background image

-1- 

Oczyszczalnia ścieków – Projekt w ArcGis (wersja dokumentu 1.3) 

materiały pomocnicze to zajęć laboratoryjnych z przedmiotu  

podstawy Systemów Informacji Przestrzennej 

zweryfikowano z oprogramowaniem ArcGIS 10.0 

WI ZUT, Szczecin 2012 

 

1. Zapoznajemy się etapami projektowania w GIS (czyli trochę teorii… ) 

W  typowym  projekcie  analizy  przestrzennej  GIS  na  wstępie  określa  się  cele  projektu,  następnie  tworzy  bazę  danych  projektu,  zawierającą  dane  potrzebne  do 
rozwiązania problemu, wykorzystuje funkcje systemu GIS do utworzenia modelu analitycznego rozwiązującego problem i na końcu prezentuje wyniki analizy. 

Etap 1: Identyfikacja celów 

Pierwszym etapem omawianego procesu jest określenie celów jakim ma służyć analiza przestrzenna. Identyfikując te cele należy brać pod uwagę następujące pytania: 

• 

Jaki  problem  jest  do  rozwiązania?  W  jaki  sposób  jest  on  rozwiązywany  dotychczas?  Czy  są  alternatywne  sposoby  jego  rozwiązania  z  wykorzystaniem 
systemu GIS? 

• 

Jakie maja, być finalne produkty projektu—raporty, mapy robocze, wysokiej jakości produkty kartograficzne? 

• 

Do kogo są adresowane te produkty—opinia publiczna, technicy, planiści, decydenci, urzędnicy? 

• 

Czy dane projektu będą wykorzystywane do innych celów? Jakie są wymagania w tym zakresie? 

Ten etap jest ważny ponieważ odpowiedzi na te pytania określają cel i zakres projektu jak również sposób jego wdrożenia i wykonania analiz przestrzennych. 

Etap 2: Utworzenie bazy danych projektu 

Następnym  etapem  jest  utworzenie  bazy  danych  projektu.  Utworzenie  bazy  danych  projektu  to  trójetapowy  proces,  obejmujący  zaprojektowanie  bazy  danych, 
pozyskanie i wprowadzanie danych do bazy danych oraz zarządzanie tą bazą.  

Projektowanie  bazy  danych  obejmuje  zidentyfikowanie  potrzebnych  danych  przestrzennych  w  oparciu  o  wymagania  analizy  przestrzennej,  określenie  wymaganych 
atrybutów obiektów, zdefiniowanie zasięgu projektu oraz wybór układu współrzędnych, w którym baza danych będzie wyrażona. 

Wprowadzanie danych do bazy danych obejmuje digitalizację lub konwersję danych z innych systemów i formatów jak również weryfikację i korygowanie błędów. 

Zarządzanie bazą danych obejmuje weryfikację układów współrzędnych i łączenie sąsiednich warstw informacyjnych. 

Tworzenie  bazy  danych  projektu  jest  krytyczną  i  długotrwałą  fazą  wdrażania  projektu.  Kompletność  i  dokładność  wykorzystywanych  w  analizie  danych 
przestrzennych określa dokładność wyników tej analizy. 

Etap 3: Analiza danych 

Trzeci etap projektu stanowi sama analiza przestrzenna. Jak wcześniej wykazano, analizowanie danych w systemie GIS mieści się w szerokim zakresie począwszy od 
prostych  prezentacji  kartograficznych  aż  do  tworzenia  złożonych  modeli  przestrzennych.  Model  jest  reprezentacją  rzeczywistości  wykorzystywaną  do  symulowania 
procesów. 

Tworzenie  modeli  przestrzennych  obejmuje  zastosowanie  co najmniej  jednej  z  trzech kategorii  funkcji  GIS  w  stosunku dodanych przestrzennych.  Są  to następujące 
funkcje: 

• 

Modelowanie geometrii - obliczanie odległości, generowanie buforów oraz obliczanie pól powierzchni i obwodów. 

• 

Modelowanie zgodności - nakładanie zestawów danych w celu wyszukania miejsc zgodności określonych wartości. 

• 

Modelowanie sąsiedztwa - alokacje, wyszukiwanie połączeń oraz wyznaczanie obszarów. 

Posługując się narzędziami systemu GIS można szybko wykonać analizy, które nie byłyby możliwe do wykonania metodami tradycyjnymi albo trwałyby bardzo długo. 
Ponowne wykonanie analizy po zmianie metody i parametrów, daje również możliwość realizowania alternatywnych scenariuszy. 

Etap 4: Prezentacja wyników 

Czwarty etap realizacji projektu analitycznego stanowi prezentacja wyników' analiz przestrzennych. Produkt finalny powinien w sposób komunikatywny przedstawiać 
odbiorcom wyniki analiz. Najczęściej wyniki analiz przestrzennych GIS przedstawiane są na mapach. 

Wykresy i raporty to dwie kolejne metody prezentowania wyników analiz. Wykresy i raporty mogą być drukowane oddzielnie, wstawiane do dokumentów tworzonych 
w innych aplikacjach albo umieszczane bezpośrednio na mapie. 

Co dalej? 

Teraz,  po  przejrzeniu  etapów  wdrażania  typowego  projektu  GIS,  jesteśmy  gotowi  by  rozpocząć  planowanie  swego  własnego  projektu  GIS.  Dalsza  część  niniejszej 
instrukcji  opisuje  etapy  wdrażania  projektu  zmierzającego  do  znalezienia  optymalnej  lokalizacji  oczyszczalni  ścieków  dla  miasta  Greenvalley.  Pierwszy  etap  - 
identyfikacja celów projektu - jest wykonany poniżej. Pozostałe etapy są opisane i wykonywane podczas studiowania dalszych punktów niniejszego podręcznika. 

2. Identyfikacja celów projektu 

Celem tego projektu analizy przestrzennej GIS jest znalezienie optymalnej lokalizacji dla nowej miejskiej oczyszczalni ścieków. Miasto nie korzystało do tej pory z 
modelu GIS do wykonywania podobnych zadań. Istniejąca oczyszczalnia została posadowiona wiele lat temu z wykorzystaniem podstawowej mapy topograficznej i 
nakładek z folii, a także znajomości terenu wśród radnych miejskich i konsultacji z wydziałem planowania i nadzoru budowlanego. Taka procedura, adekwatna jak na 
tamte czasy była jednak bardzo pracochłonna i nie dopuszczała konsultacji ze strony opinii publicznej. 

Obecnie problem ten jest jeszcze trudniej rozwiązać gdy przybyło terenów zabudowanych, a regulacje prawne  z zakresu ochrony środowiska i zdrowia publicznego 
stały  się  bardziej  restrykcyjne.  Rada  Miejska  wybrała  do  rozwiązania  problemu  model  GIS  aby  przyspieszyć  proces  wydania  decyzji  w  sprawie  lokalizacji 
oczyszczalni, a także zapewnić jej zgodność z obowiązującym prawem. 

Rada  Miejska  zdając  sobie  sprawę  z  tego,  że  lokalizacja  takiej  inwestycji  może  wzbudzić  kontrowersje,  potrzebuje  wyników  analizy  przestrzennej,  identyfikującej 
wszystkie  działki do  potencjalnego  wykorzystania  z  wyróżnieniem  szczególnie  przydatnych  działek,  wybranych  w  oparciu  o  bardzo  szczegółowe  kryteria.  Możliwe 

background image

-2- 

lokalizacje zostaną przedyskutowane na sesji Rady Miejskiej z udziałem zainteresowanej społeczności miasta. Mapa przygotowywana na tę sesję powinna w czytelny 
sposób prezentować, które działki są najbardziej przydatne, które mniej, a które są w ogóle nie przydatne do lokalizacji oczyszczalni ścieków. 

