5 Przygotowanie sprawnościowe osób niepełnosprawnych – kształcenie siły mięśniowej


PRZYGOTOWANIE SPRAWNOŚCIOWE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH - KSZTAŁCENIE SIŁY MIĘŚNIOWEJ

„Ruch jest w stanie zastąpić każdy lek,

ale wszystkie leki razem wzięte nie zastąpią ruchu”.

(W. Oczko)

Sprawność fizyczna - to szeroko rozumiana sprawność organizmu warunkowana poprzez odpowiedni poziom strukturalny i funkcjonalny układów naszego ciała. Do tych sprawności zaliczamy następujące układy oraz ich sprawność:

Siła mięśniowa - jest efektem napięcia mięśni, co pozwala człowiekowi na swobodne
poruszanie się w przestrzeni. Związane jest to z pokonaniem sił grawitacji. Siła mięśniowa jest istotnym wykładnikiem możliwości funkcjonalnych organizmu. Kształtuje się ona wraz
z rozwojem osobniczym, ma ścisły związek z rozmiarami ciała oraz dojrzałością biologiczną. Poziom siły zależy od wieku, płci i aktywności ruchowej.

Przyjmuje się, że kobiety dysponują siłą około 30-40% mniejszą niż mężczyźni.
Z wiekiem wydolność biologiczna, jak również poziom siły mięśniowej człowieka zmniejsza się. Z wiekiem zmieniają się także możliwości wytrenowania siły mięśniowej. Najlepszym okresem do treningu tej cechy są lata od 20 do 30 roku życia. Później te możliwości maleją, szczególnie u mężczyzn.

Strata siły mięśniowej u inwalidów w warunkach rewalidacji może być bardzo duża.
U starszych ogólne straty bywają proporcjonalnie większe niż u młodych. Straty w wyniku kalectwa są z reguły większe u kobiet niż u mężczyzn. Jest to najbardziej widoczne
w odniesieniu do dużych zespołów mięśniowych nóg i tułowia, a w mniejszym stopniu dotyczy mięśni kończyn górnych. Utrata siły mięśniowej w wyniku bezczynności może znacznie przewyższać spadek spowodowany krótkotrwałą chorobą czy kalectwem. Straty siły mięśniowej może człowiek wyrównywać poprzez racjonalne stosowanie określonego programu ćwiczeń fizycznych.

Rozwijanie siły mięśniowej

Jest to racjonalny proces stymulacji, polegający głównie na wywoływaniu maksymalnych napięć mięśniowych. Proces ten ma na celu rekonstrukcję, utrzymanie
lub wzrost siły mięśni.

Stosowanie określonej metody treningu zależy od:

Na sprawność fizyczną wpływa wiele cech, jak na przykład poziom siły mięśniowej. Na podstawie pojedynczych cech nie można uzyskać pełnego obrazu sprawności i wydolności organizmu inwalidy. Dlatego też w programowaniu terapii ruchem konieczne jest uwzględnienie kontroli niektórych elementów sprawności fizycznej i wydolności, jak:

Ćwiczenia siłowe

Ćwiczenia te nie stanowią w treningu leczniczym celu samego w sobie. Mają one dopomóc w usunięciu zaniedbań ruchowych wynikających z przebytej choroby, zabiegu operacyjnego czy skutków kalectwa oraz umożliwić powrót określonej funkcji.

Dobór metod treningu siłowego zależy nie tylko od umiejscowienia procesu patologicznego ale od potrzeby stosowania terapii ruchem. Jeśli chodzi o wskazania
do stosowania ćwiczeń siłowych należy rozgraniczać możliwości ich dawkowania przy różnych jednostkach chorobowych, tj.: narządu ruchu, wewnętrznych, psychicznych, zmysłów (wzrok, słuch).

Ćwiczenia siłowe nie stanowią samodzielnej jednostki metodycznej (wyjątek: podnoszenie ciężarów w sporcie inwalidów), a ich dozowanie zależy od stanu
i indywidualnych możliwości usprawnianego.

Intensywnych ćwiczeń siłowych nie powinno się stosować przed ukończeniem przez osobę usprawnianą 17-18 roku życia (przed zakończeniem kostnienia chrząstek nasadowych).

Nabyta siła mięśniowa utrzymuje się dłużej gdy towarzyszy jej równoległy wzrost masy mięśni. Jeżeli masa mięśniowa (obwody) nie wzrosła w trakcie treningu, to należy przypuszczać, że uzyskana siła szybko zaniknie.

