background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

Bezpieczeństwo układów 
napędowych z 
przemiennikami 
częstotliwości PowerFlex 
i serwonapędami Kinetix

Roman Dziaduch.

Commercial Engineer Drives.

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

2

1. Wprowadzenie

2. „Tradycyjne” obwody bezpieczeństwa z użyciem przekształtników

3. Przekształtniki z wbudowaną funkcją „Safe Torque Off” Kat 3

4. Przekształtniki zapewniajace realizację Kat 4, SIL3, PLe

5. Zakończenie

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

3

Wydanie normy z 2001 wprowadzało ograniczenia:

Paragraf 9.2.5.4.2

Jeżeli 

funkcję zatrzymania awaryjnego

spełnia zatrzymanie kategorii 0, to 

układ powinien być zmontowany jedynie z części elektromechanicznych. 
Ponadto działanie zatrzymania awaryjnego 

nie powinno zależeć od stanu 

elektronicznych elementów logicznych (hardware lub software) ani od 
transmisji poleceń poprzez sieć lub łącza komunikacyjne.

Jeżeli funkcję zatrzymania awaryjnego spełnia zatrzymanie kategorii 1, to 
powinno być zapewnione ostateczne odłączenie zasilania  napędów maszyny 
za pomocą elementów elektromechanicznych.

oraz

Paragraf 11.3.4

Programowalne wyposażenie elektroniczne nie powinno być zastosowane do 
realizacji funkcji zatrzymania awaryjnego kategorii 0 (patrz 9.2.5.4).

Do realizacji wszystkich innych funkcji zatrzymania wiążących się z 
bezpieczeństwem, zalecane jest zastosowanie oprzewodowanych na stałe 
elektromechanicznych części składowych

(tzn. zaleca się, aby funkcja nie 

zależała od działania elektronicznego wyposażenia programowalnego). 

EN60204-1 Wyposażenie elektryczne maszyn

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

4

Systemy automatyki

wykorzystują technologie 

najnowocześniejsze

„Tradycyjne”

systemy bezpieczeństwa

używają „wypróbowanych i  
przetestowanych” technologii:

styczniki
- wyłączniki
- blokady...

System bezpieczeństwa, a systemy automatyki

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

5

W nowym wydaniu normy z 2006 ograniczenia te zostały usunięte

Paragraf 9.4.1:

The electrical control circuits shall have an appropriate level of 
safety performance that has been determined from the risk 
assessment at the machine. 

The requirements of IEC 62061 

and/or ISO 13849-1:1999, ISO 13849

-2:2003 shall apply.

EN60204-1 Wyposażenie elektryczne maszyn

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

6

Systemy automatyki

wykorzystują technologie najnowocześniejsze

System bezpieczeństwa a systemy automatyki

DeviceNet

„Tradycyjne”

systemy bezpieczeństwa

używają „wypróbowanych i  
przetestowanych” technologii: 

styczniki
- wyłączniki
- blokady...

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

7

Kategoria B PL A

-

Kategoria 1 PL B
Kategoria 2 PL C
Kategoria 3 PL D

SIL 2

Kategoria 4 PL E

SIL 3

-

-

SIL 4

SIL 1

Uwaga!!!

Ze względu na różne sposoby definiowania, 
odpowiedniość jest jedynie przybliżona.

Kategorie? Poziomy wydajności systemów? Poziomy 

nienaruszalności?

