background image

Uniwersytet Szczeciński 

Wydział Nauk o Ziemi 

 

 

 

 

Studenci pierwszego roku II

0

 

Kierunek: Turystyka i Rekreacja 

 

 

 

 

 

OPRACOWANIE WYBRANYCH METOD STOSOWANYCH 

W TURYSTYCE I REKREACJI DO OCENY ŚRODOWISKA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Praca zaliczeniowa z przedmiotu: 

Ocena środowiska dla turystyki i rekreacji

background image

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



  Inwentaryzacja krajoznawcza - obiekty przyrodnicze 

 



  Inwentaryzacja krajoznawcza – obiekty antropogeniczne 

 



 

Waloryzacja turystyczna (cele, kierunki, postępowanie) 

 



  Analiza SWOT 

 



  Badania ankietowe 

 



  Bonitacja punktowa – obiekty na mapie 

 



  Bonitacja punktowa – spis obiektów na mapie 

 



  Obserwacja terenowa 

 



  Pomiary kartometryczne – dotyczące map 

 



  Pomiary kartometryczne – dotyczące terenu 

 



 

Analiza dokumentów 

 



  Dane statystyczne (GUS, Instytut Turystyki) 

 



  Mierniki ekonomiczne 

 



  Opracowania ekofizjograficzne 

 



 

Oddziaływanie inwestycji na środowisko OIŚ 

 

 

 

background image

 

 



  Inwentaryzacja krajoznawcza - obiekty przyrodnicze 



 Definicja  

Inwentaryzacją  turystyczną  nazywamy  tworzenie  spisu  obiektów  i  walorów  krajoznawczych  z 

natury. Jej charakterystycznymi cechami są przedmiot, zakres i wnikliwość. 

 



 Przedmiot inwentaryzacji 

Przedmiotem  inwentaryzacji  krajoznawczej  są  obiekty  i  walory  krajoznawcze.  Obiekty 

krajoznawcze  to  przedmioty,  które  są  interesujące  przez  swoje  wartości  naukowe,  historyczne, 

artystyczne i kulturalne czy techniczne i gospodarcze. 

 

 



 

Podstawowe cele inwentaryzacji krajoznawczej i działalności inwentaryzacyjnej 

Do podstawowych celów inwentaryzacji krajoznawczej i działalności inwentaryzacyjnej należą: 

-  uzyskanie  pełnych,  aktualnych  i  sprawdzonych  przez  penetrację  terenową  informacji  dotyczących 

stanu obiektów i walorów na określonym terenie 

- inwentaryzacja krajoznawcza jest podstawą do waloryzacji krajoznawczej i przyrodniczej 

-  prace  inwentaryzacyjne  mogą  być  punktem  wyjścia  do  planowania  różnego  rodzaju  form  ochrony 

zarówno  obiektów  przyrodniczych  (parki  krajobrazowe,  rezerwaty,  etc.)  jak  i  antropogenicznych 

(ochrona zabytków) 

-  stworzenie  podstawy  do  odpowiedniego  zagospodarowania  turystycznego  danego  obszaru  oraz 

właściwego kierowania ruchem turystycznym  

-  inwentaryzacja  krajoznawcza  może  być  podstawą  do  opracowania  strategii  zrównoważonego 

rozwoju badanego obszaru

 



 

Procedury inwentaryzacji krajoznawczej i założenia organizacyjne 

Program inwentaryzacji krajoznawczej obejmuje następujące czynności: 

- prace przygotowawcze 

- penetrację terenu 

- opracowanie zebranych materiałów 

- udostępnianie i rozpowszechnianie wyników inwentaryzacji 

background image

 

 



 

Karta Inwentaryzacyjna

 

Karta  inwentaryzacyjna  to  arkusz  gładkiego  papieru  formatu  A5  na  której  umieszcza  się 

klasyfikację i opis obiektu lub waloru krajoznawczego.  

 

Klasyfikacja topograficzna i rzeczowa!  

Klasyfikacja rzeczowa 

Symbol klasyfikacji rzeczowej składa się z 

dwóch 

członów 

jednocyfrowych, 

przedzielonych  kropkami.  Pierwszy  człon 

symbolu 

klasyfikacji 

rzeczowej 

jest 

jednocyfrowym  oznaczeniem  grup  obiektów 

lub 

walorów 

inwentaryzacyjnych 

wg 

następującej kolejności: 

1. 

środowisko przyrodnicze 

2. 

obiekty archeologiczne 

3. 

zabytki architektury i urbanistyki 

4. 

upamiętnione miejsca historyczne 

5. 

zabytki techniki 

6. 

muzea, archiwa, zbiory 

7. 

obiekty i ośrodki kultury ludowej 

8. 

obiekty współczesne (powstałe po 

1945 r.), imprezy 

Drugi człon symbolu klasyfikacji rzeczowej 
jest oznaczeniem podgrupy. W przypadku 
zespołu krajoznawczego podaje się symbol 
właściwy dla obiektu dominującego oraz 
dodatkowo w nawiasie symbole pozostałych 
elementów zespołu

background image

 

 

 



 

Inwentaryzacja krajoznawcza obiektów przyrodniczych

 

1.1. 

obiekty związane z budową geologiczną (np. odkrywki, jaskinie), charakterystyczne 
formy 

rzeźby terenu (np. ostańce, grzędy skalne)

 

1.2. 

krajobraz, punkty i ciągi widokowe

 

1.3. 

wody powierzchniowe (rzeki, jeziora, bagna, źródła itp.)

 

1.4.  parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe

 

1.5. 

pomniki przyrody ożywionej i nieożywionej

 

1.6.  parki, ogrody (botaniczne, zoologiczne, dendrologiczne, palmiarnie)

 

1.7. 

grupy starodrzewu, aleje, okazy drzew egzotycznych, głazy narzutowe oraz inne 
obiekty godne uznania za pomniki przyrody

 

Rys.4  Drugi człon klasyfikacji rzeczowej obiektów przyrodniczy

  

      Inwentaryzacja przyrodnicza powinna być punktem wyjścia do planowania różnorodnych 

form ochrony przyrody, a także powinna stanowić podstawę konstruowania planu 

zagospodarowania przestrzennego. 



   Inwentaryzacja krajoznawcza – obiekty antropogeniczne 



 Cele Inwentaryzacji 

Jej  głównym  celem  jest  zebranie  najbardziej  aktualnych,  sprawdzonych  i  pełnych  danych  o 

obecnym stanie obiektów i walorów krajoznawczych oraz ich zasobie na danym terenie. 

Posiadanie takich informacji pozwala na właściwie zagospodarowanie terenu, stworzenie produktu 

turystycznego, tworzenie szlaków turystycznych czy rozwój danego regionu pod kątem turystycznym. 

Wyniki  inwentaryzacji  są  też  dobrym  źródłem  dla  wszelkich  przewodników  turystycznych  lub 

innych publikacji turystyczno-krajoznawczych. 

     Aby  ułatwić  inwentaryzację,  stworzona  została  klasyfikacja  rzeczowa  obiektów  i  walorów 

krajoznawczych. Dzieli ona je na osiem grup, pierwsza dotyczy walorów środowiska przyrodniczego, 

pozostałych siedem obejmuje walory antropogeniczne. 



 Etapy prac inwentaryzacyjnych 

1. 

