background image

A S E R T Y W N O Ś Ć  

1 .  

P o j ę c i e   a s e r t y w n o ś c i    

2 .  

P r a w a   a s e r t y w n o ś c i    

3 .  

T y p y   p o s t a w   i   z a c h o w a ń    

4 .  

T y p o w e   s y t u a c j e   s p r a w i a j ą c e   k ł o p o t y    

5 .  

Z m i a n a   z a c h o w a n i a    

6 . 

P o d s u m o w a n i e

   

1 .   P o j ę c i e   a s e r t y w n o ś c i  

A s e r t y w n o ś ć   t o   z e s p ó ł   z a c h o w a ń  i n t e r p e r s o n a l n y c h ,   w y r a ż a j ą c y c h   u c z u c i a ,   p o s t a w y ,  

ż y c z e n i a ,   o p i n i e  l u b   p r a w a   d a n e j   o s o b y   w   s p o s ó b   b e z p o ś r e d n i ,   s t a n o w c z y ,   u c z c i w y ,   a  

j e d n o c z e ś n i e   r e s p e k t u j ą c y   u c z u c i a ,   p o s t a w y ,   ż y c z e n i a ,   p r a w a   i   i n n e j   o s o b y   ( o s ó b ) .   I n a c z e j  

m ó w i ą c :   a s e r t y w n o ś ć  t o   u m i e j ę t n o ś ć   p e ł n e g o   w y r a ż a n i a   s i e b i e   w   k o n t a k t a c h   z  i n n ą   o s o b ą  

( o s o b a m i )   b e z   n a r u s z a n i a   i c h   p r a w .  

2 .   P r a w a   a s e r t y w n o ś c i  

T e o r i a   i   p r a k t y k a   a s e r t y w n o ś c i   o p i e r a   s i ę   n a   p o d s t a w o w y m   z a ł o ż e n i u ,   ż e   k a ż d y   c z ł o w i e k  m a  

t a k i e   s a m e   p r a w a   i   m o ż e  z   n i c h   k o r z y s t a ć   d o t ą d ,   d o p ó k i   n i e   z a c z y n a   o g r a n i c z a ć   p r a w   i n n y c h .  

W   r z e c z y w i s t o ś c i  z a s a d a  j e s t   b a r d z o   s t a r a  i   u j m u j e  j ą   p o w i e d z e n i e :   „ N i e  r ó b   d r u g i e m u ,   c o  

t o b i e   n i e m i ł e ”   a l b o :   „ M i ł u j   b l i ź n i e g o   s w e g o ,   j a k   s i e b i e  s a m e g o ” .   R ó ż n i   a u t o r z y   r ó ż n i e  

d e f i n i u j ą   t e   p r a w a .   A n n i   T o w n e d   o k r e ś l a  j e   n a s t ę p u j ą c o :  

 

M a m   p r a w o   w y r a ż a ć   w ł a s n e   m y ś l i  i   o p i n i e ,   n a w e t  j e ś l i   r ó ż n i ą   s i ę   o n e  

o d   p o g l ą d ó w   i n n y c h   l u d z i .    

 

M a m   p r a w o   w y r a ż a ć   w ł a s n e   u c z u c i a   i   b y ć   z a   n i e   o d p o w i e d z i a l n y m .    

 

M a m   p r a w o   m ó w i ć  l u d z i o m   „ t a k ” .    

 

M a m   p r a w o   p o w i e d z i e ć   „ n i e ”   b e z   p o c z u c i a   w i n y .    

 

M a m   p r a w o   p o w i e d z i e ć   „ n i e   w i e m ” .    

 

M a m   p r a w o   p o w i e d z i e ć   „ n i e   r o z u m i e m ” .    

 

M a m   p r a w o   z m i e n i a ć   z d a n i e   b e z   k o n i e c z n o ś c i  i   u s p r a w i e d l i w i a n i a  s i ę .    

 

M a m   p r a w o   d o   p o p e ł n i a n i a   b ł ę d ó w   i   d o  t e g o ,   b y   c z u ć   s i ę  

o d p o w i e d z i a l n y m   z a   n i e .    

 

M a m   p r a w o   p r o s i ć   o   t o ,  c z e g o   c h c ę .   

 

M a m   p r a w o   d o   s z a c u n k u  i n n y c h  l u d z i   o r a z   d o   t e g o ,   b y  i c h   s z a n o w a ć .    

 

M a m   p r a w o   d o   t e g o ,   b y  m n i e   w y s ł u c h a n o   i  t r a k t o w a n o   p o w a ż n i e .    

 

M a m   p r a w o   d o   n i e z a l e ż n o ś c i .    

 

M a m   p r a w o   o d n i e ś ć   s u k c e s .    

 

M a m   p r a w o   z d e c y d o w a ć   s i ę   n a   b r a k  a s e r t y w n o ś c i .    

P r a w a   t e   w y d a j ą   s i ę   o c z y w i s t e ,   p o d o b n i e  j a k   p r a w o   o t w a r t e g o   w y r a ż a n i a   u c z u ć ,   o p i n i i   i t p .  

J e d n a k   w   p r a k t y c e   b a r d z o   c z ę s t o   o k a z u j e   s i ę ,   ż e   l u d z i e   m a j ą   z  t y m   p r o b l e m y .  

3 .   T y p y   p o s t a w   i   z a c h o w a ń  

M o ż n a   w y r ó ż n i ć   n a s t ę p u j ą c e   s t y l e   z a c h o w a n i a :   b i e r n y   ( u l e g ł y ) ,   a g r e s y w n y ,   m a n i p u l u j ą c y  i  

a s e r t y w n y .  

background image

3 . 1 .   Z a c h o w a n i e   b i e r n e  ( u l e g ł e )   p o l e g a   n a   s t a w i a n i u  i n t e r e s ó w   i n n e j   o s o b y   n a  

p i e r w s z y m  m i e j s c u ,   s w o i c h   -   n a   d r u g i m ;   u z n a w a n i u ,   ż e  i n n a   o s o b a  j e s t  

w a ż n i e j s z a ;   u l e g a n i u   p o t r z e b o m  i n n y c h .  

