background image

-1- 

Oczyszczalnia ścieków – Projekt w ArcGis (wersja dokumentu 1.2) 

materiały pomocnicze to zajęć laboratoryjnych z przedmiotu  

podstawy Systemów Informacji Przestrzennej 

zweryfikowano z oprogramowaniem ArcGIS 9.3.1 

WI ZUT, Szczecin 2011 

 

1. Zapoznajemy się etapami projektowania w GIS (czyli trochę teorii… ) 

W typowym projekcie analizy przestrzennej  GIS na wstępie określa się cele projektu, następnie tworzy bazę danych projektu, zawierającą 
dane potrzebne do rozwiązania problemu, wykorzystuje funkcje systemu GIS do utworzenia modelu analitycznego rozwiązującego problem i 
na końcu prezentuje wyniki analizy. 

Etap 1: Identyfikacja celów 

Pierwszym  etapem omawianego procesu jest określenie celów jakim ma służyć analiza przestrzenna. Identyfikując te cele należy brać pod 
uwagę następujące pytania: 

 

Jaki  problem  jest  do  rozwiązania?  W  jaki  sposób  jest  on  rozwiązywany  dotychczas?  Czy  są  alternatywne  sposoby  jego 
rozwiązania z wykorzystaniem systemu GIS? 

 

Jakie maja, być finalne produkty projektu—raporty, mapy robocze, wysokiej jakości produkty kartograficzne? 

 

Do kogo są adresowane te produkty—opinia publiczna, technicy, planiści, decydenci, urzędnicy? 

 

Czy dane projektu będą wykorzystywane do innych celów? Jakie są wymagania w tym zakresie? 

Ten etap jest ważny ponieważ odpowiedzi na te pytania określają cel i zakres projektu jak również sposób jego wdrożenia i wykonania analiz 
przestrzennych. 

Etap 2: Utworzenie bazy danych projektu 

Następnym  etapem  jest  utworzenie  bazy  danych  projektu.  Utworzenie  bazy  danych  projektu  to  trójetapowy  proces,  obejmujący 
zaprojektowanie bazy danych, pozyskanie i wprowadzanie danych do bazy danych oraz zarządzanie tą bazą.  

Projektowanie bazy danych obejmuje zidentyfikowanie potrzebnych danych przestrzennych w oparciu o wymagania analizy przestrzennej, 
określenie  wymaganych  atrybutów  obiektów,  zdefiniowanie  zasięgu  projektu  oraz  wybór  układu  współrzędnych,  w  którym  baza  danych 
będzie wyrażona. 

Wprowadzanie danych do bazy danych obejmuje digitalizację lub konwersję danych z innych systemów i formatów jak również weryfikację 
i korygowanie błędów. 

Zarządzanie bazą danych obejmuje weryfikację układów współrzędnych i łączenie sąsiednich warstw informacyjnych. 

Tworzenie  bazy  danych  projektu  jest  krytyczną  i  długotrwałą  fazą  wdrażania  projektu.  Kompletność  i  dokładność  wykorzystywanych  w 
analizie danych przestrzennych określa dokładność wyników tej analizy. 

Etap 3: Analiza danych 

Trzeci  etap  projektu  stanowi  sama  analiza  przestrzenna.  Jak  wcześniej  wykazano,  analizowanie  danych  w  systemie  GIS  mieści  się  w 
szerokim  zakresie  począwszy  od  prostych  prezentacji  kartograficznych  aż  do  tworzenia  złożonych  modeli  przestrzennych.  Model  jest 
reprezentacją rzeczywistości wykorzystywaną do symulowania procesów. 

Tworzenie  modeli  przestrzennych  obejmuje  zastosowanie  co  najmniej  jednej  z  trzech  kategorii  funkcji  GIS  w  stosunku  dodanych 
przestrzennych. Są to następujące funkcje: 

 

Modelowanie geometrii - obliczanie odległości, generowanie buforów oraz obliczanie pól powierzchni i obwodów. 

 

Modelowanie zgodności - nakładanie zestawów danych w celu wyszukania miejsc zgodności określonych wartości. 

 

Modelowanie sąsiedztwa - alokacje, wyszukiwanie połączeń oraz wyznaczanie obszarów. 

Posługując się narzędziami systemu GIS można szybko wykonać analizy, które nie byłyby możliwe do wykonania metodami tradycyjnymi 
albo  trwałyby  bardzo  długo.  Ponowne  wykonanie  analizy  po  zmianie  metody  i  parametrów,  daje  również  możliwość  realizowania 
alternatywnych scenariuszy. 

Etap 4: Prezentacja wyników 

Czwarty  etap  realizacji  projektu  analitycznego  stanowi  prezentacja  wyników'  analiz  przestrzennych.  Produkt  finalny  powinien  w  sposób 
komunikatywny przedstawiać odbiorcom wyniki analiz. Najczęściej wyniki analiz przestrzennych GIS przedstawiane są na mapach. 

Wykresy i raporty to dwie kolejne metody prezentowania wyników analiz. Wykresy i raporty mogą być drukowane oddzielnie, wstawiane do 
dokumentów tworzonych w innych aplikacjach albo umieszczane bezpośrednio na mapie. 

Co dalej? 

Teraz, po przejrzeniu etapów wdrażania typowego projektu GIS, jesteśmy gotowi by rozpocząć planowanie swego własnego projektu GIS. 
Dalsza  część  niniejszej  instrukcji  opisuje  etapy  wdrażania  projektu  zmierzającego  do  znalezienia  optymalnej  lokalizacji  oczyszczalni 
ś

cieków  dla  miasta  Greenvalley.  Pierwszy  etap  -  identyfikacja  celów  projektu  -  jest  wykonany  poniżej.  Pozostałe  etapy  są  opisane  i 

wykonywane podczas studiowania dalszych punktów niniejszego podręcznika. 

background image

-2- 

2. Identyfikacja celów projektu 

Celem tego projektu analizy przestrzennej G1S jest znalezienie optymalnej lokalizacji dla nowej miejskiej oczyszczalni ścieków. Miasto nie 
korzystało  do  tej  pory  z  modelu  GIS  do  wykonywania  podobnych  zadań.  Istniejąca  oczyszczalnia  została  posadowiona  wiele  lat  temu  z 
wykorzystaniem  podstawowej  mapy  topograficznej  i  nakładek  z  folii,  a  także  znajomości  terenu  wśród  radnych  miejskich  i  konsultacji  z 
wydziałem  planowania  i  nadzoru  budowlanego.  Taka  procedura,  adekwatna  jak  na  tamte  czasy  była  jednak  bardzo  pracochłonna  i  nie 
dopuszczała konsultacji ze strony opinii publicznej. 

Obecnie problem ten jest jeszcze trudniej rozwiązać gdy przybyło terenów zabudowanych, a regulacje prawne z zakresu ochrony środowiska 
i zdrowia publicznego stały się bardziej restrykcyjne. Rada Miejska wybrała do rozwiązania problemu model GIS aby przyspieszyć proces 
wydania decyzji w sprawie lokalizacji oczyszczalni, a także zapewnić jej zgodność z obowiązującym prawem. 

Rada  Miejska  zdając  sobie  sprawę  z  tego,  że  lokalizacja  takiej  inwestycji  może  wzbudzić  kontrowersje,  potrzebuje  wyników  analizy 
przestrzennej,  identyfikującej  wszystkie  działki  do  potencjalnego  wykorzystania  z  wyróżnieniem  szczególnie  przydatnych  działek, 
wybranych  w  oparciu  o  bardzo  szczegółowe  kryteria.  Możliwe  lokalizacje  zostaną  przedyskutowane  na  sesji  Rady  Miejskiej  z  udziałem 
zainteresowanej  społeczności  miasta.  Mapa  przygotowywana  na  tę  sesję  powinna  w  czytelny  sposób  prezentować,  które  działki  są 
najbardziej przydatne, które mniej, a które są w ogóle nie przydatne do lokalizacji oczyszczalni ścieków. 