Przygotowanie wszelkich informacji dotyczących obiektów i walorów krajoznawczych na danym 

terenie, przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych źródeł oraz materiałów pomocniczych (m.in. 

map). 

2. Penetracja terenu, której celem jest konfrontacja zebranych wcześniej danych źródłowych z 

rzeczywistym stanem oraz „odkrycie” nowych, dotąd nieopisanych walorów czy obiektów 

background image

 

 

krajoznawczych. W czasie penetracji wykonuje się też zdjęcia inwentaryzowanych obiektów i 

walorów krajoznawczych, które potem są załączane do kart inwentaryzacyjnych.

  

3. Opracowanie zebranych materiałów i tworzenie kart inwentaryzacyjnych. 

4. Udostępnienie i rozpowszechnienie wyników inwentaryzacji 



  Klasyfikacja rzeczowa 

Oznacza się ją symbolem składającym się z dwóch członów. Pierwszy to jednocyfrowe oznaczenie 

grup obiektów i walorów inwentaryzacyjnych, a drugi to oznaczenie podgrup.  

 

Ryc. 2 Pierwszy człon symbolu klasyfikacji rzeczowej 

 

Ryc.3 Drugi człon symbolu klasyfikacji rzeczowej

 



 Inwentaryzacja krajoznawcza obiektów antropogenicznych 

Jej celem jest zebranie pełnych i najbardziej aktualnych oraz sprawdzonych informacji o obiektach 

antropogenicznych występujących na danym obszarze. 

background image

 

 

 

Inwentaryzacji  podlegają  tylko  obiekty  charakterystyczne  dla  danego  regionu  oraz  te,  które 

wyróżniają się swą formą i treścią, np. budowle o nowoczesnych rozwiązaniach konstrukcyjnych. 

 



  Waloryzacja turystyczna  

Waloryzacja turystyczna:  

Wyodrębnienie,  za  pomocą  różnych  metod,  obszarów  najcenniejszych  i  najatrakcyjniejszych  dla 

turystyki  nazywane  jest  waloryzacją  turystyczną.  Inaczej  może  ona  być  definiowana  jako 

wartościowanie struktury składników środowiska człowieka dla potrzeb naukowych i praktycznych.  

Kategorie walorów (ze względu na korzyści): 

Korzyści z położenia geograficznego, klimat, rzeźba, pokrycie terenu, nasłonecznienie, 

dostępność komunikacyjna 

Skarby przyrody; będące w coraz mniejszej ilości, czyste wody, powietrze, lasy 

Siły przyrody: energia kosmiczna, wiatru, rzek, pływów 

Zasoby środowiska: użytki leśne, złoża itp 

Waloryzacja  turystyczna  to  postępowanie  naukowe  mające  na  celu  określenie  rodzaju,  ilości  i 

jakości walorów turystycznych w danym miejscu, rejonie. Postępowanie to inaczej badania oparte o 

ustaloną i powtarzalną procedurę naukową. Mogącą być powtórzone w  innym miejscu przez innego 

badacza.  Procedura,  która  da  obiektywne  i  wiarygodne  wyniki,  mogące  posłużyć  do  porównań 

walorów różnych regionów i miast np. dla celów planowania rozwoju danych formy turystyki. 

Przykładowe cechy atrakcyjności danego regionu: 

  Wypoczynkowe: 

Lasy wody, plaże, tereny górskie, cisza 

  Krajoznawcze: 

Zespoły krajobrazowe, osobliwości przyrodnicze, historyczne 

  Specjalistyczne: 

Stoki górskie, akweny, tereny 

background image

 

 

Walory  specjalistyczne  nie  dają  się  łatwo  zidentyfikować  jeśli  nie  bierzemy  pod  uwagę  potrzeb 

turystów uprawiających dane formy turystyki, walory specjalistyczne oparte są o zasoby przyrodnicze. 



 

Podstawowe metody badań 

Metody badań wykorzystywane w waloryzacji: 

  nauki humanistyczne 

o  monografia, wywiady, obserwacja, sondaż, analiza SWOT 

  nauki przyrodnicze 

analizy ilościowe, analizy jakościowe, metoda oceny (bonitacja), metoda 

klasyfikowania i bonitacji, inwentaryzacja 

Waloryzacja nie jest procesem łatwym. W celu poprawnego jej wykonania potrzebna jest głęboka 

wiedza  to  tym  jakie  walory  stanowią  atrakcję  tur.  co  podnosi  atrakcyjność  obszaru,  obiektu,  jak 

definiować je, opisać, ocenić i porównać. 



 Cel waloryzacji 

˗  Możliwe obiektywne zdefiniowanie walorów i atrakcji tur. danego regionu, obiektu, szlaku, 

miejscowości 

˗  Chęć uzyskania wiarygodnych rzetelnych inf. na temat istniejącego stanu i możliwości 

rozwoju tur. 

˗  Może posłużyć do wyboru właściwej drogi rozwoju, ograniczenia niepożądanych procesów, 

wyboru konkretnych form turystyki, które powinny być rozwijane w danym regionie  

Podstawowe kryteria waloryzacji czy oceny atrakcyjności środowiska naturalnego jest: 

˗  urzeźbienie 

˗  warunki klimatyczne 

˗  sieć wód powierzchniowych 

˗  szara roślinna 

Podstawowe kryteria waloryzacji czy oceny atrakcyjności środowiska antropogenicznego jest: 

˗  określenie liczby i rodzaju zabytków 

˗  liczby i rodzaju muzeów, skansenów, miejsc hist, archeologicznych 

background image

 

 

Przedmiotem  waloryzacji  są  zasoby  środowiska  naturalnego  i  kulturowego  istotne  dla  rozwoju 

ruchu  turystycznego.  Najbardziej  rozpowszechnioną  metodą  waloryzacji  jest  metoda  bonitacji 

punktowej. Na tej podstawie bonitacji punktowej i kwalifikacji cech oceniamy środowisk 



  Analiza SWOT 



 Znaczenie analizy SWOT 

          Analiza  w  ogólnym  pojęciu  jest  procedurą  analityczną  pozwalającą  na  gromadzenie  i 

porządkowanie danych oraz przejrzystą ich prezentację. Najczęściej jednak analiza SWOT traktowana 

jest  jako  narzędzie  analizy  strategicznej  służące  do  określenia  najlepszych  kierunków  rozwoju 

badanego  obiektu  (np:  przedsiębiorstwa,  projektu,  kraju  lub  dowolnego  obszaru,  podmiotu)  ze 

względu  na  cel  działania,  w  wyniku  przeprowadzenia  badania  otoczenia  obiektu  oraz  jego  wnętrza 

poprzez  identyfikację  wewnętrznych  i  zewnętrznych  czynników  wobec  obiektu  oraz  zależności 

między nimi. 

Istotą analizy jest: 

1. Identyfikacja czynników które mogą wpływać na funkcjonowanie obiektu oraz posegregowanie ich 

na cztery grupy: 

 

Mocne strony – S (Strenghts): mocna strona to czynnik wewnętrzny (cecha obiektu), czyli to co 

stanowi atut, przewagę, zaletę analizowanego obiektu. 

 

Słabe strony – W (Weaknesses): słaba strona to czynnik wewnętrzny (cecha obiektu), czyli to co 

stanowi słabość, barierę, wadę obiektu. 