Trening dużych zespołów mięśniowych nie musi być częstszy niż 3 razy w tygodniu. Częstotliwość wykonywania ćwiczeń o charakterze lokalnym może być znacznie większa nawet 2 lub 3 razy dziennie (wynika to z faktu, że zdolność do pracy małych zespołów mięśniowych odradza się stosunkowo szybko, proces tak zwanej odnowy jest krótszy).

W czasie prowadzenia ćwiczeń siłowych należy unikać wywoływania dużych napięć w obrębie klatki piersiowej (zwłaszcza u osób starszych), z wiekiem nasilają się procesy wapnienia w obrębie jej kośćca. Ćwiczenia powinny być starannie dobrane i ostrożnie dawkowane.

Błędem w treningu jest brak rozgrzewki, która przygotowuje układ krążenia, oddychania, mięśnie i układ kostny do znoszenia wysiłków.

Metodyka treningu

Logicznie uporządkowany system postępowania przy usprawnianiu ruchowym, który jest regularnie stosowany w celu rozwijania danej cechy motorycznej lub sprawności. Jest to pojęcie uniwersalne, odnoszące się do nauczania i doskonalenia nawyków ruchowych, jak również do pobudzania w organizmie procesów adaptacji do znoszenia coraz większych wysiłków fizycznych niezależnie od rodzaju wykonywanych ruchów.

Potrzeba wzmacniania mięśni w rehabilitacji ruchowej wynika głównie z dużej utraty siły mięśni. Etapy postępowania są tu następujące:

W każdym z wymienionych etapów dochodzi do określonych zmian morfologicznych (np. zwiększanie się grubości mięśnia), funkcjonalnych np. poprawia się wydolność wysiłkowa mięśnia i sprawnościowych.

Zanim omówimy metodykę treningu siły, trzeba podać kilka uwag ogólnych dotyczących metodycznych składników usprawniania ruchowego. Wyróżnia się sześć podstawowych elementów w metodyce usprawniania leczniczego, warunkujących prawidłowy dobór bodźców ruchowych w celu kształtowania określonych sprawności psychofizycznych. Są to:

W metodyce treningu siły wyróżnia się dziewięć elementów składowych (charakteryzują one różne fizjologiczne aspekty wydolności siłowej człowieka). Są to:

Odpowiedni dobór poszczególnych parametrów i zachowanie właściwych proporcji między nimi pomaga racjonalnie postępować przy wzmacnianiu mięśni i rozwijaniu ich siły. Składniki metodyki treningu siły mięśniowej należy także rozpatrywać w powiązaniu
z niektórymi cechami ustroju, np. wydolnością. Racjonalna i logicznie opracowana metodyka kształtowania siły stwarza możliwość porównywania wartości i efektywności różnych programów treningu.

Wyróżniamy kilka metod treningu siły

Trening siły mięśniowej w sporcie inwalidów

Sportu inwalidów nie można uważać za odmianę sportu wyczynowego. Wysiłki dla inwalidów muszą być dozowane ostrożnie, ponieważ rezerwy ustrojowe inwalidy są zawsze mniejsze niż człowieka w pełni wydolnego i sprawnego fizycznie. Sport stanowi jedynie formę usprawniania fizycznego inwalidów, bardzo cenną z uwagi na swe walory terapeutyczne i społeczne.

Uprawianie sportu wywołuje u inwalidów trwalsze zainteresowanie aktywnością ruchową niż inne postacie ćwiczeń fizycznych, ze względu na natężenie ćwiczeń i siłę pobudzeń emocjonalnych sprzyja szybszemu wyrównaniu ograniczeń sprawności fizycznej spowodowanych chorobą lub trwałym urazem. Inwalidzi w swoich wypowiedziach podkreślają, że głównym motywem uprawiania sportu były dla nich względy zdrowotne
i rekreacyjne.

Motywy uprawiania sportu przez inwalidów na tle zawodników uprawiających sport wyczynowy (kwalifikowany)

MOTYWY

Inwalidzi uprawiający sport (%)

Zawodnicy uprawiający sport kwalifikowany (%)

Względy zdrowotne

Względy rekreacyjne

Potrzeba aktywności ruchowej

Potrzeba przygotowania się do innych form działalności społecznej

Chęć współzawodnictwa

Dążenie do uzyskania wysokiego poziomu sprawności fizycznej

Dążenie do sukcesu gwarantującego aprobatę oraz pozycję społeczną

Chęć podejmowania swoistych zadań technicznych
i praktycznych z danej dyscypliny sportu