Urząd Miasta udostępnił nam listę kryteriów wyszukania optymalnej lokalizacji. Działki gruntu wybrane pod tę inwestycję powinny 
być położone: 

 

Poniżej wysokości 365 m.n.p.m., by zminimalizować koszty przepompowywania 

 

Poza obszarami zagrożonymi powodzią, by uniknąć przelewania podczas ulewnych deszczy 

 

Nie  dalej  niż  w  odległości  1000  metrów  od  rzeki,  by  zminimalizować  koszt  budowy  rurociągu  wypuszczającego  oczyszczone 
wody. 

 

Co najmniej 150 metrów od zabudowanych nieruchomości i parków miejskich, by zminimalizować szkodliwy wpływ na zdrowie 
mieszkańców 

 

Na wolnych obszarach przeznaczonych pod inwestycje, by zminimalizować koszty pozyskania i uzbrojenia terenu 

 

Dodatkowo w celu redukcji kosztów budowy i przyszłej eksploatacji, miasto preferuje lokalizacje położone: 

 

Nie dalej niż w odległości 1000 metrów od węzła magistrali kanalizacyjnej (najbardziej przydatne będą obszary położone jeszcze 
bliżej w granicach 500 metrów) 

 

Nie dalej niż w odległości 50 metrów od istniejącej drogi 

 

Oczyszczalnia będzie też wymagała łącznej powierzchni nie mniejszej niż 150 000 metrów kwadratowych. 

Wstępny  przegląd  istniejących  map  papierowych  wykazał,  że  najbardziej  naturalną  wydaje  się  lokalizacja  oczyszczalni  w 
północnowschodniej części miasta, w pobliżu rzeki, na nisko położonych obszarach. Te właśnie tereny będą studialnym obszarem naszego 
projektu. Analiza przestrzenna GIS pozwoli nam uwzględnić wszystkie postawione kryteria i zidentyfikować działki przydatne do lokalizacji 
planowanej inwestycji. 

3. Trochę o układach odniesienia i odwzorowaniach czyli znów trochę teorii… 

Co to są układy współrzędnych? 

W  modelu  wektorowym,  Arclnfo  przechowuje  geometrię  obiektów  wykorzystując  współrzędne  x,y.  Te  współrzędne  są  związane  z 
rzeczywistymi  lokalizacjami  w  przestrzeni  geograficznej  poprzez  układ  współrzędnych.  Układ  współrzędnych  określa  układ  odniesienia  i 
odwzorowanie kartograficzne. 

Układ Odniesienia 

Układ odniesienia (datum) stanowi matematyczną reprezentację kształtu powierzchni ziemi. Układ odniesienia definiuje sferoida, która jest 
przybliżeniem  kształtu  ziemi  oraz  pozycja  sferoidy  w  stosunku  do  środka  ziemi.  Istnieje  wiele  sferoid  reprezentujących  kształt  ziemi  i 
jeszcze więcej opartych na nich układów odniesienia. 

Poziomy  układ  odniesienia  stanowi  podstawę  do  odniesienia  pomierzonych  lokalizacji  na  powierzchni  ziemi.  Definiuje  on  początek  i 
orientację  linii  szerokości  i  długości  geograficznej.  Lokalny  układ  odniesienia  wyrównuje  swoją  sferoidę  tak  by  wiernie  dopasować  ją  do 
powierzchni ziemi na określonym obszarze; jego punkt początkowy znajduje się na powierzchni ziemi. Współrzędne punktu początkowego 
są  stałe,  a  wszystkie  pozostałe  punkty  są  obliczane  w  stosunku  do  tego  punktu  kontrolnego.  Początek  układu  współrzędnych  w  lokalnym 
układzie odniesienia nie jest umieszczony  w środku ziemi. Przykładami lokalnych układów odniesienia są np. NAD27 i Europejski Układ 
Odniesienia z 1950 roku (European Datum 1950). 

Wciągu  ostatnich  15  lat,  pomiary  satelitarne  dostarczyły  geodetom-matematykom  zajmującym  się  precyzyjnymi  pomiarami  kształtu  i 
wymiarów  ziemi-nowych  danych  do  zdefiniowania  elipsoidy  najdokładniej  dopasowanej  do  kształtu  ziemi,  która  odnosi  współrzędne  do 
ś

rodka  masy  ziemi.  Inaczej  niż  w  przypadku  lokalnego  układu  odniesienia,  geocentryczny  układ  odniesienia  nie  posiada  punktu 

początkowego.  Początek  tego  układu  stanowi  w  tym  sensie  środek  masy  ziemi.  Najnowszym  i  zarazem  już  szeroko  wykorzystywanym 
układem odniesienia jest wyznaczony w roku 1984 World Geodetic System (WGS84). System ten stanowi podstawę do obsługi pomiarów 
położenia na całym świecie. Na systemie WGS84 opierają się również pomiary GPS. 

background image

-3- 

 

 

 

 

Odwzorowanie kartograficzne 

Odwzorowania  kartograficzne  stanowią  transformacje  sferoidalnego  kształtu  ziemi,  umożliwiające  przedstawienie  trójwymiarowej, 
zakrzywionej powierzchni ziemi na płaszczyźnie dwuwymiarowej, w postaci współrzędnych X,Y. 

Mapy  są  płaskie  ale  powierzchnie  na  nich  reprezentowane  są  zakrzywione.  Transformację  przestrzeni  trójwymiarowej  na  dwuwymiarową 
płaszczyznę  mapy  nazywamy  "odwzorowaniem  kartograficznym".  Formuły  odwzorowawcze  są  wyrażeniami  matematycznymi, 
dokonującymi konwersji danych z przestrzeni geograficznej (szerokość i długość geograficzna) na sferze czy sferoidzie do odpowiadających 
im lokalizacji na powierzchni płaskiej. 

Ten  proces  nieuchronnie  prowadzi  do  powstawania  zniekształceń  co  najmniej  jednej  z  następujących  właściwości:  kształtu,  powierzchni 
odległości lub kierunku. Na małych obszarach obejmujących miasto czy nawet powiat zniekształcenia są na tyle niewielkie, że nie wpływają 
na  dokładność  mapy  czy  pomiarów.  Pracując  jednak  na  poziomie  kraju,  kontynentu  czy  w  skali  globalnej  należy  je  brać  pod  uwagę  i 
wybierać odwzorowania kartograficzne minimalizujące zniekształcenia w oparciu o wymagania określonych projektów. 

4. Dane źródłowe 

Skopiuj na swoje konto (i:\) do utworzonego katalogu SIP wszystkie dane z katalogu H:\SIP\ArcView\Lab1\Ex01\Greenvalley oraz foldery 
City_share, County_share i State_share z H:\SIP\ArcView\Lab5\ex02. Podłącz skopiowane dane (ArcCatalog). 

Przejrzyj dostępne dane, zwróć uwagę na następujące dane: 

 

Wysokość terenu – dane typu SHAPE 

 

Tereny nie zagrożone powodzią – obiekty w Geobazie Greenvalley.DB 

 

Układ rzek – plik Shape 

 

Działki – plik Shape 

 

Tereny parkowe – obiekty w Geobazie Greenvalley.DB 

 

Park historyczny –mapa rastrowa 

 

Układ ulic – obiekty w Geobazie Greenvalley.DB 

 

Zlokalizuj i określ rodzaj posiadanych danych. Wypełnij poniższą tabelkę (aktualny adres określa miejsce / folder gdzie znajdują się dane na 
dysku): 

background image

-4- 

 

5.Tworzymy własną GeoBazę i foldery 

Tworzymy nową GeoBazę – na podłączonym folderze / prawy przycisk myszy / Nowe (new) / Geobaza Osobista (personal Geodatabase). 
Nadajemy mu nazwę „ProjektWodny” . W analogiczny sposób tworzymy dwa dodatkowe foldery: „Analiza” oraz „Warstwy_miejskie”.  

