Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

Podręczny sprzęt gaśniczy 

Zasadniczą rolą podręcznego sprzętu gaśniczego jest gaszenie pożarów w pierwszej 

fazie ich powstania, czyli jeszcze w zarodku. 
Do podręcznego sprzętu gaśniczego zaliczają się: 
 

· gaśnice, 

 

· agregaty gaśnicze, 

 

· hydronetki, 

 

· koce gaśnicze, 

Dobór podręcznego sprzętu gaśniczego 
Jednym z czynników decydującym o skuteczności gaśniczej podręcznego sprzętu gaśniczego, 
takiego jak gaśnice i agregaty, jest rodzaj zastosowanego w nich środka gaśniczego. 
Sprzęt gaśniczy to urządzenia służące do gaszenia pożarów (np. gaśnice i agregaty gaśnicze). 
Środki gaśnicze (stosowane w gaśnicach) to substancje i związki chemiczne mające 
właściwości gaśnicze. Są nimi:· woda, 

 piana,  

 proszki, 

·gazy . 

Zakres  stosowania  środków  gaśniczych  określony  jest  umownie  za  pomocą  symboli 

literowych 

(A,B,C,D,F) 

– 

ustalonych 

do 

poszczególnych 

grup 

pożarów. 

Znajomość 

oznakowania 

grup 

pożarów 

umożliwi 

dobór 

najskuteczniejszych  

i 

najbezpieczniejszych  środków 

gaśniczych  do  wyposażenia  obiektów  zgodnie  

z 

Rozporządzeniem  MSWiA  z  dnia 

7  czerwca  2010  r.  roku  w  sprawie  ochrony 

przeciwpożarowej budynków , innych obiektów budowlanych i terenów ( Dz.U. Nr 109 poz. 
719 z 2010 r.) 

„Rodzaj  gaśnic  powinien  być  dostosowany  do  gaszenia  tych  grup  pożarów,  określonych  
w Polskich Normach dotyczących podziału pożarów, które mogą wystąpić w obiekcie”. 

Podział pożarów na grupy ( ze względu na materiał palny ). 

Klasyfikacja pożarów według Polskiej Normy „PN-EN 2:1998/A1:2006,  

   Grupa 
pożarów 

      Charakterystyka 

                          Przykład 

       

          

 

Pożar ciał stałych 

 

drewno, papier, węgiel, tkaniny, słoma itp.  

       

          

Pożar cieczy palnych 

i substancji topiących się 

benzyna,  nafta  i  jej  pochodne,  alkohol, 
aceton,  eter,  lakiery,  parafina,  stearyna, 
naftalen, smoła

  

       

 

 

 

Pożary gazów palnych 

 

metan, acetylen, propan, wodór, gaz miejski  

       

 

 

Pożary metali 

 
 

sód, potas, magnez, fosfor, glin i ich stopy  

       

 

Pożary produktów 

żywnościowych 

Pożary tłuszczów i olejów  

w urządzeniach kulinarnych 

Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

Przy doborze rodzaju środka gaśniczego należy brać pod uwagę następujące zasady: 

1)  do  gaszenia  pożarów  grupy  A  (w  których  występuje  zjawisko  spalania  żarowego,  np. 

drewna, papieru, tkanin) stosuje się gaśnice płynowe, pianowe lub proszkowe ABC, 

2)  do  gaszenia  pożarów  grupy  B  (cieczy  palnych  i  substancji  stałych,  topiących  się,  np. 

benzyn,  alkoholi,  olejów,  tłuszczów,  lakierów)  stosuje  się  zamiennie  gaśnice  płynowe, 
pianowe, śniegowe lub proszkowe. 

3)  do  gaszenia  pożarów  grupy  C  (gazów  palnych,  np.  propanu,  acetylenu,  gazu  ziemnego) 

stosuje się zamiennie gaśnice proszkowe lub śniegowe. 