 

 Szanse – O (Opportunities):  szansa to czynnik zewnętrzny (cecha otoczenia), czyli to co stwarza dla 

analizowanego obiektu szansę korzystnej zmiany. 

 

Zagrożenia – T(Threats): zagrożenie to czynnik zewnętrzny (cecha otoczenia), czyli to co stwarza dla 

obiektu niebezpieczeństwo zmiany niekorzystnej. 

 

2.  Wskazanie  najlepszego  rozwiązania,  kierunku  działań  do  osiągnięcia  celów  obiektu  przy 

minimalizacji  zagrożeń,  ograniczaniu  słabych  stron  oraz  wykorzystaniu  szans  i  mocnych  stron. 

 

 

 

background image

 

10 

 



  Badania ankietowe 

          Badania ankietowe  – badania, które stosuje się w celu możliwie szybkiego 

przebadania bardzo licznych zbiorowości. Polegają na swoistym typie wywiadu np. 

wywiadzie pisemnym, w którym istotna role odgrywa kwestionariusz ankiety. 

Od wywiadu właściwego odróżniają ankietę 3 cechy: 

 

Stopień standaryzacji pytań, 

 

Zakres i „głębokość” problematyki, 

 

Zasady jej przeprowadzania i związane z tym różnice dystansu społecznego między badanym 

a badającym. 



 

Wyjaśnienie słowa ankieta 

Ankieta  jest  zestawieniem  pytań  dotyczących  spraw,  w  których  respondenci  powinni  być 

wystarczająco  zorientowani,  aby  móc  udzielić  pisemnie  odpowiedzi  w  swobodnej  formie  albo 

dokonać wyboru spośród podanych możliwości. 



 

Dane uzyskane z metody i  jej zastosowanie do oceny środowiska na potrzeby Turystyki i 

Rekreacji 

Dane uzyskane z metody są zależne głównie  od tego w jakim celu przeprowadzone było badanie. 

Analiza  ankiet  odbywa  się  poprzez  podsumowanie  wszystkich  odpowiedzi  zamkniętych  i 

przedstawienie  ich  najczęściej  w  formie  wykresu.  Trudniej  jest  zanalizować  odpowiedzi  otwarte. 

Trzeba postarać się pokategoryzować odpowiedzi, które otrzymaliśmy. Oznacza to że należy zapoznać 

się ze wszystkimi ankietami i postarać się podzielić na grupy wszystkie odpowiedzi na każde pytanie 

otwarte. Do takiej grupy powinny zaliczać się wszystkie pytania "podobne", czyli oznaczające mniej 

więcej  to  samo.  Grupy  powinny  być  stworzone  tak,  żeby  każdą  odpowiedź  dało  się  przydzielić  do 

którejś grupy,  na przykład odpowiedzi na pytanie "Jak spędzasz wolny czas?" brzmiące "Jeżdżę na 

rowerze?”,  "Biegam",  "Objeżdżam  na  desce  pomnik  Witosa"  można  włożyć  do  wspólnej  kategorii, 

którą można nazwać po prostu "Sport".  Następnie, po podzieleniu na kategorie będziemy traktować 

każdą z tych grup jak zwykłą odpowiedź w pytaniu zamkniętym.  

 

 

 

background image

 

11 

 



  Bonitacja punktowa – obiekty na mapie 



 Definicja i opis metody bonitacji punktowej 

Istnieje wiele metod waloryzacji terenu lecz jedną z najbardziej efektywnych i najpopularniejszych 

jest metoda bonitacji punktowej. Metoda ta, polega na przyjęciu skali bonitacyjnej, która jest funkcją, 

określającą  związek  pomiędzy  badaną  cechą,  a  liczbą  punktów.  Konkretnym  zjawiskom 

przestrzennym  przypisane  są  konkretne  wartości  punktowe,  które  po  sumowaniu  określają  stopień 

atrakcyjności turystycznej rozpatrywanego obszaru. Punkty można przy tym przyznawać zarówno za 

występowanie  w  danej  jednostce  analizowanych  elementów  potencjału  turystycznego  (punkty 

dodatnie), jak i za ich brak lub niską jakość (punkty ujemne). Końcowym zabiegiem jest kwalifikacja;  

Wyniki bonitacji punktowej przedstawia się zazwyczaj w ujęciu kartograficznym za pomocą sygnatur, 

w skali barw lub szrafu.  

 

Bonitacja punktowa  stosowana jest w bardzo wielu dyscyplinach. W geografii - jakościowe 

wartościowanie składników i cech struktury środowiska, m.in. rzeźby terenu, deniwelacji, lesistości, 

jeziorności,  obecności  obiektów  zabytkowych,  ochrony  przyrody,  obecności  infrastruktury 

turystycznej  i  dostępności  komunikacyjnej.  W  geografii  turyzmu  służy  do  oceny  atrakcyjności  i 

przydatności badanego terenu dla potrzeb turystyki i rekreacji. Decydującymi o atrakcyjności obszaru 

komponentami  przyrodniczymi  są:  rzeźba  terenu,  wody  powierzchniowe  oraz  lesistość  

i  użytkowanie  ziemi,  zaś  komponentami  poza  przyrodniczymi:  obecność  zabytków,  dostępność 

komunikacyjna oraz zagospodarowanie turystyczne. Przeprowadzenie oceny atrakcyjności krajobrazu 

jest  zadaniem  metodycznie  trudnym,  gdyż  na  krajobraz  składa  się  szereg  cech  ilościowych  

i jakościowych. 

 



  Bonitacja punktowa – spis obiektów z terenu 



 

Przedstawienie metody dla oceny środowiska 

Ocena  środowiska,  waloryzacja  środowiska  jest  jednym  ze  sposobów  wykorzystania  wiedzy  o 

środowisku  przyrodniczym  dla  celów  praktycznych,  polegający  na  przeprowadzaniu  klasyfikacji 

różnych  części  obszaru.  Efektem  oceny  środowiska  jest  zwykle  wskazanie  najbardziej  dogodnego 

obszaru dla przyjętego celu oceny. Oceny środowiska dokonuje się dla różnych rodzajów działalności 

człowieka, najczęściej dla turystyki (rekreacji), rolnictwa, budownictwa, komunikacji, przemysłu. W 

zależności  od  przyjętego  celu  oceny  środowiska  przyjmuje  się  różne  kryteria,  np.  długość  okresu 

wegetacyjnego jest istotna dla uprawy pszenicy, ale mało ważna dla budowy schroniska, itp. 

Ocenę  środowiska  przeprowadza  się  za  pomocą  różnych  sposobów,  przy  czym  najczęściej 

stosowana  jest  właśnie  metoda  bonitacyjna,  która  zostanie  szczegółowo  przedstawiona  w  tej  pracy, 

background image

 

12 

 

polegająca  na  przyjęciu  dla  każdego  z  kryteriów  umownej  skali  punktowej  (np.:  obszar  pod  jakimś 

względem  niedogodny  -  0  punktów,  mało  dogodny  -  1  punkt,  średnio  dogodny  -  2  punkty,  itd.)  i 

zsumowaniu punktów ze wszystkich kryteriów.

 



 Charakterystyka metody 

Bonitacja  to  metoda  oceny  jakości  i  klasyfikacji,  zmiana  wartości  jakościowych  na  ilościowe, 

podział  zjawisk,  cech  przedmiotu  na  klasy  wg  określonych  zasad.  Jest  to  także  określenie  związku 

między badaną cechą a liczbą punktów. Konkretnym zjawiskom przestrzennym przyporządkowujemy 

wartości punktowe. Po ich zsumowaniu określamy atrakcyjność danego badanego miejsca/ obiektu. 

