania – zestawienia i porównania dowolnej liczby elementów dla 
przeprowadzenia wnioskowania poprzez zanegowanie 
- metody eksperckie i partnerskie 
 
Koszty jakości wyrażają skwantyfikowany cel zapewnienia 
jakości, który sprowadza się do doboru takiej 
struktury nakładów, przy której łączna suma strat i 
kosztów ponoszona na działanie zapewniające jakość 
będzie najmniejsza. 
 
ISO 9004 – podział rachunku kosztów jakości: 

1.  Koszty wewnętrznego zapewnienia jakości 

-zgodności – niezgodności(błędów) 

2.  Koszty zewnętrznego zapewnienia jakości 

- oceny zgodności systemu jakości przez instytuty certyfikacyjne 
- koszty badań i oceny właściwości produktu przez niezależne instytucje 
badawcze 

 
Koszty jakości a poziom jakości 

A.  Podejście koszty jakości – koszty prewencji i oceny zalicza się do 

nakładów, a wady do strat. 

B.  Podejście koszt procesu – koszt zgodności to koszt wypełnienia 

wszystkich ustalonych i uzgodnionych wymagań klienta, przy 
równoczesnym prawidłowym przebiegu procesu 
Koszt niezgodności – wynikający z nieprawidłowego przebiegu danego 
procesu 

C.  Podejście straty jakości – straty wymierne(koszty wad wykrytych 

wewnątrz i na zewnątrz organizacji) straty niewymierne(na skutek 
zmniejszonej wydajności) niewymierne zewnętrzne(straty z powodu 
niezadowolenia klienta) 

 
Koszty jakości w organizacji są pochodną całego systemu zarządzania od 
podejmowania decyzji do oceny i motywowania pracowników. 
Podstawowe zadania: 
-pomoc przy ustalaniu polityki jakościowej 
-wskazywanie słabych punktów jakościowych w produkcie i w procesie 
priorytetów kosztowych 

Rachunek kosztów jakości jest systemem wspomagającym zarządzanie i 
analizę ekonomiczną. 
 
ISO 9000 – od 1987. Modele zarządzania charakteryzują się 
kompleksowością i uniwersalnością; elastycznością; instytucjonalnym 
wsparciem; obiektywnością. 
Wymagania do implementacji ISO 9000 
1.  Zidentyfikować procesy niezbędne dla systemu zarzadzania jakością i 

jego wdrożenia 

2.  Wyznaczyć kolejność i wzajemne zależności między procesami 
3.  Wyznaczyć kryteria i metody, których stosowanie zapewni skuteczne 

prowadzenie i nadzorowanie procesów. 

Wymagania dotyczące dokumentacji, powinna zawierać: 
- politykę jakości i cele jakości 
- księgę jakości – opis zakresu systemu zarządzania jakością, wzajemnego 
oddziaływania między procesami 
-udokumentowane procedury 
- dokumenty potrzebne organizacji dla zapewnienia efektywnego planowania  
Wymagania dotyczące odpowiedzialności kierownictwa – ustalić politykę 
jakości i cele jakości; uświadamiać pracownikom; przeprowadzać przeglądy 
zarządzania 
 
Procesy związane z zarządzaniem zasobami: 
-polityka personalna 
- zarządzanie infrastrukturą 
-zarządzanie środowiskiem pracy 
Procesy związane z realizacją produktu 

1.  Planowanie i realizacja produktu 
2.  Procesy obsługi klienta określające wymagania dotyczące produktu i 

komunikowania się 

3.  Projektowanie i rozwó 

 
Pomiar i analiza i doskonalenie systemu jakości obejmuje: 
- pomiar zadowolenia klienta 
- monitorowanie oraz pomiar procesów i produktów 
- analizy danych i oceny zgodności produktu 
- nadzór nad wyrobem niezgodnym 
- ocenę przydatności oraz doskonalenie systemu zarządzania jakością 
 
 

Kontrola może mieć charakter  
-bierny – po zrealizowaniu procesu 
-czynny – w trakcie realizowania procesu 
 
Wdrażanie SZJ jest związane z uzyskaniem certyfikatu na podstawie 
zewnętrznej certyfikacji. W tym celu przeprowadza się audyt wewnętrzny i 
zewnętrzny 
 
 
ISO 14000 – działania na rzecz ochrony środowiska 
Cechy: ogólne znaczenie(może być stosowane przez każdą organizację); 
proaktywna( zmierzająca do zapobiegania szkodliwym oddziaływaniom na 
środowisko) dobrowolna, wspierana 
 
Polityka środowiskowa to deklaracja kierownictwa organizacji o celach 
proekologicznej działalności. 
PlanowanieWdrażanie i funkcjonowanieSprawdzanie i działania 
korygującePrzeglądy ekologiczne 
 
Certyfikacja i audyt w zarządzaniu środowiskowym 
SZŚ posiada audyt wstępny, certyfikacyjny, nadzoru, odnowy(po 3 latach). 
Znakowanie ekologiczne produktów 
-cel: promowanie produktów i ich opakowań, które są zgodne z normami 
środowiskowymi 
-dostarczenie informacji 
W UE europejska stokrotka, w Polsce Znak ekologiczny. 
 