4)  do gaszenia pożarów grupy D (metali ziem alkalicznych, np. magnezu, sodu, potasu, litu) 

stosuje się gaśnice proszkowe do tego celu przeznaczone, 

5)  do gaszenia pożarów  grupy  F (tłuszczów i  olejów w urządzeniach kuchennych)  gaśnice 

przeznaczone dla grupy F  

 
Gaśnice  -zgodnie  z  przepisami  określonymi  w  PN,  muszą  być  pomalowane  na  kolor 
czerwony.  
Wymagania  dotyczące  koloru  gaśnic  śniegowych  określa  Polska  Norma  PN-EN  3-7:2004 
Gaśnice  przenośne  -  Rodzaje,  czas  działania,  pożary  testowe  grupy  A  i  B.  Każda  gaśnica 
posiada  etykietę  opisującą  jej  przeznaczenie  i  sposób  użycia.  Prawidłowo  zamontowana 
gaśnica,  musi  być  przymocowana  specjalnym  zaczepem  na  ścianie,  stać  na  podłodze  w 
specjalnej  objemce  lub  umieszczona  w  szafce  do  gaśnic.  Każda  gaśnica  powinna  być 
wyposażona  w 

zawór

  samozamykalny,  umożliwiający  przerwanie  wypływu  środka 

gaśniczego  w  dowolnym  momencie.  Gaśnice  zawierające  ponad  3  kg  środka  gaśniczego 
powinny  być  wyposażone  w  wąż  odpowiedniej  długości,  to  jest  nie  mniejszej  niż  80% 
wysokości  gaśnicy.  Jako  czynnik  napędowy  w  gaśnicach  mogą  być  stosowane  wyłącznie 
gazy niepalne (obojętne), takie jak azot, hel, argon, itp. 
Agregat gaśniczy - jest to 

sprzęt gaśniczy

 mający zapas środka gaśniczego w ilości ponad 20 

kg,  wyposażony  w  urządzenia  umożliwiające  samodzielne,  natychmiastowe  prowadzenie 
akcji gaśniczej. 

Gaśnice i agregaty proszkowe 
W powszechnej sprzedaży dostępnych jest wiele typów gaśnic proszkowych o zawartości od 
1 do 12 kg środka gaśniczego oraz zakresie stosowania w grupach pożarów  A, B, C oraz B, 
C i A, F. 
Pamiętać  trzeba  jednak,  że  w  sytuacjach  szczególnych,  w  których  mogą  wystąpić  pożary 
metali, powinniśmy mieć na wyposażeniu gaśnice grupy D, które są wypełnione specjalnym 
proszkiem przeznaczonym do gaszenia takich pożarów.  
Gaśnice pod stałym ciśnieniem są oznaczone przez niektórych producentów symbolem „X”.  
Składają  się:·  ze  zbiorniczka,·  z  zaworu  dozującego  wyposażonego  w  manometr  (wskaźnik 
ciśnienia) i  z rurki syfonowej. Gaśnice te są bardzo wygodne i praktyczne, ponieważ nadają 
się do natychmiastowego użycia.  
W  gaśnicach  oznaczonych  przez  niektórych  producentów  symbolem  „Z”  gazem  roboczym 
(używanym do wyrzutu środka gaśniczego) jest  CO

2

 lub azot. Gaz ten zostaje umieszczony 

w odrębnym naboju, który znajduje się wewnątrz zbiornika gaśnicy. Dopiero po uwolnieniu 
ładunku CO

2

 poprzez wciśnięcie zaworu oraz odczekaniu kilku sekund na rozprężenie gazu i 

wzburzenie proszku, możemy przystąpić do gaszenia pożaru. Dozowanie środka gaśniczego 
(np. proszku) następuje przez prądownicę. Obecnie dostępne są gaśnice o masie 1, 2, 4, 6, 9 i 
12 kg proszku gaśniczego.  

Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

Przykładowe dane techniczne niektórych gaśnic proszkowych 
Gaśnice proszkowe   

GP 2 X  

GP 6 X  

GP 9 Z  

GP 12 Z 

Masa całkowita ~  

 

3,6 kg ~  

9,5 kg ~ 

 13 kg ~  

17 kg 

Masa środka gaśniczego 

 2 kg    

6 kg    

9 kg    

12 kg 

Czas działania minimum 

6 s 

 

 9 s  

 

12 s    

15 s 

Czynnik napędowy    

Azot   

 Azot    

CO

2

    

CO

2

 

Ciśnienie robocze ~    

1,5 MPa ~  

1,5 MPa  

0,8 MPa  

0,8 MPa 

Zakres temperatur stosowania  

 

Od – 20 ºC do 60 ºC 

 
Agregaty  proszkowe  (AP-25  Z,  AP-50  Z  i  AP-100  Z)  to  po  prostu  nic  innego  jak  duże 
gaśnice umieszczone na wózku z uchwytem do ręcznego ciągnięcia. Mają one także odrębne 
zbiorniki na gaz roboczy. Obecnie dostępne są również agregaty pod stałym ciśnieniem tzw. 
typu X. 
 