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

8

Element 

bezpieczeństwa z 

określonym PL

ISO 13849-1: Elementy systemów sterowania 

związane z bezpieczeństwem

Kategorie 

okre

ślają

architektur

ę

systemu 

bezpiecze

ństwa 

dla PL

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

9

Kategorie zatrzymania wg EN60204-1

Kategorie określają sposób zatrzymania maszyny

Typy zatrzymania

Kategoria 0

bezzwłoczne odłączenie zasilania od napędów maszyny, 

tj. zatrzymanie niekontrolowane

Kategoria 1

zatrzymanie kontrolowane przy zasilaniu napędów 

maszyny aż do jej zatrzymania a następnie odłączenie 

zasilania, po zatrzymaniu

Kategoria 2

zatrzymanie kontrolowane przy pozostawieniu zasilania 

napędów maszyny

Zatrzymanie awaryjne

Powinno działać jako zatrzymanie kategorii 0 lub 1

Ostatnie wydanie normy zezwala na wykorzystanie 

urządzeń elektronicznych do zatrzymania awaryjnego

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

10

2. „Tradycyjne” obwody bezpieczeństwa z użyciem przekształtników

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

11

Tradycyjne zatrzymanie awaryjne przemiennika lub 

serwonapędu. Kategoria Bezpieczeństwa B

Napęd

1. U

żyte elementy spełniają wymogi standardu 

IEC 60947-5-2 

(brak precyzyjnych wymogów dla 

aplikacji bezpiecze

ństwa)

2. Uk

ład zaprojektowany zgodnie z ogólnymi 

wymogami bezpiecze

ństwa IEC 60204-1

Pojedyncza usterka jakiejkolwiek cz

ęści 

obwodu bezpiecze

ństwa może prowadzić do 

utraty funkcji bezpiecze

ństwa.

Zatrzymanie silnika wybiegiem 

(Kat 0 zatrzymania)

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

12

Tradycyjne zatrzymanie awaryjne przemiennika lub 

serwonapędu. Kategoria Bezpieczeństwa 1

Napęd

Stycznik
bezpieczeństwa

1. Spe

łnione wymogi Kategorii B 

2. Zastosowane przyj

ęte zasady bezpieczeństwa

oraz przetestowane elementy bezpiecze

ństwa

Pojedyncza usterka jakiejkolwiek cz

ęści 

obwodu bezpiecze

ństwa może prowadzić do 

utraty funkcji bezpiecze

ństwa.

Zatrzymanie silnika wybiegiem 

(Kat 0 zatrzymania)

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

13

1.

Wszystkie bieguny (główne i pomocnicze) połączone 

mechanicznie zgodnie z EN 60947-5-1.

2.

Działanie lustrzane zestyków NC zgodnie z EN 60947-4-1

3.

Każde urządzenie jest testowane

4.

Poświadczenie certyfikatem (SÜVA)

Dodatkowo:

Brak możliwości mechanicznego załączenia

Kolor czerwony wyodrębniający element bezpieczeństwa w szafie

Co to jest stycznik bezpieczeństwa?

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

14

E-STOP

Przekaźnik

bezpieczeństwa

Stycznik

bezpieczeństwa

Napęd

Zatrzymanie silnika wybiegiem (Kat 0) 

lub kontrolowane (Kat 1)

1. Spe

łnione wymogi Kategorii B 

2. Zastosowane przyj

ęte zasady 

bezpiecze

ństwa oraz przetestowane 

elementy bezpiecze

ństwa

3. Diagnostyka funkcji bezpiecze

ństwa w 

momencie za

łączenia zasilania lub 

podczas testu (on/off)

Usterka jakiejkolwiek cz

ęści obwodu 

bezpiecze

ństwa w okresie pomiędzy 

diagnostykami mo

że prowadzić do 

utraty funkcji bezpiecze

ństwa.

Tradycyjne zatrzymanie awaryjne przemiennika lub 

serwonapędu. Kategoria Bezpieczeństwa 2

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

15

Napęd

Styczniki
bezpieczeństwa

Przekaźnik

Bezp.

E-STOP

1. Spe

łnione wymogi Kategorii B 

2. Zastosowane przyj

ęte zasady bezpieczeństwa

oraz przetestowane elementy bezpiecze

ństwa

3. Pojedyncze uszkodzenie obwodu 

bezpiecze

ństwa nie powoduje utraty funkcji 

bezpiecze

ństwa 

(redundancja)

4. Wykrywanie uszkodzenia obwodu

bezpiecze

ństwa przed lub w momencie 

przywo

łania funkcji bezpieczeństwa

Kumulacja niewykrytych uszkodze

ń 

obwodzie bezpiecze

ństwa może prowadzić

do utraty funkcji bezpiecze

ństwa.