Urząd Miasta udostępnił nam listę kryteriów wyszukania optymalnej lokalizacji. Działki gruntu wybrane pod tę inwestycję powinny być położone: 

• 

Poniżej wysokości 365 m.n.p.m., by zminimalizować koszty przepompowywania 

• 

Poza obszarami zagrożonymi powodzią, by uniknąć przelewania podczas ulewnych deszczy 

• 

Nie dalej niż w odległości 1000 metrów od rzeki, by zminimalizować koszt budowy rurociągu wypuszczającego oczyszczone wody. 

• 

Co najmniej 150 metrów od zabudowanych nieruchomości i parków miejskich, by zminimalizować szkodliwy wpływ na zdrowie mieszkańców 

• 

Na wolnych obszarach przeznaczonych pod inwestycje, by zminimalizować koszty pozyskania i uzbrojenia terenu 

• 

Dodatkowo w celu redukcji kosztów budowy i przyszłej eksploatacji, miasto preferuje lokalizacje położone: 

• 

Nie dalej niż w odległości 1000 metrów od węzła magistrali kanalizacyjnej (najbardziej przydatne będą obszary położone jeszcze bliżej  w granicach 500 
metrów) 

• 

Nie dalej niż w odległości 50 metrów od istniejącej drogi 

• 

Oczyszczalnia będzie też wymagała łącznej powierzchni nie mniejszej niż 150 000 metrów kwadratowych. 

Wstępny przegląd istniejących map papierowych wykazał, że najbardziej naturalną wydaje się lokalizacja oczyszczalni w północnowschodniej części miasta, w pobliżu 
rzeki, na nisko położonych obszarach. Te  właśnie tereny będą studialnym obszarem naszego projektu. Analiza przestrzenna GIS pozwoli nam uwzględnić wszystkie 
postawione kryteria i zidentyfikować działki przydatne do lokalizacji planowanej inwestycji. 

3. Trochę o układach odniesienia i odwzorowaniach czyli znów trochę teorii… 

Co to są układy współrzędnych? 

W  modelu  wektorowym,  Arclnfo  przechowuje  geometrię  obiektów  wykorzystując  współrzędne  x,y.  Te  współrzędne  są  związane  z  rzeczywistymi  lokalizacjami  w 
przestrzeni geograficznej poprzez układ współrzędnych. Układ współrzędnych określa układ odniesienia i odwzorowanie kartograficzne. 

Układ Odniesienia 

Układ  odniesienia  (datum)  stanowi  matematyczną  reprezentację  kształtu  powierzchni  ziemi.  Układ  odniesienia  definiuje  sferoida,  która  jest  przybliżeniem  kształtu 
ziemi oraz pozycja sferoidy w stosunku do środka ziemi. Istnieje wiele sferoid reprezentujących kształt ziemi i jeszcze więcej opartych na nich układów odniesienia. 

Poziomy  układ  odniesienia  stanowi  podstawę  do  odniesienia  pomierzonych  lokalizacji  na  powierzchni  ziemi.  Definiuje  on  początek  i  orientację  linii  szerokości  i 
długości geograficznej. Lokalny układ odniesienia wyrównuje swoją sferoidę tak by wiernie dopasować ją do powierzchni ziemi na określonym obszarze; jego punkt 
początkowy  znajduje  się  na  powierzchni  ziemi.  Współrzędne  punktu  początkowego  są  stałe,  a  wszystkie  pozostałe  punkty  są  obliczane  w  stosunku  do  tego  punktu 
kontrolnego. Początek układu współrzędnych w lokalnym układzie odniesienia nie jest umieszczony  w środku ziemi. Przykładami lokalnych układów odniesienia są 
np. NAD27 i Europejski Układ Odniesienia z 1950 roku (European Datum 1950). 

Wciągu ostatnich 15 lat, pomiary satelitarne dostarczyły geodetom-matematykom zajmującym się precyzyjnymi pomiarami kształtu i wymiarów ziemi-nowych danych 
do zdefiniowania elipsoidy najdokładniej dopasowanej do kształtu ziemi, która odnosi współrzędne do środka masy ziemi. Inaczej niż w przypadku lokalnego układu 
odniesienia,  geocentryczny  układ  odniesienia  nie  posiada  punktu  początkowego.  Początek  tego  układu  stanowi  w  tym  sensie  środek  masy  ziemi.  Najnowszym  i 
zarazem  już  szeroko  wykorzystywanym  układem  odniesienia  jest  wyznaczony  w  roku  1984  World  Geodetic  System  (WGS84).  System  ten  stanowi  podstawę  do 
obsługi pomiarów położenia na całym świecie. Na systemie WGS84 opierają się również pomiary GPS. 

 

 

 

 

Odwzorowanie kartograficzne 

Odwzorowania kartograficzne stanowią transformacje sferoidalnego kształtu ziemi, umożliwiające przedstawienie trójwymiarowej, zakrzywionej powierzchni ziemi na 
płaszczyźnie dwuwymiarowej, w postaci współrzędnych X,Y. 

Mapy  są  płaskie  ale  powierzchnie  na  nich  reprezentowane  są  zakrzywione.  Transformację  przestrzeni  trójwymiarowej  na  dwuwymiarową  płaszczyznę  mapy 
nazywamy  "odwzorowaniem  kartograficznym".  Formuły  odwzorowawcze  są  wyrażeniami  matematycznymi,  dokonującymi  konwersji  danych  z  przestrzeni 
geograficznej (szerokość i długość geograficzna) na sferze czy sferoidzie do odpowiadających im lokalizacji na powierzchni płaskiej. 

Ten proces nieuchronnie prowadzi do powstawania zniekształceń co najmniej jednej z następujących właściwości: kształtu, powierzchni odległości lub kierunku. Na 
małych obszarach obejmujących miasto czy nawet powiat zniekształcenia są na tyle niewielkie, że nie wpływają na dokładność mapy czy pomiarów. Pracując jednak 
na poziomie kraju, kontynentu czy w skali globalnej należy je brać pod uwagę i wybierać odwzorowania kartograficzne minimalizujące zniekształcenia w oparciu o 
wymagania określonych projektów. 

4. Dane źródłowe 

Na swoim dysku (i:\) utwórz folder SIP i skopiuj do niego wszystkie dane z katalogu H:\SIP\ArcView\Lab1\Ex01\Greenvalley oraz foldery City_share, County_share i 
State_share z H:\SIP\ArcView\Lab5\ex02. Podłącz skopiowane dane (ArcCatalog). 

Przejrzyj dostępne dane, zwróć uwagę na następujące dane: 

background image

-3- 

◦ 

Wysokość terenu – dane typu SHAPE 

◦ 

Tereny nie zagrożone powodzią – obiekty w Geobazie Greenvalley.DB 

◦ 

Układ rzek – plik Shape 

◦ 

Działki – plik Shape 

◦ 

Tereny parkowe – obiekty w Geobazie Greenvalley.DB 

◦ 

Park historyczny –mapa rastrowa 

◦ 

Układ ulic – obiekty w Geobazie Greenvalley.DB 

 

Zlokalizuj i określ rodzaj posiadanych danych. Wypełnij poniższą tabelkę (aktualny adres określa miejsce / folder gdzie znajdują się dane na dysku): 

 

5.Tworzymy własną GeoBazę i foldery 

Tworzymy  nową  GeoBazę  –  na  podłączonym  folderze  /  prawy  przycisk  myszy  /  Nowe  (new)  /  Geobaza  Osobista  (personal  Geodatabase).  Nadajemy  mu  nazwę 
ProjektWodny” . W analogiczny sposób tworzymy dwa dodatkowe foldery: „Analiza” oraz „Warstwy_miejskie”.  