Przykładowe dane techniczne agregatów proszkowych 
Agregaty proszkowe   

AP-25Z  

AP-50 Z  

AP-100 Z 

Masa całkowita  

 

50 kg    

95 kg    

180kg 

Masa środka gaśniczego 

25 kg    

50 kg    

100kg 

Czynnik napędowy    

N

2 

 

 

N

2

  

 

N

2

 

Pojemność butli z azotem   3 dm

3

   

3 dm

3

    

3dm

3

 

Zakres temperatur stosowania  

 

Od – 20ºC do 60ºC 

Rzut strumienia proszku  

8 m  

 

8 m  

 

8 m 

Pojemność zbiornika   

27 dm

3 

 

53 dm

3

  

109 dm

3

 

Ciśnienie robocze zbiornika  1,8 MPa  

1,4 MPa  

1,4 MPa 

 
Mechanizm  gaśniczy  proszków  wynika  z  tzw.  działania  inhibicyjnego.  Polega  ono  na 
przerywaniu  łańcuchowej  reakcji  spalania,  spowolnianiu  jej  wyniku  złożonych  procesów 
chemicznych  zachodzących  w  płomieniach.  Gaśnice  proszkowe  są  powszechne  stosowane 
oraz  stanowią  podstawowe  zabezpieczenie  przeciwpożarowe  obiektów  użyteczności 
publicznej, handlowych, usługowych i magazynowych oraz zakładów produkcyjnych różnych 
branż,  w  których  ewentualne  zagrożenia  pożarem  stanowią  materiały  zaliczane  do  grup 
pożarów A, B i C. 
Gaśnice proszkowe doskonale nadają się zarówno do zabezpieczenia magazynów paliw czy 
gazów  technicznych,  jak  również  ochrony  archiwów,  muzeów  czy  bibliotek.  Można  nimi 
również z powodzeniem i bezpiecznie gasić urządzenia elektryczne pod napięciem do 1000 V 
(w  większości  przypadków).  Należy  przy  tym  zachować  odległość  1  m  od  gaszonego 
urządzenia. 
Natomiast agregaty proszkowe są zalecane jako zabezpieczenie przeciwpożarowe np.: 
· stacji paliw, 
· zakładów petrochemicznych, 
· hal fabrycznych branży chemicznej, 
· malarni, 
· lakierni. 
Gaśnice i  małe agregaty proszkowe są wygodne w użyciu,  proste w obsłudze i  niezawodne  
w działaniu, 
Gaśnice i agregaty śniegowe 
Gaśnice śniegowe to ciężkie , stalowe butle wypełnione ciekłym CO

2

. Po uruchomieniu takiej 

gaśnicy następuje rozprężenie CO

2

. Gazowy CO

2

 jest cięższy od powietrzna 1,5 raza i dlatego 

skutecznie tłumi ogień przez eliminację tlenu ze strefy spalania. Część CO

2

 wydostaje się na 

Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

zewnątrz gaśnicy w postaci zestalonego „śniegu” o temperaturze - 78ºC. Dlatego przy użyciu 
gaśnicy śniegowej należy pamiętać o unikaniu kontaktu odkrytych części ciała ze „śniegiem”. 
Gaśnice  śniegowe  stanowią  najczęściej  uzupełnienie  gaśnic  proszkowych.  Choć  zakres 
stosowania CO

2

 do gaszenia jest określony umownie za pomocą grup pożarów B i C, gaśnice 

śniegowe  powinniśmy  rozmieszczać  przeważnie  w  serwerowniach,  kotłowniach,  centralach 
telefonicznych,  akumulatorowniach  oraz  przy  tablicach  rozdzielczych  energii  elektrycznej. 
Gazowy  CO

2

  nie  tylko  skutecznie  gasi  urządzenia  mechaniczne  czy  elektroniczne,  ale  –  co 

także jest ważne – nie pozostawia skutków ubocznych w postaci zatarcia bądź zabrudzenia. 
Obecnie  możecie  spotkać  się  tylko  z  gaśnicami  śniegowymi  o  masie  2  i  5  kg  CO

2

. 

