PODSTAWOWE POJĘCIA SOCJOLOGII

 

SOCJOLOGIA



termin wprowadzony przez A. Comte’a na określenie nauki o 
społeczeństwie,



E. Durkheim - socjologia to nauka o faktach społecznych.

 

SOCJOLOGIA WYCHOWANIA



to nauka zajmująca się badaniem stosunków społecznych 
występujących w procesach wychowawczych i kształcących oraz w 
instytucjach wychowania bezpośredniego i pośredniego.

 

KULTURA



to względnie zintegrowana całość obejmująca zachowania ludzi 
przebiegające według pewnych wzorów wspólnych dla społeczeństwa, 
które są przyswajane w toku interakcji społecznych, są to także 
wszystkie wytwory tych zachowań.

 

SOCJALIZACJA



proces przyswajania przez jednostkę pewnej wiedzy, dyspozycji, 
umiejętności, czyniących ja zdolną do życia społecznego,



socjalizacja pierwotna - nabyta w dzieciństwie,



socjalizacja wtórna - nabyta w ciągu całego życia.

 

WYCHOWANIE



świadomie organizowane działania społeczne, mające na celu określone
zmiany w osobowości jednostki.

 

ŚRODOWISKO WYCHOWAWCZE



całokształt wpływów i oddziaływań środowiskowych organizowanych 
celowo i występujących samorzutnie.

 

GRUPA SPOŁECZNA



pewna liczba osób charakteryzująca się obiektywną i zewnętrznie 
postrzeganą wspólnotą pewnego typu (np. wspólnota celów do 
wykonywania jakiegoś zadania).

 

WIEŹ SPOŁECZNA



pewien ogół relacji, które występują pomiędzy jednostkami czy 
grupami.

 

ROLA SPOŁECZNA



zespół oczekiwań grupy odnoszących się do zachowań osoby 
zajmującej daną pozycją w strukturze społecznej,



ogół pewnych praw i obowiązków wiążących się z daną pozycją 
społeczną.

 

KONTROLA SPOŁECZNA



czynnik określający duże miasta,



pewien system różnorodnych oddziaływań ze strony społeczeństwa 
wymuszający na jednostce, grupie zachowania zgodne z 
obowiązującymi normami, wartościami występującymi w tejże 
zbiorowości,



najstarszy czynnik kontroli to kara.

 
STRUKTURA SPOŁECZNA



pewien układ stosunków, zależności występujących pomiędzy 
jednostkami, grupami, kategoriami itp.

 

INSTYTUCJE SPOŁECZNE



trwałe układy kulturowe, społeczne, strukturalne, które albo rozwijają 
się samorzutnie albo zostają powołane w celu rozwiązywania 
problemów społecznych.

 

STRATYFIKACJA SPOŁECZNA



ustawienie kategorii społecznych w pewnym hierarchicznym porządku.



          3 podstawowe czynniki charakteryzujące społeczność to: wiedza, władza, 
pieniądze.

 
HABITUS



nawyk, przyzwyczajenie dotyczące stałego sposobu postępowania 
danej jednostki,



habitus pierwotny jest kształtowany przez rodzinę.

 
DEZINTEGRACJA



rozpad,



następuje, gdy wymagania roli społecznej są sprzeczne z cechami bio- i
psychogennymi.

 

ETNOCENTRYZM



tendencja do uznawania własnej kultury za lepszą od innych i ocena 
innych kultur według własnych standardów.

 

RELATYWIZM KULTUROWY



żadna praktyka nie jest ani dobra ani zła i powinna być oceniana na 
podstawie funkcjonowania.

 
NAŚLADOWNICTWO



upodobanie zachowań jednostki do zachowań innych osób.

 

AKOMODACJA



typ przystosowania jednostki do nowego środowiska, przyjmowanie 
obcych wzorów przy zachowaniu własnych wartości.

 

ASYMILACJA



typ przystosowania się jednostki do nowego środowiska, przyjmowanie
obcych wzorów przy odrzuceniu dawnych wartości i pełnej akceptacji 
danego środowiska.

 
Socjalizacja - proces przyswajania przez jednostkę wiedzy, umiejętności i dyspozycji, 
czyniących ją zdolną do życia w społeczeństwie.
Socjalizacja - oddziaływanie ze strony środowiska, zmierzające do przekazania jednostce 
swoich wzorów zachowań, norm, wartości oraz zdolności do samodzielnego utrzymania się i 
pełnienia ról społecznych (ucznia, rodzica, pracownika, sąsiada, dziecka itd.).
Socjalizacja jawna - intencjonalne, świadome oddziaływanie na osobę, kształtowanie jej 
osobowości, według przyjętego ideału wychowawczego.
Socjalizacja ukryta - dokonuje się ona poprzez przekazywanie jednostce przez grupę norm i 
wartości społecznie uznanych a także przez ich faktyczną realizację.
W wyniku socjalizacji, dziedziczone są wzory zachowań pozytywnych jak i negatywnych.

Dwa etapy socjalizacji:
- pierwotna (dzieciństwo, młodość), kończy się gdy człowiek zaczyna mieć poczucie własnej 
tożsamości.
- Wtórna - korekta socjalizacji pierwotnej (zachowań, norm, wartości, obyczajów, etc.)

Cechy socjalizacji:
1. Socjalizacja jest procesem ciągłym.
2. Socjalizacja jest procesem jednokierunkowym.

Przez socjalizację rozumie się całokształt wpływów wywieranych na jednostkę przez 
środowisko społeczno-kulturowe w którym ona żyje i rozwija się jakby niezależnie od 
wysiłków i starań nauczycieli i wychowawców. 

Wychowanie, całokształt wpływów i oddziaływań środowiska 
społecznego oraz przyrodniczego na człowieka, kształtujących jego rozwój
i osobowość oraz przygotowujących go do życia w społeczeństwie.

We współczesnej pedagogice używa się terminu wychowanie w węższym 
znaczeniu tego słowa - jako świadome, zamierzone i specyficzne działania 
osób (wychowawców), których celem jest osiągnięcie względnie trwałych 
zmian w osobowości jednostki (wychowanka). Zmiany te obejmują 
zarówno sferę poznawczo-instrumentalną, pozwalającą na poznanie 
i przekształcanie rzeczywistości, jak i stronę aksjologiczną, kształtującą 
stosunek człowieka do świata i ludzi, jego przekonania, system wartości 
itp. W pedagogice używa się pojęcia wychowanie w trzech znaczeniach:

1) jako proces - rodzaj działalności ludzkiej, polegającej na wywoływaniu 
zmian w osobowości człowieka,

2) jako stan - ogół zjawisk określających przebieg, cele, metody, środki 
i warunki wychowania,

3) jako wynik - suma następstw wyrażająca się w zmianie osobowości 
człowieka i w stopniu przygotowania go do życia społecznego.

Rozróżnia się wychowanie: umysłowe, moralne, społeczne, estetyczne 
i fizyczne, a także samowychowanie.

Powiązania

Edukacja, Temperament, Wychowanie fizyczne, Psychologia 
wychowawcza, Key Ellen Karoline Sofia