W  geografii  jest  to  jakościowe  wartościowanie  składników  i  cech  struktury  środowiska,  m.in. 

rzeźby  terenu,  deniwelacji,  lesistości,  jeziorności,  obecności  obiektów  zabytkowych,  ochrony 

przyrody, obecności infrastruktury turystycznej i dostępności komunikacyjnej. 



 Cel metody 

Celem bonitacji punktowej jest porządkowanie pod względem jakiejś cechy. W geografii turyzmu 

służy do oceny atrakcyjności i przydatności badanego terenu dla potrzeb turystyki i rekreacji. 

Stosuje się ją do walorów środowiska przyrodniczego i antropogenicznego. 

Atrakcyjność  turystyczna  obszaru  jest  pojęciem  bardzo  złożonym.  Wymaga  ona  od  badacza 

wielopłaszczyznowej oraz kompleksowej analizy cech ocenianego obszaru. W analizie tej muszą być 

uwzględnione aspekty przyrodnicze, kulturowe oraz kwestie dostępności komunikacyjnej i obecności 

infrastruktury  turystycznej.  Atrakcyjność  turystyczna  jest  pojęciem  względnym  i  sposób  jej  odbioru 

przez turystę zależny jest od subiektywnych cech odbiorcy. 

Decydującymi  o  atrakcyjności  obszaru  komponentami  przyrodniczymi  są:  rzeźba  terenu,  wody 

powierzchniowe  oraz  lesistość  i  użytkowanie  ziemi,  zaś  komponentami  poza  przyrodniczymi: 

obecność  zabytków,  dostępność  komunikacyjna  oraz  zagospodarowanie  turystyczne.  Przy  spisie 

obiektów z terenu najważniejszym etapem, który powinien być wykonany jako pierwszy i na samym 

początku, jeszcze przed wykonaniem bonitacji , jest inwentaryzacja badanego terenu . 

Dokonując oceny środowiska dla turystyki i rekreacji dowiadujemy się o poziomie atrakcyjności 

czy  stopniu  nadawania  się  obszaru  pod  turystykę.  Otrzymujemy  dane  czy  analizowany  region  jest 

atrakcyjny czy też nie, bogaty w zabytki kulturowe lub ubogi. 



 

Zastosowanie metody do oceny środowiska na potrzeby turystyki i rekreacji 

W dzisiejszych czasach można wyróżnić wiele grup odbiorców turystyki, którzy mają różne cele 

wyjazdów.  Jedni  szukają  wrażeń  estetycznych,  drudzy  wypoczynku,  trzeci  pragną  mocnych  wrażeń 

background image

 

13 

 

podczas spływu rwącą rzeką, a jeszcze inni całe godziny spędzać mogą w ekstremalnych warunkach 

pogodowych  w  celu  ujrzenia  przedstawiciela  jakiegoś  gatunku  zwierzęcia.  Metoda  bonitacji  w 

turystyce  ma  duże  znaczenie.  Przede  wszystkim  pokazuje  jakim  dobytkiem  przyrodniczym  czy 

antropogenicznym dysponuje dany obszar, który chce zacząć przyjmować lub już przyjmuje turystów. 

Jeśli  dokonamy  inwentaryzacji  obiektów  antropogenicznych,  w  tym  zabytków,  pomników  historii, 

muzeów, itd. i jeśli w danej jednostce podziału naszego obszaru będzie tych obiektów znacząco dużo, 

zauważymy, że warto go udostępnić turystom. To samo stanie się z walorami przyrodniczymi – więcej 

turystów  przyciągnie  obszar  bogaty  przyrodniczy,  czy  to  pod  względem  wielkości  lasów,  ilości 

akwenów wodnych, pomników przyrody czy czystości tego terenu. 



  Obserwacja terenowa 



 

Omówienie metody 

Nazwa  pochodzi  od  tego,  że  badacz  przebywa  w  określonym  terenie  obserwując  otoczenie.  

„ Metoda ta polega na traktowaniu układu społecznego jako pewnej całości, dąży do  zanalizowania 

układu relacji między częściami tej całości, zasad jej funkcjonowania i dynamiki". Metoda ta pozwala 

zgłębić  mechanizm  funkcjonowania  badanego  przedmiotu,  skonstruować  bardziej  naturalny  i 

szczegółowy obraz stosunków społecznych. Metoda obserwacji terenowych uważana jest za najlepszą 

metodę zbieranych danych, ponieważ obserwator wchodzi do środowiska obserwowanego i uzyskuje 

informacje pierwotne.

 



 Cel metody 

Metoda obserwacji pozwala na tworzenie obrazu rzeczywistości na podstawie tego, co się samemu 

dostrzegło.  Obraz  tworzony  jest  z  danych  wyrażanych  obiektywnie  (w  sposób  niezależny  od 

jednostki)  i  subiektywny  (w  sposób  celowo  modyfikowany,  by  coś  osiągnąć).  Obserwator  jednak 

powinien postrzegać te informacje w sposób obiektywny, by nie doszło do relatywizacji. 

Relatywizacja  –  odnoszenie  tego  co  się  widzi  do  własnego  punktu  widzenia,  do  własnej 

świadomości.  

W  metodzie  terenowej  dobrą  techniką  gromadzenia  danych  jest  obserwacja  w  warunkach 

naturalnych,  czyli  taka  w  której  badacz  może  obserwować,  postrzegać  zachowania  ludzi  w  ich 

codziennym, zwykłym życiu. 

Obserwacje, ze względu na usytuowanie obserwatora względem obserwowanego dzielimy na: 

 

Uczestniczącą, 

 

Nieuczestniczącą 

background image

 

14 

 



 

Zebrane dane a wpływ na ocenę środowiska dla turystyki i rekreacji 

Obserwacja  terenowa  dostarcza  danych  pierwotnych  poprzez  kontakt  i  obserwację  bezpośrednią 

badanego  środowiska  czy  badanej  grupy.  Pozwala  zgłębić  mechanizm  funkcjonowania  badanego 

przedmiotu, skonstruować bardziej naturalny i szczegółowy obraz stosunków społecznych.. Pozwala 

poznać  stosunek  miejscowej  ludności  do  osób  przybywających  z  zewnątrz  oraz  reakcje  zachodzące  

w  samej  zbiorowości.  Obserwacja  terenowa  polega  na  tworzeniu  obrazu  rzeczywistości,  co  jest 

pomocne dla osób tworzących plany zagospodarowania przestrzennego i pozwala, poprzez dokładne 

odwzorowanie  rzeczywistości,  na  odpowiednie  zagospodarowanie  danego  obszaru  w  odpowiednią 

infrastrukturę dla rozwoju turystyki. 

 



  Pomiary kartometryczne – dotyczące map 



 Podstawy kartometrii 

Kartometria  –  dział  kartografii  zajmujący  się  metodami  przeprowadzania  i  analizą  dokładności 

pomiarów różnych obiektów i zjawisk geograficznych na mapach w celu wyznaczenia ich długości, 

powierzchni,  objętości  lub  innych  parametrów,  z  uwzględnieniem  wpływu  zniekształceń 

kartograficznych.  Wykonywanie  tych  obserwacji  jest  możliwe  dzięki  osnowie  matematycznej. 