 
Ogólne przykładowe dane techniczne nowych typów gaśnic (GS 2X i GS 5X) 
Gaśnice – nowe typy   

GS 2 X  

GS 5 X 

Masa całkowita ~  

 

9 kg ~   

20 kg 

Masa środka gaśniczego 

2 kg    

5 kg 

Minimalny czas działania 

6 s  

 

9 s 

Zakres temperatur stosowania Od - 20ºC do 60 ºC 
Każda gaśnica śniegowa oznaczona symbolem GS 5 X jest skonstruowana z następujących 
elementów: 
· stalowego wysokociśnieniowego zbiornika, który jest pokryty powłoką epoksydową, 
· szybko otwieralnego mosiężnego zaworu, który pozwala na dozowanie środka gaśniczego, 
· bezpiecznika, który zapewnia bezpieczne użycie gaśnicy na wypadek wzrostu temperatury  
i ciśnienia w zbiorniku, 
· trwałej poliamidowej prądownicy śniegowej o dużej efektywności strugi gaśniczej 
(wydobywającego się z gaśnicy „śniegu”), 
· ergonomicznego drewnianego uchwytu, który zabezpiecza używającego gaśnicę przed 
przepływem ładunków elektrycznych i odmrożeniem dłoni. 
 
Urządzenie  gaśnicze  GSE  2X.  Przeznaczone  jest  do  gaszenia  urządzeń  elektronicznych  
i  elektrycznych  pod  napięciem.  Utrzymanie  CO

2

  w  postaci  gazu  w  trakcie  całego  czasu 

gaszenia  tym  urządzeniem  zapobiega  powstawaniu  szoku  termicznego,  z  jakim  można  się 
spotkać  podczas  gaszenia  ognia  klasyczną  gaśnicą  śniegową  (np.  GS  2X,  GS  5X). 
Konstrukcja  układu  wylotowego,  który  został  tu  wyposażony  w  dyszę,  pozwala  dokładnie 
skierować środek gaśniczy na źródło ognia, nie powodując przy tym zniszczeń najbliższego 
otoczenia. 
 
Agregaty śniegowe występują najczęściej w 3 rodzajach: 
1. ASL-30 – 1- butlowy, o zawartości 30 kg ciekłego CO

2

. 

2. ASL-60 – 2 - butlowy, o zawartości 60 kg ciekłego CO

2

. 

3. TG (AS-10 i AS-12, zwane agregatami górniczymi) –, ustawione na wózku w pozycji 
pionowej i połączone ze sobą kolektorem z wężem wylotowym. 
 
Gaśnice i agregaty pianowe 
Środkiem używanym do gaszenia w gaśnicach i agregatach pianowych jest piana 
mechaniczna. Powstaje ona z kilku procentowego wodnego roztworu środka pianotwórczego 
wyrzuconego ze zbiornika pod ciśnieniem azotu lub CO

2

. 

Obecnie w sprzedaży są następujące typy gaśnic pianowych: 
· GWP-6X,  · GWP-6Z, 

· GWP-9Z. 

Objętość środka gaśniczego w tych gaśnicach to 6 dm

3

 lub 9 dm

3

, z azotem bądź  CO

2

 jako 

czynnikiem napędowym. Obecnie agregaty pianowe występują już tylko sporadycznie.  

Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

Agregat  pianowy  AWP-25  ze  środkiem  pianotwórczym  AFFF  to  stalowy  zbiornik 
ciśnieniowy wypełniony kilkuprocentowym wodnym roztworem środka pianotwórczego.  
Po  odkręceniu  butli  ze  sprężonym  powietrzem  zawartość  zbiornika  zostaje  wyrzucona  na 
zewnątrz  przez  wąż  pożarniczy  i  specjalną  prądnicę,  w  której  następuje  proces 
mechanicznego wytworzenia piany. 
Piana gaśnicza jest (obok wody) podstawowym  środkiem  gaśniczym  używanym  przez straż 
pożarną. Może być ona wykorzystywana wszędzie tam, gdzie palą się materiały zaliczone do 
grup pożaru A i B. 
Gaśnice wodne 
Gaśnica  mgłowa  oparta  na  opatentowanej  technologii  generowania  mgły  wodnej  (firma 
Telesto systemy mgłowe) 
Przeznaczona do gaszenia pożarów A,B,F dopuszczone do gaszenia urządzeń pod napięciem. 
Nie  powoduje  zalania  i  zanieczyszczenia.  Do  zabezpieczania:  szpitali,  dyskotek,  obiektów 
gastronomicznych, serwerowni, rozdzielni, elektroniki, elektromechaniki. 
Hydronetki 
Hydronetki  zaliczają  się  również  do  podręcznego  sprzętu  gaśniczego  i  służą  do  gaszenia 
jedynie niewielkich ognisk pożarów z grupy A. 
Budowa hydronetki jest prosta i nieskomplikowana . Składają się one: 
· za zbiornika, 
· pompko ręcznej, 
· węża o średnicy 25 mm, 
· prądowniczki 
Sposób działania hydronetek jest również prosty. Zbiornik napełnia się wodą, która następnie 
– podczas pompowania – jest z niego wyrzucana na źródło ognia w postaci strumienia.. 
 