Teraz  należy  skopiować  z  GeoBazy  Greenvalley  do  nowo  utworzonej  bazy  klasę  obiektów  zawierającej  parki  (parks_polygon)  (gdyż 
będziemy je potem modyfikować). Metoda kopiuj / wklej lub drag&drop. 

6. Tworzymy warstwy tematyczne 

Ponieważ  nie  będziemy  modyfikować  obiektów  „street_arc”  oraz  „flood_polygon” a  jedynie  wykorzystywać  je  do  analizy  przestrzennej, 
nie  musimy  robić  pełnych  kopii  tych  obiektów,  stworzymy  jednak  na  ich  podstawie  warstwy  tematyczne  (które  są  de  facto  skrótem  do 
danych).  Aby  to  zrobić  w  GeoBazie  Greenvalley  wybierz  dane  „street_arc”  /  prawy  przycisk  i  „Utwórz  warstwę  tematyczną  (create 
layer
)”. W oknie do zapisu danych przejdź do folderu „Warstwy_Miejskie” i zapisz warstwę pod nazwą „ulice”. Analogicznie tworzymy 
warstwę o nazwie „Strefy_powodzi” na bazie „flood_polygon”. 

Kolejny etap to stworzenie miniatur do stworzonych uprzednio warstw tematycznych (aby w ArcCatalog zamiast ikonek były wyświetlane 
miniatury)  Dokonujemy  tego  poprzez  wybranie  warstwy,  włączenie  podglądu  warstwy  (zakładka  preview)  a  następnie  kliknięcie  ikony 
Create Thumbnail – ostatnia ikona na pasku). Należy tego dokonać dla obu stworzonych warstw. 

7. Tworzymy mapę – wczytanie podstawowych warstw 

W programie ArcMap wczytaj warstwy parcel_1,  parcel_2strefy_powodziulicewęzeł kanalizacyjny oraz parki (z której bazy ?).  

UWAGA:  Pamiętajmy  o  dość  częstym  zapisywaniu  projektu  (nadajmy  mu  nazwę  „dane  kanalizacji”),  tak  aby  w  przypadku  zawieszenia 
programu ArcGis nie utracić zbyt dużo wykonanej już pracy. 

8.Kolejność warstw i kolory wyświetlane 

Kolejność warstw wyświetlanych zgodna jest z kolejnością wymienionych warstw w lewym oknie. Dokonując zmian kolejności warstw w 
części opisowej zmieniamy kolejność warstw wyświetlanych. Należy ustawić warstwę „strefy_powodzi” na sam dół. Należy zmienić kolor 
wyświetlania warstwy (chodzi o wypełnienie) „parcel_1” oraz „parcel_2” na „brak koloru”. Wyświetlane informacje nie będą wypełnione 
kolorem. Zmień powiększenie na „pełen zasięg danych”. 

9. Dodanie warstwy ‘rzeki’ do mapy. 

Wybieramy  ikonę  Dodaj  Dane  (Add Data)  i  wczytujemy  dane  rzeki.  Dostajemy  informacje,  że  nie  jest  określony  układ  odniesienia.  Dane 
(rzeka)  wczytuje  się  w  'przypadkowym  miejscu.  Usuwamy  wartwe  rzeki  w  ArcMap,  przechodzimy  do  Arc  Catalog  i  definiujemy  układ 
odniesienia  (river  /  RMB  / properties  /  XY  Coordinate  System  / Select  /  Geographic  coordinate  systems  / North  America  / North  America 
Datum 1983
). Teraz możemy już dodać warstwę rzeki do mapy. 

10.Dodajemy warstwy wysokości. 

Dodaj  do  mapy  warstwę  obiektów  nisko  położonych  lowland  (podobnie  jak  w  pkt. 9  należy  uprzednio  zdefiniować  układ  współrzędnych 
tym razem wskazując plik state_dot w katalogu Stateshare) Plik State_dot to zdefiniowany i zapisany układ współrzędnych. Po dokonaniu 
ustawień  dodajemy  warstwę  lowland  do  tworzonej  mapy.  Otrzymujemy  informacje  że  dodawana  warstwa  ma  odmienny  system 
współrzędnych, akceptujemy ten fakt.    

background image

-5- 

Dodaj  do  mapy  warstwę  wysokości.  Wprowadzony  Grid  wysokości  przedstawiany  jest  w  formie  bitmapy  prezentującej  mapę  wysokości. 
Dokonaj zamiany na mapę kolorów wysokości (od niebieskiego - nisko do czerwonego - wysoko) ustaw przeźroczystość na 50% (zakładki 
symbology  oraz  display)  i  nadaj  nazwę  „Ukształtowanie  terenu”  (Properties  /  General).  Ustawione  parametry  wyświetlania  tego  Gridu 
zapisz w odrębnym pliku warstwy tematycznej w folderze warstwy miejskie (Save as Layer File -> „Uksztaltowanie_terenu”) 

11.Zapisujemy Mapę 

Zapisz mapę na dysku pod nazwą „dane kanalizacji”. Zamknij program ArcMap. 

12. Export pliku Shape do Geobazy 

W ArcCatalog wybieramy plik river / RMB / Export / To Geodatabase (single). Nadaj klasie obiektów nazwę rzeka03eks.  

13.Czyszczenie drzewa katalogów 

Mamy  w  chwili  obecnej  zgromadzone  dane  do  naszego  projektu.  Należy  jednak  dokonać  pewnych  operacji  na  tych  danych  (połączyć 
warstwy z parcelami oraz zdigitalizować dane rastrowe). 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 1 --------------------------------------------------------- 

 

Digitalizacja Parku Historycznego: 

Należy zdigitalizować park historyczny który w obecnym stanie ma postać pliku rastrowego.  

14.Przygotowanie mapy do kalibracji 

Utwórz w ArcMap nową mapę, dodaj warstwę parków miejskich, ulic, parcel_2 i park historyczny (ponieważ jest to obraz TIFF, nie zawiera 
on  informacji  o  układzie  odniesienia  i  zostanie  dodany  w  przypadkowym  miejscu).  Powiększ  mapę  tak  aby  było  widać  całą  warstwę 
park_historyczny. Zapisz mapę pod nazwą „ProjektWodny” 

Aby prawidłowo umieścić park historyczny  wykorzystamy układ ulic który jest także nakreślony na tej mapie i wpasujemy je do  warstwy 
ulic.  Otwórz  nowe  okno  podglądu  parku  historycznego  (Window  /  Overview).  W  mapie  głównej  włącz  wyświetlanie  nazw  ulic.  W  oknie 
głównym w warstwie ulic znajdź obszar odpowiadający układowi ulic z parku historycznego (wykorzystaj nazwy ulic i opcje „Znajdź”), a 
następnie  za  pomocą  narzędzia  powiększania  /  pomniejszania  i  przesuwania  dopasuj  widok  tak  aby  były  widoczne  wszystkie  cztery  ulice 
wokół wklejanego parku. 

Wyłącz wyświetlanie warstwy parcel_2. Możemy teraz dokonać tzw. Kalibracji, tj. umieszczenia mapy „historic” w tworzonej mapie. 

15 Kalibracja 

Włącz  pasek  Geoodniesienia  (View  /  Toolbars  /  Georeferencing  /  Layer  /  Historic.tiff  ).  Aby  dopasować  wstępnie  położenie  parku 
historycznego  na  mapie  wybierz  Georeferencing  /  Fit  To  Display.  Narzędzie  to  wkleja  obszar  widoczny  w  oknie  Layers  Overview  (czyli 
naszą mapę  Historic.tiff) do okna głównego. Następuje zatem wstępne przesunięcie mapy rastrowej.  Przykładowy  wygląd ekaranu po tej 
operacji znajduje się poniżej: 

 

 

Aby dokonać precyzyjnej kalibracji (umiejscowienia) należy wskazać punkty które powinny się pokrywać. W naszym przypadku wskażemy 
cztery punkty i będą to skrzyżowania ulic (na mapie rastrowej są to kółka z krzyżykiem, na warstwie ulice są to punkty w których zbiegają 

background image

-6- 

się ulice). 