Kartometrię stosuje się m.in. przy obliczaniu powierzchni państw i mórz. 

Rodzaje pomiarów na mapach:  

1. Pomiar długości. 

2. Pomiar powierzchni. 

3. Pomiar kątów poziomych. 



 

Pomiar długości 

Kroczkowanie 

 

Za pomocą kroczka (cyrkla z kolcami) o stałej rozwartości  

 

Po rozwarciu kroczka na ustaloną odległość (np. 3mm) sprawdza się dokładną wartość tego 

rozwarcia przez pomiar odcinka prostej o znanej długości.  

 

Nie korygujemy rozstawu, lecz obliczamy jego rzeczywistą długość 

 

Ostateczny wynik (długość topograficzna) jest iloczynem liczby odłożeń i rozstawu kroczka  

z uwzględnieniem skali mapy:  

 

background image

 

15 

 

Metoda sumowania odcinków  

W przypadku, gdy pomiaru chcemy dokonać szybko, a linia krzywa ma dłuższe fragmenty zbliżone do 

odcinków prostych, możemy się posłużyć metodą sumowania odcinków. Polega ono na tym, że całą 

linię krzywą rozbijamy jak gdyby na fragmenty, które możemy uznać za odcinki proste (wykreślone 

od nich styczne nie odbiegają dostrzegalnie) i te odcinki odmierzamy przy pomocy cyrkla przez 

zwiększenie jego rozwartości, lub przy pomocy linijki. 

 

Metoda nitki  

Pomiar ten jest bardzo łatwo przeprowadzić w terenie, bowiem wystarczy położyć mapę na czymś 

płaskim, odnaleźć punkt, w którym się znajdujemy i punkt do którego chcemy dojść. Następnie nitkę 

układamy wzdłuż trasy wędrówki, nakrywając nią jak gdyby mierzoną linię. W ten sposób ujmiemy 

wszystkie  zakręty  i  inne  nieproste  odcinki  drogi.  Po  przeliczeniu  całej  długości  zaznaczamy  koniec 

nitki  (możemy  w  tym  miejscu  urwać)  i  przykładamy  ją  rozciągniętą  do  linijki  lub  kartki  w  kratkę 

(można też przyłożyć do podziałki liniowej).I tak po przeliczeniu skali otrzymujemy wynik.  

 



 Pomiar powierzchni 

Metoda kalki milimetrowej  

Najmniej skomplikowaną a równocześnie pracochłonną, ale za to dokładną i dostępną dla każdego 

jest metoda przy użyciu  kalki milimetrowej. Na powierzchnię, którą chcemy pomierzyć, nakładamy 

kalkę  milimetrową  i  sumujemy  ilość  milimetrów  kwadratowych  wchodzących  na  jej  obszar. 

 

Metoda paletki 

Pewną uproszczoną formą metody kalki milimetrowej jest tzw. metoda paletki. Polega ona również 

na  narysowaniu  na  kalce  milimetrowej  obliczanego  obszaru,  a  następnie  wrysowaniu  w  niego 

równoległych poziomych lub pionowych linii w jednakowych od siebie odstępach. Z reguły przyjmuje 

się 2 lub 3 mm, w  zależności od wielkości obszaru. Następnie za pomocą linijki mierzymy długość 

wszystkich linii, a wartość dla każdej z nich możemy wpisać raz z prawej, raz z lewej strony obszaru 

zaznaczonego. Następnie sumujemy wszystkie wyniki i całość mnożymy przez odstęp między liniami. 

 

 

background image

 

16 

 

Wyznaczanie pola powierzchni metodą graficzna 

Metoda  graficzna  wyznaczenia  pola  powierzchni  bazuje  na  danych  długościach  odcinków, 

pozyskanych z mapy, niezbędnych do realizacji wzorów na obliczenie pola powierzchni odpowiedniej 

figury.  Wybór  mierzonych  na  mapie  odcinków  jest  uzależniony  od  sposobu  podziału  wieloboku  na 

figury elementarne. 

 



 

Pomiar kątów poziomych 

Azymut to kąt poziomy, zawarty między kierunkiem północnym, a kierunkiem na dany przedmiot, 

mierzony zgodnie z ruchem wskazówek zegara. 

Pomiar azymutu na mapie 

 

Przeliczania  azymutu  dokonuje  się  w  celu  dokładnego  określania  azymutu  magnetycznego.  Błąd 

odczytu o wartości 1º powoduje odchylenie od kierunku marszu o 20 m na każdy kilometr przebytej 

drogi. 

 



 Pomiary kartometryczne – dotyczące terenu 



 

Kartometria i jej cel

 

Kartometria  -  dział  kartografii,  a  także  miernictwa  zajmujący  się  metodami  przeprowadzania  i 

analizą  dokładności  pomiarów  różnych  obiektów  geograficznych  na  mapach,  z  uwzględnieniem 

wpływu  zniekształceń  odwzorowawczych  na  wyniki  pomiarów  takich  wielkości,  jak:  kąty,  pola, 

długości. Jest to  pomiar  wykonywany  na  mapie    analogowej  lub jej  obrazie numerycznym

1

  oraz  na 

ortofotomapie

2

 

Celem kartometrii jest zastąpienie kosztownych i czasochłonnych pomiarów w terenie pomiarami 

na mapie. Kartometrię stosuje się np. przy wyznaczaniu powierzchni państw, mórz, oceanów.

 



 

Określenie odległości 

W czasie różnorodnych działań w terenie, zachodzi często konieczność szybkiej oceny odległości, 

przy pomocy najprostszych sposobów takich jak; szacunkowo (ocena odległości na "oko"), krokami, 

według  wielkości  kątowych  i  rozmiarów  przedmiotów  (przy  pom1ocy  linijki  milimetrowej,  przy 

pomocy  lornetki),  według  identyczności  lub  podobieństwa  trójkątów  (  pomiar  wysokości 

przedmiotów, pomiar szerokości przeszkody). 

 

background image

 

17 

 



  Triangulacja 

Triangulacja  pozwala  na  zmierzenie  powierzchni.  Metoda  ta  opiera  się  na  obliczeniach 

trygonometrycznych, prowadzonych na wcześniej wyznaczonych w terenie trójkątach. Fotogrametria 



 

Fotogrametria  polega  na  przeprowadzaniu pomiarów na  podstawie  zdjęć  powierzchni  Ziemi. 

Fotografie  takie  można  wykonywać  na  jej  powierzchni  (mamy  wtedy  do  czynienia  z 

terrofotogrametrią) lub z powietrza (aerofotogrametria).  



  Tachymetria 

Tachymetria jest to metoda biegunowa pomiaru sytuacyjno-wysokościowego 

Zastosowanie w 

turystyce i rekreacji 

Zastosowanie w turystyce i rekreacji:  

Pomiary  kartometryczne  dotyczące  terenu  pozwalają  dokonać  dokładnych  pomiarów  na  danych 

obszarze, co z kolei pozwala na uniknięcie czasochłonnych i kosztownych pomiarów w terenie. Dzięki 

zdjęciom  satelitarnym  można  na  bieżąco  aktualizować  stan  terenu,  użytków  ziemnych  i  ogólnego 

stanu  środowiska  oraz  dużą  dokładnością  określić  odległość.  Kartometria  pomaga  w  dziedzinie 

budownictwa oraz wyznaczaniu dokładnych powierzchni.  