Koc gaśniczy. 
Koc  gaśniczy  wykonany  jest  w  postaci  płachty  z  tkaniny  włókna  szklanego,  o  powierzchni 
około  2  m

2

.  Jest  całkowicie  niepalny.  Przechowuje  się  go  w  specjalnych  futerałach 

plastikowych    zawiesza  na  ścianach  budynku  wewnątrz  pomieszczeń.  Służy  do  tłumienia 
pożaru w zarodku przez odcięcie dopływu powietrza do palącego się przedmiotu. Szczególnie 
nadaje się do gaszenia przedmiotów małych, o zwartej budowie, umiejscowionych nisko przy 
ziemi. Można go używać również do gaszenia silników spalinowych i elektrycznych, płynów 
łatwopalnych  znajdujących  się  w  niewielkich  naczyniach,  związków  chemicznych 
reagujących  z  wodą.  Koc  należy  chwycić  oburącz  za  uchwyty  zwisające  u  dołu  futerału  
i  szarpnąć  w  dół,  co  spowoduje  pęknięcie  cięgna  plomby  i  wysunięcie  się  koca  z  futerału. 
Następnie należy rozwinąć koc przez strzepnięcie, podbiec do ognia i narzucić go na palący 
się przedmiot. Po przykryciu ognia poprzez przyduszenie obrzeży trzeba starać się dokładnie 
odizolować miejsce pożaru od dostępu powietrza. 
 

Tłumica  (tłumnica)  –Obecnie  są  używane  metalowe  (z  cienkiej  blachy),  lub  gumowe 
wypełnione wodą osadzone na długim drzewcu, stosowane  przeważnie do tłumienia 

pożarów

 

między innymi 

ściółki leśnej

 i 

traw

. 

 
Rozmieszczenie podręcznego sprzętu gaśniczego 
W  zakresie  rozmieszczania  podręcznego  sprzętu  gaśniczego  w  obiektach  istnieją  pewne 
zasady. Dotyczą one liczby i rodzaju oraz usytuowania tego sprzętu. Zasady rozmieszczania 
podręcznego  sprzętu  gaśniczego  (gaśnic)  można  znaleźć  w  rozporządzeniu  Ministra  Spraw 
Wewnętrznych  i  Administracji  z  dnia  21  kwietnia  2006r.  w  sprawie  ochrony 
przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. 

Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

Zasady – ilość środka gaśniczego i rodzaj gaśnic 
W zakresie ilości środka gaśniczego i rodzaju gaśnic obowiązują następujące zasady: 
1).  Rodzaj  gaśnic  powinien  być  dostosowany  do  gaszenia  tych  grup  pożarów,  które  mogą 
wystąpić w obiekcie; 
2). Jedna jednostka masy środka gaśniczego (2 kg lub 3 dm

3

) zawartego w gaśnicy powinna 

przypadać,  z  wyjątkiem  przypadków  określonych  w  przepisach  dotyczących  stacji  paliw 
płynnych, na każde: 
a). 100 m

2

 pow. strefy pożarowej w budynku, niechronionej stałym urządzeniem gaśniczym: 

· zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi (ZL) ZL Ι, ZL ΙΙ, ZL ΙΙΙ lub ZL V 
· produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego ponad 500 MJ/m

2

 

· zawierającej pomieszczenie zagrożone wybuchem; 
b). 300 m

2

 pow. strefy poż. niewymienionej w pkt a, z wyj. zakwalifikowanej do ZL IV. 