W  celu  zwiększenia  dokładności  otwórz  okno  Lupy  (Window  /  Magnifier).  Okno  lupy  powiększa  obszar  nad  którym  się  znajduje. 
Przesuwając to okno zmieniamy powiększany obszar. Wsszelkie operacje wykonywane w oknie Lupy wykonywane są w rzeczywistiści na 
mapie głównej. 

Ustaw okno Lupy nad pierwszym punktem kontrolnym. Na pasku Narzędziowym Geoodniesienie wybierz „Add Control Points”. Kliknij w 
znacznik  umieszczony  na  parku  historycznym  a  następnie  połącz  z  odpowiednim  skrzyżowaniem  ulic  (możesz  przesunąć  uprzednio  okno 
lupy nad właściwe skrzyżowanie). Punkty powinny być połączone tzw. łącznikiem (linia). 

Analogicznie stwórz trzy pozostałe łączniki. Listę łączników i zarządzanie nimi – w tym usuwanie – możemy przejrzeć w tabeli łączników 
(View Link Table) którą wywołyjemy z paska Geoodniesienia. 

Aby zapisać rejestracje wybierz z paska Geoodniesienie (Georeferencing) / Zaktualizuj Geoodniesienie (Update Georeferencing). Zamknij 
pasek Geoodniesienia. Mapa parku historycznego znajduje się już we właściwym miejscu. 

16 Przygotowanie do digitalizacji parku historycznego 

Przechodzimy  do  Digitalizacji  parku historycznego:  włącz  na  mapie  warstwę  parcel_2 i  wyświetl  tylko  jego  granice  (wyłącz  wypełnienie 
kolorem). Wyłącz wyświetlanie nazw ulic w warstwie ulic a następnie wyłącz wyświetlanie warstwy ulic. Zapisz tą mapę. 

17. Digitalizacja mapy 

Możemy założyć że szkic wykonany przez geodetów jest jedynie pewnym przybliżeniem granic działki. Największą dokładność uzyskano w 
tzw. punktach kontrolnych (kółeczka z krzyżykiem) oraz dokładnie zmierzono wymiary działki. Dlatego też te informacje będą podstawą w 
procesie digitalizacji. Także z tych powodów granice parku zostaną ściśle dopasowane do granic działek (parcel_2).  

Powiększ obszar parku historycznego. Utwórz zakładkę przestrzenną o nazwie „Granica Parku” (zakładki to Bookmarks). Wybierz Pasek 
Narzędziowy  Editor  następnie  rozpocznij  edycje  (Editor  /  Start  Editing).  Digitalizowane  dane  zapiszemy  w  Geobazie  Projekt  Wodny  w 
warstwie Parks_polygon

Teraz  określimy  parametry  środowiska  dociągania  tak  by  granica  nowego  parku  dokładnie  przylegała  do  granic  istniejących  działek. 
Przydatne tutaj może być narzędzie  które automatycznie dociąga wskażnik do krawędzi obiektu. Aby je użyć  zaznacz Editor / Snapping / 
Vertex
 dla warstwy parcel_2.  Spowoduje to dociąganie kursora w trakcie edycji do wierzchołków granic działek. 

Możemy  rozpocząć  digitalizację  –  wybieramy  Narzędzie  szkicu  (ołówek).  Całość  dokonujemy  w  dużym  powiększeniu.  Zaznacz  górny 
prawy narożnik parku, następnie dolny prawy oraz dolny lewy. Ponieważ kolejny wierzchołek nie leży w rogu działki należy go ustawić na 
lewej granicy działki i w odległości 98 od dolnego lewego. Skorzystaj tutaj z opcji RMB / Parallel  uprzednio ustawiając kursor na lewej 
krawędzi  działki  (w  tym  momencie  nowy  punkt  będzie  się  poruszał  równolegle  do  wskazanej  krawędzi  czyli  w  naszym  przypadku  po  tej 
krawędzi) a nstaępnie RMB / Direction / Lenght. Kolejny punkt (leżący w środku działki) powinien tworzyć krawędź równoległą do górnej 
krawędzi działki i znajdować się w odległości 100.5. Korzystaj z obcji dostępnych pod RMB.  

 

Kolejna krawędź (w górę od środka działki) powinna być prostopadła do poprzedniej. Wybierz RMB / perpendicular.  

 

Nowy punkt powinien być ustawiony na przecięciu z górną granicą działki. W tym celu postaw ten punkt wyraźnie nad górną granicą działki 
a następnie wybierz narzędzie Sketch Tool / Intersection Tool (narzędzie to wstawi punkt na przecięciu dwóch wskazanych lini). Wskaż linie 
gdzie ma być wstawiony punkt (pierwsza to linia od środka działki do góry którą przed chwilą stworzyliśmy, druga to górna granica działki. 
Po wskazaniu tych dwóch linii nowy punkt zostaje automatycznie dodany w ich przecięciu.  

background image

-7- 

 

Kliknij ponownie prawy  górny róg działki i zakończ dokonywanie obrysu RMB / Finish sketch. Nowy polygon został dodany do  warstwy 
parks_polygon w Geobazie. 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 2 --------------------------------------------------------- 

 

18. Ustawienie atrybutów nowo stworzonej działki 

Nadamy  teraz  atrybuty  dla  stworzonego  polygonu.  Na  początku  nadamy  mu  nazwę.  Wybierz  pasek  narzędziowy  Edytora    Attributes  a 
następnie nadaj mu nazwę „Historia Osadnictwa” (Name) oraz określ zarządce terenu (Maintance) - Urząd Miejski.  

Wyświetl etykiety warstwy Parki miejskie, na mapie powinna się pojawić nawa parku. Aby zachować wprowadzone zmiany w atrybutach 
wybierz Editor / Save edits a następnie Zakończ edycje (Stop editing). Usuń warstwę parku historycznego  w postaci rastra, wyłącz nazwy 
parków i zapisz mapę. 

19. Łączenie warstw 

Działki  (parcel_1  oraz  parcel_2)  są  opisane  w  dwóch  warstwach.  W  dalszej  analizie  jest  to  mało  wygodne,  gdyż  musielibyśmy  wiele 
operacji  wykonywać  dla  każdej  z  tych  warst  osobno.  Lepszym  rozwiązaniem  jest  połączyć  obie  parcele,  a  dokładniej  stworzyć  nową 
warstwę (najlepiej w naszej Geobazie) która będzie zawierać powyższe dwie warstwy.  

Powiększ całą warstwę Parcel_2 (Zoom to layer). Dodaj do mapy warstwe parcel_1. W programie ArcCatalog stworz w geobazie Projekt 
Wodny  nową  warstwę  (New  /  Featured  Class)  o  nazwie  parcel01mrg,  format  danych  określ  na  Polygon.  Następnie  określ  rodzaj 
odwzorowania  (Spatial  reference)  na  taki  sam  jak  w  warstwie  parcel_2.  W  oknie  w  którym  określamy  jakie  pola  ma  posiadać  nowo 
tworzona  warstwa należy  zaimportować pola z istniejącej warstwy parcel_2. W ten sposób stworzyliśmy nową warstwę która posiada ten 
sam  system  odwzorowania  oraz  takie  same  pola  (Featured  Class)  co  warstwa  parcel_2.  Nie  zawiera  ona  jednak  żadnych  danych,  które 
należy teraz dołączyć. Wykorzystaj do tego opcje warstwa / RMB / Load / Load data i dołącz dane z obu parceli (1 i 2) – zwróć uwagę na 
prawidłowe powiązanie odpowiednich pól przy wczytywaniu parcel_1.  

Wczytaj nową warstwę do swojej mapy a następnie usuń parcel_1 oraz parcel_2. Zapisz mapę.  

Proces przygotowywania danych dobiegł końca, możemy już przejść do analizy danych. 