Z a c h o w a n i a   b i e r n e   c e c h u j ą   o s o b y ,   k t ó r e  c z ę s t o   p o r ó w n u j ą   s i ę   n a   n i e k o r z y ś ć   z  

i n n y m i .   O s o b y  t e   m a j ą   t e n d e n c j e   d o   u s p r a w i e d l i w i a n i a   i n n y c h ,   a   o s k a r ż a n i a  

s i e b i e .   P o n i e w a ż   n i e   w i e r z ą   w e   w ł a s n e  m o ż l i w o ś c i ,   n i e   s z u k a j ą   n o w y c h   d r ó g   i  

r o z w i ą z a ń ,   a b y   n i e   b y ć   u k a r a n y m .   S ą d z ą ,   ż e  i n n i   z a w s z e  m a j ą   r a c j ę ,   a   s a m i   s i ę  

m y l ą .   U l e g a j ą c   i n n y m   p r z e z   d ł u ż s z y   c z a s   p r a g n ą   p ó ź n i e j   „ w y r ó w n a ć   r a c h u n k i ”  

i   p o   p r o s t u  „ w y b u c h a j ą ” .  

3 . 2 .   Z a c h o w a n i e   a g r e s y w n e ,   p o l e g a   n a   n a r z u c a n i u   o t o c z e n i u  s w o i c h   r a c j i .  

A g r e s y w n o ś ć   j e s t  c z ę s t o  m e t o d ą   u k r y c i a   b r a k u   p e w n o ś c i   s i e b i e   p r z e d  

o t o c z e n i e m .   O s o b y   a g r e s y w n e   s p o d z i e w a j ą  s i ę   a t a k u   ( n p .   w   p o s t a c i   k r y t y k i )   i  

d l a t e g o   p r z y j m u j ą   p o s t a w ę   o b r o n n ą .   P o r ó w n u j ą c   s i ę   n a   k o r z y ś ć   z  i n n y m i ,  

l e k c e w a ż ą c   i n n y c h  s t a r a j ą  s i ę   p o d n i e ś ć   w ł a s n e   p o c z u c i e   w a r t o ś c i .   J e d n a k  

u z y s k a n e   w   t e n   s p o s ó b   p o c z u c i e   w a r t o ś c i  j e s t   b a r d z o   k r ó t k o t r w a ł e .   S ą d z ą ,  ż e  

i n n i   n i e   d o s t r z e g a j ą  i c h   b r a k u   w i a r y   w   s i e b i e .  

O s o b y   a g r e s y w n e   n i e   i n t e r e s u j ą   s i ę   c u d z y m i   u c z u c i a m i   i  m y ś l a m i .   N i e   u m i e j ą  

a n i   s ł u c h a ć ,   a n i   z a d a w a ć   p y t a ń .   I g n o r u j ą  r e a k c j e   o t o c z e n i a .   C z ę s t o   o d c z u w a j ą  

z ł o ś ć .   M a j ą   t e ż   s k ł o n n o ś ć   d o   o b w i n i a n i a   i n n y c h .   P r ó b u j ą   b y ć  

s a m o w y s t a r c z a l n i .  

3 . 3 .   Z a c h o w a n i e   m a n i p u l u j ą c e   p o l e g a   n a   n i e s z c z e r y m   i   n i e u c z c i w y m  

z a c h o w a n i u   w o b e c   o t o c z e n i a .   A n n i   T o w n e d   k r ó t k o   o k r e ś l a   p o s t a w ę  

m a n i p u l u j ą c ą :   „ . j a   n i e   j e s t e m   n i c   w a r t   i  r e s z t a   ś w i a t a   t e ż   n i c ” .  

P o s t a w y   i   z a c h o w a n i a  m a n i p u l u j ą c e   p o j a w i a j ą   s i ę   n a j c z ę ś c i e j   w  

p r z e ł o m o w y c h   o k r e s a c h   ż y c i a   o r a z   w   s y t u a c j a c h ,   g d y   n i e  s ą   k o n s u l t o w a n e  

d e c y z j e   d o t y c z ą c e   b e z p o ś r e d n i o   o s ó b   z a i n t e r e s o w a n y c h   n p .   m e n a d ż e r ó w ,   z  

k t ó r y m i   n i e   k o n s u l t o w a n o   d e c y z j i   o   p r z e n i e s i e n i u   w y m a g a j ą c y m   z m i a n y  

m i e j s c a   z a m i e s z k a n i a .   W t e d y   l u d z i e   z a c h o w u j ą   s i ę  f a ł s z y w i e   i   d e s t r u k c y j n i e ,  

z a r ó w n o   w o b e c   s i e b i e ,  j a k   i   o t o c z e n i a .   P o d e j r z e w a j ą  i n n y c h   o   z ł e  z a m i a r y ,  

n i e d o w i e r z a j ą   i m ,   l e k c e w a ż ą   s i e b i e   i  i n n y c h .   P o d d a j ą   w   w ą t p l i w o ś ć   p o c z u c i e  

g o d n o ś c i   i n n y c h  l u d z i .  M a j ą   k ł o p o t y   z  m ó w i e n i e m   o   s o b i e .   W y k a z u j ą   d u ż ą  

o s t r o ż n o ś ć   w   s t o s u n k u   d o   i n n y c h .   C z ę s t o  t o w a r z y s z y  i m   u c z u c i e   o s a m o t n i e n i a ,  

z w ą t p i e n i a  i   u t r a t a  m o t y w a c j i   d o   p r a c y .   C z u j ą   s i ę   b e z r a d n i .   Z a c h o w u j ą   s i ę  

s a r k a s t y c z n i e ,   a   p r o b l e m y   p r ó b u j ą   r o z w i ą z y w a ć   o k r ę ż n y m i   d r o g a m i .   U n i k a j ą  

o d p o w i e d z i a l n o ś c i   n p .   p r z e z   u o g ó l n i a n i e   w ł a s n y c h ,   s u b i e k t y w n y c h   o d c z u ć  i  

o p i n i i ,   z n i e k s z t a ł c a n i e   s e n s u   c u d z y c h   w y p o w i e d z i   i t p . .   C e c h u j e   i c h   b r a k  

k o n s e k w e n c j i .  

3 . 4 .   Z a c h o w a n i e   a s e r t y w n e   p o l e g a   n a   u z n a w a n i u ,   ż e   j e s t   s i ę   t a k  s a m o   w a ż n y m ,  

j a k   i n n i .   T o  r e p r e z e n t o w a n i e   w ł a s n y c h   i n t e r e s ó w ,   a l e   z   u w z g l ę d n i e n i e m  

i n t e r e s ó w   d r u g i e j   o s o b y .  