 
Przepisy  nie  narzucają  stosowania  określonej  wielkości  napełnienia  gaśnic,  ale  wymagają 
odpowiedniej  ilości  środka  gaśniczego  we  wszystkich  gaśnicach  w  danej  strefie  pożarowej. 
Od właściciela czy też zarządcy bądź użytkownika budynku zależy, jakie to będą gaśnice, czy 
2 kg, 4 kg, czy też 6 kg lub większe. 
Obciążenie ogniowe to określenie w megadżulach (M J) średnia wartość cieplna wszystkich 
materiałów  palnych  zgromadzonych  na  1  metrze  kwadratowym  (m

2

)  budynku  lub 

wydzielonych w nim poszczególnych stref poż.. Jednostka obciążenia ogniowego to 1 MJ/m

2

. 

 
Zasady – usytuowanie podręcznego sprzętu gaśniczego   
1). Sprzęt powinien być umieszczony w miejscach łatwo dostępnych i widocznych ( np. przy 
wejściach i klatkach schodowych, przy przejściach i korytarzach, przy wyjściach na zewnątrz 
pomieszczeń), 
2). W obiektach wielokondygnacyjnych sprzęt powinien się znajdować w tych samych 
miejscach na każdej kondygnacji, jeżeli oczywiście warunki techniczne na to pozwalają, 
3). Do sprzętu powinien być zapewniony dostęp o szerokości co najmniej 1 m , 
4). Sprzęt należy umieszczać w miejscach nie narażonych na uszkodzenie mechaniczne i 
działanie źródeł ciepła (np. pieców grzewczych, grzejników centralnego ogrzewania), 
5). Odległość dojścia z poszczególnych stanowisk pracy do sprzętu nie powinna być większa 
niż 30 m, 
6). Miejsce usytuowania sprzętu powinno być oznakować zgodnie z Polską Normą Znaki 
bezpieczeństwa. Ochrona przeciwpożarowa. 
 
Praktyczne wskazówki dotyczące uruchamiania gaśnic 
- wyciągając zawleczkę nie przyciskaj dźwigni rozruchowej, ponieważ utrudni lub 
uniemożliwi to wyjęcie zawleczki, 
- przekręć zawleczkę o kilka obrotów jeżeli masz problem z zerwaniem zabezpieczenia  
i wyciągnięciem zawleczki 
- w przypadku gaśnicy z indeksem „Z” środek gaśniczy wyrzucany jest z opóźnieniem kilku 
sekund, należy więc odczekać aż gaśnica będzie gotowa do użycia. (Zdarzały się przypadki 
odrzucenia sprzętu przez gaszącego jako niesprawny). W gaśnicach typu „X” (pod stałym 
ciśnieniem roboczym) wyrzut następuje natychmiast po uruchomieniu. 
- nie odwracamy gaśnicy (do góry dnem) podczas gaszenia, ponieważ uwolnimy w ten sposób 
tylko część środka gaśniczego, reszta pozostanie w zbiorniku nie wykorzystana. 
 
 
 

Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

Zasady bezpieczeństwa podczas obsługi podręcznego sprzętu gaśniczego: 
- używamy gaśnic zgodnie z przeznaczeniem określonym dla poszczególnych grup pożarów 
- do gaszenia urządzeń pod napięciem elektrycznym używamy gaśnic do tego dopuszczonych 
przestrzegając określonej wysokości napięcia i minimalnej odległości od gaszonego 
urządzenia 
- podczas gaszenia cieczy nie kierujemy strumienia środka uderzając w lustro cieczy, tylko  
w przestrzeń gazową ponad cieczą, w przypadku gaśnic pianowych i płynowych podajemy 
środek tak by rozpływał się po powierzchni cieczy, 
- podczas gaszenia zachowujemy bezpieczną odległość od źródła ognia. Rozpoczynamy 
gaszenie z odległości nie mniejszej jak 3m i w zależności od skuteczności gaszenia zbliżamy 
się na odległość nie mniejszą niż 1m. Rozpoczęcie podawania środka gaśniczego z odległości 
mniejszej niż 3m może skutkować cofnięciem się płomienia i poparzeniem osoby gaszącej, 
- wskazane jest gaszenie w asekuracji drugiej osoby, 
- używając w małych pomieszczeniach kilku gaśnic ze środkiem CO

2

 pamiętajmy, że 

dwutlenek węgla obniża stężenie tlenu w pomieszczeniu, co może stanowić zagrożenie dla 
życia. 
- używając gaśnicy na CO