ANALIZA DANYCH 

Na początku wyznaczymy tereny znajdujące się nie dalej niż 1000 metrów od rzeki i leżące poniżej 365 m. n.p.m. Schemat postępowania 
przedstawiony jest poniżej: 

 

20. Buforowanie rzeki 

Chcemy  na  początku  wyznaczyć  tereny  nisko  położone  znajdujące  się  nie  dalej  od  rzeki  niż  1000m.  Dodajemy  warstwę  rzeki,  pozostałe 
wyłączamy  (ale  nie  usuwamy).  Powiększamy  rzekę  na  pełen  ekran.  Z  ToolBox'a  wybieramy  Analyzis  /  Proximit  /  Buffer  (buforowanie  w 
okół obiektu), nowa nazwa 'rzeka04_buf', buforowanie w określonej odległości od rzeki (podajemy  wartość 1000 i zaznaczamy jednostkę 
metry). 

21. Tereny nisko położone i bufor rzeki – szukamy części wspólnej. 

Dodajemy warstwę terenów nisko położonych i znajdujemy część wspólną tych terenów i terenu nad rzeką (analogicznie jak bufor dla rzeki 
(ale  nie  identycznie)  -  skorzystaj  z  Analysis  Toolbox  /  Overlay  /  Intersection,  rezultat  zapisz  w  folderze  analiza  pod  nazwą  nisko_rzeka
Wyłącz wyświetlanie wszystkich warstw z wyjątkiem nisko_rzeka oraz parks_polygon

22. Wyznaczenie terenów 150 metrów od parków i zabudowań oraz terenów powodziowych 

background image

-8- 

Wyznaczymy teraz tereny na których działka nie może być posadowiona. Wykonamy następujące czynności: 

• Wyznacz bufor wokół parków – 150m (zapisz w folderze Analiza pod nazwą park02_buf

•  Zaznaczenie  (wybór)  działek  zamieszkanych  -  w  tym  celu  musimy  wiedzieć  który  atrybut  i  jaka  warstwa  odpowiada  za  informację  czy 
dana  działka  jest  zabudowana.  W  ArcCatalog  wybierz  warstwę  parcel_1  lub  parcel_2  przejdź  do  zakładki  Metadata  zmień  sposób 
prezentacji danych (arkusz stylów) na FGDC FAQ. Interesują nas działki mają być zamieszkane więc klikamy How does data set describe 
geographic  features
.  W  otrzymanej  tabelce  możemy  zobaczyć  że  odpowiada  za  to  atrybut  LandUse  a  kod  510  informuje  o  zamieszkaniu 
działki.  Zobaczmy  które  to  działki.  Zaznacz  na  mapie  warstwę  z  działkami  a  następnie  wybierz  z  menu  Selection  /  Select  by  attributes
Zaznaczamy w okienku właściwą warstwę oraz dodatkowo atrybut że LandUse=510 i Zastosuj. Wybrane działki powinny być zaznaczone 
na mapie. 

•  Wyznacz  bufor  wokół  zamieskzałych  działek  (150m)  –  najpierw  stwórz  nową  warstwę  w  której  znajdować  się  będą  jedynie  wybrane 
działki (warstwa / RMB / Selection / Create Layer from Selected Features) a następnie wyznacz bufor, wynik zapisz w Analiza / zab01buf

• Połącz warstwe buforową wokół parków oraz działek zamieszkałych – Wykorzystaj narzędzie Union zawarte w Toolbox, wynik zapisz w 
Analiza / zabpark_buf
.  

• Do powstałej warstwy dodaj jeszcze (Union) strefy powodzi, wynik zapisz w Analiza / zabpark_powodzie

Na  terenie  zabpark_powodzie  na  pewno  inwestycja  nie  może  być  realizowana,  gdyż  są  to  tereny  znajdujące  się  za  blisko  terenów 
zamieszkałych, parków miejskich lub leżą na terenach okresowo zalewanych. 

Usuń z mapy warstwy pośrednie (nie będą już wykorzystywane). 

 

 

 

23. Wybór działki do spełniających kryteria projektu

 

Teraz  wybierzemy  wszystkie  działki  które  znajdują  się  poza  obszarami  powodziowymi  i 
mieszkaniowo-parkowymi.  Włącz  wyświetlanie  parcel01mrg.  Następnie  wybieramy  z 
menu  select  /  select  by  location,  i  ustawiamy  opcje  zaznacania  obiektów  w  parcel01mrg  
które  przecinają  (intersection)  zabpark_powodzie.  W  tym  momencie  mamy  wybrane 
działki  które  leżą  na  terenach  powodziowych  lub  parkowo  mieszkaniowych.  My  chcemy 
uzyskać  działki  które  leżą  poza  tymi  terenami  więc  musimy  odwrócić  zaznaczenie  –  na 
nazwie warstwy RMB / selection / switch selection

Spośród  wybranych  działek  wybierz  te  które  znajdują  się  na  terenach  nisko  położonych 
(selection / select by location / select from the currently selected feastures in / parcel01mrg 
/ have their centroid in / nisko_rzeka
).  

Teraz spośród zaznaczonych działek wybierzemy te które są niezamieszkałe. Wyszukiwanie 
działek niezamieszkanych: selection / selection by attributes / parcel01mrg / select from the 
currently  selected feastures  in  / [LANDUSE]  >=700  AND [LANDUSE] <=799
  (działki  o 
atrybutach z grupy 700 są niezamieszkałe, Skąd to wiemy?) 

Wybrane działki wyeksportujemy do pliku Shape: warstwa / RMB / Data / Export data -> 
dzialki02sel (jako nowa warstwa tematyczna). W warstwie tej mamy działki które spełniają 
następujące kryteria projektu: 

 

poza strefą powodziową 

 

przynajmniej 150 metrów od parków i terenów zamieszkałych 

 

na terenech poniżej 365 m n.p.m. 

 

nie dalej niż 1000 metrów od rzeki 

 

działki niezamieszkałe 

 

 

 

 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 3 --------------------------------------------------------- 

background image

-9- 

 

24. Wyznaczanie działek odległych do 50 m od dróg i 500 m od węzła kanalizacji. 

Takiej  selekcji  można  dokonać  wykonując  buforowanie  wokół  dróg  i  węzła  kanalizacji,  a  następnie  selekcji  działek  które  należą  do  tego 
bufora (proste nieprawdaż?).  

W  naszym  przypadku  w  celach  edukacyjnych 
rozwiążemy  to  zadanie  w  inny  sposób.  W 
warstwie  działek  dodamy  atrybuty  w  których 
będzie  przechowywana  informacja  o  odległości 
od dróg i węzła kanalizacji a następnie dokonamy 
selekcji tych które spełniają postawione kryteria. 

Dodajemy w warstwie działki02.sel / RMB / open 
attribute table / Options / Add field
, nadaj nazwę 
ODL_OD_DR

analogicznie 

dodaj 

pole 

ODL_OD_WK

Dla  działek  znajdujących  się  w  odległości  nie 
większej  niż  50  metrów  ustawimy  atrybut 
ODL_OD_DR na 50, dla pozostałych na 0.  

Zaznacz  jedynie  warstwę  dzialki02sel  i  ulice,  i 
wybierz  działki  które  znajdują  się  w  odległości 
nie  większej  niż  50  metrów  od  drogi  (to  już 
chyba wiemy jak zrobić).  

Wybranym  działkom  ustaw  atrybut  na  50  – 
Otwórz  pasek  Edytora  (Editor  Toolbar)  a 
następnie Start Editing. Zaznacz folder Analiza, a 
następnie  wybierz  działki02sel.  W  dalszej 
kolejności otwórz tabelę atrybutów (działki02.sel 
/  RMB  /  open  attribute  table)
.  Działki  wcześniej 
wybrane  są  podświetlone.  Przejdż  w  prawo  do 
kolumny 

ODL_OD_DR 

na 

opisie 

ODL_OD_DR  /  RMB  /  Field  Calculator  /  =50  
Następnie zakończ edycje (Stop Editing). 