Zatrzymanie silnika wybiegiem (Kat 0) 

lub kontrolowane (Kat 1)

Tradycyjne zatrzymanie awaryjne przemiennika lub 
serwonap

ędu. Kategoria Bezpieczeństwa 3

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

16

Tradycyjne zatrzymanie awaryjne przemiennika lub 

serwonapędu. Kategoria Bezpieczeństwa 4

E-STOP

Przekaźnik

Bezpieczeń. 

MSR30

Napęd

1. Spe

łnione wymogi Kategorii B 

2. Zastosowane przyj

ęte zasady 

bezpiecze

ństwa oraz przetestowane 

elementy bezpiecze

ństwa

3. Pojedyncze uszkodzenie obwodu 

bezpiecze

ństwa nie powoduje utraty 

funkcji bezpiecze

ństwa

(redundancja)

4. Wykrywanie uszkodzenia obwodu 

bezpiecze

ństwa natychmiast

(Pulse Test)

Kumulacja niewykrytych uszkodze

ń 

obwodzie bezpiecze

ństwa nie prowadzi 

do utraty funkcji bezpiecze

ństwa.

MSR30 
Pulse Test

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

17

3. Przekształtniki z wbudowaną funkcją „Safe Torque Off” Kat 3

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

18

Wady tradycyjnego rozwiązania układu 

bezpieczeństwa dla przemiennika lub serwonapędu

Napęd

Stycznik
bezpieczeń
stwa

Przekaźnik

bezpieczeństwa

E-STOP

1. Pozbawienie napi

ęcia zasilania przekształtnika

2. Utrata komunikacji sieciowej przekszta

łtnika

3. Cykle 

ładowania i rozładowywania szyny DC 

przemiennika/serwo

4. Przerywanie obwodu silnopr

ądowego na wyjściu 

przekszta

łtnika

5. Brak dyspozycyjno

ści układu napędowego po 

odwo

łaniu funkcji bezpieczeństwa

6. Konieczno

ść użycia elementów 

elektromechanicznych (styczników)

7. Zmiana warto

ści MTBF przekształtnika po 

zatrzymaniu awaryjnym

8. Komplikacja obwodów sterowania standardowego 

i sterowania bezpiecze

ństwa

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

19

Od elektromechaniki do elektroniki (Kat. bezp. 3)

Napęd

Styczniki
bezpieczeństwa

Przekaźnik

bezpieczeństwa

E-STOP

E-STOP

Przekaźnik

bezpieczeństwa

Napęd
z Safe Off

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

20

Od elektromechaniki do elektroniki (Kat. bezp. 4, SIL3, PLe)

E-STOP

Napęd z 
Safe Speed Monitoring

PowerFlex755
Kat.4 SIL3 PLe

E-STOP

Przekaźnik

Bezpiecz. 

MSR30

Napęd

Pulse Test

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

21

Przykładowe rozwiązanie zatrzymania awaryjnego 

kategorii 1. System bezpieczeństwa Kategorii 3.

Korzyści:

- Nie ma konieczności stosowania styczników wejściowych lub silnikowych

- Uproszczone połączenie sterowania standardowego i sterowania bezpieczeństwa

- Brak cyklu rozładowania/ładowania szyny DC przy zatrzymaniu awaryjnym

- Znaczne skrócenie czasu ponownego uruchomienia maszyny ze stanu bezpiecznego

- Zwiększona produktywność przy zachowanym wysokim poziomie bezpieczeństwa

- Nie zmienia się wartość MTBF przemiennika po zatrzymaniu awaryjnym

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

22

Funkcje „Safe Torque Off”

Kinetix 6000

1,2 – 45 kW

Kategoria 3 (EN954-1)

SIL 3 (EN61508)

Kinetix 7000

22 – 150 kW

Kategoria 3 (EN954-1)

SIL 3 (EN61508)

