Wybrane ideały i systemy wychowania

Benedyktyński, ignacjański, salezjański

Ideał a system

• Ideał

Możliwe urzeczywistnieni idei, według której oceniamy rzeczy nie jakimi one są, ale jakimi być powinny

• System

Synteza poszczególnych działów danej umiejętności

Ideał a system wychowawczy

• Ideał wychowawczy - możliwe urzeczywistnienie idei wychowawczych, czyli tych cech, którymi byśmy chcieli obdarzyć naszych wychowanków

• Ideał wychowania - jest to opis integralnych cech człowieka mających wartość z perspektywy społeczeństwa jako całości a także jego poszczególnych odłamów i grup.

• Ideał wychowania - zakładany obraz osobowości dojrzałej społecznie tzn. takiej osobowości, która posiada cechy mające znaczącą wartość i spełniającą potrzeby danego społeczeństwa, tradycji kulturowych bądź wymagań ideologicznych. Jest to tylko konstrukt czysto teoretyczny.

• System wychowawczy - synteza poszczególnych nauk pedagogicznych, oparta na jednej lub kilku podstawowych zasadach i dotycząca wszystkich albo głównych pedagogicznych zagadnień

• System wychowawczy stanowi całość, którą tworzą zintegrowane, logicznie z siebie wynikające elementy, takie jak: założenia i cele wychowania (ogólne i szczegółowe, wyznaczające konkretne zadania wychowawcze i składające się na programowa część systemu), zasady, metody i techniki wychowania oraz jego formy organizacyjne.

Ideał a system wychowawczy

• „W naturze ludzkiej jest wrodzona dążność do wyszukiwania coraz doskonalszych systemów i stwarzania coraz wyższych ideałów wychowawczych, które znajdują się zawsze ponad rzeczywistością. Stąd też ideał wychowawczy może być utożsamiany z celem, do którego w wychowaniu zmierzamy za pomocą odpowiednich systemów, opartych na podstawowych zasadach.” (Michał Sopoćko)

Ideał wychowania chrześcijańskiego

• Ideał taki został wskazany przez Chrystusa: „Bądźcie wy tedy doskonali, jako i Ojciec wasz niebieski doskonałym jest”

System wychowania

• Za podstawowy czynnik warunkujący funkcjonowanie systemu uważani są pedagodzy, którzy system ten realizują: ich osobowość, nastawienie i kwalifikacje. Dlatego też pełny obraz systemu wychowania proponowanego przez danego autora, środowisko lub instytucję obejmuje często również przewidywane wymagania wobec pedagogów. Efektywność danego systemu wychowania wyznaczają także warunki wobec niego zewnętrzne - społeczne i kulturowe, ekonomiczne i polityczne.

System wychowania

• System wychowawczy ma charakter dynamiczny, jeśli przy stałych, ogólnych założeniach, celach i zasadach przewiduje, a nawet postuluje elastyczność i zmienność pozostałych elementów, wynikającą ze zmian uwarunkowań wewnętrznych, a przede wszystkim z niepowtarzalności ludzi, którzy go tworzą - wychowawców i wychowanków - oraz odmienności poszczególnych sytuacji życiowych, specyfiki wywoływanych przez te sytuacje potrzeb wychowawczych.

Św. Benedykt

• Benedykt urodził się ok. roku 480 wraz ze swoją bliźniaczą siostrą, św. Scholastyką.

• zmarł 21 marca 547 r. w kilka dni po śmierci swojej siostry, św. Scholastyki, założycielki żeńskiej gałęzi benedyktynów.

Podstawowe zasady systemu wychowawczego

• Zasadniczą cechą reguły Św. Benedykta jest umiar.

• We wszystkim: w modlitwie, uczynkach pokutnych, w pracy i w spoczynku, w posiłku i piciu zaleca umiar: "złoty środek". Celem zasadniczym, jaki Założyciel wytyczył swoim synom duchowym, jest służba Boża. Całe życie mnicha, jego wszystkie chwile i czynności winny zmierzać do tego, by głosiły chwałę Stworzyciela. Dewizą Patriarchy było: Ora et labora - Módl się i pracuj!