W  podobny  sposób  ustaw  wartości  0  dla  działek 
zbyt  odległych  od  węzła  kanalizacji,  500  dla 
działek leżących w odległości 0-500 metrów oraz 
1000  dla  działek  leżących  w  odległości  od  500-
1000  metrów  (pytanie:  w  jakiej  kolejności 
najlepiej to zrobić ?).  

25. 

Wyznaczanie 

działek 

wymaganej 

powierzchni.  

Pierwszym krokiem może być  wstępne sprawdzenie czy istnieją działki o pow. min. 150 000 m2 (oczywiście spośród tych które spełniają 
wszystkie kryteria projektu). W tym celu możesz wyświetlić listę działek (tabela atrybutów) i posortować ją wg powierzchni (AREA / Sort 
Descending
).   Jak łatwo zauważyć żadna z działek nie ma wymaganej powierzchni (największa ma niecałe 70 000 m2). Być może mozna 
jednak  inwestycję  zrealizować  na  kilku  sąsiadujących  działkach  o  wymaganej  powierzchni?  Wcześniej  jednak  sprawdzimy  czy  istnieją 
jakiekolwiek działki (pomijając kryteria projektu) o takiej powierzchni. 

Powiększ  na  cały  ekran  warstwę  parcel01mrg.  Następnie  zaznacz  wszystkie  działki  pow.  150  000  m2  (select  by  attributes  /  area  >= 
150000
). Powinny się zaznaczyć 3 parcele. Sprawdź jakie założenia spełniają a jakie nie te parcele: 

 

Nr 

parceli 

[numer] 

Land 

Use 

[kod] 

Teren powodziowy 

[tak / częściowo / 

nie] 

Teren blisko parków lub 

terenów zamieszkałych 

[tak / częściowo / nie] 

Teren blikso rzeki 

[tak / częściowo / nie] 

Teren nisko położony 

[tak / częściowo / nie] 

Odległość 

od drogi 

[m] 

Odległość 

od węzła 

[m] 

Odległość od 

rzeki 

[m] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Być  może  jedna  z  tych  działek  tylko  nieznacznie  odbiega  od  wytyczonych  kryteriów  i  może 
zostać  zaproponowana  jako  miejsce  inwestycji?  Najbardziej  pasuje  działka  o  numerze  159. 
Znajdź ją i zaznacz (Tools / Select Features). Stwórz nową warstwę (na podstawie zazanczonej 
działki o nazwie alternate_site warstwa / selection / create layer from selected features. Tak 
stworzona warstwa nie jest warstwą niezależną, bazuje ona na warstwie parcel01mrg (zmiany 
w warstwie bazowej mają wpływ na warstwę stworzoną).  

background image

-10- 

Sprawdźmy  jeszcze,  czy  istnieje  możliwość  umiejscowienia  inwestycje  na  kilku  przylegających  działkach  spełnijących  kryteria.  Zaznacz 
warstwę  działki  02sel,  powiększ  tą  warstwę.  Wyświetl  na  mapie  także  główny  węzeł  kanalizacji.  Sprawdź  powierzchnię  działek 
znajdujących się w pobliżu – na lewo od węzła kanalizacji (wybierz z narzędzi Tools ikonę Identify, wskaż warstwę dzialki02sel, a następnie 
wskazuj  kolejne  parcele  na  mapie.  W  oknie  Indentify  odczytuj  powierzchnię  tych  działek.  Jak  łatwo  zauważyć  wszystkie  działki  mają 
podobną powierzchnię (36000-38000 m2). Sprawdźmy powierzchnię kilku działek które mogły by stworzyć jedną większą działkę.  

Zamknij  narzędzie  Identify,  a  wybierz  Select  Features  (w  narzędziu  Tools)  i  zaznacz  cztery 
sąsiednie  działki  (patrz  rysunek  obok).  Następnie  wyświetl  tabele  atrybutów,  zaznacz 
wyświetlanie jedynie działek zaznaczonych (przycisk Selected), najedź kursorem na kolumnę 
Area  /  RMB  /  Statistics.  Odczytaj  powierzchnię  zazaczonych  działek  (czyż  nie  jest 
odpowiednia?).  W  ten  sposób  można  by  znaleźć  więcej  kombinacji  sąsiednich  działek  które 
spełniają  wymagania  projektu.  Zaznaczone  przez  nas  działki  leżą  jednak  blisko  węzła 
kanalizacji  i  tworzą  działkę  o  kształcie  zbliżonym  do  kwadratu  co  może  być  istotne  przy 
realizacji inwestycji. 

26. Prace porządkowe, kończenie analizy danych 

Na podstawie analizy możemy stwierdzić że: 

 

nie istnieje pojedyncza działka spełniające wszelkie wymogi projektu 

 

istnieje działka o wymaganej powierzchni nieznacznie przekraczająca stawiane wymagania 

 

istnieją sąsiednie działki które po połączeniu spełniają stawiane wymagania (kilka kobinacji działek) 

Stwórz mapę na której będą znajdowały się następujące warstwy: alternate_site (proponowana działka), junction point (węzeł kanalizacji), 
dzialkil02sel (wszystkie działki spełniające zdefiniowane kryteria),  rzeka03exp (przebieg rzeki), parcel01mrg (wszelkie dostępne działki), 
ulice (wiadomo). Usuń pozostałe warstwy i zapisz mapę. Zakończyliśmy etap analizy danych (przetwarzania danych). 

 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 4 --------------------------------------------------------- 

 

Wizualizacja projektu 

Wizualizacja  to  zazwyczaj  stworzenie  mapy  /  map  na  której  przedstawione  zostaną  w  różny  sposób  rozwiązania  (w  naszym  przypadku 
potencjalne lokalizacje inwestycji). Przy tworzeniu mapy powinniśmy wziąć pod uwagę odbiorcę, czy jest on zapoznany z tematem czy też 
jest laikiem i trzeba w sposób niezwykle przejrzysty przedstawić informacje. W naszym przypadku będzie to rada miasta która zapoznana 
jest z generalnymi obiektami i informacjami o projekcie.  

Stworzymy na jednej kartce 3 różne mapy które ułatwią przekazanie wszelkich informacji: 

1. Ogólna mapa obszaru miasta wskazująca ogólne miejsce lokalizacji inwestycji. Mapa zawierać będzie następujące warstwy: 

• Ulice 

• Rzeka (rzeka03exp) 

• Wysokości (elevation) 

• Przybliżoną lokalizację oczyszczalni (obszar) 

2.Mapa geodezyjna przedstawiająca podział obszaru na działki zawierająca: 

• Wolne działki pod inwestycje spełniające założenia projektu (z wyłączeniem powierzchni działki) - (działki02sel) 

• Pozostałę parcele (parcel01mrg) 

• Inne alternatywne lokalizacje (alternate_site) 

• Główny węzeł kanalizacji (junction point) 

background image

-11- 

• Bufory 500 i 1000 metrowe głównego węzła kanalizacji (junction02buf) 

• Rzeka (rzeka03exp) 

3. Mapa najbardziej przydatnych działek: 

• Działki spełnmiające wymogi inwestycji pokolorowane w zależności od odległości od dróg i węzła kanalizacji, opisane numerami działek. 
(dzialki02sel) 

• Pozostałe działki w neutralnym kolorze (dzialki02sel) 

• Inne alternatywne lokalizacje (alternate_site) 

Mapa będzie zawierać także dodatkowe informacje / symbole: 

• Spis najlepszych działęk 

• Blok tekstowy z kryteriami wyboru 

• Tytuł mapy 

• Skala dla każdej mapy 

• Legenda dla każdej mapy 

• Strzałka północy 

• Logo miasta 

• Informacje dodatkowe o mapie 

• Siatka geograficzna 

 

Na rysunku powyżej przedstawiono układ mapy którą chcemy stworzyć.  