PowerFlex 40P

0,4 – 11 kW

Kategoria 3 (EN954-1)

z opcj

ą 20A-DG01

PowerFlex 700S

0,75 – 1500 kW

Kategoria 3 (EN954-1)

z opcj

ą 20D-P2-DG01

PowerFlex 70

0,4  – 37 kW

Kategoria 3 (EN954-1)

z opcj

ą 20A-DG01

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

23

4. Przekształtniki zapewniajace realizację Kat 4, SIL3, PLe

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

24

Nowe możliwości – EN 61800-5-2

Bezpieczne wyłączenie momentu napędowego

Monitoring prędkości zerowej

Bezpieczne zatrzymanie 1

Bezpieczne zatrzymanie 2

Bezpieczna prędkość ograniczona

Bezpieczna prędkość maksymalna

Bezpieczny kierunek wirowania

Bezpieczne przyspieszanie

EN 61800-5-2:Elektryczne układy napędowe mocy o regulowanej 

prędkości - Wymagania dotyczące bezpieczeństwa –
Bezpieczeństwo funkcjonalne 

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

25

Monitoring prędkości – MSR57

• Podstawowe właściwości

SIL3, 

SIL3, 

Kategoria 4, PLe

Kategoria 4, PLe

2 enkodery (TTL i Sin/Cos)

Wejścia bezpieczeństwa dla różnych 
komponentów bezpieczeństwa

Do konfiguracji stosuje się moduł HIM i 
oprogramowanie jak w napędach PowerFlex 70
(Drive Explorer i urządzenia DPI)

Monitorowanie i sterowanie napędów 
standardowych i bezpieczeństwa

Aplikacje wieloosiowe

Blokowanie osłony uniemożliwiające dostęp do 
zagrożeń w sytuacji niebezpiecznej

Zezwolenie na dostęp przy spełnieniu warunków 
bezpiecznej prędkości

Zatrzymanie napędu po przekroczeniu 
dopuszczalnej prędkości

Idealny do nowych i istniejących aplikacji

Kluczowe aplikacje

Wyciągi narciarskie

Maszyny oponiarskie

Nawijarki, odwijarki, przewijarki

Cele robotów

Karuzele itp.

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

26

Monitoring prędkości – Dwa enkodery

PowerFlex

Kinetix

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

27

PowerFlex755 Rockwell Automation 

PowerFlex 40P

0,4 – 11 kW

Kategoria 3 (EN954-1)

z opcj

ą 20A-DG01

PowerFlex 700S

0,75 – 1500 kW

Kategoria 3 (EN954-1)

z opcj

ą 20D-P2-DG01

PowerFlex 70

0,4  – 37 kW

Kategoria 3 (EN954-1)

z opcj

ą 20A-DG01

PowerFlex 755

PowerFlex 755

7,5 

7,5 

250 kW

250 kW

Kat. 4 

Kat. 4 

SIL3

SIL3

PLe

PLe

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

28

PowerFlex 755 – Safe Torque-Off

Opcja Safe Torque-Off

Bezpieczne wyłączenie momentu 

napędowego

•Ceryfikaty bezpieczeństwa PLd/SIL3

•Wymaga zastosowania zewnetrznego 

przekaźnika bezpieczeństwa

•Idealne rozwiązanie do zwiększenia 

bezpieczeństwa istniejących aplikacji 
napędowych

•Może być stosowany dowolny 

przekaźnik bezpieczeństwa

Opcja Safe Torque-Off

Bezpieczne wyłączenie momentu 

napędowego

•Ceryfikaty bezpieczeństwa PLd/SIL3

•Wymaga zastosowania zewnetrznego 

przekaźnika bezpieczeństwa

•Idealne rozwiązanie do zwiększenia 

bezpieczeństwa istniejących aplikacji 
napędowych

•Może być stosowany dowolny 

przekaźnik bezpieczeństwa

PowerFlex 755

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

29

PowerFlex 755 – Speed Monitoring

Opcja przeka

źnika bezpieczeństwa 

wbudowanego w nap

ęd

•Certyfikaty bezpieczeństwa 

PLe/SIL3

Monitoring prędkości

•Bezpieczna prędkość ograniczona
•Bezpieczna prędkość maksymalna
•Bezpieczny kierunek wirowania
•Bezpieczne zatrzymanie
•Monitorowanie i ryglowanie osłon