Podstawowe zasady systemu wychowawczego

• W zjawisku pracy ludzkiej muszą występować trzy elementy, aby była ona etyczna i miała charakter działalności ludzkiej (actus humanus), tj. świadomej, wolnej i odpowiedzialnej, a nie była tylko czynem człowieka (actus hominis). Człowiek jako podmiot działający w sposób wolny nadaje pracy humanistyczny charakter. To pozwala samemu człowiekowi przez pracę rozwijać i doskonalić się przy równoczesnym doskonaleniu dzieła, czyli efektu, owocu swej pracy i sprawności w jego wykonaniu

SYSTEM WYCHOWAWCZY ŚW. JANA BOSKO

• Jan Bosko urodził się we Włoszech dnia 16 sierpnia 1815 roku w miejscowości Becchi. Gdy ma 2 lata umiera mu ojciec, matka samodzielnie wychowuje dwoje dzieci. W 1824 roku podczas snu Bóg odsłania przed nim misje, które ma w życiu swoim zrealizować - zaopiekować się opuszczonymi i wchodzącymi na złą drogę chłopcami. W październiku 1835 roku wstępuje do seminarium i wybiera drogę kapłańskiego powołania. W 1841 przyjmuje święcenia i w tym samym roku zakłada pierwsze oratorium dla chłopców w Turynie. W 1854 zakłada wspólnotę salezjańską. Przyjmuje do oratorium Dominika Savio, późniejszego świętego chłopca (w 1954r. papież Pius XII uznał go za świętego) patrona dzieci i młodzieży oraz ministrantów. Od roku 1867 na polecenie papieża Piusa IX spisuje swoje wspomnienia. Rozwija zgromadzenie salezjańskie we Włoszech i na misjach. Umiera w opinii świętości 31 stycznia 1888 roku.

Podstawowe zasady systemu wychowawczego

• System wychowawczy św. Jana Bosko prezentowany jest w postaci podstawowego salezjańskiego trójmianu, w zestawieniu: rozumu, religii i miłości, tworząc w ten sposób filary systemu prewencyjnego.

Podstawowe zasady systemu wychowawczego

• Ksiądz Bosko pisze w swoim dziele System prewencyjny w wychowaniu młodzieży, że wychowanie opiera się przede wszystkim na rozumie, religii i miłości. Bo to właśnie, według ks. Bosko, kochające serce ( MIŁOŚĆ) wychowawcy ma prowadzić dzieło wychowania, kierując się zdrowym rozsądkiem ( ROZUM) i głęboką wiarą (RELIGIA) pozwalają wierzyć w młodego człowieka nawet wtedy, gdy wszystkie wysiłki wychowawcze są nieskuteczne. W tych trzech słowach ukryta jest cała głębia wychowawcza idei ks. Bosko.

Jezuici

• Jezuici, pełna nazwa Societas Jesu (SJ) - Towarzystwo Jezusowe (TJ) jest to zakon męski kościoła rzymskokatolickiego.

• Zakon Jezuitów założony w 1534 roku przez grupę baskijskich studentów studiujących na Sorbonie z Ignacym Loyolą na czele.

Jezuicki

• Od samego początku podstawowymi zasadami Jezuitów, odróżniającymi go od innych zakonów, były: struktura "quasi-wojskowa" z rozbudowaną hierarchią, której należy się bezwzględnie podporządkowywać. Jak pisał sam Ignacy Loyla w swoich "Ćwiczeniach Duchowych" - "Będę wierzył z całą mocą, że kolor biały, który widzę to czarny, jeśli tak kazać mi będzie mój duchowy zwierzchnik".

Zgodnie z celem skutecznego wychowania św. Ignacy i jego następcy sformułowali ogólne wskazówki pedagogiczne.

• Jezuickie wychowanie obejmuje formację całej osoby. Szkoła ma zintegrować ten pełniejszy wymiar, żeby w pełni uzdolnić uczniów do odkrywania głębszego sensu życia, co z kolei prowadzi do zrozumienia, kim jesteśmy i po co żyjemy. To może dostarczyć nam kryteriów dla ustalenia naszych priorytetów i dokonania poważnych wyborów w kluczowych chwilach naszego życia. Trzeba więc wybrać specyficzne metody, które sprzyjają poważnym badaniom, zrozumieniu i refleksji.

Zgodnie z celem skutecznego wychowania św. Ignacy i jego następcy sformułowali ogólne wskazówki pedagogiczne.

• Ignacy szanuje wolność człowieka.

• Jezuicka pedagogia powinna uzdolnić ucznia do badania rzeczywistości z otwartym umysłem i sercem. Powinno się go także uczciwie ostrzec przed zagrożeniami ze strony domysłów i przesądów, czy też takiego zawiłego splotu modnych wartości, który zamiast do prawdy, prowadzi człowieka w ślepą uliczkę. Dlatego jezuickie wychowanie przynagla uczniów do poznania i ukochania prawdy. Chce, by byli krytycznymi - w sensie pozytywnym i negatywnym - w stosunku do swych społeczności, przyjmując proponowane zdrowe, a odrzucając wartości pozorne.