27. Przejście w tryb przygotowania do wydruku 

Wczytaj  mapę  projekt  wodny,  włącz  /  wyłącz  odpowiednie  warstwy  aby 
uzyskać wygląd mapy zbliżony do rysunku obok. Przejdź do edycji w trybie 
Layout (View / Layout View). W tym trybie widzimy wygląd strony wraz z 
warstwami. W chwili obecnej mamy jedynie jedną ramkę z danymi (zawiera 
parcele).  Możemy  jednak  stworzyć  na  jednym  wydruku  wiele  ramek  które 
możemy  edytować.  Pasek  narzędzi  Layout  służy  do  powiększania  / 
pomniejszania / przesuwania strony wydruku. 

28. Zmiana rozmiaru strony. 

Kliknij  RMB  na  kartkę  (poza  ramką)  i  wybierz  Page  and  Print  Setup. 
Program domyślnie ustawia parametry na podstawie zainstalowanej drukarki 
domyślnej.  My  chcemy  przygotować  Mapę  do  wydruku  na  dużej  drukarce 
więc musimy odznaczyć fukcję Use Printer Paper Settings. Rozmiar papieru 
ustaw na niestandardowy, portretowyo rozmiarze 34x22 cale.  

29. Dopasowanie wielkości ramki 

Aby  zmienić  rozmiar  ramki  użyj  narzędzia  Tools  /  Select  Elements,  zaznacz  ramkę  /  RMB  /  Properties  /  Size  and  Position.  Ustaw  nowy 
rozmiar ramki na 12x9 cali.  

30. Stworzenie drugiej ramki 

background image

-12- 

Stwórz  drugą  ramkę  (poprzez  stworzenie  kopii  pierwszej  ramki),  umieść  ją  u  góry  z  prawej  strony.  Stworzona  ramka  zawiera  ten  sam 
wygląd, należy to więc zmienić. Z lewej strony programu (tam gdzie są warstwy) dodane zostało nowe drzewo z warstwami, każde dzrewo z 
warstwami dotyczy jednej ramki. Zaznaczając daną ramkę i manipulując widocznością danych warst możemy zmieniać wygląd / zawartość  
danej  ramki.  Zmien  nazwy  ramek  (kliknij  dwukrotnie  na  nazwie  Layers  w  lewym  oknie  i  podaj  nową  nazwę):  ramka  piersza:  City 
Overwiew
, druga: Study Area.  

31. Stworzenie trzeciej ramki 

Kolejną ramkę stworzymy od podstaw.  Wybierz  z menu Insert / Data Frame. Nadaj ramce nazwę: Best Pracels. Ustaw rozmiar ramki na 
12x9 cali. Ustaw ramke na dole po lewej (pod ramką pierwszą).  

Zapisz mapę 

32. Zarządzanie ramkami 

Na naszej mapie mamy trzy ramki, każda z nich będzie przedstawiała inne dane. 
Aby  było  łatwiej  pracować  w  każdej  chwili  można  przełączyć  się    do  edycji 
podglądu  danych  (view  /  data  view  –  wyświetlane  będą  warstwy  zaznaczonej 
uprzednio ramki) aby poźniej powrócić do edycji podglądu mapy (view / layout 
view
). Sprawdź czy to funkcjonuje.  

Dokonaj modyfikacji tak aby ramka City overview, zawierała jedynie układ ulic 
(w  kolorze  ciemno  szarym)  oraz  rzekę  (granatowy).  W  chwili  obecnej 
wyświetlane  są  wszystkie  ulice,  co  powoduje  małą  czytelność.  Należy  dokonać 
zmiany  tak,  aby  wyświetlały  się  jedynie  główne  ulice.  W  tym  celu  przejdź  do 
właściwości  wartwy  /  Definition  Query  /  Query  Builder  /  [Type]  <=4  (w 
warstwie  ulic  ulice  glowne  mają  ustawiony  typ  3  lub  4  a  ulice  mają  typ  =  5, 
ustawiając  taki  warunek  wyświetlimy  jedynie  główne  ulice).  Dodaj  jeszcze 
warstwę  ukształtowanie  terenu,  dopasuj  sposób  wyświetlania,  aby  była 
widoczna cała rzeka, główne ulice oraz ukształtowanie terenu. 

33. Tworzenie ramki z dostępnymi działkami 

Ramka  Study  Area  powinna  zawierać  następujące  warstwy:  junction  point, 
dzialki02sel,  rzeka03exp,  parcel01mrg.  Stwórz  jeszcze  dwie  warstwy 
wyznaczające bufor 500m (point_buf_500) oraz 1000 m (point_buf_1000) wokół 
węzła  kanalizacji,  dodaj  te  warstwy  do  tworzonej  ramki  (brak  wypełnienia  oraz 
linia koloru ciemno szary). Ustaw kolor działek (parcel01mrg) na BlueGrayDust a 
przezroczystość  na  70%.  Działki  spełniające  kryteria  projektu:  ustaw  kolor  na  
BlueGrayDust,  a  sposób  wyświetlania  (kolor)  działki  alternatywnej  ustaw  na: 
10%  Simple  hatch  oraz  kolor  wypełnienia  Gray  40%.  Waterr  junction  wyświetl 
jako czarny punkt o rozmiarze 14, a rzece nadaj kolor Atlantic Blue.  

Dodamy  teraz  do  naszej  mapy  opis  stworzonych  niedawno  buforów.  Z  okna 
narzędzi  Draw,  wybierz  wstawianie  tekstu  i  dodaj  opisy  '500  meters'  oraz  '1000 
meters
'.  Użyj  czcionki  o  rozmiarze  10  typu  Bold.  Umieść  stworzone  opisy  we 
właściwym miejscu. 

34. Tworzenie ramki z najlepszymi działkami 

Skopiuj do ramki Best Parcel z ramki Study Area następujące warstwy: alternate 
site, junction point, dzialki02sel, parcel01mrg. Sposród warstwy działki02sel zaznaczymy inaczej te, które nie leżą dalej od drogi niż 50m i 
od  węzła  kanalizacji  o  1000  metrów.  Skorzystaj  z  Select  by  Attributes  i  ustaw  stosowny  warunek.  Z  wybranych  działek  stwórz  nową 
warstwę: highly_suitable. 

Nową warstwę pożądanych działek pokolorujemy w zależności od przydatności (odległości od drogi i węzła). Możemy wyznaczyć 5 klas: 

 

Less than 500 meters from the junction and less than 50 meters from a road (junc_dist = 500 and road_dist = 50) 

 

Less than 500 meters from the junction but more than 50 meters from a road (junc_dist = 500 and road_dist = 0) 

 

500 to 1,000 meters from the junction and less than 50 meters from a road (junc_dist = 1000 and road_dist =50) 

 

500 to 1,000 meters from the junction but more than 50 meters from a road (junc_dist = 1000 and road_dist = 0) 

 

More than 1,000 meters from the junction but less than 50 meters from a road (junc_dist = 0 and road_dist = 50) 

Wybierz  dla  tej  warstwy  Symbolizacje,  wykorzystamy  pewne  unikalne  wartości  (kolory)  dla  określonych  kategori.  Wybierz  zatem 
Categories  w  Show  box  /  Unique  values,  many  fields.  Kolory  wyświetlanych  działek  będą  zależały  od  odległości  od  drogi  i  węzła,  ustaw 
zatem Value Fields na ODL_OD_DR oraz ODL_OD_WK. Trzecie pole ustaw na None. Naciśnij następnie Add All Values. Program dokona 
podziału  na  wszystkie  możliwe  kombinacje  tych  parametrów.  Dla  poszczególnych  kategorii  ustaw  następujące  kolory:  500,50  –  Tarragon 
Green, 500,0 – Lemongrass,  1000,50 - Citroen Yellow, 1000,0 - Yucca Yellow.  
Włącz  dla  tej  warstwy  także  wyświetlanie  etykiet.  Rozmiar  etykiet  przy 
wyświetlaniu jest stały. Aby sprawdzić jak będą wyglądały na wydruku należy 
skorzystać z powiększenia 1:1 w narzędziu Layout. Ustaw taką wielkość etykiet 
aby mieściły się one wewnątrz barceli (wcześniej powiększ zawartość ramki tak 
aby były widoczne działki najbardziej pożądane).  

