Lech Milian 

 
 
 
 

Socjologia 

czasu wolnego 

Wiedza o czynnościach 

swobodnie wybieranych 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

 

Gdańsk 2010

Spis treści 

Wprowadzenie ................................................................................................. 11 
1. Charakterystyka socjologii jako nauki społecznej................................... 14 

1.1. Zjawiska społeczne w rodowodzie socjologii...............................................14

 

1.2. Ucieczka od pracy podłoŜem podziałów społecznych. ..............................17

 

1.3. Wybrane teoretyczne i praktyczne nurty w socjologii. ................................25

 

1.4. Zakres problemowy socjologii czasu wolnego. ............................................33

 

2. Czas wolny i jego społeczno-ekonomiczne uwarunkowania................ 40 

2.1. Czynności dobrowolne wyznacznikiem czasu wolnego?............................40

 

2.2. Początek i rozwój badań nad czasem wolnym. ............................................50

 

2.3. Definicja czasu wolnego i koncepcja wczasów. ...........................................55

 

3. Pogłębione omówienie funkcji czasu wolnego....................................... 65 

3.1. Odpoczynek, czyli regeneracja sił psychicznych i fizycznych....................65

 

3.2. Zabawa, rozrywka, rekreacja. ..........................................................................71

 

3.3. Samodoskonalenie w modelu i praktyce społecznej....................................79

 

4. Kultura z umiejscowieniem w czasie wolnym......................................... 86 

4.1. Kultura w charakterystyce ogólnej i rodzajowej...........................................86

 

4.2. Kultura masowa, czyli takŜe medialna. ..........................................................90

 

5. Kultura Ŝycia codziennego i kultura wczasów. ....................................... 97 

5.1. Kultura obyczajowa i jej poziomy. .................................................................97

 

5.2. Kształtowanie nawyków do kultury wczasów........................................... 105

 

5.3. Czas wolny i wczasy w specyficznych warunkach Ŝycia........................... 110

 

6. Instytucjonalizacja czynności czasu wolnego........................................117 

6.1. Sztuki artystyczne i ich instytucje. ............................................................... 117

 

6.2. Kolekcjonerstwo i związki hobbystyczne................................................... 125

 

6.3. Stowarzyszenia w słuŜbie kultury fizycznej................................................ 128

 

7. Turystyka w wykorzystywaniu czasu wolnego......................................133 

7.1. Turystyka w ujęciu historycznym i definicyjnym....................................... 133

 

7.2. Turystyka metodą optymalnej rekreacji. ..................................................... 140

 

7.3. Specyficzne funkcje i dysfunkcje turystyki. ................................................ 144

 

7.4. Socjologiczne aspekty rynku turystycznego. .............................................. 149

 

8. Praca i czas wolny w ujęciu retrospektywnym. .....................................155 

8.1. Przemiany w pojmowaniu pracy i czasu wolnego..................................... 155

 

8.2. Odpoczynek w refleksji filozoficzno-teologicznej.................................... 161

 

8.3. Szlachetne powinności i pogardzana praca w splocie zobowiązań. ....... 166

 

8.4. Przebieg walki o czas wolny. ........................................................................ 173

 

8.5. Koniec walki o czas wolny? .......................................................................... 181

 

9. Czas wolny kobiet – przeszłość i teraźniejszość. .................................186 

9.1. Nic nierobienie w domach stanów i klas dominujących. ......................... 186

 

9.2. Czas wolny kobiet pracujących najemnie. .................................................. 193

 

10. Czas wolny w społeczeństwie przyszłości...........................................198 

10.1. Zanik podziału na czas wolny i czas pracy?............................................. 198

 

10.2. Jaki rodzaj aktywności zdominuje Ŝycie ludzkie?.................................... 206

 

Bibliografia opracowań przywołanych.......................................................216