•Przyciski e-stop, wyłączniki blokujące 
bezpośrednio podłączane do napędu

•Ograniczenie ilości oprzewodowania i 
skomplikowania architektury

Opcja 

Opcja 

p

p

rzeka

rzeka

ź

ź

nik

nik

a

a

bezpiecze

bezpiecze

ń

ń

stwa 

stwa 

wbudowan

wbudowan

ego

ego

w nap

w nap

ę

ę

d

d

•Certyfikaty bezpieczeństwa 

PLe/SIL3

PLe/SIL3

Monitoring prędkości

•Bezpieczna prędkość ograniczona
•Bezpieczna prędkość maksymalna
•Bezpieczny kierunek wirowania
•Bezpieczne zatrzymanie
•Monitorowanie i ryglowanie osłon

•Przyciski e-stop, wyłączniki blokujące 
bezpośrednio podłączane do napędu

•Ograniczenie ilości oprzewodowania i 
skomplikowania architektury

PowerFlex 755

Motor

E

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

30

Monitoring prędkości zerowej

Materiał jest wprowadzany z lewej 

strony

Maszyna kroi materiał

Obsługa nie ma zezwolenia wejścia w 

czasie ruchu maszyny

Osłona jest ryglowana przez łącznik 

elektromagnetyczny

Pi

ła tarczowa

Zasilanie

Pneumatyka

Operator naciska przycisk e-stop

Układ sterowania sprawdza czy maszyna 
zatrzymała się

Układ sterowania odblokowuje bramkę
serwisową

Operator może wejść do maszyny

Con

tro

l

Pa

ne

l

Bramka serwisowa

Bramk

a s

erwisiwa

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

31

Bezpieczne zatrzymanie 0

Monitoring zatrzymania

Czas

Pr

ędko

ść

 rzeczywista

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

32

Bezpieczne zatrzymanie 1 i 2

Monitoring zatrzymania

Czas

Pr

ę

dko

ść

 rzeczywista

Monitoring 

opóźnienia

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

33

Bezpieczna prędkość ograniczona (SLS)

Sytuacja:

Operator potrzebuje wejść do 

maszyny bez zatrzymywania 

maszyny

Maszyna pracująca z pełną

prędkością to stan 

niebezpieczny

Zasilanie

Pneumatyka

Operator wybiera SLS przełącznikiem

Układ sterowania sprawdza czy maszyna 
pracuje poniżej Safe Limited Speed

Układ sterowania odblokowuje bramkę
serwisową

Operator może wejść do pracującej maszyny

Con

tro

l

Pa

ne

l

Bramka serwisowa

Bra

m

ka

 se

rwi

sowa

Pi

ła tarczowa

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

34

Bezpieczna prędkość ograniczona (SLS)

Czas

Pr

ędko

ść

 rzeczywista

Monitoring 

opóźnienia

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

35

Bezpieczna prędkość ograniczona - defekt

Czas

Pr

ędko

ść

 rzeczywista

Monitoring 

opóźnienia

Monitoring 

zatrzymania

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

36

Bezpieczna prędkość z łącznikiem zezwalającym

Zasilanie

Pneumatyka

Bramka serwisowa

Bra

m

ka

 se

rwi

sowa

Pi

ła tarczowa

Sytuacja:

Operator potrzebuje wejść do 

maszyny bez zatrzymywania 

maszyny

Maszyna pracująca z pełną

prędkością to stan 

niebezpieczny

Wymagany łącznik wyzwalający

Operator wybiera SLS przełącznikiem

Układ sterowania sprawdza czy maszyna 
pracuje poniżej Safe Limited Speed

Układ sterowania odblokowuje bramkę
serwisową

Operator może wejść do pracującej maszyny, 
gdy trzyma łącznik zezwalący

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

37

Bezpieczna prędkość z łącznikiem zezwalającym

Czas

Pr

ędko

ść

 rzeczywista

Monitoring 

opóźnienia

Monitoring łącznika 

zezwalającego

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

38

Kreator zadań bezpieczeństwa 

Safety Programming Wizard

PowerFlex755

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

39

Rozwiązania bezpieczeństwa – Rockwell Automation

background image

Copyright © 2007 Rockwell Automation, Inc. All rights reserved.

Bezpieczeństwo układów 
napędowych z 
przemiennikami 
częstotliwości PowerFlex 
i serwonapędami Kinetix

Dziękuję za uwagę


Document Outline