Z a c h o w a n i e   a s e r t y w n e   o z n a c z a   k o r z y s t a n i e   z   o s o b i s t y c h   p r a w   b e z   n a r u s z a n i a  

p r a w   i n n y c h .   C h a r a k t e r y z u j e   l u d z i ,   k t ó r z y  m a j ą   w y s o k ą   s a m o o c e n ę   i   a k c e p t u j ą  

background image

s i e b i e .   O s o b y  t e   s z a n u j ą   s i e b i e  i   i n n y c h ,  i n t e r e s u j ą  s i ę   u c z u c i a m i ,  m y ś l a m i  i  

r e a k c j a m i  i n n y c h .   U m i e j ą   z a d a w a ć   p y t a n i a .   C e c h u j e   i c h   u c z c i w o ś ć  i  

b e z p o ś r e d n i o ś ć ,   a   t a k ż e   d u ż a   m o t y w a c j a   d o   p r a c y .   [   6 / 4 0 ]  

P o s t a w a   a s e r t y w n a   t o w a r z y s z y  l u d z i o m ,   k t ó r z y   m a j ą   a d e k w a t n y   d o  

r z e c z y w i s t o ś c i   o b r a z   w ł a s n e j   o s o b y .   Z n a j ą c   s w o j e   s ł a b e   i  m o c n e   s t r o n y ,  

a k c e p t u j ą  s i e b i e   i  i n n y c h .   S t a w i a j ą   s o b i e   r e a l i s t y c z n e   c e l e ,   d z i ę k i   c z e m u   w  

p e ł n i   w y k o r z y s t u j ą  s w o j e   m o ż l i w o ś c i ,   a   j e d n o c z e ś n i e   n i e   p o d e j m u j ą   z b y t  

t r u d n y c h   z a d a ń ,   c o  i c h   c h r o n i   p r z e d   r o z c z a r o w a n i e m  i   k r y t y k ą   o t o c z e n i a .  

D l a   u ł a t w i e n i a   k a ż d ą   z   p o w y ż s z y c h   p o s t a w   s c h a r a k t e r y z o w a n o   w   t a b e l i   o r a z  

p o p a r t o   p r z y k ł a d e m .  

O s o b y   b i e r n e ,   a g r e s y w n e   c z y   m a n i p u l u j ą c e   m a j ą   n i s k ą   s a m o o c e n ę  i   b r a k   i m   p e w n o ś c i  s i e b i e .  

Z a z w y c z a j   n i e   c z u j ą   s i ę   o d p o w i e d z i a l n e   z a   w ł a s n e   n a s t a w i e n i e  i   d z i a ł a n i e   n a   i n n y c h .  J e d y n i e  

o s o b y   a s e r t y w n e   m a j ą   a d e k w a t n ą   s a m o o c e n ę  i   c z u j ą  s i ę   w   p e ł n i   o d p o w i e d z i a l n e   z a  s w o j e  

z a c h o w a n i e ,   n i e   u p a t r u j ą   p r z y c z y n   w   o t o c z e n i u .  

   

D l a   z o b r a z o w a n i a   p o n i ż e j   p o d a n y   j e s t   p r z y k ł a d ,   j a k   z a c h o w u j ą   s i ę   w   d a n e j   s y t u a c j i   o s o b y   b i e r n e ,   a g r e s y w n e ,  

m a n i p u l a c y j n e   i   a s e r t y w n e   w   o k r e ś l o n e j   s y t u a c j i .   A n k a   ( A )   c h c e   p o ż y c z y ć   z e s z y t   o d   B e a t y   ( B ) .   B e a t a   n i e   c h c e .  

a )   A :   B ,   p o ż y c z   m i   z e s z y t   z   t e c h n o l o g i i .  

B :   A l e   j a   w ł a ś n i e   c h c i a ł a m   s i ę   p o u c z y ć . . .  

A :   N i c   c i   s i ę   n i e   s t a n i e ,   j a k   s i ę   r a z   n i e   p r z y g o t u j e s z .   Z r e s z t ą   m a s z   j u ż   o c e n ę .  

A :   A l e   j a k   c i   o s t a t n i o   p o ż y c z y ł a m ,   t o   n i e   p r z y n i o s ł a ś . . .  

B :   N o   t o   c o ?   J e s z c z e   p a m i ę t a s z ?   P o ż y c z a s z   c z y   n i e ?  

B e a t a   b e z   s ł o w a   p o d a j e   z e s z y t .   Z a c h o w a ł a   s i ę   u l e g l e .   N i e   u d z i e l i ł a   o d p o w i e d z i   „ n i e ” ,  

w y m i e n i a ł a   t r u d n o ś c i ,   k t ó r e   t y l k o   z a c h ę c i ł y   k o l e ż a n k ę   d o   i c h   p r z e z w y c i ę ż e n i a   p o p r z e z  

a r g u m e n t a c j ę .   B a ł a   s i ę ,   ż e   A   o   n i e j   ź l e   p o m y ś l i   ( ż e   j e s t   n i e k o l e ż e ń s k a ,   p a m i ę t l i w a ,   m ś c i w a ) .  

b )   A :   B ,   p o ż y c z   m i   z e s z y t   z   t e c h n o l o g i i .  

B :   T o b i e ?   J e s z c z e   c z e g o !   L e p i e j   b y ś   s i ę   n a u c z y ł a   s z y b c i e j   p i s a ć ,   a   n i e   c z e p i a ł a   l u d z i   o   j a k i e ś  

z e s z y t y .  

A   z w i e s z a   g ł o w ę   n a   t a k ą   r i p o s t ę   i   o d c h o d z i .  

B   z a c h o w a ł a   s i ę   a g r e s y w n i e .   W y t y k a   k o l e ż a n c e ,   c o   p o w i n n a   r o b i ć ,   a   c o   n i e .  

c )   A :   B ,   p o ż y c z   m i   z e s z y t   z   t e c h n o l o g i i .  

B :   S ł y s z a ł a m ,   ż e   n i g d y   n i e   o d d a j e s z   w   t e r m i n i e .  

A :   O d   k o g o ?  

B :   W s z y s c y   o   t y m   m ó w i ą .  

A :   J a k i e   w s z y s c y ?   P o ż y c z .   N i e   n a d ą ż a m   p i s a ć   n a   l e k c j i ,   p r z e c i e ż   w i e s z .  

B :   P o ż y c z   s o b i e   o d   k o g o ś   i n n e g o .  

B   z a c h o w a ł a   s i ę   m a n i p u l a c y j n i e .   N i e   c h c e   w z i ą ć   o d p o w i e d z i a l n o ś c i   z a   s w o j ą   d e c y z j ę   a n i   z a  

s w o j e   p o g l ą d y ,   o b a r c z a   n i m i   i n n e   o s o b y .  

d )   A :   B ,   p o ż y c z   m i   z e s z y t   z   t e c h n o l o g i i .  