ISO 18001 – norma regulująca bezpieczeństwo i higienę pracy 
Przepisy BHP powszechnie obowiązujące: 

1.  Kodeks pracy 
2.  Normy techniczne 
3.  Inne ustawy 

Wewnątrzzakładowe przepisy BHP 

1.  Układ zbiorowy pracy(warunki treści stosunku pracy) 
2.  Regulamin pracy (prawa i obowiązki) 

Zasady BHP – reguły bezpiecznego wykonywania pracy, które nie są ujęte w 
formie przepisów, ale wynikają z wiedzy i doświadczenia życiowego. 
SZBHP – cel: wspomaganie działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa i higieny 
pracy oraz określenie wymagań dotyczących skutecznego systemu. 
 

Polityka BHP(deklaracje organizacji)Planowanie(Przełożenie polityki  na 
cele)Sprawdzanie i działania korygujące(monitorowanie i 
reagowanie)Przeglądy BHP(ocena prawidłowości 
SZBHP)Dokumentowanie SZBHP 
 
Metoda JHA – metoda identyfikacji zagrożeń w pracy – polega na obserwacji 
procesy pracy podzielonej na sekwencje, w czasie których obserwuje się 
zagrożenia. Trzeba zebrać w tym celu informacje dotyczące narzędzi używanych 
w pracy, materiałów, czasu pracy, przestrzeni, warunków. 
 
Poprawny przebieg wdrożenia SZBHP zależy od 
- osoby odpowiedzialnej za wdrożenie 
- niezbędnych środków i zasobów 
 
ISO 26000 – odpowiedzialność organizacji za wpływ jej decyzji i działań na 
społeczeństwo i środowisko, poprzez przejrzyste i etyczne zachowanie, które 
jest zgodne z obowiązującym prawem i spójne z międzynarodowymi normami 
zachowania. 
 
Zarządzanie jakością w sektorze spożywczym i gastronomicznym 
- pojęcie kompleksowe obejmujące: (bezpieczeństwo zdrowotne, cechy 
organoleptyczne, wartość odżywczą, dyspozycyjność) 
- system zarządzania jakością żywności HACCP – norma ISO 22000 – wytyczne 
produkowania bezpiecznej żywności, wolnej od skażenia  
-GHP – dobre praktyki higieniczne – kontrola wszystkich etapów produkcji i 
obrotu żywności 
-GMP – dobre praktyki produkcyjne lub dobre praktyki cateringowe – 
zapewnienie właściwej jakości zdrowotnej żywności poprzez eliminowanie 
zanieczyszczeń, obróbkę cieplną i właściwe przechowywanie żywności. 
 
Zarządzanie jakością w sektorze motoryzacyjnym  
ISO/TS 16949 – ujednolicenie wymagań dotyczących jakości w sektorze 
motoryzacyjnym 
Cele: zapewnienie wspólnego podejścia do systemów jakości branży 
motoryzacyjnej i uniknięcie potrzeby wielokrotnej certyfikacji. 
Zastosowanie: wszystkie wyroby przemysłu motoryzacyjnego wraz z serwisem 
 
Zarządzania jakością w sektorze lotniczym: EN/AS/JISQ 9100 – ujednolicenie 
wymagań w sektorze lotniczym – są ustanawiane przez organizacje 
regionalne zrzeszone w IAQG 

Zarządzanie jakością w sektorze urządzeń medycznych – ISO 13485 
 - określa wymagania systemu zarządzania jakością dla producentów 
wyrobów medycznych. CEL: stworzenie harmonijnych wymagań systemu 
zarządzania jakością w zakresie wymaganym przy produkcji wyrobów 
medycznych 
 
Zarządzanie bezpieczeństwem informacji ISO 27000 – określają wytyczne 
związane z ustanowieniem , wdrożeniem, eksploatacją, monitorowaniem, 
przeglądem, utrzymaniem i doskonaleniem informacji. 
CEL:  zapewnienie bezpieczeństwa prowadzenia działalności przez organizację i 
jej kontrahentów poprzez zagwarantowanie organizacji i wszystkim 
zainteresowanym stronom zachowanie poufności. 
 
System TQM odnosi się do organizacji, które swój system zarządzania oparły na 
koncepcji zarządzania jakością. Filozofia TQM opiera się na podporządkowaniu 
działań firmy wymaganiom klientów wewn. i zewn.   
 
14 Zasad Deminga – obejmuje ciągłę doskonalenie procesów, przywództwo, i 
odpowiedzialność kierownictwa, zaangażowanie pracowników. 
 
Narzędzia i systemy wspomagające TQM 

1.  Metody statystyczno – kontrolne 
2.  Metody przyczynowo- skutkowe 
3.  Metody współczesnego zarządzania 
4.  Planowanie nowych produktów 
5.  TPM – kompleksowe produktywne utrzymanie maszyn(niedopuszczenie 

przestojów) 

6.  Zarządzanie przez czas – TBM – konkurencja skierowana na czas 

koncentruje się na procesach 

7.  Koncepcja 5S – wspomagania analizy procesów zachodzących na 

stanowisku pracy i jest podstawą efektywnej organizacji pracy poprzez: 
- selekcję – systematykę – sprzątanie – standaryzację – samodyscyplinę 

8.  Six sigma – zmniejszenie liczby defektów do 3,4 na milion