Teraz  należy  skopiować  z  GeoBazy  Greenvalley  do  nowo  utworzonej  bazy  klasę  obiektów  zawierającej  parki  (parks_polygon)  (gdyż  będziemy  je  potem 
modyfikować). Metoda kopiuj / wklej lub drag&drop. 

6. Tworzymy warstwy tematyczne 

Ponieważ nie będziemy modyfikować obiektów „street_arc” oraz „flood_polygon” a jedynie wykorzystywać je do analizy przestrzennej, nie musimy robić pełnych 
kopii tych obiektów, stworzymy jednak na ich podstawie warstwy tematyczne (które są de facto skrótem do danych). Aby to zrobić w GeoBazie Greenvalley wybierz 
dane  „street_arc”  /  prawy  przycisk  i  „Utwórz  warstwę  tematyczną  (create  layer)”.  W  oknie  do  zapisu  danych  przejdź  do  folderu  „Warstwy_Miejskie”  i  zapisz 
warstwę pod nazwą „ulice”. Analogicznie tworzymy warstwę o nazwie „Strefy_powodzi” na bazie „flood_polygon”. 

Kolejny  etap  to  stworzenie  miniatur  do  stworzonych  uprzednio  warstw  tematycznych  (aby  w  ArcCatalog  zamiast  ikonek były  wyświetlane  miniatury)  Dokonujemy 
tego poprzez wybranie warstwy, włączenie podglądu warstwy (zakładka preview) a następnie kliknięcie ikony Create Thumbnail – ostatnia ikona na pasku). Należy 
tego dokonać dla obu stworzonych warstw. 

7. Tworzymy mapę – wczytanie podstawowych warstw 

W programie ArcMap wczytaj warstwy parcel_1,  parcel_2strefy_powodziulicewęzeł kanalizacyjny oraz parki (z której bazy ?).  

UWAGA: Pamiętajmy o dość częstym zapisywaniu projektu (nadajmy mu nazwę „dane kanalizacji”), tak aby w przypadku zawieszenia programu ArcGis nie utracić 
zbyt dużo wykonanej już pracy. 

8.Kolejność warstw i kolory wyświetlane 

Kolejność warstw wyświetlanych zgodna jest z kolejnością wymienionych warstw w lewym oknie. Dokonując zmian kolejności warstw w części opisowej zmieniamy 
kolejność  warstw  wyświetlanych.  Należy  ustawić  warstwę  „strefy_powodzi”  na  sam  dół.  Należy  zmienić  kolor  wyświetlania  warstwy  (chodzi  o  wypełnienie) 
parcel_1” oraz „parcel_2” na „brak koloru”. Wyświetlane informacje nie będą wypełnione kolorem. Zmień powiększenie na „pełen zasięg danych”. 

9. Dodanie warstwy ‘rzeki’ do mapy. 

Wybieramy  ikonę  Dodaj  Dane  (Add  Data)  i  wczytujemy  dane  rzeki.  Dostajemy  informacje,  że  nie  jest  określony  układ  odniesienia.  Dane  (rzeka)  wczytuje  się  w 
'przypadkowym miejscu. Usuwamy wartwe rzeki w ArcMap, przechodzimy do Arc Catalog i definiujemy układ odniesienia (river / RMB / properties / XY Coordinate 
System / Select / Geographic coordinate systems / North America / NAD 1983

). Teraz możemy już dodać warstwę rzeki do mapy. 

background image

-4- 

10.Dodajemy warstwy wysokości. 

Dodaj do mapy warstwę obiektów nisko położonych lowland (podobnie jak w pkt. 9 należy uprzednio zdefiniować układ współrzędnych tym razem wskazując plik 
state_dot  w  katalogu  Stateshare)  Plik  State_dot  to  zdefiniowany  i  zapisany  układ  współrzędnych.  Po  dokonaniu ustawień  dodajemy  warstwę  lowland  do tworzonej 
mapy. Otrzymujemy informacje że dodawana warstwa ma odmienny system współrzędnych, akceptujemy ten fakt.    

Dodaj do mapy warstwę  wysokości. Wprowadzony  Grid wysokości przedstawiany jest w formie bitmapy prezentującej mapę wysokości. Dokonaj zamiany na mapę 
kolorów  wysokości  (od  niebieskiego  -  nisko  do  czerwonego  -  wysoko)  ustaw  przeźroczystość  na  50%  (zakładki  symbology  oraz  display)  i  nadaj  nazwę 
Ukształtowanie terenu” (Properties / General). Ustawione parametry wyświetlania tego Gridu zapisz w odrębnym pliku warstwy tematycznej w folderze  warstwy 
miejskie (Save as Layer File -> „Uksztaltowanie_terenu”) 

11.Zapisujemy Mapę 

Zapisz mapę na dysku pod nazwą „dane kanalizacji”. Zamknij program ArcMap. 

12. Export pliku Shape do naszej Geobazy 

W ArcCatalog wybieramy plik river / RMB / Export / To Geodatabase (single). Wprowadz w oknie ścieżkę dostępu do własnej bazy danych oraz nadaj klasie obiektów 
nazwę rzeka03eks.  

13. Zamykamy program 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 1 --------------------------------------------------------- 

 

Digitalizacja Parku Historycznego: 

Należy zdigitalizować (zamienić dane w formacie rastrowym na dane wektorowe) park historyczny.  

14.Przygotowanie mapy do kalibracji 

W programie ArcCatalog podłącz swój folder z danymi. Utwórz w ArcMap nową mapę, dodaj warstwę parków miejskich (ze swojej bazy danych ProjektWodny), ulic, 
parcel_2 i park historyczny (ponieważ jest to  obraz TIFF, nie zawiera  on informacji o układzie odniesienia i zostanie dodany  w przypadkowym miejscu). Powiększ 
mapę tak aby było widać całą warstwę park_historyczny. Zapisz mapę pod nazwą „ProjektWodny” 

Aby  prawidłowo  umieścić park historyczny  wykorzystamy  układ ulic  który  jest  także  nakreślony  na  tej  mapie  i  wpasujemy  je  do  warstwy  ulic.  Zaznacz  warstwę  z 
rysunkiem parku historycznego a następnie otwórz nowe okno podglądu parku historycznego (Window / Overview). W mapie głównej włącz wyświetlanie nazw ulic. 
W  oknie  głównym  w  warstwie  ulic  znajdź  obszar  odpowiadający  układowi  ulic  z  parku  historycznego  (wykorzystaj  nazwy  ulic  i  opcje  „Znajdź”),  a  następnie  za 
pomocą narzędzia powiększania / pomniejszania i przesuwania dopasuj widok tak aby były widoczne wszystkie cztery ulice wokół wklejanego parku. 

Wyłącz wyświetlanie warstwy parcel_2. Możemy teraz dokonać tzw. Kalibracji, tj. umieszczenia mapy „historic” w tworzonej mapie. 

15 Kalibracja 

Włącz  pasek  Geoodniesienia  (Customize  /  Toolbars  /  Georeferencing  /  Layer  /  Historic.tiff  ).  Aby  dopasować  wstępnie  położenie  parku  historycznego  na  mapie 
wybierz  Georeferencing  /  Fit  To  Display.  Narzędzie  to  wkleja  obszar  widoczny  w  oknie  Layers  Overview  (czyli  naszą  mapę    Historic.tiff)  do  okna  głównego. 
Następuje zatem wstępne przesunięcie mapy rastrowej.  Przykładowy wygląd ekaranu po tej operacji znajduje się poniżej: 

 

 

Aby dokonać precyzyjnej kalibracji (umiejscowienia) należy  wskazać punkty które powinny się pokrywać. W  naszym przypadku wskażemy cztery  punkty i będą to 
skrzyżowania ulic (na mapie rastrowej są to kółka z krzyżykiem, na warstwie ulice są to punkty w których zbiegają się ulice). 