 



 

Analiza dokumentów 



 

Istota analizy dokumentów 

Analiza  dokumentów  jest  procesem,  którego  istotą  jest  uporządkowanie  oraz  interpretacja 

zawartych  w  owych  dokumentach  informacji.  Proces  ten  ukierunkowany  jest  uprzednim 

sformułowaniem określonego celu bądź hipotezy badawczej

1

.

 

 



 

Metody analizy dokumentów 

Metody analizy dokumentów sklasyfikować można w dwóch podstawowych rodzajach

2

:  

 

Klasyczna analiza dokumentów; 

 

Nowoczesna analiza dokumentów.  

                                                           

1

 

 Ibidem, s. 256  

2

 

 Ibidem, s. 257  

background image

 

18 

 

Klasyczna analiza dokumentów jest procesem polegającym na interpretacji historycznej oraz 

literackiej  treści  zawartych  w  dokumentach.  Jej  istotą  jest  fakt,  iż  osoba  dokumenty  analizująca 

stosując tą metodą w znacznej mierze polegać musi na swoim wyczuciu oraz intuicji.  

Nowoczesna  analiza  dokumentów  natomiast  jest  swego  rodzaju  próbą  przezwyciężenia 

subiektywnego  charakteru  analizy  klasycznej.  Cechą  w  głównej  mierze  odróżniającą  ją  od  opisanej 

powyżej  metody  klasycznej  jest  to,  że  opis  i  analiza  dokumentów  w  tym  przypadku  przyjmują 

charakter ilościowy.  



  Analiza dokumentów w zakresie oceny środowiska dla turystyki i rekreacji 

Analiza  dokumentów  biorąc  pod  uwagę  ocenę  środowiska  dla  turystyki  i  rekreacji  pozwala 

określić:  

 

Czy dany rejon faktycznie uchodzić może za turystyczny bądź rekreacyjny; 

  Czy  na  danym  obszarze  nie  zachodzi  konieczność  wdrożenia  jakichkolwiek  działań 

naprawczych w celu zachowania jego turystycznych (bądź rekreacyjnych) walorów; 

 

Czy na badanym terenie zaszły zmiany do których dążono od lat, a tym samym teren 

ten może zacząć uchodzić za rekreacyjny bądź turystyczny.  

Analiza  dokumentów jest  tym  rodzajem  badania,  które  nie  narzuca  konieczności  bezpośredniego 

ingerowania  w  środowisko  naturalna.  Jest  to  zatem  metoda  jak  najbardziej  bezpieczna  z  punktu 

widzenia  przedmiotu  badania.  Jest  przy  tym  wysoce  skuteczną,  albowiem  pozwala  określić  stopień 

zaszłych zmian, co nie byłoby możliwym bez jej opracowania i przeanalizowania. 

 

 



 Dane statystyczne (GUS, Instytut Turystyki) 

Statystyka - to nauka, której przedmiotem zainteresowania są metody pozyskiwania i prezentacji, a 

przede  wszystkim  analizy  danych  opisujących  dane  zjawiska.  Zajmuje  się  obserwacja  otaczającego 

Nas świata, zbiera dane analizuje je a następnie interpretuje. Metody statystyczne stosuje się wszędzie 

tam,  gdzie  chodzi  o  poznanie  prawidłowości  w  zakresie  zjawisk  masowych  –  tam,  gdzie  bada  się 

problemy demograficzne, ekonomiczne, socjologiczne; choć także w innych naukach. 

 



  Badania ruchu turystycznego w Polsce 

Główny Urząd Statystyczny (GUS) – jest to centralny organ administracji państwowej zajmujący 

się  zbieraniem  i  udostępnianiem  wszelkich  informacji  dotyczących  różnych  dziedzin  życia 

publicznego a niekiedy również niektórych stron życia prywatnego.  

background image

 

19 

 

Instytut Turystyki 

Przedmiotem działalności Instytutu Turystyki Sp. z o.o. jest: 

 

Działalność wydawnicza 

  Prace naukowo-badawcze w dziedzinie nauk przyrodniczych i technicznych 

  Prace naukowo-badawcze w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych 

  Badanie rynku i opinii publicznej 

 

Kształcenie ustawiczne dorosłych i pozostałe formy kształcenia 

 

Działalność bibliotek, archiwów, muzeów i pozostała działalność kulturalna 

Dane, jakie możemy pozyskać z Instytutu Turystyki w sektorze turystyki: 

  Zatrudnienie 

 

Biura podróży 

  Baza noclegowa 

  Baza danych – gmina 

 

Dane statystyczne jakie możemy pozyskać w sektorze turystyki: 

  Prognozy, trendy 

 

Turystyka na świecie 

  Ruch turystyczny 

  Przyjazdy do Polski 

 

Turystyka Polaków 

Badania ruchu turystycznego w Polsce są rejestrowane przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) i 

Instytut  Turystyki.  Oprócz  tych  badań  te  instytucje  prowadzą  również  badania  jednorazowe  i 

pilotażowe. Fundamentem prowadzenia badań statystycznych w Polsce jest roczny rządowy Program 

Badań Statystycznych i Statystyki Publicznej. Zawiera on zarówno badania prowadzone okresowo, a 

także badania jednorazowe i prace metodologiczne. Te dwa ostatnie prowadzone są pod kierunkiem 

background image

 

20 

 

GUS  są  ukierunkowane  na  dostosowanie  polskiej  statystyki  do  rekomendacji  i  wymogów  Unii 

Europejskiej.  

Jeśli  mowa  o  rejestrowaniu  ruchu  granicznego,  prace  te  prowadziła  Straż  Graniczna,  a  Główny 

Urząd  Statystyczny  zaś  sporządzał  comiesięczne  raporty  o  jego  wielkości,  które  obejmowały  liczbę 

przekroczeń  granicy  z  podziałem  na  przejścia  graniczne,  kierunek  i  rodzaje  ruchu  –  oddzielnie  dla 

polskich  obywateli  i  obcokrajowców.  Comiesięczny  raport  obejmował  również  liczbę  przekroczeń 

granicy  przez  obcokrajowców  według  posiadanych  paszportów  z  podziałem  na  poszczególne  kraje, 

oraz liczbę przekroczeń granicy przez mieszkańców Polski. 

Od stycznia 2008 roku, w związku z przystąpieniem Polski do układu z Schengen (20.12.2007r.), 

rejestracja  ruchu  granicznego  prowadzona  jest  przez  Straż  Graniczną  tylko  na  przejściach 

stanowiących  zewnętrzne  granice  krajów,  które  przystąpiły  do  układu.  Od  tego  momentu  na 

wewnętrznych granicach są prowadzone badania na losowo wybranych próbach, a oszacowania liczby 

przekroczeń granicy przez obcokrajowców i Polaków są dokonywane w poszczególnych kwartałach. 

Badania te prowadzi się na wybranych przejściach granicznych i w określone dni tygodnia i miesiąca. 

W tym przypadku wykorzystywane są również dane o liczbie gości zagranicznych korzystających z 

bazy noclegowej zakwaterowania zbiorowego.  