Teraz  stworzymy  specjalną  etykietę  dla  alternatywnej  działki. Chcemy  a  by  ta 
etykieta  zawierała  powierzchnię  tej  działki  ale  z  dokładnością  do  1  metra  (w 
bazie  danych  dane  te  są  rzeczywiste).  W  tym  celu  wchodzimy  w  Właściwości 

background image

-13- 

tej warstwy i ustawienia etykiet a następnie tworzymy wyrażenie (Expression)  

Round([AREA], 0) & " " &  "m2"    - (co to oznacza?) - . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  

Mozesz  zweryfikowac  poprawność  formuły  klikając  Verify.  Klikamy  OK.  Łatwo  zauważyć  że  w  tym  przypadku  fonty  są  zbyt  małe. 
Zmienimy nieco sposób wyświetlania. Ustaw Font = 12, kliknij w  zakładce Symbol / Properties / Mask / i ustaw na Halo o rozmiarze 4 i 
kolorze Gray 10%,  

Zapisz mapę 

35. Tworzenie raportu działek 

Na  wydruku  stworzymy  raport  w  postaci  tabelki  zawierający  numer  działki, jego  powierzchnię  oraz  odległość  od  węzła  kanalizacji.  Dane 
będą pogrupowane w zależności od tej odległości i posortowane wg powierzchni. 

Powiększ  obszar  wydruku  aby  widzieć  całą  mapę.  Raport  tworzymy  wybierając  Tools  /  Reports  /  Create  Report.  Ustaw  odpowiednią 
warstwę  na  bazie  której  chcesz  robić  raport  (działki  pożądane),  ustaw  pola  które  będą  w  raporcie  (3)  oraz  ustaw  Raport  Viewer  Contents 
Field
 na  ODL_OD_WK.  Przechodzimy  teraz  do  grupowania  (zakładka  Grouping)  i  tworzymy  grupy  w  zależności  od  odległości  od  węzła 
kanalizacji.  Ustaw    ODL_OD_WK  /  Normal  /  Ascending.  Następnie  ustawiamy  sortowanie  malejące  ze  względu  na  powierzchnię.  W 
zakładce Display musimy zwiększyć szerokość pola Fields / APN, tak aby w generowanym raporcie zmieścił się numer działki. Ustaw na 1. 
Wygeneruj raport, a następnie dodaj go do tworzonej mapy. 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 5 --------------------------------------------------------- 

 

36. Tworzenie ramki z kryteriami projektu 

Stwórz w katalogu SIP plik RTF o nazwie kryteria w którym określ warunki posadowienia inwestycji: 

Projekt oczyszczalni ścieków – wymagania: 

 

nie dalej niż 1000 metrów od rzeki 

 

na wysokości poniżej 365 metrów 

 

poza terenami powodziowymi 

 

powyżej 150 metrów od parków i terenów zamieszkałych 

 

na wolnych działkach  

Dodatkowe kryteria: 

 

nie dalej niż 50 metrów od drogi 

 

nie dalej niż 1000 metrów od węzła kanalizacji 

(preferowana odległość mniejsza niż 500 metrów) 

 

Wczytaj ten plik w ArcMap jako nową ramkę (Insert / Object / Form File), dopasuj wielkość czcionki i umieść we właściwym miejscu. 

35. Zaznaczenie obszaru zainteresowań na mapce głównej 

W  chwili  obhecnej  ramka  City  Overview  ukazuje  większą  część  misata  a  ramka  Study  Area  obszar  zainteresowań  (dużo  mniejszy 
powierzchnią). Dobrze by było aby na mapce City Overview nanieść prostokąt który wskazywał by obszar widoczny na mapce Study Area.  

Dokonujemy  tego  poprzez  warstwa  City  Overview  /  Properties  /  extent  rectangle  /  wskazanie  ramki  Study  Area.  Ustaw  kolor  stworzonej 
ramki na czarny.  

37. Dodanie legendy do ramki City Overview 

Zaznaczamy ramkę City Overview i wybieramy Insert / Legend. Chcemy aby legenda obejmowała wszystkie warstwy tej mapy, kasujemy 
także tytuł (nie jest nam potrzebny). Stwórz legendę, umieść ją po prawej stronie na dole od ramki City Overview. Tekst opisujący rzekę 
brzmi  rzeka03eks.  Zmien  to  na  rzeka  (po prostu  zmien nazwę  warstwy  w  lewym  oknie).  Analogicznie  napis  Value  zmień  na  Wysokość 
(dokonaj zmieny w warstwie ukształtowanie terenu w lewym oknie) (patrz rysunek). 

38. Dodanie podziałki skali do ramki City Overview 

Dodaj podziałkę skali inser / scale bar (proponuje typ nr 5). Przeskaluj ją i umieść we właściwym miejscu (tuż pod ramką) (patrz rysunek) 

39. Dodanie legendy i podziałki skali  do ramki Best Parcels 

W podobny sposób stwórz legendę oraz podziałkę skali dla ramki Best Parcels (patrz rysunek). 

40. Dodanie legendy i podziałki skali  do ramki Best Parcels 

W podobny sposób stwórz legendę oraz podziałkę skali dla ramki Best Parcels (patrz rysunek) 

background image

-14- 

 

 

41. Dodanie wskaźnika północy 

Dodaj wskaźnik północy w lewym górnym rogu. 

42. Dodanie tytułu mapy 

Dodaj tytuł mapy „Propozycje posadowienia Oczyszczalni ścieków.” Font Arial rozmiar 55. Tytuł obróć w lewo o 90 stopni i umiesc wzdłuż 
lewej krawędzi pod znakiem północy.  

43. Dodanie logo miasta 

Dodaj logo miasta (h:\sip\tutorial91\city_logo.bmp), ustaw rozmiar (szerokosc) na 2,5 cala, umieść je w prawym dolnym rogu.  

44. Dodanie informacji o mapie 

Należy do mapy dodać informacje o odwzorowaniu oraz dacie stworzenia. Dodaj następuyjący tekst: 

UTM Zone 11N, NAD 1983 
2007.12.12 

dopasuj rozmiar i umieść go pod logo miasta 

45. Wyrównywanie elementów na mapie 

W chwili obecnej mamy na mapie wszystkie elementy. Należy je jedynie wyrównać, aby nadać mapie profesjonalizmu 

Zaznacz dwie górne mapki oraz legendy do nich a następnie z paska narzędzi Draw / Drawing / Align / Align Bottom. Wszystkie elementy 
zostaną wyrównane do podstawy. Analogicznie wyrównaj wszelkie elementy na stronie (zarówno góra / dół, jak i prawo / lewo). 

46. Upiększanie mapy 

Dodaj prostokąt (z paska narzędzi draw) wokół tytułu mapy oraz znaku północy. Wyrównaj, przenieś pod spód, ustaw kolor wypełnienia na 
jasno niebieski.  

Kolejny prostoką ma obejmować całą mapę. Ustaw kolor na oliwkowy. 

Sprawdz dokładnie mapę, ułożenie lementów, jej czytelność, nanieś ewentualne poprawki 

Zapisz mapę. 

Projekt  zakończony.  Teraz  powinieneś  wydrukować  kilka arkuszy  i  dostarczyć  na posiedzenie  rady  miasta.  A  następnie  czeka  cię  wysoka 
premia za dobrze wykonaną robotę i wszasy na Hawajach. Miłego wypoczynku !!! 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 6 --------------------------------------------------------- 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

rzeka

ulice

Uksztaltowanie terenu

Wysoko

ść

 n.p.m.

High : 773

Low : 323

0

2 000

4 000

6 000

1 000

Meters

0

500

1 000

1 500

2 000

2 500

Meters

Po

żą

dane działki

O dległo

ś ć

 od drogi, od legło

ść

 od w

ę

zła

< 50; 0-500

< 50; 500-1000

> 50; 0-500

>50; 500-1000

działka alternatywna

!

w

ę

zeł kanalizacji

0

500

1 000

1 500

2 000

2 500

250

Meters

background image

-15-