W  celu  zwiększenia  dokładności  otwórz  okno  Lupy  (Window  /  Magnifier).  Okno  lupy  powiększa  obszar  nad  którym  się  znajduje.  Przesuwając  to  okno  zmieniamy 
powiększany obszar. Wszelkie operacje wykonywane w oknie Lupy wykonywane są w rzeczywistiści na mapie głównej. 

Ustaw okno Lupy nad pierwszym punktem kontrolnym. Na pasku Narzędziowym Geoodniesienie wybierz „Add Control Points”. Kliknij w znacznik umieszczony na 
parku historycznym a następnie połącz z odpowiednim skrzyżowaniem ulic (możesz przesunąć uprzednio okno lupy nad właściwe skrzyżowanie). Punkty powinny być 

background image

-5- 

połączone tzw. łącznikiem (linia). 

Analogicznie stwórz trzy pozostałe  łączniki. Listę łączników i zarządzanie nimi – w tym usuwanie – możemy przejrzeć  w tabeli łączników (View Link Table) którą 
wywołyjemy z paska Geoodniesienia. 

Aby  zapisać  rejestracje  wybierz  z  paska  Geoodniesienie  (Georeferencing)  /  Zaktualizuj  Geoodniesienie  (Update  Georeferencing).  Zamknij  pasek  Geoodniesienia. 
Mapa parku historycznego znajduje się już we właściwym miejscu. 

16 Przygotowanie do digitalizacji parku historycznego 

Przechodzimy do Digitalizacji parku historycznego: włącz na mapie warstwę parcel_2 i wyświetl tylko jego granice (wyłącz wypełnienie kolorem, ustaw kolor linii na 
czerwone). Wyłącz wyświetlanie nazw ulic w warstwie ulic a następnie wyłącz wyświetlanie warstwy ulic. Zapisz tą mapę. 

17. Digitalizacja mapy 

Możemy  założyć  że  szkic  wykonany  przez  geodetów  jest  jedynie  pewnym  przybliżeniem  granic  działki.  Największą  dokładność  uzyskano  w  tzw.  punktach 
kontrolnych  (kółeczka  z  krzyżykiem)  oraz  dokładnie  zmierzono  wymiary  działki.  Dlatego  też  te  informacje  będą  podstawą  w  procesie  digitalizacji.  Także  z  tych 
powodów granice parku zostaną ściśle dopasowane do granic działek (parcel_2).  

Zaznacz warstwę parks_polygon, powiększ obszar parku historycznego. Utwórz zakładkę przestrzenną o nazwie „Granica Parku” (zakładki to Bookmarks). Wybierz 
Pasek  Narzędziowy  Editor  następnie  rozpocznij  edycje  (Editor  /  Start  Editing).  Digitalizowane  dane  zapiszemy  w  własnej  Geobazie  Projekt  Wodny  w  warstwie 
Parks_polygon

Teraz  określimy  parametry  środowiska  dociągania  tak  by  granica  nowego  parku  dokładnie  przylegała  do  granic  istniejących  działek.  Przydatne  tutaj  może  być 
narzędzie  które  automatycznie  dociąga  wskaźnik  do  krawędzi  obiektu.  Aby  je  użyć  zaznacz  Editor  /  Snapping  /  Vertex  dla  warstwy  parcel_2.    Spowoduje  to 
dociąganie kursora w trakcie edycji do wierzchołków granic działek. 

Możemy  rozpocząć  digitalizację  –  w  prawym  oknie  zaznaczamy,  że  dane  digitalizacji  mają  być  zapisane  w  parks_polygon,  poniżej  że  będziemy  tworzyć  poligon. 
Zaznacz teraz górny prawy narożnik parku, następnie dolny prawy oraz dolny lewy. Ponieważ kolejny wierzchołek nie leży w rogu działki należy go ustawić na lewej 
granicy działki i w odległości 98 od dolnego lewego. Skorzystaj tutaj z opcji RMB / Parallel  uprzednio ustawiając kursor na lewej krawędzi działki (w tym momencie 
nowy punkt będzie się poruszał równolegle do wskazanej krawędzi czyli w naszym przypadku po tej krawędzi) a nstaępnie RMB / Lenght. Kolejny punkt (leżący  w 
ś

rodku działki) powinien tworzyć krawędź równoległą do górnej krawędzi działki i znajdować się w odległości 100.5. Korzystaj z opcji dostępnych pod RMB.  

 

Kolejna krawędź (w górę od środka działki) powinna być prostopadła do poprzedniej. Wybierz RMB / perpendicular.  

 

Nowy punkt powinien być ustawiony na przecięciu z górną granicą działki. Kliknij ponownie prawy górny róg działki i zakończ dokonywanie obrysu RMB / Finish 
sketch

. Nowy polygon został dodany do warstwy parks_polygon w Geobazie. 

18. Ustawienie atrybutów nowo stworzonej działki 

Nadamy teraz atrybuty dla stworzonego polygonu. Na początku nadamy mu nazwę. Wybierz z paska narzędziowego Edytora ikonkę Attributes a następnie nadaj temu 
obszarowi nazwę „Historia Osadnictwa” (Name) oraz określ zarządcę terenu (Maintance) - Urząd Miejski.  

Wyświetl etykiety warstwy Parki miejskie, na mapie powinna się pojawić nawa parku. Aby zachować wprowadzone zmiany w atrybutach wybierz Editor / Save edits 
a następnie Zakończ edycje (Stop editing). Usuń warstwę parku historycznego w postaci rastra, wyłącz nazwy parków i zapisz mapę. 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 2 --------------------------------------------------------- 

 

19. Łączenie warstw 

Działki (parcel_1 oraz parcel_2) są opisane w dwóch warstwach. W dalszej analizie jest to mało wygodne, gdyż musielibyśmy wiele operacji wykonywać dla każdej z 
tych  warst  osobno.  Lepszym  rozwiązaniem  jest  połączyć  obie  parcele,  a  dokładniej  stworzyć  nową  warstwę  (najlepiej  w  naszej  Geobazie)  która  będzie  zawierać 
powyższe dwie warstwy.  

Powiększ całą warstwę Parcel_2 (Zoom to layer). Dodaj do mapy warstwę parcel_1. W programie ArcCatalog stworz w geobazie Projekt Wodny nową warstwę (New 
/  Featured  Class

)  o nazwie  parcel01mrg,  format danych  określ  na  Polygon.  Następnie  określ  rodzaj  odwzorowania  (Spatial  reference) na  taki  sam  jak  w  warstwie 

parcel_2.  W  oknie  w  którym  określamy  jakie  pola  ma  posiadać  nowo  tworzona  warstwa  należy  zaimportować  pola  z  istniejącej  warstwy  parcel_2.  W  ten  sposób 
stworzyliśmy nową warstwę która posiada ten sam system odwzorowania oraz takie same pola (Featured Class) co warstwa parcel_2. Nie zawiera ona jednak żadnych 

background image

-6- 

danych, które należy teraz dołączyć. Wykorzystaj do tego opcje warstwa / RMB / Load / Load data i dołącz dane z obu parceli (1 i 2) – zwróć uwagę na prawidłowe 
powiązanie odpowiednich pól przy wczytywaniu parcel_1.  

Wczytaj nową warstwę do swojej mapy a następnie usuń parcel_1 oraz parcel_2. Zapisz mapę.  

Proces przygotowywania danych dobiegł końca, możemy już przejść do analizy danych. 