B :   N i e ,   n i e   p o ż y c z ę   c i   z e s z y t u .   O s t a t n i o ,   j a k   c i   p o ż y c z y ł a m   n i e   o d d a ł a ś   m i   w   p o r ę .  

A :   N o   t o   c o ?   J e s z c z e   p a m i ę t a s z ?   P o ż y c z a s z   c z y   n i e ?  

B :   N i e .   N i e   m a m   z a m i a r u .   J u ż   r a z   d o s t a ł a m   j e d y n k ę   p r z e z   t o   p o ż y c z a n i e .   N i e   c h c ę ,   ż e b y   s i ę   t o  

p o w t ó r z y ł o .  

A :   B ą d ź   c z ł o w i e k .   P r z e c i e ż   w i e s z ,   ż e   n i e   n a d ą ż a m   n a   l e k c j i .  

B :   W i e m ,   a l e   m o ż e s z   p r z e p i s a ć   n a   p r z e r w i e   a   j a k   n i e   z d ą ż y s z ,   m o ż e m y   p r z e k s e r o w a ć .   C o   t y   n a  

t o ?  

A :   D o b r z e .   T o   n a   n a s t ę p n e j   p r z e r w i e ,   j e s t   d ł u g a .   D o b r z e ?  

B :   O . K .  

background image

A :   D z i ę k i .  

B   z a c h o w a ł a   s i ę   a s e r t y w n i e .   O d m ó w i ł a   k o l e ż a n c e ,   u z a s a d n i a j ą c   k r ó t k o   s w o j ą   d e c y z j ę .  

Z a p r o p o n o w a ł a   i n n e   r o z w i ą z a n i e ,   u w z g l ę d n i a j ą c e   i n t e r e s y   o b u   s t r o n .  

4 .   T y p o w e   s y t u a c j e   s p r a w i a j ą c e   k ł o p o t y  

K a ż d y   p r z y j m u j e   j e d n ą  z   w y ż e j   w y m i e n i o n y c h   p o s t a w .   Z a u w a ż o n o ,   ż e   w i e l e   o s ó b   w   j e d n y c h  

s y t u a c j a c h   z a c h o w u j e   s i ę   a s e r t y w n i e ,   w   i n n y c h   z a ś   m a   p r o b l e m y   z   o t w a r t y m   w y r a ż a n i e m  

u c z u ć ,   p o g l ą d ó w   i t p .  ( z   u w z g l ę d n i e n i e m   p r a w   i n n y c h   o s ó b ) .   N a j c z ę ś c i e j   p r o b l e m y  t e  

p o j a w i a j ą  s i ę   w o b e c   k o n k r e t n y c h   o s ó b   n p .  l u d z i   z   d u ż y m   a u t o r y t e t e m  l u b   w   k o n k r e t n e j  

s y t u a c j i   n p .   n a   z e b r a n i a c h   w   d u ż y m   g r o n i e  a l b o ,   g d y   d z i a ł a j ą   p o d   p r e s j ą .  

M o ż n a   w i ę c   m i e ć   p r o b l e m y   w o b e c :  

 

z n a j o m y c h  t e j  s a m e j   p ł c i ,    

 

z n a j o m y c h  r ó ż n e j   p ł c i ,    

 

b l i s k i c h   k r e w n y c h ,    

 

l u d z i   z   d u ż ą   w ł a d z ą ,   

 

p r z y j a c i ó ł ,   

 

p o d w ł a d n y c h ,    

 

s p r z e d a w c ó w ,   m e c h a n i k ó w  i   i n n y c h   o s ó b   p r a c u j ą c y c h   w   u s ł u g a c h  i t p .    

P o t e n c j a l n e   s f e r y   p r o b l e m ó w   t o :  

 

w y r a ż a n i e   u c z u ć   p o z y t y w n y c h   ( m ę ż c z y z n o m  i   k o b i e t o m ) ,    

 

w y r a ż a n i e   u c z u ć   n e g a t y w n y c h   ( m ę ż c z y z n o m   i   k o b i e t o m ) ,    

 

o d m a w i a n i e   p r o ś b o m  i   z a p r o s z e n i o m ,    

 

w y r a ż a n i e   w ł a s n e g o   z d a n i a ,    

 

w y r a ż a n i e   u z a s a d n i o n e j   z ł o ś c i ,    

 

r a d z e n i e  s o b i e   z   z a c h o w a n i e m   p o d p o r z ą d k o w u j ą c y m ,    

 

r a d z e n i e  s o b i e   z   k r y t y k ą  ( a   w   s z c z e g ó l n o ś c i   k r y t y k ą   z ł o ś l i w ą ,  

z a k a m u f l o w a n ą ,   n i e u z a s a d n i o - n ą   n a s z y m  z d a n i e m ) .   

5 .   Z m i a n a   z a c h o w a n i a  

O s o b y ,   k t ó r e   c h c ą   z m i e n i ć   s w e   z a c h o w a n i e   n a   a s e r t y w n e   m o g ą   k o r z y s t a ć  z e   s p e c j a l n y c h  

k u r s ó w   a s e r t y w n o ś c i ,   s t w o r z y ć   w ł a s n ą   g r u p ę   s a m o p o m o c y   l u b   p r z y   p o m o c y  l i t e r a t u r y ,  f i l m u  

s a m e m u  ć w i c z y ć   i   p r ó b o w a ć   s i ę   z m i e n i a ć .   S t w i e r d z o n o  j e d n a k ,   ż e ,   s z c z e g ó l n i e   p o c z ą t k o w o ,  

p r z y d a t n a  j e s t   p r a c a   w   g r u p a c h ,   g d z i e   ć w i c z y  s i ę   z a c h o w a n i e   w   s y t u a c j a c h  t r u d n y c h ,  

p o c z y n a j ą c   o d   n a j p r o s t s z y c h .   P o c z ą t k o w o   p r z y g o t o w u j e   s i ę   k r ó t k i   s c e n a r i u s z ,  i n s c e n i z u j e  

d a n ą   s c e n ę ,   a   n a s t ę p n i e   d z i e l i   s p o s t r z e ż e n i a m i .  I n f o r m a c j e   z w r o t n e   s ą   b a r d z o   p o m o c n e .   N p .  