 

Wszystkie  obiekty,  które  prowadzą  działalność  noclegową  (np.  hotel,  motel,  pensjonat,  kwatery 

prywatne)  zobowiązane  są  –  zgodnie  z  obowiązującym  systemem  statystki  publicznej  –  do 

dostarczania  co  miesiąc  danych  zawierających  liczbę  korzystających  z  ich  usług  noclegowych 

klientów  oraz  liczbę  udzielonych  noclegów  w  podziale  na  polskich  obywateli  i  obcokrajowców 

według  narodowości.  Każdy  obiekt  raz  na  rok  musi  przekazać  informacje  o  liczbie  miejsc 

noclegowych i czy obiekt funkcjonuje sezonowo czy całorocznie. Dane te są podstawą do obliczenia 

wykorzystania  miejsc  w  obiektach  noclegowych:  liczba  udzielonych  noclegów/nominalna  liczba 

osobonoclegów

1

 liczba łóżek/liczba dni funkcjonowania obiektu w ciągu roku 

 

Instytut  Turystki  co  roku  przeprowadza  na  granicy  ankietowe  badania  cudzoziemców 

opuszczających  Polskę.  Ich  system  opiera  się  na  prowadzeniu  na  losowo  wybranych  przejściach 

granicznych,  osiem  razy  do  roku  dwuczęściowych  badań  –  turystów  zagranicznych  odwiedzających 

Polskę  i  jednodniowo  odwiedzających  Polskę.  Ta  pierwsza  część  obejmuje  corocznie  próbę  ok.  20 

tysięcy osób. Zagraniczni turyści wypełniają ankietę, której treść zawiera wszelkie aspekty pobytu w 

Polsce,  a  także  wydatki  ponoszone  tu  przez  turystów,  podzielone  na  grupy  w  zależności  od  ich 

background image

 

21 

 

rodzaju.  Druga  część  badań  ankietowych,  tj.  badań  osób  odwiedzających  nasz  kraj  na  jeden  dzień, 

zawiera proste pytania obejmujące głównie wydatki i ich strukturę.  

Co  roku  Instytut Turystki przeprowadza  badania uczestnictwa  mieszkańców  Polski  w  wyjazdach 

turystycznych.  Są  one  prowadzone  na  3,5  tysiąca  osób  powyżej  15-go  roku  życia.  Badania 

realizowane  są  w  miejscu  zamieszkania  badanych  i  dotyczą  aktywności  turystycznej  w  poprzednim 

roku.  Oprócz  danych  osobowych  ankieta  zawiera  również  bloki  pytań  dotyczące  wyjazdów 

zagranicznych,  krajowych,  urlopowo-wakacyjnych  i  krótkich  –  do  4  dni.  Jako  uzupełnienie,  raz  w 

miesiącu  przeprowadzane  są  badania  sondażowe  na  tysiącu  ankietowanych.  Dotyczą  one 

charakterystyki wyjazdów w trzy miejsca przed badaniem. 



  Badania w zakresie turystyki 

Jeżeli  chodzi  o  badania  w  zakresie  turystyki  to  stosowane  są  dwa  rodzaje  pomiarów  -  a 

mianowicie:  badania  pełne  (całościowe,  wyczerpujące)  oraz  badania  reprezentatywne  (częściowe, 

niepełne). 

Badanie  pełne  jest  to  badanie  wszystkich  osobników  danej  populacji  statystycznej  w  danych 

okresie. Przykładem takich badań są badania ruchu granicznego, frekwencji w muzeach (na podstawie 

sprzedanych  biletów)  czy  tez  frekwencji  w  obiektach  zakwaterowania  zbiorowego.  Ze  względu  na 

trudności  w  uchwyceniu  wszystkich  aspektów  gospodarki  turystycznej  znacznie  częściej  stosuje  się 

badania  reprezentatywne  -w  których  badaniu  podlega  wyodrębnioną  część  populacji,  zwana  próbą 

badawczą.  Zdecydowaną  zaletą  badań  reprezentatywnych  są  niskie  koszty  i  szansa  określenia  cech 

ruchu  turystycznego  niemożliwych  do  ustalenia  za  pomocą  badania  pelnego.Za  pomocą  badań 

reprezentatywnych bada się najczęściej zachowania turystyczne mieszkańców kraju. 

Metody pomiaru ruchu turystycznego: 

- hotelowa 

- graniczna 

Metoda  hotelowa  (metoda  rejestracji  hotelowej/metoda  lokalna)  opiera  się  na  rejestrowaniu 

wszystkich osób kwaterujących się w obiektach zakwaterowania zbiorowego. Rejestrowanych dzieli 

się na turystów krajowych i zagranicznych.  

Metoda  graniczna  (badanie  graniczne)  oparta  jest  na  rejestracji  ruchu  granicznego  oraz  na 

badaniach  ankietowych  zagranicznych  turystów  oraz  Polaków  przyjeżdżających  z  zagranicy. 

Teoretycznie  badaniu  poddawane  są  wszystkie  osoby  przekraczające  granicę,  co  ułatwia  analizę 

sezonowości  i  struktury  ruchu  turystycznego,  która  uwzględnia  obywatelstwo  turystów,  środek 

transportu,  rodzaj  przejścia  granicznego.  Obecne  przepisy  doprowadziły  do  znacznego  ograniczenia 

background image

 

22 

 

czasu  kontroli  granicznej  lub  całkowitego  jej  zaniechania,  czego  skutkiem  jest  zmniejszenie  jakości 

badania granicznego jako badania pełnego. 

Badania uczestnictwa w wyjazdach turystycznych w miejscu zamieszkania ankietowanych szacują 

liczbę  mieszkańców  danego  państwa  biorących  udział  w  wyjazdach  turystycznych  oraz  ilość 

zrealizowanych  podróży.  Jest  to  badanie  częściowe,  prowadzone  systematycznie  na  określonym 

obszarze bądź na obszarze całego kraju. 

Badania ruchu turystycznego w miejscu recepcji turystycznej służą do określania liczby, struktury, 

typów ruchu turystycznego, motywów, celów podróży w opinii turystów krajowych i zagranicznych 

oraz  analizują  częstotliwość  i  regularność  ruchu  turystycznego  w  badanym    miejscu.  Takie  badania 

przeprowadza  się  w  miejscach  atrakcyjnych  turystycznie,  z  różna  częstotliwością  (corocznie,  w 

okresie  ferii  i  wakacji,  w  weekend)  za  pomocą  technik  ankietowo-sondażowych.  W  Polsce  nie 

prowadzi się ogólnopolskich badań w miejscu recepcji turystycznej.  

Wszystkie  metody  pomiaru  ruchu  turystycznego,  podobnie  jak  i  innych  zjawisk  masowych, 

obarczone są pewnym błędem. Do najczęstszych należą błędy: wyboru metody, szacunku populacji, 

struktury populacji i terminologii. 

Zastosowanie danych statystycznych w turystyce i rekreacji 

  Badania statystyczne nie dają pełnego obrazu  rzeczywistości, gdyż pod  uwagę brana jest 

grupa, a nie całość. Mogą służyć jako dodatek, dopełnienie do innych badań, 

spostrzeżenie jakichś trendów 

 

Badania te służą ocenie wpływu turystyki na środowisko społeczno-gospodarcze i 

przyrodnicze 

 

Poprzez m.in. badania ruchu turystycznego i porównanie z pojemnością turystyczną 

miejsca destynacji, można stwierdzić jakie inwestycje są przydatne, np. badania obłożenia 

w hotelach  

 

Badania statystyczne prowadzą inwestycje turystyczne w pewnym  kierunku  np. 

pokazują, jakie typy turystyki rozwijać się będą w niedalekiej przyszłości, czy będzie to 

turystyka uzdrowiskowa, młodzieżowa czy biznesowa. Czyli w co należy inwestować, w 

luksusowe hotele z zapleczem SPA i Wellness czy może schroniska młodzieżowe.  