Względy ekonomiczne

Pragnienie doznań estetycznych

31,8

24,6

24,1

10,7

9,8

9,8

7,2

1,7

0

0

3,9

1,2

25,3

1,9

18,7

5,2

51,8

14,5

0

1,9

Uwagi dotyczące charakteru sportu inwalidów odnoszą się do treningu określonej cechy motorycznej. Ustawianie ćwiczeń fizycznych wyłącznie pod specjalizację sportową bez uwzględnienia aspektu profilaktyczno-zdrowotnego jest błędem. Każde ćwiczenie fizyczne, niezależnie od etapu rehabilitacji, powinno być racjonalnym środkiem zmierzającym
do podnoszenia wydolności i sprawności fizycznej inwalidy.

Niezależnie od uprawianej dyscypliny wyróżnia się trzy etapy przygotowania siłowego:

Wyróżnia się trzy okresy w rocznym treningu sportowym siły:

Adaptacja inwalidy do wysiłków specjalnych odbywa się w trzech fazach:

Proporcje objętości treningu siły w 3 fazach

Zadanie metodyczne faz treningu siłowego

Objętość treningu

w procentach

Budowanie

Utrzymanie

Odtwarzanie

60

13

27

Jeśli przyjmie się, że całość pracy treningowej wykonanej w cyklu rocznym za 100%, najbardziej pracochłonne jest budowanie siły, następnie odtwarzanie, a najmniej utrzymanie wypracowanego poziomu. Podczas treningu nie opłaca się dopuścić do zbyt dużego obniżenia poziomu posiadanej siły, gdyż nakład pracy na jej budowę i odtwarzanie jest nieporównywalnie większy niż utrzymanie poziomu już wypracowanego.

Przy planowaniu rozwijania siły mięśniowej należy brać pod uwagę charakter pracy wykonywanej przez inwalidę lub tej, do której jest przygotowywany. Odpowiedni poziom siły odgrywa doniosłą rolę w przystosowywaniu pacjenta do czynności produkcyjnych. Uprawianie sportu ze względu na dużą objętość ćwiczeń korektywnych ma istotne znaczenie w kształtowaniu funkcjonalnej postawy ciała, między innymi przez wzmacnianie mięśni antygrawitacyjnych, które są niezbędne przy wszelkiego rodzaju czynnościach lokomocyjnych inwalidy.

Na zakończenie warto dodać, że dzięki odpowiednim ćwiczeniom siłowym wzmacniamy mięśnie grzbietu i brzucha, które stanowią pancerz ochronny dla kręgosłupa, tzn. spełniają rolę profilaktyczną w zapobieganiu jego różnego typu dolegliwościom.

5



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
6 Przygotowanie sprawnościowe osób niepełnosprawnych – kształcenie szybkości, skoczności, wytrzymało
przygotowanie sprawnościowe osób niepełnosprawnych
PRZYGOTOWANIE SPRAWNOŚCIOWE kształcenie sily mięśniowej
Edukacja osób niepełnosprawnych Kształcenie specjalne i nauczanie indywidualne
Edukacja osób niepełnosprawnych Kształcenie specjalne i nauczanie indywidualne
Kształtowanie siły mięśni posturalnych-scenariusz, uczelnia awf, edukacja zdrowotna
kształtowanmie siły mięśniowej przy muzyce, konspekty AWF,WF, konspekty, konspekty, konspekty
inne, Kształtowanie siły mięśni ramion, obręczy barkowej i grzbietu., Konspekt lekcji wychowania fiz
Rozwój siły mięśniowej i koordynacji ruchowej w przygotowaniu do rzutów la, Lekkoatletyka(2)
System kształcenia osób z niepełnosprawnością w Danii, Studia magisterskie pedagogika UKSW, Różne
Funkcja rewalidacyjna ksztaltowania zachowań oczekiwanych społ. u osób niepełnospr, ◕ PEDAGOGIKA SPE
INNE SZKOŁY PSYCHOTERAPEUTYCZNE, Studia Pedagogika Specjalna mgr, Kształcenie integracyjne i edukacj
Kształcenie Osób niepełnosprawnych intelektualnie w Polsce
9 System kształcenia osób niepełnosprawnych Nauczyciel wychowawca w?ukacji specjalnejx
Kształcenie Osób Niepełnosprawnych
Kształtowanie i rozwój ogólnej siły mięśniowej poprzez wprowadzenie odpowiednich gier i zabaw
Integracja jako współczesna metoda wychowania i kształcenia osób niepełnosprawnych

więcej podobnych podstron