„ w i d z o w i e ”   m ó w i ą   o  t o n i e   g ł o s u ,   p o z y c j i   c i a ł a   „ b o h a t e r a ” ,   k t ó r y   c z ę s t o   n i e  j e s t  ś w i a d o m  

n i e w e r b a l n y c h  s y g n a ł ó w ,   j a k i e   n a d a j e .   P o   t z w .   m o d e l o w a n i u   n a s t ę p u j e  ć w i c z e n i e   d a n e j   s c e n y  

i   p o w t ó r n e   i n f o r m a c j e   o d   p u b l i c z n o ś c i .   P o n i e w a ż   „ b o h a t e r ”   m a  s i ę   p o c z u ć   s w o b o d n i e   w  

d a n e j   s y t u a c j i ,   c z a s e m   s c e n k ę  t r z e b a   p r z e ć w i c z y ć   k i l k a k r o t n i e .   K ł a d z i e   s i ę   n a c i s k   n a  

p o z y t y w n e ,   a l e   s z c z e r e  i n f o r m a c j e   z w r o t n e  ( p o c h w a ł y ) .   T a k   w   s k r ó c i e   w y g l ą d a   m e t o d a  s c e n y  

t e a t r a l n e j   o m a w i a n a   s z e r z e j   p r z e z  M .   K r ó l - F i j e w s k ą .  

U c z ą c   s i ę   a s e r t y w n o ś c i   n a l e ż y :  

 

c h c i e ć   s i ę   z m i e n i ć ,    

background image

 

z a c z y n a ć   o d   z a d a ń   n a j p r o s t s z y c h  ( s t a w i a n i e  m a ł y c h   k r o k ó w ) ,    

 

n a g r a d z a ć   s i ę   z a   z a c h o w a n i e   a s e r t y w n e ,    

 

w y p o w i a d a ć   z w i ę z ł e ,   k r ó t k i e  i   r z e c z o w e   k o m u n i k a t y ,    

 

b y ć   w y t r w a ł y m ,   

 

p r z y g o t o w y w a ć   s i ę   d o   s p o d z i e w a n y c h   s y t u a c j i   t r u d n y c h   ( p r z y n a j m n i e j  

p o c z ą t k o w o ) .   

P o d s t a w o w e   u m i e j ę t n o ś c i   a s e r t y w n e   t o :  

w y t r w a ł o ś ć   ( ć w i c z o n a   n p .   p r z e z  t e c h n i k ę   z e p s u t e j   p ł y t y ) ,  

s z t u k a   n e g o c j a c j i   ( o b e j m u j ą c a   w s p ó ł c z u c i e ,   d o m a g a n i e  s i ę   w y j a ś n i e ń ,  

z a c h o w a n i e   s p o k o j u ,  t r z y m a n i e  s i ę   s e d n a   s p r a w y ,   o p i e r a n i e   s i ę   n a   f a k t a c h ,   c o  

c z a s e m   w y m a g a   p r z y g o t o w a n i a   o r a z   p r o p o n o w a n i e   k o m p r o m i s u ) ,  

w y r a ż a n i e   k o n s t r u k t y w n e j   k r y t y k i   ( c o   w y m a g a   k o n k r e t n y c h   u w a g ,   z a c h o w a n i a  

s p o k o j u ,   z a u w a ż a n i a   p o z y t y w n y c h   s t r o n ,   t r z y m a n i a   s i ę   s e d n a   s p r a w y ,  

s k u p i a n i a  s i ę   n a   z a c h o w a n i a c h  i   f a k t a c h ,   n i e   u ż y w a n i e   e t y k i e t  i   s t e r e o t y p ó w ) ,  

p r z y j m o w a n i e   k r y t y k i   ( p o p r z e z   m e t o d ę   1 - p o t w i e r d z e ń   n e g a t y w n y c h   { c o  

p o l e g a   n a   s p o k o j n y m   p r z y z n a n i u  r a c j i ,   j e ś l i   z g a d z a m y  s i ę   z  t r e ś c i ą   k r y t y k i } ,   2 -

m g ł y   { c o   p o l e g a   n a  s p o k o j n y m   p r z y z n a n i u ,   ż e   w   t y m ,   c o  j e s t   m ó w i o n e  m o ż e  

b y ć   p e w n a   p r a w d a   i   p o z w a l a   n a   r a d z e n i e  s o b i e   z   k r y t y k ą  m a n i p u l a c y j n ą }   l u b  

3 - n e g a t y w n y c h   p y t a ń  { c o   p o l e g a   n a   z a c h ę c e n i u   r o z m ó w c y   d o   d a l s z e j ,   b a r d z i e j  

p r e c y z y j n e j   k r y t y k i   i  m o ż e   o k a z a ć   s i ę   b a r d z o   k o n s t r u k t y w n e ,   c h o ć   t r u d n e } ) .  

7 .   P o d s u m o w a n i e  

C z ł o w i e k   a s e r t y w n y   j e s t  ś w i a d o m y   s w y c h  m o c n y c h   i  s ł a b y c h  s t r o n .   N i e   o b a w i a   s i ę   r y z y k a .  

B ł ę d y   s p o s t r z e g a   j a k o   o k a z j ę   d o   n a u k i   i  l e p s z e g o   d z i a ł a n i a   n a s t ę p n y m   r a z e m .   S t a w i a  s o b i e  

r e a l i s t y c z n e   c e l e ,   d z i ę k i   c z e m u   u n i k a   s y t u a c j i   p r z e r a s t a j ą c y c h   g o  i   n i e   d o z n a j e   w i e l u  

n i e p o w o d z e ń .  

N a   o g ó ł   z m i a n a  z a c h o w a n i a  j e d n e j   o s o b y   p o w o d u j e   t e ż   z m i a n ę   z a c h o w a n i a   o t o c z e n i a .   J e ś l i  

j e d n a k   n a s z e   a s e r t y w n e   z a c h o w a n i e   n i e   p o w o d u j e   a s e r t y w n e g o   z a c h o w a n i a  i n n y c h   o s ó b ,   n i e  

m o ż e m y   b r a ć   o d p o w i e d z i a l n o ś c i   z a  t o ,   ż e   k t o ś   p o c z u j e  s i ę   d o t k n i ę t y   l u b   d o p u ś c i ć ,   b y  

p r z e s z k o d z i ł o   t o   w   a k c e n t o w a n i u   w ł a s n y c h   p r a w .   A s e r t y w n o ś ć   n i e   s t a n o w i   g w a r a n c j i  

s u k c e s u .   C z ę ś c i e j   p r o w a d z i   d o   k o m p r o m i s u   i   n e g o c j a c j i   n i ż  j e d n o z n a c z n e g o   z w y c i ę s t w a .  