 

 

 

 

background image

 

23 

 

 



 Mierniki ekonomiczne 

 



  Zadanie metody 

Zadaniem  metody  jest  dostarczenie  odpowiednio  przetworzonych  informacji  analitycznych,  które 

są  potem  wykorzystywane  do  oceny  jednostek  gospodarczych  i  podejmowania  decyzji  na  szeroko 

pojętej płaszczyźnie wszystkich aspektów, których dotyczą mierniki ekonomiczne. 



  Przeprowadzenie metody 

Do oceny wielkości popytu turystycznego wykorzystuje się dwie grupy mierników: wartościowe i  

ilościowe.  Z  ekonomicznego  punktu  widzenia  najwłaściwsze,  choć  nie  zawsze  dostępne,  są 

wartościowe  miary  popytu.  Za  niezwykle  cenną  wartościową  miarę  popytu  należy  uznać  wydatek 

turystyczny.   

Najważniejsze najczęściej wykorzystywane miary ilościowe to: 

- poziom uczestnictwa danej populacji w turystyce (aktywność turystyczna), 

- liczba podróży (analizowana według różnych cech: np. podróży krajowych i zagranicznych, 

- długo- i krótkoterminowych, turystycznych i beznoclegowych), 

- częstotliwość podejmowania podróży, 

- średnia długość pobytu, 

- wielkość ruchu turystycznego (mierzona liczbą odwiedzających) 

 



  Zastosowanie metody dla rozwoju turystyki i rekreacji 

Jeśli chodzi o wydatki z ekonomicznego punktu widzenia ważna jest zarówno analiza przeciętnych 

wydatków na podróż, jak i na dzień pobytu. Na potrzeby oceny wpływu wydatków na poszczególne 

rodzaje  działalności  turystycznej  w  obszarze  zainteresowań  powinna  się  znaleźć  także  rodzajowa 

struktura wydatków, a zwłaszcza: 

- wydatki na noclegi, 

-  wydatki  na  wyżywienie  (z  wyszczególnieniem  usług  gastronomicznych  oraz  zakupu  artykułów 

spożywczych i napojów), 

background image

 

24 

 

- wydatki na transport (w tym na zakup paliwa, zakup biletów oraz pozostałe wydatki na transport, 

jak naprawy czy wynajem samochodu), 

Zmiany definicji wydatku turystycznego, odnoszące się przede wszystkim do zakresu dóbr i usług, 

które  są  uznawane  jako  turystyczne  (włączenie  konsumpcyjnych  dóbr  trwałego  użytku  o  wysokiej 

wartości  nabywanych  w  związku  z  podróżą  turystyczną)  skłaniają  do  wyodrębnienia  szóstej  grupy 

rodzajowej wydatków, obejmującej właśnie wydatki poniesione na zakupy o znacznej wartości.  

 



 

Oddziaływanie inwestycji na środowisko OIŚ 

 



 

Przedstawienie metody

 

Ocena oddziaływania inwestycji na środowisko zawiera 

 

analizę  skutków  decyzji  dla  środowiska  wraz  z  propozycjami  ich  wyeliminowania  lub 

łagodzenia jeżeli są negatywne; 

 

przygotowanie raportu dokumentującego te skutki i propozycje; 

 

przeprowadzenie konsultacji społecznych i wymaganych uzgodnień; 

 

wzięcie pod uwagę przy podejmowaniu decyzji opinii z uzgodnień, komentarzy z konsultacji i 

zapisów zawartych w raporcie; 

 

poinformowanie o podjętej decyzji wraz z wyjaśnieniami nt. nieuwzględnionych komentarzy i 

zapisów; 



  Raport 

Raport zawiera: 

 

1.    Opis planowanego przedsięwzięcia, a w szczególności: 

 

charakterystykę całego przedsięwzięcia i warunki użytkowania terenu w fazie budowy i 

eksploatacji lub użytkowania, 

 

główne cechy charakterystyczne procesów produkcyjnych, 

 

przewidywane rodzaje i ilości zanieczyszczeń, wynikające z funkcjonowania planowanego 

przedsięwzięcia; 

background image

 

25 

 

 

2. Opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania 

planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym elementów środowiska objętych ochroną. 

3. Opis istniejących w sąsiedztwie lub w bezpośrednim zasięgu oddziaływania planowanego 

przedsięwzięcia zabytków chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad 

zabytkami;  

 

4. Opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia;  

 

5. Opis analizowanych wariantów, w tym: 

 

wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, 

 

wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru; 

 

6. Określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym 

również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, a także możliwego 

transgranicznego oddziaływania na środowisko;  

 

7. Uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania 

na środowisko, w szczególności na: 

 

ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, 

 

powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, klimat i krajobraz, 

 

dobra materialne, 

 

zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub 

ewidencją zabytków, 

 

wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-d; 

 

8. Opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych 

znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko wynikające z: 

 

istnienia przedsięwzięcia, 

 

wykorzystywania zasobów środowiska, 

background image

 

26 

 

 

emisji; 

9. Opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację 

przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko, w szczególności na cele i przedmiot ochrony 

obszaru Natura 2000 oraz integralność tego obszaru;  

 

10. Dla dróg będących przedsięwzięciami mogącymi zawsze znacząco oddziaływać na środowisko 

 

13. Przedstawienie zagadnień w formie graficznej;  

 

14. Przedstawienie zagadnień w formie kartograficznej w skali odpowiadającej przedmiotowi i 

szczegółowości analizowanych w raporcie zagadnień oraz umożliwiającej kompleksowe 

przedstawienie przeprowadzonych analiz oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;  

 

15. Analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem;  

 

16. Przedstawienie propozycji monitoringu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na etapie 

jego budowy i eksploatacji lub użytkowania, w szczególności na cele i przedmiot ochrony obszaru 

Natura 2000 oraz integralność tego obszaru;  

 

17. Wskazanie trudności wynikających z niedostatków techniki lub luk we współczesnej wiedzy, jakie 

napotkano, opracowując raport;  

 

19. Nazwisko osoby lub osób sporządzających raport;  

 

20. Źródła informacji stanowiące podstawę do sporządzenia raportu. 

OOŚ  ma  na  celu  zapewnienie  zrównoważonego  rozwoju  danego  środowiska.  Pokazuje  nam 

środowisko inwestycji, możliwość jego ochrony, udział społeczeństwa oraz ocenę oddziaływania na 

środowisko.  Ściśle  powiązane  z  OOŚ  jest  idea  zrównoważonej  turystyki.  Turystyka  wykorzystuje 

środowisko, przyciąga turystów, dlatego tak ważna jest jego ochrona. Idea zrównoważonej turystyki 

jest  próbą  pogodzenia  rozwoju  społeczno-gospodarczego  (w  tym  wypadku  rozwoju  turystyki)  z 

ochroną środowiska. 

Każda z inwestycji ma wpływ na środowisko. Kilka z nich wyraźnie wpływa na otaczające je florę 

i faunę.