2

 pamiętajmy, że rozprężony gaz schładza się do temperatury -78

o

C 

i przez nieumiejętną obsługę możemy doznać odmrożeń, lub wywołać je u innych osób na 
które skierujemy strumień gazu 
- na terenie zewnętrznym do pożaru podchodzimy z wiatrem W ten sposób działamy  
w strefie mniejszego zadymienia i termiki (pamiętamy, dym pożarowy może być toksyczny  
i gorący), 
 

Hydrant - 

urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór wody z głównych przewodów 

sieci wodociągowej. Hydrant posiada zawór i złącze do węża. Rozróżnia się hydranty: 
nadziemne  i podzi

emne  

Hydranty wewnętrzne 
Instalacja wodociągowa przeciwpożarowa, czyli hydranty wewnętrzne, nie zalicza się do 
podręcznego sprzętu gaśniczego. Jest jego uzupełnieniem. 
Hydranty wewnętrzne  to urządzenia przeciwpożarowe, które podobnie jak gaśnice mogą być 
wykorzystane przez użytkowników obiektu do gaszenia pożaru grypy „A” w pierwszej jego 
fazie, gdy jest to jeszcze możliwe i przede wszystkim bezpieczne. 
Rodzaje hydrantów 
Obecnie stosowane , i jednocześnie wymagane, są dwa rodzaje hydrantów, mianowicie: 
· hydranty 25 z wężem półsztywnym, 
· hydranty 52 z wężem płasko składanym. 
Hydrant 25 składa się między innymi: 
- ze zwijadła z dostarczaną centralnie wodą, 
- z ręcznego zaworu odcinającego sąsiadującego ze zwijadłem, 
- z węża półsztywnego, 
- z prądnicy z zaworem zamykającym. 
 
Przeglądy techniczno-serwisowe urządzeń pożarowych. 
Zgodnie z § 3.1. Rozp. MSWiA z 2010 
1) Urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem 
uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem 
dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia 
prób i badań, potwierdzających prawidłowość ich działania. 

Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

2) Urządzenia przeciwpożarowe oraz gaśnice przenośne i przewoźne, zwane dalej 
„gaśnicami”, powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom 
konserwacyjnym, zgodnie  
z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach dotyczących urządzeń 
przeciwpożarowych  
i gaśnic, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi, opracowanych 
przez producentów. 
3) Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach 
ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. 
 
Konserwacja gaśnic. 
Przeglądy stanu technicznego gaśnic powinny być przeprowadzane przez punkty serwisowe 
upoważnione do tego przez producenta i w terminach przez niego określonych nie rzadziej 
jednak niż 1 raz w roku. Na gaśnicach dopuszczonych do stosowania według normy PN-
92/M-51079 (Normy Europejskiej EN-3), w polu opisowym etykiety musi być podana data 
produkcji i informacja o terminie przeglądu. Gaśnice takie powinny też być wyposażone w 
urządzenie zapobiegające przypadkowemu uruchomieniu.  
Gaśnica musi być napełniona po każdym użyciu (także przy częściowym opróżnieniu).  
Jako dowód przeprowadzonej konserwacji i naprawy na gaśnicy należy umieścić informację  
w formie samoprzylepnej naklejki. Napisy winny zawierać: 
• 

imię i nazwisko konserwatora, 

• 

nazwę i adres firmy, 

• 

datę ostatniej kontroli, 

• 

datę następnej kontroli. Dopuszczalne jest użycie przywieszek plombowanych. 

Producent zapewnia dobrą jakość i właściwe działanie gaśnicy do czasu pierwszego użycia – 
nie dłużej niż 12 miesięcy od daty zakupu i 18 miesięcy od daty produkcji. 
Decyzją UDT zbiorniki gaśnic o pojemności powyżej 6 dm

3

 są pod dozorem ograniczonym 

tzn. pełne badania przeprowadzane są u Producenta. Zbiornik może być eksploatowany przez 
10 lat jeżeli nie posiada widocznych uszkodzeń mechanicznych i ubytków spowodowanych 
korozją. Agregaty proszkowe są pod pełnym dozorem. Badania zwyczajne należy 
przeprowadzać co 5 lat. 
 