D a j e   s a t y s f a k c j ę  z   w y r a ż a n i a   w ł a s n y c h   u c z u ć ,   p o z w a l a   r o z s t r z y g a ć   k o n f l i k t y   b e z   p o c z u c i a  

w i n y   c z y   n i e s z c z e r o ś c i ,   p o m a g a   b a r d z i e j   o t w a r c i e  i   u c z c i w i e   w y r a ż a ć   p o t r z e b y ,   a l e   n i e  m o ż e  

z a g w a r a n t o w a ć ,   ż e   b ę d ą   o n e   z a s p o k o j o n e .   N a g r o d ą   j e s t   p e w n o ś ć   s i e b i e ,   o d p r ę ż e n i e   i  

z a d o w o l e n i e ,   g d y ż   c z ł o w i e k   j e s t   p o   p r o s t u   s o b ą .   N a   o g ó ł   o s o b a ,   k t ó r a   z a c z y n a   z a c h o w y w a ć  

s i ę   a s e r t y w n i e   b u d z i   w i ę k s z y   s z a c u n e k   o t o c z e n i a ,  m o ż e  j e d n a k   s p o w o d o w a ć   n i e p o ż ą d a n e  

k o n s e k w e n c j e   ( n p .   z a b r a n i e   p r e m i i   p o   u p o m n i e n i u   s i ę   o   p o d w y ż k ę ) .   M i m o   o c z y w i s t y c h  

t r u d n o ś c i   w a r t o   p r ó b o w a ć   z m i e n i ć   s w o j e   p o s t a w y   i   z a c h o w a n i a ,   p o n i e w a ż   p r z y n o s i  t o  

k o r z y ś ć   z a r ó w n o   o s o b o m   b e z p o ś r e d n i o   z a i n t e r e s o w a n y m ,  j a k   i   o t o c z e n i u ;   j e s t  t o   j e d n a k  

w o l n y   w y b ó r   w o l n e g o   c z ł o w i e k a .  

   

background image

L I T E R A T U R A :  

1 .  

B r a u n - G a ł k o w s k a   M . :   W   t ę   s a m ą   s t r o n ę .   K s i ą ż k a   d l a   n a u c z y c i e l i   o   w y c h o w a n i u   i  

l e k c j a c h   w y c h o w a w c z y c h .   W y d a w n i c t w o   K r u p s k i   i   S - k a .   W a r s z a w a ,   1 9 9 4 .   t o m   I ,  

s . 7 3 - 7 8 .   ( P i e t r a s i ń s k i   Z . :   P o z n a w a n i e   s i e b i e .   G r z y w a k - K a c z y ń s k a   M . :   O b r a z   s a m e g o  

s i e b i e . )    

2 .  

K r ó l - F i j e w s k a   M . :   T r e n i n g   a s e r t y w n o ś c i .   I n n s t y t u t   P s y c h o l o g i i   Z d r o w i a   i   T r z e ź w o ś c i .  

W a r s z a w a ,   1 9 9 3 .    

3 .  

L i n d e e n f i e l d   G . :   A s e r t y w n o ś ć   -   c z y l i   j a k   b y ć   o t w a r t y m ,   s k u t e c z n y m   i   n a t u r a l n y m .  

R a v i .   Ł ó d ź ,   1 9 9 4 .    

4 .  

N i w i ń s k i   T . :   J a .   T e   T a   P u b l i s h i n g .   R a v i .   Ł ó d ź ,   1 9 9 7 .    

5 .  

N . N . :   J a k   ż y ć   z   l u d ź m i   ( u m i e j ę t n o ś c i   i n t e r p e r s o n a l n e ) .   P r o g r a m   p r o f i l a k t y c z n y   d l a  

m ł o d z i e ż y .   M E N .   R o z d z i a ł   6 .    

6 .  

T o w n e d   A . :   J a k   d o s k o n a l i ć   a s e r t y w n o ś ć   -   p r a k t y c z n y   p o d r ę c z n i k   a s e r t y w n o ś c i   d l a  

m e n a d ż e r ó w .   Z y s k   S - k a   W y d a w n i c t w o .   P o z n a ń ,   1 9 9 1 .    

7 .  

K r ó l - F i j e w s k a   M . :   U c z ę   s i ę   a s e r t y w n o ś c i .   C y k l   p r o g r a m ó w   t e l e w i z y j n y c h .    

 

W i e l e   o s ó b   n i e   p o t r a f i   w   s p o s ó b   s k u t e c z n y   e g z e k w o w a ć   t o ,   c o  i m   s i ę   n a l e ż y .   W y n i k a  t o   z  i c h  

n i s k i e j   s a m o o c e n y .   T r u d n o ś ć  t ę   o d c z u w a ć   m o g ą  k o l e j n e   p o k o l e n i a   w   r o d z i n a c h ,   w   k t ó r y c h  

u c z y   s i ę   p o w ś c i ą g l i w o ś c i   w   o k a z y w a n i u   e m o c j i ,   p o k o r y   w   p r z y j m o w a n i u   k o l e j n y c h   u r a z ó w ,  

p r z e k ł a d a n i a   c u d z y c h  i n t e r e s ó w   n a d   s w o j e   o r a z   w i a r y ,   ż e  t r z e b a   u s t ę p o w a ć   s t a r s z y m .  

N i s k a   s a m o o c e n a   i   z a b u r z o n y   o b r a z  s a m e g o   s i e b i e   s ą   n i e u c h r o n n y m   r e z u l t a t e m   w y c h o w a n i a  

w   r o d z i n i e   n i e s z c z ę ś l i w e j   i   n i e   z a p e w n i a j ą c e j   p o c z u c i a   b e z p i e c z e ń s t w a .   C z ę s t o ,   k i e d y   k t o ś   w  

d z i e c i ń s t w i e   c z u ł   s i ę   o d r z u c o n y  l u b   s k r z y w d z o n y ,   w   d o r o s ł y m   ż y c i u   n i e   p o t r a f i   p r o s i ć   o  t o ,   o  

c z y m   m a r z y .   W i ę k s z o ś ć  l u d z i   w   t a k i e j  s y t u a c j i  m i l c z y ,   a l e  s ą   i  t a c y ,   k t ó r z y     k r z y c z ą   i   a g r e s j ą  

e g z e k w u j ą   t o ,   c o   c h c ą  o s i ą g n ą ć .  