 

ANALIZA DANYCH 

Na początku wyznaczymy tereny znajdujące się nie dalej niż 1000 metrów od rzeki i leżące poniżej 365 m. n.p.m. Schemat postępowania przedstawiony jest poniżej: 

 

20. Buforowanie rzeki 

Chcemy  na  początku  wyznaczyć  tereny  nisko  położone  znajdujące  się  nie  dalej  od  rzeki  niż  1000m.  Dodajemy  warstwę  rzeki  (którą?  –  patrz  obrazek  powyżej), 
pozostałe wyłączamy (ale nie usuwamy). Powiększamy rzekę na pełen ekran. Z ToolBox'a wybieramy Analyzis / Proximit / Buffer (buforowanie wokół obiektu), nowa 
nazwa 'rzeka04_buf', buforowanie w określonej odległości od rzeki (podajemy wartość 1000 i zaznaczamy jednostkę metry). 

21. Tereny nisko położone i bufor rzeki – szukamy części wspólnej. 

Dodajemy  warstwę  terenów  nisko  położonych  i  znajdujemy  część  wspólną  tych  terenów  i  terenu  nad  rzeką  (analogicznie  jak  bufor  dla  rzeki  (ale  nie  identycznie)  - 
skorzystaj  z  Analysis  Toolbox  /  Overlay  /  Intersection,  rezultat  zapisz  w  folderze  analiza  pod  nazwą  nisko_rzeka.  Wyłącz  wyświetlanie  wszystkich  warstw  z 
wyjątkiem nisko_rzeka oraz parks_polygon

22. Wyznaczenie terenów 150 metrów od parków i zabudowań oraz terenów powodziowych 

Wyznaczymy teraz tereny na których działka nie może być posadowiona. Wykonamy następujące czynności: 

 

• Wyznacz bufor wokół parków – 150m (zapisz w folderze Analiza pod nazwą park02_buf

• Zaznaczenie (wybór) działek zamieszkanych - w tym celu musimy wiedzieć który atrybut i jaka warstwa odpowiada za 
informację  czy  dana  działka  jest  zabudowana.  Często  takie  informacje  znajdziemy  w  tzw.  Meta  danych  do  plików  z 
danymi. W programie  ArcCatalog musimy uprzednio zmienić sposób prezentacji meta danych (Customize / ArcCatalog 
Options

, zakładka Metadata, zmień sposób prezentacji na Iso19139), następnie w ArcCatalog zaznacz warstwę parcel_1 

lub parcel_2 przejdź do zakładki Description Rozwiń drzewo FGDC meta data / entities and attributes, zwróć uwagę na 
opis Land Use – co oznaczają poszczególne  wartości?  Interesują nas działki: kod 510 informuje o zamieszkaniu działki 
(Residental), a warto zapamiętać także, że działki dla których Land Use = 713, 723 oraz 732 są niezamieszkałe (Vacant).  

Zobaczmy zatem na mapie które działki są niezamieszkałe. Zaznacz na mapie warstwę z działkami a następnie wybierz z 
menu Selection / Select by attributes. Zaznacza w okienku właściwą warstwę oraz dodatkowo atrybut LandUse=510 i 
Zastosuj

. Wybrane działki powinny być zaznaczone na mapie. 

•  Wyznacz  bufor  wokół  zamieszkałych  działek  (150m)  –  najpierw  stwórz  nową  warstwę  w  której  znajdować  się  będą 
jedynie wybrane działki (warstwa / RMB / Selection / Create Layer from Selected Features) a następnie wyznacz bufor, 
wynik zapisz w Analiza / zab01buf

•  Połącz  warstwę  buforową  wokół  parków  oraz  działek  zamieszkałych  –  Wykorzystaj  narzędzie  Union  zawarte  w 
Toolbox, wynik zapisz w Analiza / zabpark_buf.  

• Do powstałej warstwy dodaj jeszcze (Union) strefy powodzi, wynik zapisz w Analiza / zabpark_powodzie

Na terenie zabpark_powodzie na pewno inwestycja nie może być realizowana, gdyż są to tereny znajdujące się za blisko 
terenów zamieszkałych, parków miejskich lub leżą na terenach okresowo zalewanych. 

Usuń z mapy warstwy pośrednie (nie będą już wykorzystywane). 

 

23. Wybór działki do spełniających kryteria projektu 

Teraz  wybierzemy  wszystkie  działki  które  znajdują  się  poza  obszarami  powodziowymi  i  mieszkaniowo-parkowymi. 
Włącz wyświetlanie parcel01mrg. Następnie wybieramy z menu select / select by location, i ustawiamy opcje zaznacania 
obiektów w parcel01mrg  które przecinają (intersectionzabpark_powodzie. W tym momencie mamy wybrane działki 
które  leżą  na  terenach  powodziowych  lub  parkowo  mieszkaniowych.  My  chcemy  uzyskać  działki  które  leżą  poza  tymi 
terenami więc musimy odwrócić zaznaczenie – na nazwie warstwy RMB / selection / switch selection

Spośród  wybranych  działek  wybierz  te  które  znajdują  się  na terenach nisko  położonych  (selection /  select by location / 
select from the currently selected feastures in / parcel01mrg / have their centroid in / nisko_rzeka

).  

background image

-7- 

Teraz  spośród  zaznaczonych  działek  wybierzemy  te  które  są  niezamieszkałe.  Wyszukiwanie  działek  niezamieszkanych:  selection  /  selection  by  attributes  / 
parcel01mrg  /  select from  the  currently  selected  feastures  in  / [LANDUSE]  >=700 AND [LANDUSE]  <=799
  (działki  o  atrybutach  z  grupy  700  są  niezamieszkałe, 
Skąd to wiemy?) 

Wybrane działki wyeksportujemy do pliku Shape: warstwa / RMB / Data / Export data -> dzialki02sel (jako nowa warstwa tematyczna). W warstwie tej mamy działki 
które spełniają następujące kryteria projektu: 

• 

poza strefą powodziową 

• 

przynajmniej 150 metrów od parków i terenów zamieszkałych 

• 

na terenach poniżej 365 m n.p.m. 

• 

nie dalej niż 1000 metrów od rzeki 

• 

działki niezamieszkałe 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 3 --------------------------------------------------------- 

 

24. Wyznaczanie działek odległych do 50 m od dróg i 500 m od węzła kanalizacji. 

Takiej  selekcji  można  dokonać  wykonując  buforowanie  wokół  dróg  i 
węzła kanalizacji, a następnie selekcji działek które należą do tego bufora 
(proste nieprawdaż?).  

W  naszym  przypadku  w  celach  edukacyjnych  rozwiążemy  to  zadanie  w 
inny  sposób.  W  warstwie  działek  dodamy  atrybuty  w  których  będzie 
przechowywana  informacja  o  odległości  od  dróg  i  węzła  kanalizacji  a 
następnie dokonamy selekcji tych które spełniają postawione kryteria. 

Dodajemy w warstwie działki02.sel / RMB / open attribute table / Options 
/  Add  field

,  nadaj  nazwę  ODL_OD_DR,  analogicznie  dodaj  pole 

ODL_OD_WK

Dla  działek  znajdujących  się  w  odległości  nie  większej  niż  50  metrów 
ustawimy atrybut ODL_OD_DR na 50, dla pozostałych na 0.  

Zaznacz  jedynie  warstwę  dzialki02sel  i  ulice,  i  wybierz  działki  które 
znajdują  się  w  odległości  nie  większej  niż  50  metrów  od  drogi  (to  już 
chyba wiemy jak zrobić).  

Wybranym działkom ustaw atrybut na 50 – Otwórz pasek Edytora (Editor 
Toolbar

)  a  następnie  Start  Editing.  Zaznacz  folder  Analiza,  a  następnie 

wybierz  działki02sel.  W  dalszej  kolejności  otwórz  tabelę  atrybutów 
(działki02.sel / RMB / open attribute table). Działki wcześniej wybrane są 
podświetlone.  Przejdż  w  prawo  do  kolumny  ODL_OD_DR  i  na  opisie 
ODL_OD_DR / RMB / Field Calculator / =50 . Następnie zakończ edycje 
(Stop Editing). 

