background image

Nauki dla społeczeństwa 

"Mądry władca chroni lud swoją potęgą i dostojeństwem. Kto w ten sposób rządzi swoim ludem, 
ten jest godzien, by go zwano królem." 

"Mądry władca zawsze myśli o ludziach, którymi rządzi i ani na chwilę o nich nie zapomina. Myśli 
o ich problemach i planuje, jak im zapewnić pomyślność. By mądrze rządzić, musi być o wszystkim 
poinformowany: o stanie wód, o suszy, o huraganie i deszczu; musi wiedzieć o uprawach, 
przewidywanych zbiorach, o radościach i smutkach ludzi. By móc sprawiedliwie nagradzać, karać 
lub chwalić, musi dokładnie znać złych i zasługi prawych." 

"Gdy jakiś minister zaniedbuje swe obowiązki, działa dla własnych korzyści czy bierze łapówki, to 
jego postawa powoduje gwałtowny upadek moralności publicznej. Ludzie zaczynają się wzajemnie 
oszukiwać, silniejszy atakuje słabszego, dygnitarz źle traktuje prostego człowieka, bogaty 
wykorzystuje biedaka. Dla nikogo nie ma sprawiedliwości, rosną szkody, mnożą się trudności. W 
takich warunkach uczciwi ministrowie wycofują się z działalności publicznej, a mądrzy ludzie 
milczą, by nie narażać się na kłopoty. Na stanowiskach pozostają jedynie pochlebcy, którzy 
korzystają z władzy by się wzbogacić, nie zaprzątając sobie głowy cierpieniami ludu. W takich 
okolicznościach władza rządu staje się nieskuteczna, a jego wymiar sprawiedliwości popada w 
ruinę. Nieuczciwi urzędnicy są złodziejami ludzkiego szczęścia, a nawet są gorsi niż złodzieje, 
ponieważ okradają zarówno władcę, jak i lud, stając się sprawcami problemów całego narodu. Król 
powinien usuwać i karać takich ministrów." 

"Ludzie ze wszystkich warstw społecznych powinni się spotykać razem, by debatować nad 
sprawami ogólnonarodowymi, politycznymi i by zapewnić bezpieczeństwo narodowe." 

"Gdy ludzie są szczęśliwi, a ich potrzeby zaspokojone, zanikają różnice pomiędzy poszczególnymi 
warstwami społecznymi, dobre uczynki znajdują poparcie, prawość wzrasta, a ludzie szanują się 
wzajemnie. Każdemu się powodzi; pogoda i temperatura stają się normalne; słońce, księżyc i 
gwiazdy świecą naturalnie; deszcze i wiatry przychodzą o właściwej porze; wszelkie klęski 
żywiołowe znikają." 

"Każdy człowiek ma inne poglądy, które odpowiadają stanowi jego umysłu. Jedni ludzie uważają, 
że miasto, w którym żyją, jest piękne i wspaniałe, inni widzą je jako brudne i zaniedbane."