A s e r t y w n o ś ć   o z n a c z a   w i a r ę   w   s i e b i e ,   a l e  j e d n o c z e ś n i e   s z a c u n e k   d l a   u c z u ć   i   p o t r z e b   i n n y c h .

 

B y ć   a s e r t y w n y m ,  t o   z n a c z y   p o s t ę p o w a ć   t a k ,   a b y   b r o n i ć  s w o i c h   w ł a s n y c h  i n t e r e s ó w ,   w ł a s n y c h  

o p i n i i   b e z   p r z e s a d n e j   n e r w o w o ś c i ,   a k c e p t o w a ć   w ł a s n e   u c z u c i a   u c z c i w i e   i   b e z  s k r ę p o w a n i a ,  

n a w e t   k i e d y   n i e  s ą   o n e   z g o d n e   z   u c z u c i a m i   g r u p y .   A s e r t y w n o ś ć   u c z y   b r o n i ć   w ł a s n y c h   p r a w ,  

n i e   o d m a w i a j ą c   t y c h   s a m y c h   p r a w   i n n y m .  

I s t n i e j ą   d w a   g ł ó w n e   r o d z a j e   z a c h o w a ń   n i e a s e r t y w n y c h :  

  

u n i k a n i e ,   o d c z u w a n y   j e s t   l ę k   p r z e d   r e a k c j ą  i n n y c h ,   t y p o w a   r e a k c j i   o s ó b  

n i e z d e c y d o w a n y c h   i   u l e g ł y c h ,  ł a t w o   p o d d a j ą c y c h   s i ę   m a n i p u l a c j i ,   

  

a g r e s j a .   

Z a s t a n ó w   s i ę ,  j a k   s i e b i e   s a m e g o   o c e n i a s z :  

 

j e s t e m   n i e ś m i a ł y , 

k o m p l e m e n t y   w p r a w i a j ą   m n i e   w   z a k ł o p o t a n i e ,  

c z ę s t o   w i d z ę   w a d y   u   i n n y c h ,  

background image

b o j ę   s i ę  r y w a l i z a c j i ,  

l u b i ę   d o r ó w n y w a ć   i n n y m ,  

l u b i ę   b y ć   " p i e r w s z y " ,  

b o j ę   s i ę   p o p e ł n i a ć   b ł ę d y ,  

b o j ę   s i ę   o d t r ą c e n i a ,  

b o j ę   s i ę   k o n f l i k t u ,  

b o j ę   s i ę   k r y t y k i , 

c z ę s t o  m ó w i ę     " p r z e p r a s z a m " . 

J e ś l i  m a s z   p r o b l e m   z   w y r a ż a n i e m   s w o i c h   u c z u ć ,   p a m i ę t a j   ż e :  

  

m a s z   p r a w o   p r o s i ć   o  t o ,   c z e g o   p r a g n i e s z ,   a l e  m u s i s z   z a a k c e p t o w a ć   f a k t ,   ż e   k t o ś  i n n y  

m a   p r a w o   T o b i e   o d m ó w i ć ,   

  

m a s z   p r a w o   p o w i e d z i e ć   " n i e   o b c h o d z i  m n i e  t o " ,    

  

m a s z   p r a w o   z a c h o w y w a ć   s i ę   n i e l o g i c z n i e   i   n i e   m u s i s z  s i ę   u s p r a w i e d l i w i a ć ,   

  

m a s z   p r a w o   p o d e j m o w a ć   s a m o d z i e l n e   d e c y z j e   i  r a d z i ć  s o b i e   z  i c h   k o n s e k w e n c j a m i ,   

  

m a s z   p r a w o   n i e   w i e d z i e ć   o   c z y m ś  l u b   c z e g o ś   n i e   r o z u m i e ć ,   

  

m a s z   p r a w o   p o p e ł n i a ć   b ł ę d y ,   

  

m a s z   p r a w o   o d n o s i ć   s u k c e s y ,   

  

m a s z   p r a w o   z m i e n i ć   z d a n i e ,   

  

m a s z   p r a w o   d o   p r y w a t n o ś c i ,   

  

m a s z   p r a w o   d o   s a m o t n o ś c i   i   n i e z a l e ż n o ś c i ,   

  

m a s z   p r a w o   m ó w i ć   t a k  l u b   n i e ,   

  

m a s z   p r a w o   w y p o w i a d a ć   s w o j e   z d a n i e .   

J e ś l i   p r a g n i e s z   b y ć   o s o b ą   a s e r t y w n ą ,   k o n i e c z n e  j e s t   w p r o w a d z e n i e   z m i a n   w   s p o s o b i e   r e a k c j i  

w   s y t u a c j a c h   s t r e s o w y c h .   S t a w i a n i e  c z o ł a   k o n f l i k t o m   w   z w i ą z k a c h   m i ę d z y l u d z k i c h   j e s t  

o k a z j ą   d o   z m i a n y   w z o r c ó w   z a c h o w a ń   w y u c z o n y c h   w   d z i e c i ń s t w i e .  J e ś l i   ź l e   s i ę  c z u j e s z   w  

p e w n e j   s y t u a c j i   w   t w o i m   z w i ą z k u ,   o d p o w i e d z   s o b i e   n a   p y t a n i a :  

  

D l a c z e g o   m ó j   p a r t n e r   z a c h o w u j e  s i ę   w   t e n  s p o s ó b ?   

  

C z y   c z u j ę   z ł o ś ć ,   s t r a c h   l u b  i r y t a c j ę ?   

  

D l a c z e g o   t o   s i ę   w   o g ó l e   d z i e j e ?   

  

J a k ą   s f e r ę   m o i c h   u c z u ć   p o r u s z a   w e   m n i e   m ó j   p a r t n e r ?   

  

D l a c z e g o   t a k   w a ż n e   j e s t   d l a   m n i e ,   a b y   w s z y s t k o   p r z e b i e g a ł o  z g o d n i e   z  m o i m  

ż y c z e n i e m ?   

  

D l a c z e g o   m ó j   p a r t n e r   z a w s z e  m u s i  m i e ć  r a c j ę ?   

  

J a k   o n   /   o n a   o d b i e r a   m o j ą   r e a k c j ę   n a  j e g o   o d m i e n n e   z d a n i e ?   

  

J a k i e   l ę k i   k r y j ą   s i ę   u   p o d s t a w   m o j e g o   p o c z u c i a   z a g r o ż e n i a ?   

background image

  

D l a c z e g o   p o s t a w a   m o j e g o   p a r t n e r a   w p ł y w a   n a   m n i e   w   t e n   s p o s ó b ?   