W podobny sposób ustaw wartości 0 dla działek zbyt odległych od węzła 
kanalizacji,  500  dla  działek  leżących  w  odległości  0-500  metrów  oraz 
1000 dla działek  leżących  w  odległości  od 500-1000  metrów  (pytanie:  w 
jakiej kolejności najlepiej to zrobić ?).  

25. Wyznaczanie działek o wymaganej powierzchni.  

Pierwszym krokiem może być wstępne sprawdzenie czy istnieją działki o 
pow. min. 150 000 m2 (oczywiście spośród tych które spełniają wszystkie 
kryteria  projektu).  W  tym  celu  możesz  wyświetlić  listę  działek  (tabela 
atrybutów)  i  posortować  ją  wg  powierzchni  (AREA  /  Sort  Descending).   
Jak  łatwo  zauważyć  żadna  z  działek  nie  ma  wymaganej  powierzchni 
(największa  ma  niecałe  70  000  m2). Być  może  można  jednak  inwestycję 
zrealizować na kilku sąsiadujących działkach o wymaganej powierzchni? Wcześniej jednak sprawdzimy czy istnieją jakiekolwiek działki (pomijając kryteria projektu) 
o takiej powierzchni. 

Powiększ na cały ekran warstwę parcel01mrgNastępnie zaznacz wszystkie działki pow. 150 000 m2 (select by attributes / area >= 150000). Powinny się zaznaczyć 
3 parcele. Sprawdź jakie założenia spełniają a jakie nie te parcele (proszę wypełnić poniższą tabelkę): 

 

Nr 

parceli 

[numer] 

Land 

Use 

[kod] 

Teren powodziowy 

[tak / częściowo / 

nie] 

Teren blisko parków lub 

terenów zamieszkałych 

[tak / częściowo / nie] 

Teren blisko rzeki 

[tak / częściowo / nie] 

Teren nisko położony 

[tak / częściowo / nie] 

Odległość 

od drogi 

[m] 

Odległość 

od węzła 

[m] 

Odległość od 

rzeki 

[m] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Być może jedna z tych działek tylko nieznacznie odbiega od wytyczonych kryteriów i może zostać zaproponowana jako miejsce inwestycji? Najbardziej pasuje działka 
o  numerze  …  (podaj  numer  –  object  ID).  Znajdź  ją  i  zaznacz  (Tools  /  Select  Features).  Stwórz  nową  warstwę  (na  podstawie  zaznaczonej  działki  o  nazwie 

background image

-8- 

alternate_site  warstwa  /  selection  /  create  layer  from  selected  features.  Tak  stworzona  warstwa  nie  jest  warstwą  niezależną,  bazuje  ona  na  warstwie  parcel01mrg 
(zmiany w warstwie bazowej mają wpływ na warstwę stworzoną).  

Sprawdźmy  jeszcze,  czy  istnieje  możliwość  umiejscowienia  inwestycje  na  kilku  przylegających  działkach  spełniających  kryteria.  Zaznacz  warstwę  działki  02sel
powiększ tą warstwę. Wyświetl na mapie także główny węzeł kanalizacji. Sprawdź powierzchnię działek znajdujących się w pobliżu – na lewo od węzła kanalizacji 
(wybierz z narzędzi Tools ikonę Identify, wskaż warstwę dzialki02sel, a następnie wskazuj kolejne parcele na mapie. W oknie Indentify odczytuj powierzchnię tych 
działek. Jak łatwo zauważyć wszystkie działki mają podobną powierzchnię (36000-38000 m2). Sprawdźmy powierzchnię kilku działek które mogły by stworzyć jedną 
większą działkę.  

Zamknij  narzędzie  Identify,  a  wybierz  Select  Features  (w  narzędziu  Tools)  i  zaznacz  cztery  sąsiednie  działki  (patrz 
rysunek  obok).  Następnie  wyświetl  tabele  atrybutów,  zaznacz  wyświetlanie  jedynie  działek  zaznaczonych  (przycisk 
Selected), najedź kursorem na kolumnę Area / RMB / Statistics. Odczytaj powierzchnię zaznaczonych działek (czyż nie 
jest  odpowiednia?).  W  ten  sposób  można  by  znaleźć  więcej  kombinacji  sąsiednich  działek  które  spełniają  wymagania 
projektu.  Zaznaczone  przez  nas  działki  leżą  jednak  blisko  węzła  kanalizacji i  tworzą  działkę  o  kształcie  zbliżonym  do 
kwadratu co może być istotne przy realizacji inwestycji. 

26. Prace porządkowe, kończenie analizy danych 

Na podstawie analizy możemy stwierdzić że: 

• 

nie istnieje pojedyncza działka spełniające wszelkie wymogi projektu 

• 

istnieje działka o wymaganej powierzchni nieznacznie przekraczająca stawiane wymagania 

• 

istnieją sąsiednie działki które po połączeniu spełniają stawiane wymagania (kilka kombinacji działek) 

Stwórz  mapę  na  której  będą  znajdowały  się  następujące  warstwy:  alternate_site  (proponowana  działka),  junction  point  (węzeł  kanalizacji),  dzialkil02sel  (wszystkie 
działki spełniające zdefiniowane kryteria),  rzeka03exp (przebieg rzeki), parcel01mrg (wszelkie dostępne działki), ulice (wiadomo). Usuń pozostałe warstwy i zapisz 
mapę. Zakończyliśmy etap analizy danych (przetwarzania danych). 

 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 4 --------------------------------------------------------- 

 

Wizualizacja projektu 

Wizualizacja  to  zazwyczaj  stworzenie  mapy  /  map  na  której  przedstawione  zostaną  w  różny  sposób  rozwiązania  (w  naszym  przypadku  potencjalne  lokalizacje 
inwestycji).  Przy  tworzeniu  mapy  powinniśmy  wziąć  pod  uwagę  odbiorcę,  czy  jest  on  zapoznany  z  tematem  czy  też  jest  laikiem  i  trzeba  w  sposób  niezwykle 
przejrzysty przedstawić informacje. W naszym przypadku będzie to rada miasta która zapoznana jest z generalnymi obiektami i informacjami o projekcie.  

Stworzymy na jednej kartce 3 różne mapy które ułatwią przekazanie wszelkich informacji: 

1. Ogólna mapa obszaru miasta wskazująca ogólne miejsce lokalizacji inwestycji. Mapa zawierać będzie następujące warstwy: 

• Ulice 

• Rzeka (rzeka03exp) 

• Wysokości (elevation) 

• Przybliżoną lokalizację oczyszczalni (obszar) 

2.Mapa geodezyjna przedstawiająca podział obszaru na działki zawierająca: 

• Wolne działki pod inwestycje spełniające założenia projektu (z wyłączeniem powierzchni działki) - (działki02sel) 

• Pozostałe parcele (parcel01mrg) 

• Inne alternatywne lokalizacje (alternate_site) 

• Główny węzeł kanalizacji (junction point) 

• Bufory 500 i 1000 metrowe głównego węzła kanalizacji (junction02buf) 

• Rzeka (rzeka03exp) 

3. Mapa najbardziej przydatnych działek: 

• Działki spełniające wymogi inwestycji pokolorowane w zależności od odległości od dróg i węzła kanalizacji, opisane numerami działek. (dzialki02sel) 

background image

-9- 

• Pozostałe działki w neutralnym kolorze (dzialki02sel) 

• Inne alternatywne lokalizacje (alternate_site) 

Mapa będzie zawierać także dodatkowe informacje / symbole: 

• Spis najlepszych działek 

• Blok tekstowy z kryteriami wyboru 

• Tytuł mapy 

• Skala dla każdej mapy 

• Legenda dla każdej mapy 

• Strzałka północy 

• Logo miasta 

• Informacje dodatkowe o mapie 

• Siatka geograficzna 

Na rysunku powyżej przedstawiono układ mapy którą chcemy stworzyć.  