Konserwacja hydrantów wewnętrznych. 
Przeglądy  techniczne  i  czynności  konserwacyjne  zostały  określone  szczegółowo  w  Normie 
EN 671 „Stałe urządzenia gaśnicze - Hydranty wewnętrzne”, składająca się z trzech części, 
część  1  „Hydranty  wewnętrzne  z  wężem  półsztywnym”,  część  2  „Hydranty  z  wężem 
płaskoskładanym”  oraz  części  3  „Konserwacja  hydrantów  wewnętrznych  z  wężem 
półsztywnym  i  hydrantów  wewnętrznych  z  wężem  płaskoskładanym”.  Norma  ma 
zastosowanie do hydrantów wewnętrznych we wszystkich typach budynków, bez względu na 
ich przeznaczenie i sposób wykorzystania. 
Sprawność  działania  instalacji  hydrantowej  wewnętrznej  w  obiekcie,  powinna  być 
potwierdzona badaniami w zakresie zgodności z postanowieniami Polskiej Normy. Badania te 
wykonuje  wykonawca  instalacji,  a  następnie  uprawniony  konserwator.  Węże  stanowiące 
wyposażenie  hydrantów  wewnętrznych  powinny  być  raz  na  5  lat  poddawane  próbie 
ciśnieniowej  na  max.  ciśnienie  robocze,  zgodnie  z  Polską  Normą    dotyczącą  konserwacji 
hydrantów  wewnętrznych.  Ponadto  proponuje  się  okresowe  sprawdzanie  jej  drożności 
poprzez  odkręcenie  zaworu  na  najwyższej  kondygnacji  i  przepłukanie  instalacji.  Należy 
dokonywać również bieżących kontroli szafek hydrantowych w zakresie wyposażenia w węże 
i prądownice oraz stanu technicznego zaworów hydrantowych. 

Zarzadzanie bezpieczeństwem pożarowym                                                       Bydgoszcz 2015 r 
Podręczny sprzęt gaśniczy i hydranty 
mgr inż. poż. Andrzej Potrepko, mgr inż.poż. Marek Finc 

 www.marand-ppoz.pl 

 

Uwaga! 

Zg z § 22. 1. [3]; 

1) Minimalna wydajność poboru wody mierzona na wylocie prądownicy wynosi: 
1) dla hydrantu 25 — 1,0 dm

3

/s; 

2) dla hydrantu 33 — 1,5 dm

3

/s; 

3) dla hydrantu 52 — 2,5 dm

3

/s, 

4) dla zaworu 52 — 2,5 dm

3

/s. 

2) Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego powinno zapewniać wydajność 
określoną  w  ust.  1  dla  danego  rodzaju  hydrantu  wewnętrznego,  z  uwzględnieniem 
zastosowanej średnicy dyszy prądownicy, i być nie mniejsze niż 0,2 MPa. 
3)  Ciśnienie  na  zaworze  52,  położonym  najniekorzystniej  ze  względu  na  wysokość  i  opory 
hydrauliczne, dla wydajności określonej w ust. 1 p.4, nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa. 
4)  Maksymalne  ciśnienie  robocze  w  instalacji  wodociągowej  przeciwpożarowej  na  zaworze 
odcinającym  nie  powinno  przekraczać  1,2  MPa,  przy  czym  na  zaworze  52  i  zaworach 
odcinających hydrantów 33 oraz hydrantów 52 nie powinno przekraczać 0,7 MPa. 
 
Dane dotyczące konserwacji i przeglądu powinny być zapisane na etykiecie, która nie może 
zakrywać żadnych oznaczeń producenta. Na etykiecie powinny być umieszczone następujące 
dane: 
• 

słowo „SPRAWDZONE”; 

• 

nazwa i adres dostawcy hydrantu; 

• 

znak jednoznacznie identyfikujący osobę kompetentną; 

• 

data (rok i miesiąc) kiedy konserwacja była przeprowadzona. 

 
Konserwacja hydrantów zewnętrznych i zbiorników ppoż.  
Hydranty zewnętrzne stanowiące zabezpieczenie obiektów do zewnętrznego gaszenia pożaru 
powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela 
sieci wodociągowej przeciwpożarowej zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia Ministra 
Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego 
zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. nr 124 poz. 1030) oraz ogólnymi 
zasadami określonymi Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 
7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów 
budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109, poz. 719). Przeglądom tym należy również poddawać 
instalacje zbiorników przeciwpożarowych.