A b y   s t a ć   s i ę   o s o b ą   a s e r t y w n ą ,   m u s i s z   n a u c z y ć   s i ę   b e z   e m o c j i   p o w i e d z i e ć :  

  

N i e   z g a d z a m   s i ę   z   t y m ,   ż e  j e s t e m   o d p o w i e d z i a l n y   z a   t o ,   c o   s i ę   s t a ł o .   

  

O d m a w i a m   o d g r y w a n i a  r o l i   k o z ł a   o f i a r n e g o .   

  

K i e d y   p r ó b u j e s z  z r z u c i ć   n a   m n i e   o d p o w i e d z i a l n o ś ć   z a   s w o j e   b ł ę d y ,   c z u j ę   s i ę   u r a ż o n y .   

  

N i e   w e z m ę   n a   s i e b i e   w i n y   z a  t o ,   c o   s i ę   s t a ł o .   

  

N i k t   c i ę   n i e   z m u s z a ł ,   ż e b y ś   t o   z r o b i ł .   S a m   t e g o   c h c i a ł e ś / c h c i a ł a ś .   

  

D l a c z e g o   n i e  m o ż e s z   p o g o d z i ć   s i ę   z   f a k t e m ,   ż e   t o   b y ł a     t w o j a   d e c y z j a .   

  

P r z y k r o   m i .   

  

P r z e p r a s z a m .   

  

T o   b y ł a   m o j a   w i n a .   

  

T a k ,   j e s t e m   z a   t o   o d p o w i e d z i a l n y .   

  

T a k ,   p o p e ł n i ł e m   b ł ą d .   

  

T o   m o j a   w i n a ,   n i e   t w o j a .   

N a   t e m a t   a s e r t y w n o ś c i   n a p i s a n o   w i e l e   k s i ą ż e k ,   n p :     J a k   b y ć   a s e r t y w n y m ,   N a u c z   s i ę   m ó w i ć  

" n i e " ,   a u t o r k a   P a t r i c i a   M a n s f i e l d .  

N a   t e j   s t r o n i e   p r a g n ę   j e d y n i e   z a s y g n a l i z o w a ć ,   ż e   p r o c e s   p r z e b a c z a n i a   p o w i n n i ś m y  r o z p o c z ą ć  

o d   z m i a n   w   s w o i m  s p o s o b i e  m y ś l e n i a .   T y l k o   o s o b a   a s e r t y w n a   m o ż e   u w o l n i ć   s i ę   o d   p o c z u c i a  

w i n y   i   r o z p o c z ą ć   o d n o w ę .     Z a ś   p r o c e s   z m i a n y  s p o s o b u   m y ś l e n i a ,   p o z b y w a n i a   s i ę   p o c z u c i a  

w i n y ,   z d o b y w a n i e   p e w n o ś c i   s i e b i e ,  j e s t   p r o c e s e m   b a r d z o   s k o m p l i k o w a n y m ,   k t ó r y  m o ż e   t r w a ć  

k i l k a   m i e s i ę c y ,   a   n a w e t   k i l k a  l a t .  

Z a c z n i j m y   o d  

:

 

C h c ę     b y ć     p e w n y m     s i e b i e .

 

 

Ż e b y   z y s k a ć   p e w n o ś ć   s i e b i e ,   t r z e b a   z   s z a c u n k i e m   p a t r z e ć   n i   s i e b i e   s a m e g o ,

 

A   w i ę c :  

  

Z a s t ą p   s a m o k r y t y c y z m   p r z e k o n a n i e m   o   w ł a s n e j   w a r t o ś c i . .    

  

Z a s t ą p   o b a w ę   p r z e d   n i e p o w o d z e n i e m   w y r a z i s t y m   o b r a z e m  c e l u   d z i a ł a n i a   i  s u k c e s u    

 

N a j w i ę k s z y c h   d z i e ł   d o k o n a l i  c i ,  

k t ó r z y   d z i w n y m   s p o s o b e m   z a c h o w a l i   z d o l n o ś ć  

d o   s n u c i a   m a r z e ń   p r z e z   c a ł e  ż y c i e  

            / W a l t e r   R u s s e l l   B o w i e /  

  

U w o l n i j   s i ę   o d   c u d z y c h   o c z e k i w a ń .    

 

N i e   m a m   r e c e p t y   n a   s u k c e s ,  

s ł u ż ę   z a  t o   p r z e p i s e m   n a   n i e p o w o d z e n i e :  

S p r ó b u j c i e  z a d o w o l i ć   w s z y s t k i c h .  

          / H e r b e r t   B a y a r d   S w o p e /  

  

P o z w ó l   s o b i e   n a   t r o c h ę   e k s c e n t r y c z n o ś c i ,  s t a l e   c o ś  t w ó r z ,   u c z   s i ę   o r a z   c z a s a m i   z b a c z a j  

z   u t a r t y c h   s z l a k ó w .    

background image

  

Z a c h o w a j   p e w n ą   n i e z a l e ż n o ś ć   o d   r o d z i c ó w   i   o d   z n a j o m y c h . .    

  

P a t r z   z   d y s t a n s e m   n a   s w ó j   z e w n ę t r z n y   w y g l ą d .    

 

I s t n i e j e   n i e w i e l k i   z w i ą z e k   p o m i ę d z y   u r o d ą   k o b i e t y   a   j e j   w ł a s n y m  

p o c z u c i e m   a t r a k c y j n o ś c i .   K o b i e t a   z   p o z o r u   n i e a t r a k c y j n a   m o ż e   b y ć  

z a d o w o l o n a   z e   s w o j e j   u r o d y ,   p o d c z a s   g d y   i n n a ,   w y j ą t k o w o  

a t r a k c y j n a ,   p o t r a f i   p r z e j m o w a ć   s i ę   o b s e s y j n i e   d r o b n ą   s k a z ą .  

  

N i e   t r a ć  i n i c j a t y w y ,   n i e   d a w a j   z a   w y g r a n ą ,   k i e d y   z o s t a ł e ś   o d r z u c o n y .

  

P o l e c a m   d o   p r z e c z y t a n i a   k s i ą ż k ę   S z t u k a   p e w n o ś c i   s i e b i e ,   A l a n a   L o y   M c G i n n i s .    

U W A G A :     N i e  w p a d n i j  w   s a m o u w i e l b i e n i e