 

27. Przejście w tryb przygotowania do wydruku 

Wczytaj  mapę projekt  wodny,  włącz  /  wyłącz  odpowiednie  warstwy  aby  uzyskać  wygląd  mapy  zbliżony  do 
rysunku obok. Przejdź do edycji w trybie Layout (View / Layout View). W tym trybie widzimy wygląd strony 
wraz z warstwami. W chwili obecnej mamy jedynie jedną ramkę z danymi (zawiera parcele). Możemy jednak 
stworzyć  na  jednym  wydruku  wiele  ramek  które  możemy  edytować.  Pasek  narzędzi  Layout  służy  do 
powiększania / pomniejszania / przesuwania strony wydruku. 

28. Zmiana rozmiaru strony. 

Kliknij RMB na kartkę (poza ramką) i wybierz Page and Print Setup. Program domyślnie ustawia parametry 
na  podstawie  zainstalowanej  drukarki  domyślnej.  My  chcemy  przygotować  Mapę  do  wydruku  na  dużej 
drukarce  więc  musimy  odznaczyć  funkcję  Use  Printer  Paper  Settings.  Rozmiar  papieru  ustaw  na 
niestandardowy, portretowo rozmiarze 34x22 cale.  

29. Dopasowanie wielkości ramki 

Aby zmienić rozmiar ramki użyj narzędzia Tools / Select Elements, zaznacz ramkę / RMB / Properties / Size and Position. Ustaw nowy rozmiar ramki na 12x9 cali.  

30. Stworzenie drugiej ramki 

Stwórz drugą ramkę (poprzez stworzenie kopii pierwszej ramki), umieść ją u góry z prawej strony. Stworzona ramka zawiera ten sam wygląd, należy to więc zmienić. 
Z lewej strony programu (tam gdzie są warstwy) dodane zostało nowe drzewo z warstwami, każde drzewo z warstwami dotyczy jednej ramki. Zaznaczając daną ramkę 
i manipulując widocznością danych warstw możemy zmieniać wygląd / zawartość  danej ramki. Zmień nazwy ramek (kliknij dwukrotnie na nazwie Layers w lewym 
oknie i podaj nową nazwę): ramka piersza: City Overwiew, druga: Study Area.  

31. Stworzenie trzeciej ramki 

Kolejną ramkę stworzymy od podstaw. Wybierz z menu Insert / Data Frame. Nadaj ramce nazwę: Best Pracels. Ustaw rozmiar ramki na 12x9 cali. Ustaw ramke na 
dole po lewej (pod ramką pierwszą).  

Zapisz mapę 

32. Zarządzanie ramkami 

Na naszej mapie mamy trzy ramki, każda z nich będzie przedstawiała inne dane. Aby było łatwiej pracować 
w  każdej  chwili  można  przełączyć  się    do  edycji  podglądu  danych  (view  /  data  view  –  wyświetlane  będą 
warstwy zaznaczonej uprzednio ramki) aby później powrócić do edycji podglądu mapy (view / layout view). 
Sprawdź czy to funkcjonuje.  

Dokonaj modyfikacji tak aby ramka City overview, zawierała jedynie układ ulic (w kolorze ciemno szarym) 
oraz  rzekę  (granatowy).  W  chwili  obecnej  wyświetlane  są  wszystkie  ulice,  co  powoduje  małą  czytelność. 
Należy dokonać zmiany tak, aby wyświetlały się jedynie główne ulice. W tym celu przejdź do właściwości 
wartwy / Definition Query / Query Builder / [Type] <=4

 (w warstwie ulic ulice główne mają ustawiony typ 3 

lub  4  a  ulice  mają  typ  =  5,  ustawiając  taki  warunek  wyświetlimy  jedynie  główne  ulice).  Dodaj  jeszcze 
warstwę ukształtowanie terenu, dopasuj sposób wyświetlania, aby była widoczna cała rzeka, główne ulice 
oraz ukształtowanie terenu. 

33. Tworzenie ramki z dostępnymi działkami 

Ramka  Study  Area  powinna  zawierać  następujące  warstwy:  junction  point,  dzialki02sel,  rzeka03exp, 
parcel01mrg.  Stwórz  jeszcze  dwie  warstwy  wyznaczające  bufor  500m  (point_buf_500)  oraz  1000  m 
(point_buf_1000) wokół węzła kanalizacji, dodaj te warstwy do tworzonej ramki (brak wypełnienia oraz linia 
koloru  ciemno  szary).  Ustaw  kolor  działek  (parcel01mrg)  na  BlueGrayDust  a  przezroczystość  na  70%. 
Działki  spełniające  kryteria  projektu:  ustaw  kolor  na    BlueGrayDust,  a  sposób  wyświetlania  (kolor)  działki 
alternatywnej ustaw na: 10% Simple hatch oraz kolor wypełnienia Gray 40%. Waterr junction wyświetl jako 
czarny punkt o rozmiarze 14, a rzece nadaj kolor Atlantic Blue.  

Dodamy  teraz  do  naszej  mapy  opis  stworzonych  niedawno  buforów.  Z  okna  narzędzi  Draw,  wybierz 
wstawianie  tekstu  i  dodaj  opisy  '500  meters'  oraz  '1000  meters'.  Użyj  czcionki  o  rozmiarze  10  typu  Bold. 
Umieść stworzone opisy we właściwym miejscu. 

34. Tworzenie ramki z najlepszymi działkami 

Skopiuj  do  ramki  Best  Parcel  z  ramki  Study  Area  następujące  warstwy:  alternate  site,  junction  point, 

background image

-10- 

dzialki02sel,  parcel01mrg.  Spośród  warstwy  działki02sel  zaznaczymy  inaczej  te,  które  leżą  nie  dalej  niż  50m  od  drogi  lub  nie  dalej  niż  1000  metrów  od  węzła 
kanalizacji. Skorzystaj z Select by Attributes i ustaw stosowny warunek. Z wybranych działek stwórz nową warstwę: highly_suitable. 

Nową warstwę pożądanych działek pokolorujemy w zależności od przydatności (odległości od drogi i węzła). Możemy wyznaczyć 5 klas: 

• 

Less than 500 meters from the junction and less than 50 meters from a road (junc_dist = 500 and road_dist = 50) 

• 

Less than 500 meters from the junction but more than 50 meters from a road (junc_dist = 500 and road_dist = 0) 

• 

500 to 1,000 meters from the junction and less than 50 meters from a road (junc_dist = 1000 and road_dist =50) 

• 

500 to 1,000 meters from the junction but more than 50 meters from a road (junc_dist = 1000 and road_dist = 0) 

• 

More than 1,000 meters from the junction but less than 50 meters from a road (junc_dist = 0 and road_dist = 50) 

Wybierz dla tej warstwy Symbolizacje, wykorzystamy pewne unikalne wartości (kolory) dla określonych 
kategorii.  Wybierz  zatem  Categories  w  Show  box  /  Unique  values,  many  fields.  Kolory  wyświetlanych 
działek  będą  zależały  od  odległości  od  drogi  i  węzła,  ustaw  zatem  Value  Fields  na  ODL_OD_DR  oraz 
ODL_OD_WK

.  Trzecie  pole  ustaw  na  None.  Naciśnij  następnie  Add  All  Values.  Program  dokona 

podziału  na  wszystkie  możliwe  kombinacje  tych  parametrów.  Dla  poszczególnych  kategorii  ustaw 
następujące kolory: 500,50 – Tarragon Green, 500,0 – Lemongrass,  1000,50 - Citroen Yellow, 1000,0 - 
Yucca Yellow.  Włącz dla tej warstwy także wyświetlanie etykiet. Rozmiar etykiet przy wyświetlaniu jest 
stały. Aby sprawdzić jak będą wyglądały na wydruku należy skorzystać z powiększenia 1:1 w narzędziu 
Layout

.  Ustaw  taką  wielkość  etykiet  aby  mieściły  się  one  wewnątrz  parceli  (wcześniej  powiększ 

zawartość ramki tak aby były widoczne działki najbardziej pożądane).  

Teraz  stworzymy  specjalną  etykietę  dla  alternatywnej  działki.  Chcemy  a  by  ta  etykieta  zawierała 
powierzchnię tej działki ale z dokładnością do 1 metra (w bazie danych dane te są rzeczywiste).  W tym 
celu  wchodzimy  w  Właściwości  tej  warstwy  i  ustawienia  etykiet  a  następnie  tworzymy  wyrażenie 
(Expression)  

Round([AREA], 0) & " " &  "m2"    - (co to oznacza?) - . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  

Mozesz  zweryfikowac  poprawność  formuły  klikając  Verify.  Klikamy  OK.  Łatwo  zauważyć  że  w  tym 
przypadku  fonty  są  zbyt  małe.  Zmienimy  nieco  sposób  wyświetlania.  Ustaw  Font  =  12,  kliknij  w 
zakładce Symbol / Edit / Mask / i ustaw na Halo o rozmiarze 1 i kolorze Gray 10%,  

Zapisz mapę 

35. Tworzenie raportu działek 

Na  wydruku  stworzymy  raport  w  postaci  tabelki  zawierający  numer  działki,  jego  powierzchnię  oraz 
odległość  od  węzła  kanalizacji.  Dane  będą pogrupowane  w  zależności  od  tej  odległości  i  posortowane 
wg powierzchni. 

Powiększ obszar wydruku aby widzieć całą mapę. Raport tworzymy wybierając View / Report / Create 
Report

. Ustaw odpowiednią warstwę na bazie której chcesz robić raport (działki pożądane), ustaw pola 

które będą w raporcie oraz ustaw Raport Viewer Contents Field na ODL_OD_WK. Przechodzimy teraz 
do  grupowania  (w  okienku  Grouping)  i  tworzymy  grupy  w  zależności  od  odległości  od  węzła 
kanalizacji. Ustaw  ODL_OD_WK / Normal / Ascending a następnie ustawiamy sortowanie malejące ze 
względu  na  powierzchnię.  Dokonaj  jeszcze  Edycji  całego  wygenerowanego  raportu  i  ustaw  wszystkie 
elementy aby wyglądał tak jak na rysunku (szablon Galesburg). Stworzony raport dodaj do mapy. 

 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 5 ----------------------------------- 

 

36. Tworzenie ramki z kryteriami projektu 

Stwórz w katalogu SIP plik RTF o nazwie kryteria w którym określ warunki posadowienia inwestycji: 

Projekt oczyszczalni ścieków – wymagania: 

− 

nie dalej niż 1000 metrów od rzeki 

− 

na wysokości poniżej 365 metrów 

− 

poza terenami powodziowymi 

− 

powyżej 150 metrów od parków i terenów zamieszkałych 

− 

na wolnych działkach  

Dodatkowe kryteria: 

− 

nie dalej niż 50 metrów od drogi 

− 

nie dalej niż 1000 metrów od węzła kanalizacji 

(preferowana odległość mniejsza niż 500 metrów) 

 

Wczytaj ten plik w ArcMap jako nową ramkę (Insert / Object / Form File), dopasuj wielkość czcionki i umieść we właściwym miejscu. 

35. Zaznaczenie obszaru zainteresowań na mapce głównej 

W chwili obecnej ramka City Overview ukazuje większą część miasta a ramka Study Area obszar zainteresowań (dużo mniejszy powierzchnią). Dobrze by było aby 

background image

-11- 

na mapce City Overview nanieść prostokąt który wskazywał by obszar widoczny na mapce Study Area.  

Dokonujemy tego poprzez warstwa City Overview / Properties / extent indicator / wskazanie ramki Study Area. Ustaw kolor stworzonej ramki na czarny.  

37. Dodanie legendy do ramki City Overview 

Zaznaczamy ramkę City Overview i wybieramy Insert / Legend. Chcemy aby legenda obejmowała wszystkie warstwy tej mapy, kasujemy także tytuł (nie jest nam 
potrzebny).  Stwórz  legendę,  umieść ją  po prawej  stronie  na  dole  od  ramki  City  Overview.  Tekst  opisujący  rzekę  brzmi  rzeka03eks.  Zmień  to  na rzeka  (po  prostu 
zmień  nazwę  warstwy  w  lewym  oknie).  Analogicznie  napis  Value  zmień  na  Wysokość  (dokonaj  zmiany  w  warstwie  ukształtowanie  terenu  w  lewym  oknie)  (patrz 
rysunek). 

38. Dodanie podziałki skali do ramki City Overview 

Dodaj podziałkę skali inser / scale bar (proponuje typ nr 5). Przeskaluj ją i umieść we właściwym miejscu (tuż pod ramką) (patrz rysunek) 

39. Dodanie legendy i podziałki skali  do ramki Best Parcels 

W podobny sposób stwórz legendę oraz podziałkę skali dla ramki Best Parcels  

40. Dodanie legendy i podziałki skali  do ramki Best Parcels 

W podobny sposób stwórz legendę oraz podziałkę skali dla ramki Best Parcels  

41. Dodanie wskaźnika północy 

Dodaj wskaźnik północy w lewym górnym rogu. 

42. Dodanie tytułu mapy 

Dodaj  tytuł  mapy  „Propozycje  posadowienia  Oczyszczalni  ścieków.”  Font  Arial  rozmiar  55.  Tytuł  obróć  w  lewo  o  90  stopni  i  umiesc  wzdłuż  lewej  krawędzi  pod 
znakiem północy.  

43. Dodanie logo miasta 

Dodaj logo miasta (h:\sip\tutorial91\city_logo.bmp), ustaw rozmiar (szerokość) na 2,5 cala, umieść je w prawym dolnym rogu.  

44. Dodanie informacji o mapie 

Należy do mapy dodać informacje o odwzorowaniu oraz dacie stworzenia. Dodaj następujący tekst: 

UTM Zone 11N, NAD 1983 
2012.01.12 (tu oczywiście aktualna data) 

dopasuj rozmiar i umieść go pod logo miasta 

45. Wyrównywanie elementów na mapie 

W chwili obecnej mamy na mapie wszystkie elementy. Należy je jedynie wyrównać, aby nadać mapie profesjonalizmu 

Zaznacz  dwie  górne  mapki  oraz  legendy  do  nich  a następnie  z  paska  narzędzi  Draw  /  Drawing  /  Align /  Align  Bottom.  Wszystkie  elementy  zostaną  wyrównane  do 
podstawy. Analogicznie wyrównaj wszelkie elementy na stronie (zarówno góra / dół, jak i prawo / lewo). 

46. Upiększanie mapy 

Dodaj prostokąt (z paska narzędzi draw) wokół tytułu mapy oraz znaku północy. Wyrównaj, przenieś pod spód, ustaw kolor wypełnienia na RGB (255,255,220).  

Kolejny prostokąt ma obejmować całą mapę. Ustaw kolor na (255,255,240). 

Sprawdź dokładnie mapę, ułożenie elementów, jej czytelność, nanieś ewentualne poprawki 

Zapisz mapę. 

Projekt zakończony. Teraz powinieneś wydrukować kilka arkuszy i dostarczyć na posiedzenie rady miasta. A następnie czeka cię wysoka premia za dobrze wykonaną 
robotę i wczasy na Hawajach. No i wkrótce zaliczenie z przedmiotu – powodzenia. 

 

---------------------------------------------- KONIEC LABORATORIUM NR 6 --------------------------------------------------------- 

 

 

 

 

 

 

 

background image

-12-